Ο συγγραφέας: σύνδεση
με τη φιλοσοφική κίνηση της εποχής του.
Ο Άντον Τσέχοφ (νότια Ρωσία
1860-Γερμανία 1904), είναι ρώσος πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας, από τους
κορυφαίους της παγκόσμιας λογοτεχνίας και δραματουργίας των νεωτέρων χρόνων.
Ευρίσκεται στην ίδια υπαρξιακή γραμμή η οποία σημαδεύει υπαρξιστές φιλοσόφους
του διαμετρήματος του Κίρκεγγωρ, Σάρτρ, Γιάσπερς. Επίσης ευρίσκεται στην ίδια
ηθογραφική γραμμή (απότοκη συνέπεια της υπαρξιακής φιλοσοφίας) η οποία εγέννησε
τον Ντοστογιέφσκι, στην Ελλάδα μάλιστα τον Παπαδιαμάντη και τον Βιζυηνό.
Θα μπορούσαμε να δώσουμε τουλάχιστον
3 χαρακτηριστικά του υπαρξισμού (ο οποίος διέπει το έργο του Τσέχοφ):
1.Η ύπαρξη προηγείται κάθε ουσίας
2.Η υποκειμενικότητα ως
εσωτερικότητα είναι η Αλήθεια (έστω η δική μου Αλήθεια)
3.Ο άνθρωπος δεν θα πρέπει να
υποτάσσεται σε οργανωμένα πλαίσια θεωρητικών αρχών.
Σε αυτό το έργο του Άντον Τσέχοφ,
εφαρμόζονται και οι τρείς αυτές αρχές του υπαρξισμού (ο οποίος γιγαντώνεται
στην απαρχή της αστικής και βιομηχανικής ευρώπης του 18ου αι.).
1.Η δασκάλα δεν θα πρέπει να υποταχθεί σε κανένα δήθεν ηθικό σύστημα,
θα πρέπει να διεκδικήσει αυτά τα οποία της αξίζουν.
2.Η δασκάλα γνωρίζει μέσα της ποια είναι η αλήθεια και πόση είναι
ακριβώς η αμοιβή της.
3. Η δασκάλα επιβάλλεται να αντιπαρατεθεί ως ίση προς ίσον στον πατέρα
των μαθητών της.
Η συναισθηματική κατάσταση της δασκάλας, η δυνητική υπαρξιακή
αφύπνισή της, η εννοιακή καθολικοποίηση της δασκάλας.
Η αποσυμβολοποίηση της δασκάλας
είναι δεδομένη: μας φέρει στο νού μας κάθε άνθρωπο ο οποίος προσέφερε γνώση
αλλά αδικήθηκε: από το Σωκράτη έως τον Πλάτωνα και το Μπρούνο, οι τιτάνες της
σκέψης αντιπαρατέθηκαν προς την ανθρώπινη αδικία: η γνώση μετρείται πολλές
φορές με ηθικές αξίες και όχι τόσο με υλικούς υπολογισμούς.
Η δασκάλα ως εννοιακό Υποκείμενο
είναι η Ωραία Ελένη η οποία παρέχει τη Γνώση αλλά δεν εκτιμάται πάντα, διότι ο
κόσμος ως χειραγώγηση φοβείται (μαζί με τους εξουσιαστές του) τους φορείς της
γνώσης. Ο Πατέρας των παιδιών δύσκολα θα έκανε τέτοια φάρσα σε κάποιον άλλο
επαγγελματία: όμως οι άνθρωποι της γνώσης είναι πάντα κοινωνικά αδύναμοι διότι
η γνώση αφυπνίζει σταδιακά τους ανθρώπους: άρα η δασκάλα νοιώθει όλα όσα
ένοιωσε και εσκέφθη ο Σωκράτης πίοντας το κώνειο: οι πνευματικοί άνθρωποι είναι
δέσμιοι των αρχών των: είναι δέσμιοι των πνευματικών εννοιών και των ηθικών
αξιών εις τις οποίες έχουν καθυποτάξει τη ζωή τους. Μέσα σε αυτό το σπήλαιο δεν
κινούνται όπως κάθε άλλος άνθρωπος: θεωρούν
κάλλιον το αδικείσθαι ή το αδικείν. Ο Τσέχοφ παραδίδει πολύ ωραία το
συναισθηματικό κόσμο του πνευματικού ανθρώπου ο οποίος γνωρίζει ότι οι
πνευματικές αξίες καλούνται να υπερβούν την υλική αδικία: όμως ο άνθρωπος
χρειάζεται τα χρήματα, ούκ επ άρτω μόνον ζήσεται ο άνθρωπος.
Αναδύεται το υποκείμενο το οποίο
πνευματικά μπορεί να νικήσει όλες τις δύσκολες καταστάσεις: κατά τον τρόπο του
Ιησού ο οποίος πνευματικώς ενίκησε την έπαρση, την ύλη, τις ψευδαισθήσεις, διά
των τριών πειρασμών.