Ο Λόγος του Λυσία: υπέρ Μαντιθέουμέσα στη διαδοχή του Ελληνικού Λόγου.

Ο λόγος του Λυσία υπέρ Μαντιθέου εγράφη περίπου το 392-389 π.Χ. Παράλληλα με το σύνολο των Πλατωνικών διαλόγων. Άρα θα πρέπει να επισημανθεί η κλιμάκωση του Λόγου (γραπτού  και προφορικού λόγου)  στην Αθήνα. Εν αρχή ήν ο θεολογικός λόγος (εδιδάσκοντο τα τέκνα των Αθηναίων τα Ομηρικά έπη όπου καθιερώθηκε η θεολογία του Ολύμπου της Γής και του Άδου, ο Ανθρωπομορφισμός των Θεών άρα η Ανθρωποκεντρικότητα  στηρίχθηκε στην μεταβίβαση θείων δυνάμεων και ενεργειών στον ανθρώπινο χαρακτήρα).

Ακολούθησε ο καθαρά νοητικός φιλοσοφικός λόγος. Αυτός ο οποίος ξεκίνησε ως ο περί την φύσιν ασχοληθείς προσωκρατικός λόγος (η πνευματική προσπάθεια του Ανθρώπου να ορίσει την Αρχή και το Σκοπό αλλά και τον τρόπο της συμπάσης Φύσεως την οποία αντιμετώπισαν οι Μιλήσιοι και άλλοι φιλόσοφοι ως σύνολο δυνάμεων και ενεργειών). Ο Σωκράτης αυτό το οποίο έπραξε  είναι μέσω της Ανθρωπιστικής καθαρά φιλοσοφίας του να μετουσιώσει την προσωκρατική φιλοσοφία σε Ανθρωποκεντρική: με κέντρο το Νούο Σωκρατικός  Λόγος εσωτερικοποιεί (μέσα από το περίπλοκο Πλατωνικό σύστημα αρετών) τις δυνάμεις της Φύσεως και τις μετατρέπει σε ιδέες: ο Ήλιος ως Σοφία, το ύδωρ ως κίνηση συναισθήματος,  ο αήρ ως σκέψη, το πύρ ως βούληση: μέσα από την ηθική πραγμάτωση όλων αυτών οι ιδέες μετατρέπονται σε αρετές πράξης:  η σοφία δίδει την σύνεση και οσιότητα, η ενσυναίσθηση την ανδρεία και η βούληση την σωφροσύνη.  Η ισορροπία όλων αυτών προσφέρει (Πλατωνική Πολιτεία) την μεγίστη αρετή της δικαιοσύνης.

Ο Σωκράτης κατενόησε ότι έφερε στο φώς  του Λόγου ένα νέο μέγεθος : τον νοητικά τιτάνα και γίγαντα Άνθρωπο του Λόγου: οι Τιτάνες και οι Γίγαντες πλέον είναι οι Άνθρωποι οι οποίοι αντλούν την δύναμίν των εκ του Νοός και της Ηθικής πράξης: για αυτό το λόγο ξεκίνησε με το Σωκράτη και ολοκληρώθηκε με το διδάσκαλό του Πλάτωνα η μετατροπή του Σωκρατικού ανθρώπου σε Πολίτη και η μετατροπή της Φύσης σε Πόλη.Προκειμένου να οριοθετηθεί η άπειρος πνευματική και ηθική δύναμις η οποία μεταβιβάσθηκε στον Άνθρωπο του λόγου.

Υπό αυτές τις προϋποθέσεις οδηγούμεθα στον ιδρυτή της Πολιτικής φιλοσοφίας, στον Θουκυδίδη. Ο Θουκυδίδης συνέλαβε όσο κανείς άλλος τη διάσταση και διάκριση ανάμεσα στην άλογο ανθρωπίνη φύση και στην έλλογη δόμηση αυτής: ο Πελοποννησιακός πόλεμος ήταν το ασφαλές κοσμικό και ανθρώπινο κριτήριο γεγονός ώστε να σημειώσει ότι μόνον ο Ανθρώπινος Λόγος μπορεί να προσφέρει τον Πολίτη του Καλού και την Πόλη της δημιουργικότητας. Ο Επιτάφιος του Περικλέους ήταν  η πολιτική κληρονομιά  του (ες αεί) προκειμένου να δειχθεί ότι μόνον ο Νούς ο παράγων καθολικές αρχές ηθικής και αισθητικής και γνωσιακής ένωσης όλων των ανθρώπων δύναται να οδηγήσει στον κλασσικό και αιώνιο άνθρωπο στην κλασσική και δικαία και ευδαίμονα πόλη. Ο Θουκυδίδης νοείται μόνον εντός πόλεως  και εντός ελλόγου πολιτικής συνείδησης: είναι ο άνθρωπος ο οποίος διέλυσε κάθε ψευδαίσθηση περί της σχέσης του ανθρώπου με την άλογον φύσιν:  ο νούς οργανώνει, μεταφέρει τις ιδέες και τις αξίες και με αυτές δομεί την Πόλιν και τον Πολίτην. Τίποτε καλό δεν υπάρχει στον Άνθρωπο και στην Πόλιν εάν πρώτα δεν έχει υπάρξει ως  Ιδέα και πράξη του καλού του αγαθού του δικαίου για τον Εαυτό τους Άλλους την Πόλη: παρατηρούμε ότι το σύμπαν μετεξελίχθηκε σε πόλιν και ο Άνθρωπος σε Πολίτη.

Οι Σοφιστές αποτελούν το αντίπαλον δέος: θα πρέπει να προσέξουμε ότι αποτελούν το αντίπαλον δέος σε όλα αυτά ειδικά για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο: εάν ο Σωκράτης δεν έχει κανένα πρόβλημα να κλείσει την ανθρώπινη σκέψη και συμπεριφορά σε ένα πλέγμα καθολικών αρχών (τα πάντα είναι γνώση, ουδείς εκών κακός) ώστε να προσδώσει αντικειμενικότητα  στον απόλυτο Άνθρωπο Πολίτη  και στην απόλυτη Πόλη κράτος οι σοφιστές αρνούνται να περικλείσουν το άπειρο ανθρώπινο Είναι και Γίγνεσθαι υπό κάποιο σύνολο αρχών καθολικών και αϊδίων: Λέγοντας ο Πρωταγόρας ότι το μέτρο για όλα τα πράγματα είναι ο Άνθρωπος αφήνει πλήρως ανοικτό κάθε παράθυρο στην σχετικοκρατία η οποία μπορεί να προσλάβει διαστάσεις απολιτειότητας, αναρχίας, πολιτικής σχεςικοκρατίας, ατομικής επιβίωσης είς βάρος κάθε  πολιτικής επιβίωσης κ.λ.π. Άρα παρατηρούμε ότι ο λόγος του Λυσία «Υπέρ Μαντιθέου» μάλλον προσιδιάζει μάλλον στη σοφιστική υπό την έννοια ότι ο Μαντίθεος αποτελεί το μέτρο της δικής του  ζωής και προσπαθεί με βάση αυτή την ατομική εκτίμηση να λάβη το βουλευτικό αξίωμα. Εκλείπει η Σωκρατική καθολικότητα ότι αποκλειόταν ένας Αθηναίος Πολίτης να είχε ψευδώς λάβη πράγματα και καταστάσεις από την Αθηναϊκή Πόλη πράττοντας κάτι άδικο και ανήθικο. Άρα παρατηρούμε ότι ο Λόγος δεν ακολουθεί ενιαία πορεία αλλά αντιθέτως διακατέχεται από την ατομικότητα και την μη καθολική θέαση και εκτίμηση του Πολίτου και της Πόλης: ο Σωκρατικός ελλογισμός δεν ανιχνεύεται τόσο στον Υπέρ Μαντιθέου  λόγο του Λυσία όσο ο Σοφιστικός λόγος. Διότι δεν υπάρχει  η καθολικότητα της αληθείας (ότι ποτέ ένας Αθηναίος πολίτης δεν θα καταδεχόταν ψευδώς να λάβη το βουλευτικό αξίωμα) αντιθέτως ανιχνεύεται η σοφιστική υποκειμενικότητα (υπάρχει περίπτωση ένας άνθρωπος να προσπαθεί να βλάψη με τα ψεύδη του την Πόλιν Κράτος. Άρα η Σωκρατική καθολικότητα δεν είχε εισχωρήσει στο βάθος της Αθηναϊκής Κοινωνίας, η παντοκρατορία του Λόγου δεν είχε διαβρέξει την Πόλιν και τους Πολίτες, η Σωκρατική καθολική Πίστις ότι η Γνώσις ως Αρετή είναι η μόνη καθεαυτή υπάρχουσα ανθρωπίνη αξιακή κατάστασις μάλλον δεν είχε καθιερωθεί στο Αθηναϊκό γίγνεσθαι: ίσως για αυτό ο Ισοκράτης κάποια χρόνια αργότερα θεώρησε ότι η ποθητή διάχυση του Ελληνικού λόγου από τον Μεγάλο Αλέξανδρο  θα αποτελούσε μία νέα ευκαιρία αναβίβασης του λόγου και των ικανοτήτων του.

Διδάσκοντας τον Μαντίθεο, Αρχαία Ελληνικά β΄λυκείου.

 

Διδάσκοντας τον Μαντίθεο, Αρχαία Ελληνικά β΄λυκείου.

Το ιστορικό πλαίσιο του Λόγου: «Υπέρ Μαντιθέου» του Λυσία.

Ο Λόγος αυτός του Λυσία μάλλον εκφωνήθηκε ανάμεσα στα έτη 392-389 π.Χ.  Σε σχέση και με τον λίγα χρόνια μετέπειται  λόγο του Ισοκράτους «Περί ειρήνης» αλλά και την επαίσχυντη για την αξιοπρέπεια των Ελλήνων «Ανταλκίδειο Ειρήνη» γίνεται κατανοητό ότι οι Αθηναίοι δεν βίωναν τον ίδιο πολιτικό πολιτισμό  για τον οποίο είχε υπερηφανευθεί ο Περικλής στον Επιτάφιό  του. Μάλλον είχαν επικρατήσει ιδιοτελείς τάσεις, εκδικητική μανία, κοινωνική διχόνοια ανάμεσα  σε πολιτικές και κοινωνικές φατρίες σε σχέση με τα πεπραγμένα του παρελθόντος. Σε κάθε περίπτωση ο λόγος αυτός του Λυσία καταδεικνύει μία σημαντική συνέπεια του Πελοποννησιακού πολέμου (την οποία υπονοεί ο Θουκυδίδης στο 3^ο του ειδικά βιβλίο όπου αναλύει τις ψυχολογικές και υπαρξιακές συνέπειες του πολέμου) η οποία δεν είναι άλλη από την βαθιά  κοινωνική έριδα η οποία ξέσπασε ανάμεσα στους θετικούς ή αρνητικούς πρωταγωνιστές του Πελοποννησιακού πολέμου, ολιγαρχικούς (τριάκοντα τύραννοι) και τους δημοκρατικούς (οι οποίοι δεν εδίστασαν να οδηγήσουν στο κώνειο το Σωκράτη).

Ας θυμηθούμε σε αυτό το σημείο από τα Ελληνικά του Ξενοφώντος , το λόγο του Κλεοκρίτου ( ο οποίος εξηγεί πολλά για το κλίμα στην Αθήνα του Λυσία) , του  κήρυκος των μυστών ο οποίος επέμεινε στο σημείο ότι υπήρξε πλέον κοινωνική διάσπαση, η Πόλη των Αθηνών (ως κοινός στόχος ευημερίας, αυτάρκειας, ευδαιμονίας και προόδου) δεν είναι το κέντρο του σκοπού των σκέψεων και των πράξεων των Αθηναίων Πολιτών: διότι πλέον οι Αθηναίοι  Πολίται αν και έχουν υπάρξει συγχορευταί, συμφοιτηταί και συστρατιώται, κοιτάζουν τα μικρά και ιδιοτελή συμφέροντά τους, δεν συμπορεύονται με το Δημοκρατικό κοινό καλό, άρα η Αθήνα ήταν μετά τον Πελοποννησιακό πόλεμο μία βαθέως διχασμένη κοινωνία. Εάν μάλιστα σκεφθούμε ότι σε αυτή  την συγχρονία ο Δημοσθένης έδωσε πολύ μεγάλο βάρος στο σύνολο των λόγων του στο να ταυτίζει το Συμφέρον της Πόλης με το Ατομικό και κοινωνικό καλό τότε κατανοούμε ότι μάλλον οι Αθηναίοι είχαν υποπέσει θύματα της Ανοικτότητας της Πόλεώς τους, της Φιλοσοφίας τους, η οποία εργάσθηκε κατά παράξενο τρόπο μετά τη λήξη του Πελοποννησιακού πολέμου.

Ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι: Ο Περικλής στον Επιτάφιό του υπερηφανεύεται για τρείς κυρίους άξονες της Αθηναϊκής Δημοκρατίας (οι οποίοι φαίνεται ότι απουσιάζουν στην κοινωνία όπου εκφωνήθηκε ο Λόγος του Λυσία: υπέρα Μαντιθέου:

Προτεινόμενο διαγώνισμα : Λυσίου, Υπέρ Μαντιθέου Λόγος.

 

Προτεινόμενο διαγώνισμα : Λυσίου, Υπέρ Μαντιθέου Λόγος.

Α.Δίδεται το παρακάτω  διδαγμένο  κείμενο:

 ἐμὲ τοίνυν οὐδεὶς ἂν ἀποδείξειεν
οὔτ’ ἀπενεχθέντα ὑπὸ τῶν φυλάρχων οὔτε παραδοθέντα
τοῖς συνδίκοις οὔτε κατάστασιν καταβαλόντα. καίτοι πᾶσι
ῥᾴδιον τοῦτο γνῶναι, ὅτι ἀναγκαῖον ἦν τοῖς φυλάρχοις, εἰ
μὴ ἀποδείξειαν τοὺς ἔχοντας τὰς καταστάσεις, αὐτοῖς ζη-
μιοῦσθαι. ὥστε πολὺ ἂν δικαιότερον ἐκείνοις τοῖς γράμ-
μασιν ἢ τούτοις πιστεύοιτε· ἐκ μὲν γὰρ τούτων ῥᾴδιον ἦν
ἐξαλειφθῆναι τῷ βουλομένῳ, ἐν ἐκείνοις δὲ τοὺς ἱππεύ-
σαντας ἀναγκαῖον ἦν ὑπὸ τῶν φυλάρχων ἀπενεχθῆναι (παρ.7). ἔτι
δέ, ὦ βουλή, εἴπερ ἵππευσα, οὐκ ἂν ἦν ἔξαρνος ὡς δεινόν
τι πεποιηκώς, ἀλλ’ ἠξίουν, ἀποδείξας ὡς οὐδεὶς ὑπ’ ἐμοῦ
τῶν πολιτῶν κακῶς πέπονθε, δοκιμάζεσθαι. ὁρῶ δὲ καὶ
ὑμᾶς ταύτῃ τῇ γνώμῃ χρωμένους, καὶ πολλοὺς μὲν τῶν
τότε ἱππευσάντων βουλεύοντας, πολλοὺς δ’ αὐτῶν στρατη-
γοὺς καὶ ἱππάρχους κεχειροτονημένους. ὥστε μηδὲν δι’
ἄλλο με ἡγεῖσθε ταύτην ποιεῖσθαι τὴν ἀπολογίαν, ἢ ὅτι
περιφανῶς ἐτόλμησάν μου καταψεύσασθαι. ἀνάβηθι δέ
μοι καὶ μαρτύρησον. (παρ.8)

Β. Θέματα.

Β1α.Να δώσετε ένα επιχείρημα του ρήτορα στην παράγραφο 7, αξιολογώντας την αποτελεσματικότητά του.

Μον.5.

Β1β. Να χαρακτηρίσετε ως Σωστή ή Λάθος τις παρακάτω διατυπώσεις.

Α) Ο Μαντίθεος είχε καταβάλει στους υπευθύνους του δημοσίου την προκαταβολή.

Β) Οι κατάλογοι των Φυλάρχων ήταν αξιόπιστοι.

Σημειώσεις στο Λόγο του Λυσία: Υπέρ Μαντιθέου.

 

Σημειώσεις στο Λόγο του Λυσία: Υπέρ Μαντιθέου.

Ο δικανικός λόγος του Λυσία υπέρ Μαντιθέου, απηγγέλθη περί το 392-389 π.Χ . Θεωρείται ως τεχνική και ψυχολογική εμβάθυνση πρότυπο λόγου, γραφείς από έναν άριστο χειριστή του λόγου, όπως ήταν ο Λυσίας. Ο δικανικός αυτός λόγος διαθέτει πολλά επίπεδα εμβάθυνσης και προσφοράς πολυτίμων πληροφοριών.

Αναδεικνύεται το βαθύ πολιτικό και πολιτιστικό χάσμα το οποίο υπήρχε στην Αθηναϊκή Πολιτεία. Αυτό το χάσμα είναι απόρροια της πνευματικότητας η οποία ανεπτύχθη στο κλεινόν άστυ. Είναι ένα χάσμα το οποίο δεν ανιχνεύεται στην Σπαρτιατική Πολιτεία η οποία εκράτησε την Οντολογικότητα, την Καθεαυτότητα, όχι τη Φιλοσοφική εξέλιξη του Νοός. Οι Σπαρτιάτες υπηρέτησαν πιστά την εσωτερική φυσική και συμπαντική δύναμη, αυτό το οποίο ήταν εκ φύσεως, αυτή τη δύναμη δεν την διύλισαν μέσα στο μυαλό τους, ώστε κάποιοι να είναι φιλόσοφοι και θιασώτες της τάδε πολιτικής κίνησης, οι άλλοι φιλόσοφοι και θιασώτες της δείνα πολιτικής κίνησης. Ο λόγος για το Μαντίθεο αναδεικνύει τις τελικές συνέπειες της φιλοσοφικής εξέλιξης των Αθηνών, διότι όπου εξελίσσεται ο Νούς και παράγει Φιλοσοφία οι άνθρωποι παύουν να προσδιορίζονται έναντι της κοινής φύσης και προσδιορίζονται με βάση τις καλλιεργηθείσες και αναπτυχθείσες ιδέες και αξίες.

Ο Λόγος για τον Μαντίθεο έρχεται ως συνέχεια επίσης της συμπεριφοράς των Αθηναίων έναντι του Σωκράτους. Αναδεικνύει τα πολλαπλά χάσματα που έχαιναν στην Αθηναϊκή καθεστηκυία κατάσταση. Το κύριο πρόβλημα το οποίο αναδεικνύει ο Λόγος για τον Μαντίθεο είναι η διάσταση της Ατομικότητας και της Πολιτειότητας στην Αθηναϊκή Δημοκρατία. Πρέπει αρκετά να προχωρήσουμε σε βάθος και να μην μείνουμε στην επιφανειακή διάσταση Ολιγαρχικών και Δημοκρατικών.

Ο Περικλής υπερηφανεύθηκε  στον Επιτάφιό του ότι Δημοκρατία κέκληται διότι Όλοι συμμετέχουν στα κοινά με σκοπό το Κοινό καλό. Είναι σημαντικό και μέσα από τα Πολιτικά του Αριστοτέλους ότι η Αθηναϊκή Δημοκρατία εβάδισε στο δρόμο και στην Οδό της Ολότητας: Όλοι Είναι Πολίτες έναντι της Πόλης. Αυτή η Ολότητα δεν ήλθε βέβαια μόνη της: Οι Σοφιστικές παραγωγικές αρχές και οι Σωκρατικές επαγωγικές αρχές διεκδίκησαν γλαςκασ Ολότητας: οι Αθηναίοι κινήθηκαν επικίνδυνα στο ότι λέμε και κάνουμε αφορά Όλους: κανείς δεν  μπορεί να ζήσει στην Πόλη μας για τον Εαυτό του κάνοντας ατομικές επιλογές: Η Δημοκρατικότητα υμνήθηκε σαν θεωρία και πράξη  διότι πολύ απλά έδωσε το δικαίωμα και την υποχρέωση σε όλους να συμμετάσχουν και να πράξουν: η Αθηναϊκή Δημοκρατία διαλύει την Ατομικότητα, την Ξεχωριστότητα, θεωρεί ως Αμαρτία την κατά μόνας επιλογή, Όλοι Είναι για όλους: όπως θεωρητικά ηύρομεν τις καθολικές αρχές του Καλού και του ωραίου, πρέπει όλοι στην πράξη να πράττωμεν αυτά: η Δημοκρατικότητα διασφαλίζει την καθολική εφαρμογή των καθολικών αρχών, άρα το καθολικό Υποκείμενο μέσα στην ολότητα της Πόλης.

Ο Μαντίθεος αναδεικνύει την απόρριψη των Ολιγαρχικών όλων αυτών, την Ατομική πορεία μέσα στην Αθήνα. Οι Ολιγαρχικοί ήταν δυσάρεστοι διότι δεν μπορούσαν ή δεν επιθυμούσαν να επιτύχουν αυτό το καθολικό άνοιγμα: Ίσως ο Πλάτων και ο Σωκράτης τους ώθησε σε αυτό μέσα από την εκλεκτική τους ατομική μαιευτική ατομική φιλοσοφία. Εάν Εγώ ενθυμηθώ (μέσα από την φιλοσοφία της αναμνήσεως του Πλάτωνος) τον ανώτερο Εαυτό μου , γιατί να τον μοιρασθώ με τους Άλλους: βέβαια ο Πλάτων στους Νόμους και στην Πολιτεία συζητεί ότι οι πεπαιδευμένοι Πολίτες θα πρέπει να συστήσουν την Ιδανική Πολιτεία, όμως κάποιοι (Κριτίας, Θηραμένης, Αλκιβιάδης ( όλοι Σωκρατικοί μαθηταί) ίσως θα ήθελαν να κατακρατήσουν τους ατομικούς λημματικούς θησαυρούς για τον εαυτό τους,για την καμαρίλα τους): άρα ο Μαντίθεος ενεθύμισε στους Αθηναίους την αιτία του χαμού της Πόλης των: η Ατομικότητα των Ολιγαρχικών, κατεσκεύασε ένα Υποκείμενο το οποίο δεν υπήκουε στην Πόλη, ώδευε ένα δικό του δρόμο: αυτό το Υποκείμενο το αυτεγνωσμένο (ίσως εγωϊστικά Σωκρατικώς) διά του Μεγάλου Αλεξάνδρου έσπασε τα όρια της Πόλεως Κράτους και εμοίρασε το Λόγο του στην Παγκοσμιότητα της Ελληνιστικής εποχής, της Ρώμης, του Χριστιανικού καθολικού Λόγου.

Σοφοκλέους Αντιγόνη, 2ο επεισόδιο: 376-581.

1. Στο 2ο επεισόδιο έρχονται αντιμέτωποι οι πρωταγωνιστές του δράματος  και πυροδοτείται η τραγική σύγκρουση ανάμεσά τους. Ο Φύλακας εμφανίζεται στη σκηνή όχι με ταλαντεύσεις και με διπλές σκέψεις ,όπως πρίν,αλλά με περισσή πεποίθηση και έπαρση.

2.Οι θεατές έχουν γνωρίσει την Αντιγόνη, από την αρχή του έργου. Ο χορός επομένως θα  μπορούσε να μην προαναγγείλει την εμφάνισή της ,και όμως την προαναγγέλει διότι πολλά έχουν αλλάξει και επειδή η φρικτή υποψία ότι η κόρη του Οιδίποδα προέβη στο απονεννοημένο διάβημα έχει αρχίσει να επικρατεί στο νού του χορού.

3.Όλοι   έχουν πιστέψει ότι ο δράστης της ταφής είναι  άνδρας, γι αυτό εξάλλου ο χορός εκπλήσσεται, και ο Κρέοντας δείχνει σαν να μην αντιλαμβάνεται τι γίνεται. Ο Σοφοκλής χειρίζεται έξυπνα το μύθο  και προετοιμάζει ιδανικά την εμφάνιση της Αντιγόνης.

4.Υπάρχει το πρόβλημα της δεύτερης ταφής. Ο  Φύλακας και στις δύο εμφανίσεις του αναφέρει ότι έχει γίνει πράξη ταφής. Μπορούμε σε αυτό το σημείο να δούμε μία δραματική κατασκευή που ο ποιητής προτίμησε για αισθητικούς λόγους. Υπάρχει μία συμμετρία πράξεων, εάν η Αντιγόνη δεν επέστρεφε για να θάψει «καλύτερα» τον Πολυνείκη πώς θα τη συνελάμβανον οι φρουροί;

5.Η σύγκρουση του Κρέοντα με την  Αντιγόνη θα είναι πλήρης και το χάσμα που υπάρχει ανάμεσά τους θα αποδειχθεί αγεφύρωτο;

Αντιγόνη Σοφοκλέους. Μετάφραση Α΄επεισόδιο: 293-303.

Μετάφραση:

ΚΡ: Από αυτούς εδώ γνωρίζω καλά ότι παρασυρόμενοι από τα χρήματα έχουν κάνει όλα αυτά εδώ. Γιατί συνήθεια καμμία μέσα στους ανθρώπους δεν βλάστησε άλλη τόσο  κακή όσο το χρήμα. Αυτό και πόλεις κυριεύει, αυτό και ξεσηκώνει άνδρες από τα σπίτια τους αυτό και δασκαλεύει και ξεπλανεύει μυαλά συνετά  ανθρώπων να στρέφονται σε άνομες πράξεις, και τους ανθρώπους διδάσκει να κάνουν πανουργίες και να γνωρίζουν όλα τα ανόσια έργα. Όσοι όμως παίρνοντας λεφτά έκαναν αυτά εδώ έρχεται κάποτε ο καιρός που θα φθάσουν να τιμωρηθούν.

Λεξιλογικά:

Εξεπίσταμαι: επιστασία, επιστάτης

Άργυρος:  αργύριον, αργυροχόος, ανάργυρος.

Πορθεί: πορθητής, πόρθησε, απόρθητο κάστρο.

Ετυμολογία;

Νόμισμα από το νομίζω (νόμος)

Δόμος  από το δέμω (οικοδόμος)

Βροτός από το βιβρώσκω

Μισθαρνέω- ω μισθός και άρνυμαι ( παίρνω για τον εαυτό μου).

Αντιγόνη Σοφοκλέους. Α΄επεισόδιο 162-222. Νοηματική Ανάλυση

:

1. Τα επιχειρήματα του Κρέοντος:

Α) Η τυραννισμένη Θήβα εστάθη και πάλι στα πόδια της μέσα από την πρόνοια των θεών. Άρα  δεν θα πρέπει να ξαναδοκιμασθεί.

2. Ο Λαός της Θήβας πάντα ήθελε και θα θέλει το καλό της Πατρίδος του.

3.Ο Κρέοντας λόγω συγγένειας και εθιμοτυπίας θεωρεί ότι δικαίως έλαβε την εξουσία ως αδελφός της βάσιλισσας Ιοκάστης.

4.Επειδή ο άνθρωπος δείχνει το ποιος είναι όταν λάβει την εξουσία , θα προσπαθήσει να είναι αποφασιστικός και πιστός στο καλό της Θήβας, διότι τώρα ως Βασιλεύς θα πρέπει να αποδείξει το χαρακτήρα του και τις προθέσεις του.

5.Θεωρεί  ότι η απόσταση λόγων και πράξεων και η ανυπαρξία των αρετών στον ηγέτη είναι καταστρεπτική για την Πόλη , η οποία ως τον Αριστοτέλη φαντάζει ως το πλέον εύδαιμον αγαθόν.

6.Ο Κρέοντας απερίφραστα δηλώνει ότι τίποτε δεν θέτει  υπεράνω της Πατρίδος του, ούτε συγγενείς ούτε φίλους. Ο Όλυμπος από τον  καιρό του Ομήρου ως η Πατρίδα των θεών , κληρονόμησε στους ανθρώπους την αγάπη και αυτοί να έχουν υπεράνω όλων την Πατρίδα τους επί της γης.  Μας θυμίζει το Σωκράτη (Πλατωνικός Κρίτων « Μητρός  τε και Πατρός  και των άλλων προγόνων απάντων τιμιώτερον εστιν η Πατρίς». Η Πατρίδα αποτελεί σημείο αναφοράς, ο άνθρωπος καθορίζει τη ζωή του σύμφωνα με το χώρο και το χρόνο και τις δυνάμεις που η Πατρίδα αντιπροσωπεύει.

7. Το νόμιμο σύμφωνα με τον Κρέοντα είναι και το ηθικό, τίποτε και κανένας δεν τίθεται υπεράνω των νόμων.

Αρχαία Ελληνικά Β΄Λυκείου. Αντιγόνη Σοφοκλέους, στιχ. 25-41.

Μετάφραση:

Αντιγόνη:Αλλά το κουφάρι του Πολυνείκη ο οποίος είχε κακό θάνατο, λένε πώς στους πολίτες διακηρύχθηκε κανείς να μην  το θάψει,μήτε να τον μοιρολογήσει, μα να τον αφήσουν άταφο και άκλαυτο, τύχη γλυκιά για τα όρνια, καθώς το κοιτάνε ψάχνοντας για τροφή ( να βρούν κάτι για να χορτάσουν). Τέτοια λένε πώς διαλάλησε ο Κρέοντας ο καλός, για σένα και για μένα, αλήθεια λέω και για μένα, και έρχεται (λένε) τώρα εδώ, να τα κηρύξει αυτά δημόσια, να΄ναι ξεκάθαρα γι αυτούς που δεν τα ξέρουν, και δεν την παίρνει την υπόθεση σαν κάτι το ασήμαντο, αλλά πώς έτοιμος είναι ο θάνατος με λιθοβολισμό, μπροστά στην πόλη, για όποιον κάνει κάτι από αυτά που απαγορεύει. Έτσι έχουν αυτά μπροστά σου. Και γρήγορα θα δείξεις εάν γεννήθηκες με ευγενική καταγωγή (γενναία) ή είσαι από ευγενείς γονείς ανάξια (δειλή).

Ισμήνη: Αν έτσι έχουν αυτά που λές τι παραπάνω θα μπορούσα να προσφέρω εγώ,  δύστυχη, ό,τι και αν  κάνω (λύνοντας ή δένοντας;).

Λεξιλογικά:

Νέκυς=νεκρός, βορά=σαρκοβόρος, δημόλευστος= λαός, ευγενής= ευγένεια.

Συντακτικά:

 τὸ μὴ τάφῳ  καλύψαι  μηδὲ  κωκῦσαί  τινα, ἐᾶν δε: υποκείμενα του απρμφ: . ἐκκεκηρῦχθαι .

ἄκλαυτον, ἄταφον: Κατηγορούμενα στο : νέκυν.

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση Β΄Λυκείου Δείγμα ερμηνευτικής προσέγγισης Λυσία,Υπέρ Μαντιθέου(9-10)

1.Σύνδεση με τα προηγούμενα-Αφόρμηση

Ποια ήταν η κατηγορία κατά του Μαντιθέου;

(Ότι υπηρέτησε  ως ιππέας των τριάκοντα)

Ποιο ήταν το βασικότερο επιχείρημα αναίρεσης της κατηγορίας;

(Το γεγονός ότι την περίοδο των τριάκοντα απουσίαζε από την Αθήνα και ήταν μαζί με τον αδελφό του στο βασιλιά του Πόντου Σάτυρο).

2.Στόχοι της ενότητος.