Κρύφιες πλευρές του Επιταφίου του Περικλέους.

 

Κρύφιες πλευρές του Επιταφίου του Περικλέους.

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να αποκαλυφθεί ο ιστορικός κόσμος και το ιστορικό ανθρώπινο μοντέλο Πολίτου  το οποίο ενυπάρχει πίσω από τον περίφημο Επιτάφιο του Περικλέους.Δυστυχώς τα κλασσικά αυτά κείμενα έχουν καλυφθεί από μία επιφανειακή φιλολογική εξέταση, με αισθητικές και ηθικές απολήξεις, χάνοντας με αυτόν τον τρόπο την οντολογική δομική τους παρουσία και σημασία μέσα στο ανθρώπινο γίγνεσθααι. Θα πρέπει να εξετασθεί όχι μόνον η οντολογική φύσις του Επιταφίου του Θουκυδίδου (η οποία είναι κομβικής σημασίας έρευνα) αλλά και το γιατί εγράφη  το αριστουργηματικό αυτό κείμενο από  τον πατέρα της επιστημονικής ιστορίας, από το Θουκυδίδη.

Ας προσέξουμε ότι ο Επιτάφιος εγγράφεται στις απαρχές του Πελοποννησιακού πολέμου. Αυτό δεν είναι τυχαίο για έναν άνθρωπο ως ο Θουκυδίδης ( ο οποίος έχει κατανοήσει πολύ καλά το Ηρακλείτειο απόφθεγμα: Πόλεμος πατήρ πάντων εστίν): άρα θα πρέπει να εξετάσουμε (κάτι το οποίον ελάχιστα έχει εξετασθεί): ποια πράγματα, ιδέες, αξίες, μοντέλα ανθρώπου, γεννήθηκαν από τον Πατέρα ο οποίος είχε το όνομα: Πελοποννησιακός πόλεμος;

Ο κάθε πόλεμος λοιπόν προωθεί και ανασυνθέτει νέες δυνάμεις οι οποίες καταλήγουν σε νέες μορφές ανθρώπου, κόσμου και Πολιτείας. Ο Θουκυδίδης είχε στο μυαλό του την Οντολογική σειρά των πραγμάτων (η οποία ξεκάθαρα διαφαίνεται στο κρυμμένο τετράγωνο της  δημηγορίας του αυτής η οποία προβάλλει το Αθηναϊκό υποκείμενο, την Αθηναϊκή Πολιτεία, την Άλλη Πολιτεία και τον Άλλο πολιτικό κόσμο, επίσης την έννοια της δημιουργικής πολιτικής και πολιτειακής δομής.

Ο Θουκυδίδης ως δομιστής Ιστορικός συνεχίζει τον μεγάλο δομιστή Ποιητή (Όμηρο) κατασκευάζοντας δύο πολύ συγκεκριμένες δομές: τον Πολίτη του Λόγου και την Πόλη της Λογικής: ο Επιτάφιος από αυτήν την άποψη συνεχίζει την τεράστια Ομηρική παράδοση: δεν περιγράφει αλλά κτίζει: όπως ο Όμηρος έκτισε το Ωραίο Υποκείμενο του σκεπτομένου περιπλανωμένου και ενσυναισθητικού ανθρώπου παρόμοια ο Θουκυδίδης κτίζει μοντέλο ελλόγου πολίτου σε έλλογο πολιτειακό κόσμο.

Κατ΄αρχάς ο Θουκυδίδης είναι ισάξιος με το Σωκράτη μαιευτικός ιστορικός: Ξεκινά από τη σειρά που θα υιοθετήσουν έπειτα οι συγγραφείς της βίβλου: ο κόσμος είναι το σύνολο των ιδεών και αξιών οι οποίες θα κτίσουν τον Πολίτη και την Πόλιν: άρα ο Θουκυδίδης ως μαιευτήρας τίκτει εκ του κόσμου τον  Νέο Αθηναίο και μοναδικό Αθηναίο Πολίτη: ο κόσμος του Θουκυδίδου ήταν αυτός ο οποίος είχε αντικαταστήσει το σύνολο του Ομηρικού κόσμου με τις νοητικές και αξιακές δυνάμεις του Ανθρώπου Φιλοσόφου (για αυτό εξάλλου επιμένει τόσο πολύ στο φιλοσοφούμεν άνευ μαλακίας και φιλοκαλούμεν μετ΄ευτελείας): οι 12 θεοί έχουν πλέον γίνει σκέψη, γνώση, αιτία, έρωτας ένωσης των αντιθέτων, βούληση, σκοπός. Οι 12 συμπαντικές δυνάμεις είναι έτοιμες να απεκδυθούν της θείας ταυτότητάς των και ως οικοδόμοι να κτίσουν τον νέο  Άνθρωπο και την Νέα Πόλιν: όλα όμως σε πολιτικό περιβάλλον: διότι ο Θουκυδίδης γνωρίζει ότι το έμβρυο θέλει και χρειάζεται μήτρα για να αναπτυχθεί: η μήτρα του νέου ελλόγου ανθρώπου και της Νέας Πόλης είναι το πολιτικό περιβάλλον: διότι μόνον μέσα σε ένα  τέτοιο περιβάλλον όλοι να εξισωθούν έναντι του Λόγου, θα προσφέρουν το σύνολο των ανθρωπίνων δυνάμεων, μόνον σε ένα  τέτοιο πολιτικό περιβάλλον θα λάβει χώρα ένα τρομερό πείραμα το οποίο θα ολοκληρωθεί στις πολιτικές κοινωνίες των χαοτικών αυτοκρατοριών: Οι άνθρωποι προσφέρουν στην κοινότητα της  Πόλης το σύνολο των ωραίων δυνάμεών των ώστε να κτισθεί το νέο ανθρώπινο υποκείμενο μέσα στην ωραία πόλη. Όλα νοούνται ως προσφερόμενα σύνολα ανθρωπίνων δυνάμεων, ενεργειών, σκέψεων και πράξεων: παρομοίως ο Ιησούς θα αναφωνήσει: λάβετε φάγετε, πίετε εξ αυτού πάντες: ο μεγάλος δάσκαλός του είναι ο Θουκυδίδης ο οποίος είναι ο πρώτος ο οποίος ανακαλύπτει στον Αθηναίο πολίτη  την προτύπωση ενός μικρού θεού   ο οποίος προσφέρει στην κοινότητα το σύνολο των ωραίων του ικανοτήτων προκειμένου να κτισθεί ο Νέος Αθηναίος Πολίτητς στην νέα Αθηναϊκή πολιτεία. Για αυτό ο Αθηναίος ιστορικός επιμένει τόσο πολύ στην αδάμαστη, χαοτική, απροσδιόριστη και παραβατική ανθρώπινη φύση: για να γίνει κατανοητός ο ρόλος του Πατρός Λόγου ο οποίος καθίσταται μέγας πολιτικός χειρουργός: λαμβάνει από τον Άνθρωπο πολίτη τις καλές πλευρές της ανθρωπίνης φύσης, τις συνθέτει και δημιουργεί τον τέλειο Αθηναίο Πολίτη στην τελεία Αθηναϊκή Πόλιν:

Γιατί υπάρχουν οι δημηγορίες στο Θουκυδίδειο έργο;

 

O Θουκυδίδης θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ώς ο ιδρυτής ή θεμελιωτής της πολιτικής φιλοσοφίας. Ο Λέο Στράους ικανώς έχει αποδείξει ότι ο Αθηναίος Ιστορικός είναι ο πρώτος ο οποίος εθεμελίωσε την πολιτική φιλοσοφία. Ο Πλάτων δεν αποτελεί ακριβώς πολιτικό φιλόσοφο διότι δεν ασχολήθηκε με την Πόλη ως συμβάν το οποίο στηρίζεται σε συγκεκριμένες ιδέες και αξίες, ο Θουκυδίδης ασχολήθηκε με την Πόλη ώς σύνολο εφηρμοσμένων ιδεών και αξιών, αλλά και έλλειψης ιδεών και αξιών. Όχι σε μεταφυσικό επίπεδο (Πλάτων) αλλά σε πραγματικό χωρόχρονο.

Τι ακριβώς προσδιορίζεται ώς φιλοσοφία; Σύμφωνα με τον Πλάτωνα (δεν θα διαφοροποιηθεί πολύ ο Αριστοτέλης) φιλοσοφία είναι η έρευνα των πρώτων αρχών, της νόησης της νοήσεως ενός όντος προσώπου και πράγματος. Αυτό ακριβώς έπραξε επί της πολιτικής ο Θουκυδίδης για πρώτη φορά στα παγκόσμια χρονικά: Όταν ο Σωκράτης προσάρμοσε τις πρώτες αρχές στον εσωτερικό Άνθρωπο, ο Αναξαγόρας στο Νού, ο Γοργίας στο Υποκείμενο ώς συμπαντικό μέγεθος, ο Αθηναίος ιστορικός είναι ο πρώτος ο οποίος προσπάθησε πίσω από τα ανθρώπινα γεγονότα και συμβάντα να εύρη αιτίες και εξηγήσεις. Είναι η πολιτική φιλοσοφία διότι με αυτόν τον τρόπο οι πράξεις της πόλεως και των πολιτών αποτελούν ενσυνείδητες  πράξεις μη τυχαίες αλλά μάλλον βασιζόμενες σε συγκεκριμένες ιδέες και αξίες.

Ο Θουκυδίδης και το νόημα της πολιτικής ιστορίας.

 

http://www.ekivolos.gr/O%20Thoukydidhs%20kai%20to%20nohma%20ths%20politikhs%20istorias.htm

Αυτή η παράδοση αποτελεί μέρος της σειράς: Η δυτική παράδοση, οι σημαντικές ιδέες και τα ζητήματα. Η δυτική παράδοση αντιμετωπίζει σή­μερα πρωτόγνωρες απειλές. Διότι τώρα απειλεί­ται όχι μόνον από εξωτερικούς παράγοντες αλλά και από εσωτερικούς. Βρίσκεται σε ένα στάδιο αποσύνθεσης. Αυτοί που ζουν ανάμεσα μας και πιστεύουν στη δυτική παράδοση, εμείς οι δυτικίζοντες - εμείς οι ξεχωριστοί όπως ο Ντοστογιέφσκι και οι φίλοι του συνήθιζαν να αποκαλούν τους δυτικίζοντες ανάμεσα στους Ρώσους - θα πρέπει να συσπειρωθούμε κάτω από τη σημαία της δυτικής παράδοσης. Αλλά θα πρέπει να το κάνουμε σύμφωνα με ένα τρόπο άξιο της ένδοξης παράδοσης ή τουλάχιστον με ένα τρόπο ο οποίος θα την θυμίζει. Θα πρέπει να τηρούμε τις δυτικές αρχές και αξίες σύμφωνα με το δυτικό τρόπο ζωής. Δεν θα πρέπει να πνίξουμε τις αμφιβολίες μας σε μία θάλασσα δακρύβρεχτης ή ψοφοδεούς συναίνεσης. Επιβάλλεται να είμαστε ενήμεροι για το γεγονός ότι η ζωτικότητα και η ενδοξότητα της δυτικής μας παράδοσης δεν μπορούν να αποσχισθούν από τον προβληματικό χαρακτήρα της. Διότι αυτή η παράδοση έχει δύο ριζώματα: Αποτελείται από δύο ανομοιογενή στοιχεία τα οποία τελικά είναι ασύμβατα το ένα σε σχέση με το άλ­λο. Το εβραϊκό στοιχείο και το ελληνικό στοιχείο.

Μιλάμε και μάλλον μιλάμε ορθά για τον ανταγω­νισμό ανάμεσα στην Ιερουσαλήμ και στην Αθήνα, ανάμεσα στην πίστη και τη φιλοσοφία. Από κοι­νού η φιλοσοφία και η Βίβλος ισχυρίζονται ότι τελικά υφίσταται μία τέτοια οντότητα, μία οντό­τητα και μόνη, χρήσιμη στον άνθρωπο. Αλλά αυτή η χρήσιμη και μοναδική οντότητα η οποία αναγο­ρεύεται στη βίβλο αντιτίθεται στη χρήσιμη και μία οντότητα η οποία αναφαίνεται στην ελληνική φιλοσοφία. Σύμφωνα με τη Βίβλο το πλέον απα­ραίτητο πράγμα είναι η υπάκουη αγάπη. Σύμφω­να με τη φιλοσοφία το πλέον απαραίτητο πράγμα είναι η ελεύθερη έρευνα. Ολόκληρη η ιστορία της Δύσης μπορεί να ιδωθεί σαν μία επαναλαμβανό­μενη διαρκώς προσπάθεια προκειμένου να επι­τευχθεί ο συμβιβασμός ή η σύνθεση ανάμεσα στις δύο αυτές ανταγωνιστικές αρχές. Όλες αυτές ό­μως οι προσπάθειες έχουν αναγκαστικά αποτύχει. Σε κάθε σύνθεση όσο εντυπωσιακό και αν είναι ένα στοιχείο της σύνθεσης θυσιάζεται παρό­λα αυτά σίγουρα στο άλλο, όσο και αν αυτό γίνε­ται με λεπτότητα. Η φιλοσοφία μετατρέπεται ε­νάντια στη φύση της σε θεραπαινίδα της θεολο­γίας, ή η πίστη μετατρέπεται ενάντια στη φύση της σε υποχείριο της φιλοσοφίας. Η δυτική πα­ράδοση δεν επιτρέπει τη σύνθεση αυτών των δύο στοιχείων, επιτρέπει να συνδυάσουμε μόνον την έντασή τους. Αυτό εξάλλου είναι και το μυστικό της δυναμικότητας της Δύσης. Η δυτική παράδο­ση δεν προσφέρει κάποια τελική λύση αυτής της θεμελιώδους αντίφασης, δεν προσφέρει μία κοι­νωνία χωρίς τις αντιφάσεις της. Στο βαθμό που θα μπορούσαμε να συζητήσουμε για ένα δυτικό κόσμο επίσης θα μπορούσαμε να συζητήσουμε για θεολόγους οι οποίοι δεν εμπιστεύονται τους φιλοσόφους επίσης για φιλοσόφους οι οποίοι ενο­χλούνται από τους θεολόγους. Καθώς συσπειρω­νόμαστε κάτω από τη σημαία της δυτικής παρά­δοσης θα πρέπει να συναισθανθούμε τον κίνδυνο να γοητευθούμε ή να τρομοκρατηθούμε καθώς θα συμμορφωνόμαστε με αυτή, κάτι το οποίο θα αποτελεί και το άδοξο τέλος της δυτικής παρά­δοσης.

Η Γεωμετρία της Ελληνικής γλώσσης.

 

Η εκπληκτική αρμονία της Ελληνικής γλώσσης απλώνεται στο Θυυκυδίδη, στην περιγραφή του της παρακάτω ετοιμαζομένης ναυμαχίας.

 Ἐπειδὴ δὲ παρεσκεύαστο τοῖς Κορινθίοις, λαβόντες τριῶν ἡμερῶν σιτία ἀνήγοντο ὡς ἐπὶ ναυμαχίαν ἀπὸ τοῦ Χειμερίου νυκτός,  καὶ ἅμα ἕῳ πλέοντες καθορῶσι τὰς τῶν Κερκυραίων ναῦς μετεώρους τε καὶ ἐπὶ σφᾶς πλεούσας. ὡς δὲ κατεῖδον ἀλλήλους, ἀντιπαρετάσσοντο, ἐπὶ μὲν τὸ δεξιὸν κέρας Κερκυραίων αἱ Ἀττικαὶ νῆες, τὸ δὲ ἄλλο αὐτοὶ ἐπεῖχον τρία τέλη ποιήσαντες τῶν νεῶν, ὧν ἦρχε ‹τῶν› τριῶν στρατηγῶν ἑκάστου εἷς.

Ως ακολούθως:

1. τοῖς Κορινθίοις: ποιητικό αίτιον από το συντελικό ρήμα υπερσυντελίκου : παρεσκεύαστο: αυτό που σήμερα θα λέγαμε από τους Κορινθίους, καταστρέφοντας τη συμμετρία του στην πρόταση, ο Θουκυδίδης με απλή δοτική κεφράζει όλη τη δυναμική των προσώπων.

2.λαβόντες: με μία μόνον μετοχή (χρονική κατά βάση αλλά και αιτιολογική( ο χρόνος πάντα είναι αιτία) αναφέρει τη συλλογή τροφών, η οικονομία της γλώσσας εκπληκτική (στα νέα Ελληνικά θα είχαμε καταστρέψει το κείμενο λέγοντας: αφού έλαβαν προμήθειες  για τρείς ημέρες)…

3. τριῶν ἡμερῶν σιτία: η εναλλαγή των πτώσεων εκπληκτική, κάτι που έχουμε πλήρως καταστρέψει στα Νέα Ελληνικά: προμήθειες τριών ημερών.

4.Όλες οι κινήσεις των Κορινθίων δίδονται με δύο εξαιρετικές μετοχές: λαβόντες και πλέοντες και ποιήσαντες: Σαν να λέμε η μία κορυφή του τριγώνου καταλήγει σε δύο γωνίες: το μεγαλείο συνεχίζεται με σύνθετα εκπληκτικά ρήματα: ἀνήγοντο, καθορῶσι, κατεῖδον, ἀντιπαρετάσσοντο:

Ανά +άγομαι: ανοίγομαι

Η λεξιπλαστική δύναμη του Θουκυδίδη.

 

Περίληψη: ο Θουκυδίδης ως πιστός μαθητής της νοερής Αθήνας, του ανθρωπίνου Νοός, πιστεύει στη δυναμική εξέλιξη των πραγμάτων διά του νοήμονος ανθρώπου. Μέσω της λεξιπλασίας του προσπάθησε ακριβώς να αποκαλύψει ότι ο άνθρωπος αποτελεί ένα μέγεθος το οποίο κινείται με βάση τις νοητικές ενέργειες που ανακαλύπτει οι οποίες τελικά τον καθοδηγούν και στο επίγειο ταξείδι του καθορίζοντας μεγάλο κομμάτι των πράξεώ.

Οι λεξιπλαστικοί τρόποι του Θουκυδίδη.

Ο Θουκυδίδης επέλεξε να παρουσιάσει τον Πελοποννησιακό πόλεμο, ο οποίος απετέλεσε όριο ανάμεσα στον ιδεατό Ελληνικό κόσμο της νόησης και του ήθους από την μία πλευρά, επίσης στην πραγματική ανθρώπινη φύση (από την άλλη πλευρά). Τα νοήματα στηρίχθηκαν στις παρακάτω γλωσσικές ιδιοτυπίες (προκειμένου να συμπεριλάβουν όλα τα υψηλά νοήματα περί του ανθρωπίνου νοός, ήθους και της ανθρωπίνης φύσεως αλλά και των γεγονότων.

Τα είδη της Θουκυδίδειας λεξιπλασίας.

Α) χρησιμοποιούνται συχνά σπάνιες και ποιητικές λέξεις όπως : αἰεί, (αντί για ἀεί), ἄφαρκτος (αντί για  ἄφρακτος = αφύλαχτος) λίπα (με λάδι) ἀπαλλαξείω (θέλω να απαλλαγώ). Αυτό βέβαια φανερώνει τη γνώση του ιστορικού ότι η ποίηση, οι μακραίωνα δουλεμένες λέξεις οι οποίες αντικατόπτριζαν βαθείες ισορροπίες στο σύμπαν , αυτές θα μπορούσαν όχι απλά να περιγράψουν γεγονότα πολέμου αλλά την περιγραφή και την αποτύπωση της βαθείας ανθρωπίνης φύσεως: εάν σκεφθούμε ότι οι λέξεις μεταφέρουν νοήματα και συμπαντικές ισορροπίες καταλαβαίνουμε ότι ο Θουκυδίδης νωρίς κατάλαβε ότι αυτός ο πόλεμος έγινε περί το ανθρώπινο Είναι και τη διαμορφωσή του ώστε θέλησε βαθείες λέξεις για να αποτυπώσει το βάθος και όλες τις μεταβολές της ανθρωπίνης φύσεως.