Διδάσκοντας τις Θερμοπύλες του Κ.Καβάφη.

 

Διδάσκοντας τις  Θερμοπύλες του Κ.Καβάφη.

1.Το ιστορικό υπόβαθρο του ποιήματος.

Η ιστορική αντίσταση του Βασιλέως της Σπάρτης Λεωνίδα στον Πέρση Βασιλέα Ξέρξη, στα στενά των Θερμοπυλών το 480 π.Χ.

2.Η ιστορία ως πηγή ιδεών και αξιών.

Τα γεγονότα αντιμετωπίζονται ως πηγές εννοιών, ιδεών και αξιών. Αυτό έπραξε ο Όμηρος, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδηης. Άρα ο Καβάφης έρχεται ως  συνέπεια όλων αυτών. Γιατί όμως το γεγονός αντιμετωπίζεται κατά αυτόν τον τρόπο; Διότι στην Σπαρτιατική Κοινωνία τα γεγονότα εδημιουργούντο ως γεννήματα συγκεκριμένης κοινωνικής και πολιτικής κουλτούρας. Άρα ο Καβάφης εστιάζει στην συνειδητότητα του Λεωνίδα (όπως και ο Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια εστιάζει σε αυτήν την συνειδητότητα ότι ο άνθρωπος  του λόγου δεν πράττει με βάση την τυχαιότητα  αλλά έχει ήδη συνειδητοποιήσει, δομήσει χαρακτήρα, πράττει με βάση παγιωμένες έλλογες αρχές και αξίες.

Για αυτούς τους λόγους ο Καβάφης επιλέγει το Λεωνίδα:

Είναι συνειδητοποιημένος

Δεν πράττει ως εκ της τύχης

Κινείται μέσα από το ζεύγος: ιδέες-αξίες→πράξεις.

Άρα ο Καβάφης παραδίδει το έλλογο υποκείμενο το οποίο από τον Οδυσσέα και έπειτα έχει θέσει τη ζωή του σε έλλογες κατηγορίες:

Σκέψης

Ανάμνησης

Αξίας

Βούλησης

Νεοελληνικά κείμενα γυμνασίου, το πιο γλυκό ψωμί.

 

«Το πιο γλυκό ψωμί», λαϊκό παραμύθι Θέμα: Η αξία της εργασίας

 

Παραμύθι είναι μια έντεχνη λαϊκή αφήγηση με φανταστικό περιεχόμενο και σκοπό να ψυχαγωγήσει, να συγκινήσει και να διδάξει. Παραμύθια έχουν όλοι οι λαοί.

 

Χαρακτηριστικά των παραμυθιών:

Η προφορικότητα (έχουν στοιχεία προφορικού λόγου και φαίνεται ότι απευθύνονταν σε ζωντανό κοινό).

………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………. Οι περιπέτειες. ………………………………………………………………………………………………… Τα φανταστικά γεγονότα. …………………………………………………………………………………….. Τα υπερφυσικά-μαγικά στοιχεία. …

Κ. Καρυωτάκης, Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα

Ο Κ. Καρυωτάκης είναι ο κύριος εκφραστής των τάσεων που επικρατούν κατά την πρώτη δεκαετία του Μεσοπολέμου:

ü  αβεβαιότητα, ρευστότητα και απογοήτευση μετά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο και τη Μικρασιατική καταστροφή.

ü  οριστικός ενταφιασμός της Μεγάλης ιδέας – αναζήτηση νέων οραμάτων.

ü  αστάθεια στην πολιτική ζωή με δικτατορίες και συνεχή αλλαγή κυβερνήσεων.

ü  αστικοποίηση της ελληνικής κοινωνίας – εμφάνιση νέων κοινωνικών προβλημάτων.

ü  κριτική στο πολιτικό και κοινωνικό κατεστημένο.

Ανάλυση- Ερμηνεία. 

Δομή:   Δύο στροφές – ενότητες:

o   1^η στροφή: ……………………………………………………………..

o   2^η στροφή: ……………………………………………………………..

Το ποίημα αποτελείται από δύο άνισες ως προς τον αριθμό των στίχων στροφές. Το μέτρο είναι ιαμβικό, αλλά οι στίχοι δεν έχουν μεταξύ τους τον ίδιο αριθμό συλλαβών. Υπάρχουν ορισμένες ομοιοκαταληξίες, οι οποίες όμως είναι ακανόνιστες και μοιάζουν σχεδόν τυχαίες. Ο στίχος είναι ……………... Η χρήση …….. ενικού προσώπου δίνει προσωπικό και εξομολογητικό τόνο στο περιεχόμενό του.

1^η Στροφή

Στη στροφή αυτή εναλλάσσονται σχεδόν τα εκφραστικά στοιχεία της παρομοίωσης και της μεταφοράς:

Στίχοι 1-2 παρομοίωση

Στίχοι 3-4 μεταφορά

Στίχοι 9-10 παρομοίωση

Στίχοι 11-12 μεταφορά

ενώ διάσπαρτη είναι η ειρωνική διάθεση του ποιητή. Πιο αναλυτικά: