Διαβάζοντας το προοίμιο της Οδύσσειας σύμφωνα με τη διαφωρά και το αναδιπλασιαστικό σχόλιο του Ντεριντά.

 

Διαβάζοντας το προοίμιο της  Οδύσσειας  σύμφωνα με τη διαφωρά και το αναδιπλασιαστικό σχόλιο του Ντεριντά.

Προκειμένου να εφαρμοσθεί η περίφημη διαφωρά του Ντεριντά στο προοίμιο του Ομήρου στην Οδύσσεια θα πρέπει να  διασαφηνισθεί το νοηματικό και αξιακό σύμπαν του κειμένου, ποιες ιδέες προβάλλονται μέσα από τις λέξεις (στο πνεύμα του Ντεριντά ποιες ιδέες επιβάλλουν οι λέξεις (διότι ως γνωστόν ο φιλόσοφος κινήθηκε στο πνεύμα του Σωσσύρ ότι οι ιδέες δεν προϋπάρχουν ώστε να τις αναθυμίζουν οι λέξεις αλλά οι λέξεις προωθούν ιδέες και αξίες και αυτό είναι το δυναμικό του λόγου, η λέξη να ισούται με την ομιλία και το λόγο). Εάν συμβούν αυτά τότε η διαφωρά (διά των λέξεων φέρει το κείμενο πλήθος υπορρήτων νοημάτων και αξιών) θα αποκαλύψει αυτά τα σχόλια τα οποία ονομάζονται αναδιπλασιαστικά από τον φιλόσοφο διότι εμφανίζονται ως μία άλλη υποσυνείδητη ή υπερσυνειδητή νοηματοδότηση και αξιοδότηση του εκάστοτε κειμένου:

Ας δώσουμε λοιπόν το προοίμιο της Οδύσσειας:

«Τον άντρα, Μούσα, τον πολύτροπο να μου ανιστορήσεις, που βρέθηκε
ως τα πέρατα του κόσμου να γυρνά, αφού της Τροίας
πάτησε το κάστρο το ιερό.
Γνώρισε πολιτείες πολλές, έμαθε πολλών ανθρώπων τις βουλές,
κι έζησε, καταμεσής στο πέλαγος, πάθη πολλά που τον σημάδεψαν,
σηκώνοντας το βάρος για τη δική του τη ζωή και των συντρόφων του
τον γυρισμό. Κι όμως δεν μπόρεσε, που τόσο επιθυμούσε,
να σώσει τους συντρόφους.
Γιατί εκείνοι χάθηκαν απ᾽ τα δικά τους τα μεγάλα σφάλματα,
νήπιοι και μωροί, που πήγαν κι έφαγαν τα βόδια
του υπέρλαμπρου Ήλιου· κι αυτός τους άρπαξε του γυρισμού τη μέρα.
Από όπου θες, θεά, ξεκίνα την αυτή την ιστορία, κόρη του Δία,
και πες την και σ᾽ εμάς.».

1^ο βήμα: το νοηματικό σύμπαν του προοιμίου:

Ο ποιητής απευθύνεται στην Μούσα Καλλιόπη, στην Μούσα της Τέχνης ώστε να τον βοηθήσει να ανιστορήσει τις περιπέτειες του Βασιλέως της Ιθάκης, Οδυσσέως, ο οποίος μετά τον Τρωϊκό πόλεμο προσπάθησε να επιστρέψει στην Πατρίδα του. Την Ιθάκη. Άρα η διαφωρά έγκειται στην επιλογή του προσώπου του Οδυσσέως: γιατί ο Ποιητής, κατ΄αρχάς επέλεξε τον Οδυσσέα προκειμένου επί αυτού να κτίσει τα έπη του; Η σύνδεση του Οδυσσέως με τους τρείς θεούς της Οδυσσείας (Δία, Αθηνά, Ερμή) και η αποσύνδεσή του από τον Ποσειδώνα) αποκαλύπτει την διαφωρά του προοιμίου: Ο Οδυσσέας σε όλη την Ιλιάδα ήταν ο περισσότερο σκεπτόμενος Βασιλεύς: ήταν αυτός ο οποίος στις πλέον δύσκολες καταστάσεις εργαζόταν με το Νολυ του: ας μην ξεχνούμε ότι είναι ο εφευρέτης του Δουρείου Ίππου: άρα το αναδιπλασιαστικό σχόλιο επί της δισφωράς εμφανίζεται: ο Οδυσσέας δεν αποτελεί συγκεκριμένη ανθρωπίνη δύναμη: αντιπροσωπεύει μία μη-ανθρωπίνη δύναμη, αταυτοποίητη, ακόμη: άρα ο Όμηρος προσπαθεί να γεννήσει ανθρωπίνη επί του Νοός ταυτότητα, να συζητήσει δηλαδή ότι άνθρωπος είναι η Νόησή του και ο νόστος που επιβάλλει αυτή η Νόηση: άρα σύμφωνα με τον Ντεριντά το αναδιπλασιστικό σχόλιο είναι ότι το κείμενο κρύπτει την ιδέα της απροσδιοριστίας (δεν υπήρχε ακόμα συγκεκριμένη ανθρωπίνη ταυτοποιητική φύση) άρα ο Όμηρος αναλαμβάνει να καθορίσει το μοντέλο ανθρώπου).

Καρτεσίου, Λόγος περί μεθόδου.

file:///C:/Users/levnono/Documents/%CE%92%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BF%CF%82/%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7/%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7%20%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CF%80%CF%84%CF%85%CF%87%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CF%8D/%CE%9B%CE%BF%CC%81%CE%B3%CE%BF%CF%82%20%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CC%81%20%CF%84%CE%B7%CF%82%20%CE%BC%CE%B5%CE%B8%CE%BF%CC%81%CE%B4%CE%BF%CF%85_Descartes%20(1).pdf 

Αντιγράψτε το σύνδεσμο  και πατήσθε στον αντιγεγραμμένο σύνδεσμο.

Γιατί οι Νέοι και οι Νέες σήμερα νοιώθουν κατάθλιψη;

 

Γιατί  οι Νέοι και οι Νέες  σήμερα νοιώθουν κατάθλιψη;

Η ανακύκλωση της γελοιότητας θα μας άφηνε παγερά  αδιάφορους, αλλά αυτό δεν συμβαίνει όταν διαβάζουμε: «οι ειδικοί» εξηγούν για την κατάθλιψη των νέων κ.λ.π. Ποιοι είναι οι ειδικοί; Οι ψυχολόγοι, μα η  ψυχολογία δεν είναι φιλοσοφία τουλάχιστον με την Πλατωνική και Πλωτινική έννοια ως έρευνα των πρώτων αρχών: μία τεχνική είναι επάνω στην βασανισμένη ψυχή του συγχρόνου αλλοτριωμένου ανθρώπου ο οποίος μακριά από κάθε οντολογική του ρίζα έχει να αντιμετωπίσει και τις φροϋδικές και άλλες φαντασιώσεις. Επιτέλους άς κατανοήσουμε όσα ο μέγας Ηράκλειος, κατενόησε όταν ανεφώνησε: παιδός η Βασιλείη: από εκεί άς ξεκινήσουμε: οι σημερινοί νέοι και νέες  έχουν πλήρως αποσυνδεθεί από το οντολογικό ανάκτορο, από την Ιθάκη τους, από τον Συμπαντικό  νόστο τους. Ο Οδυσσέας δεν ένοιωσε κατά-θλιψη διότι ενίκησε ό,τι προσπάθησε να τον κατά(συν)θλίψει: η Σκύλλα και η Χάρυβδη (η συμβολοποιημένη κατάθλιψη, δεν μπόρεσαν να τον συνθλίψουν διότι ο Βασιλεύς της Ιθάκης είχε Νόστο, Πατρίδα, Σκοπό, Πηνελόπη, Σοφία Αθηνά, και την Βούληση του Διός. Επιτέλους ας σεβασθούμε ότι κανείς δεν είναι πιο υγιής από τον άλλον και ας σεβασθούμε την απροσδιοριστία του άλλου λέγοντας ότι δεν τον θεραπεύουμε απλά τον επιστρέφουμε πιο ήρεμο εδώ: αλλά άς ξεχάσουμε την θεραπεία: δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα: αναβολή του μεγάλου ταξιδιού υπάρχει και βάλσαμο σε αυτήν την αναβολή υπάρχει.

Δεν είναι πρόβλημα λοιπόν και οι νέοι και νέες σήμερα να φθάνουν στην κατά-συν-θλιψη της σημερινής Σκύλλας και Χάρυβδης: κακό είναι το ότι δεν μπορούν να ξεπεράσουν τις αρχόντισσες αυτές της κατάθλιψης: γιατί; Διότι Πατρίδα δεν έχουν, επιστροφή δεν έχουν, τόπο και χώρο δεν έχουν, άρα ούτε χρόνο δημιουργίας, νόστο σοφία την  έννοια του Άλλου: οι νέοι και οι νέες σήμερα είναι παραδεδομένοι στις Σειρήνες της υλιστικοποίησης, στην Κίρκη του απελευθερώνω τα πάθη αλλά ως γνωστόν οι παθιασμένοι σύντροφοι του Οδυσσέως εχάθηκαν, στον Ποσειδώνα του χάους καθώς όλα επιτρέπονται και δρόμος εξέλιξης δεν υπάρχει εάν δεν απορρίπτω κάτι δεχόμενος κάτι άλλο, στον Κύκλωπα της μίας θέασης: οι νέοι και οι νέες νοιώθουν ότι εάν αριστεύσουν ως ο Μιλτιάδης ή ο Λεωνίδας θα είναι απορριπτέοι: ο μονόφθαλμος Κύκλωπας τρώγει κάθε Οδυσσέα που ξεχωρίζει, η εποχή μας θέλει την ήσσονα κατώτερη προσπάθεια: θέλει τους αδυνάμους, θέλει τους ευπαθείς, δεν θέλει τον ξεχωριστό, τον άριστο, τον ανώτερο: οι νέοι και οι νέες σήμερα κατ΄αρχάς εξαφανίζουν κάθε τι που τους ανωτεροποιεί και τους αριστοποιεί: με αυτόν τον τρόπο απολλύουν τις ρίζες με την ξεχωριστή μοίρα τους, βυθίζονται σε μία θλιβερά μετριότητα, ομογενοποιούνται, επιτρέπεται η η διαφορετικότητα αρκεί να μην είσαι άριστος και να τρέφεις τις διακριτές οντολογικές ρίζες σου: απαγορεύεται να καταστή ο νέος και η νέα σήμερα ένας Θεμιστοκλής, ένας Αλέξανδρος, ένας Λεωνίδας: πρέπει να είναι μάζα και μόνο σε αυτή τη μάζα επιτρέπεται η διαφορετικότητα του αρκεί αυτή να δίδει άλλη απόχρωση παρά μόνον στην μάζα: σαν τον Περίανδρο ο νέος και η νέα νοιώθουν ότι εάν ξεχωρίσουν (σαν τα καλαμπόκια της σχετικής Ηροδότειας ιστορίας) θα πρέπει να αποκοπούν και όλα να καταστούν μία άλογος ομογενοποίηση: από τον Λεωνίδα ο οποίος ετράφη εν τη αριστεία του Μέλανος Ζωμού έως το σημερινό νέο και νέα η θλιβερά μαζοποίηση αφαίρεσε τις Λεωνίδειες δυνάμεις από τους νέους και τις νέες οι οποίοι πλέον αδύναμοι δεν αντέχουν να ξεχωρίσουν από την μάζα, δεν έχουν δυνάμεις του διαφορετικού προς το Καλόν και το Ανώτερον Ωραίον:

 

Ζωή ολοκληρωμένη, από τον Ζωρζ Μπατάιγ

13 αφορισμοί του Γάλλου διανοητή

Από την υπέρτατη γνώση στην άξεστη άγνοια, η διαφορά είναι μηδαμινή.

Ορισμός του ολοκληρωμένου ανθρώπου: ο άνθρωπος που η ζωή του είναι μια γιορτή «δίχως κίνητρο» και γιορτή με όλες τις έννοιες της λέξης – γέλιο, χορός, όργιο που δεν υποτάσσονται ποτέ, μια θυσία που χλευάζει σκοπούς και υλικούς και ηθικούς.

Αδιάφορος  ο Θεός, οι βλασφημίες ή οι υπερβατικότητες! Το σύμπαν είναι ταπεινό: το γέλιο μου είναι η αθωότητά μου.

Μεθάω με το να μην επιθυμώ τίποτα και να μην είμαι εξασφαλισμένος. Δοκιμάζω μια αίσθηση ελευθερίας.

Ο ακόλαστος δεν έχει καμιά τύχη να αποκτήσει πρόσβαση στην κορυφή, παρά μόνο αν δεν έχει τέτοια πρόθεση.

Η κορυφή δεν είναι «αυτό που πρέπει να κατακτήσουμε». Ο ξεπεσμός «αυτό που πρέπει να εξαλείψουμε». Όπως και η κορυφή δεν είναι εντέλει παρά το απρόσιτο, ο ξεπεσμός είναι εξαρχής το αναπόφευκτο.

Η ζωή παραμένει ολοκληρωμένη με το να μην είναι υποταγμένη σε κάποιον ορισμένο σκοπό που την ξεπερνά.

Η «επικοινωνία» δεν μπορεί να λάβει χώρα από ένα πλήρες και άθικτο ον στο άλλο: θέλει όντα που διακυβεύουν μέσα τους το είναι, το θέτουν στο όριο του θανάτου, του μηδενός. Η ηθική κορυφή είναι μια στιγμή διακύβευσης, αιώρησης του όντος πέρα από τον εαυτό του, στο όριο του μηδενός.

Σχεδίασμα διαγωνίσματος στην Ελένη του Ευριπίδου.

 

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Ευριπίδη Ελένη, στ. 494-525

 

ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑ.	Ποιος είναι κει όξω; Φύγε, γιατί στέκεις στη θύρα; Θα ενοχλήσεις τους αφέντες. Θα σε σκοτώσουν, Έλληνας αν είσαι. Κανέναν δεν αφήνουν εδώ νά 'ρθει.	495
ΜΕΝ.	Σωστά μιλάς, γριούλα, να, σ' ακούω· όμως κι εσύ μαλάκωσε λιγάκι.	500
ΓΕΡ.	Φεύγα· δουλειά μου να εμποδίζω, ξένε, τους Έλληνες το σπίτι όταν ζυγώνουν.
ΜΕΝ.	Μη σπρώχνεις ντε, το χέρι μη μου σφίγγεις.
ΓΕΡ.	Εσύ θα φταις, στο λέω, αν δε μ' ακούσεις.
ΜΕΝ.	Πήγαινε μέσα, πες στ' αφεντικά σου.	505
ΓΕΡ.	Κακό για σένα, αν μάθουνε πως ήρθες.
ΜΕΝ.	Τους ναυαγούς κανείς δεν τους πειράζει.
ΓΕΡ.	Κάποιο άλλο σπίτι τότες άντε να 'βρεις.
ΜΕΝ.	Δεν φεύγω, θα μπω μέσα, να μ' αφήσεις.
ΓΕΡ.	Ενόχληση έχεις γίνει, θα σε διώξουν.	510
ΜΕΝ.	Αχ! πού είσαι, κοσμοξάκουστε στρατέ    μου.
ΓΕΡ.	Εκεί, μα όχι εδώ, σπουδαίος ήσουν.
ΜΕΝ.	Θεοί, να μ' ατιμάζουν έτσι εμένα!
ΓΕΡ.	Δακρύζεις; Τι σου φέρνει τόση λύπη;
ΜΕΝ.	Την πρώτη μου, παλιά ευτυχία θυμάμαι.	515
ΓΕΡ.	Δεν πας λοιπόν στους φίλους σου να κλάψεις;
ΜΕΝ.	Ποια είναι η χώρα αυτή; Ποιο το παλάτι;
ΓΕΡ.	Η Αίγυπτος και του Πρωτέα το σπίτι.
ΜΕΝ.	Η Αίγυπτος; Πού έχω αράξει ο δόλιος!
ΓΕΡ.	Σου φταίνε τα λαμπρά νερά του Νείλου;	520
ΜΕΝ.	Όχι· στενάζω για τις συμφορές μου.
ΓΕΡ.	Δεν είσαι ο μόνος· κι άλλοι δυστυχούνε.
ΜΕΝ.	Ο βασιλιάς που μου είπες είναι μέσα;
ΓΕΡ.	Να ο τάφος του· ο γιος του βασιλεύει	525

 

Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

 

1. Αφηγηθείτε σε τρίτο πρόσωπο και σε έκταση δέκα περίπου σειρών το περιεχόμενο του διαλόγου Μενελάου – Γερόντισσας.

Μία «ψυχαναλυτική» ερμηνεία της Ελένης του Ευριπίδου.

 

Μία «ψυχαναλυτική» ερμηνεία της Ελένης του  Ευριπίδου.

Σύμφωνα με τον γνωστό ψυχαναλυτή Λακάν η ανθρώπινη προσωπικότητα (6-18 μηνών περίπου) αυτοπροσδιορίζεται ως μορφή και είδος μέσα από το είδωλο το οποίο εμφανίζεται στον καθρέπτη.  Άρα από αυτήν την τόσο πρώϊμη ηλικία ο άνθρωπος αποκτά δύο ταυτότητες, μορφές, εαυτούς: έναν τον πραγματικό και έναν ειδωλικό (τον εν τω καθρέπτη): άρα κατανοούμε την βαθεία ψυχολογική κατάρτιση του Ευριπίδου ο οποίος απέδωσε έξοχα αυτά τα δύο υποκείμενα στην τραγωδία του : Ελένη: έχουμε λοιπόν την πραγματική Ελένη και την Ελένη είδωλο στον καθρέπτη. Η πρώτη είναι η πραγματική διότι εγεννήθη από κοιλία γυναικός, η Δευτέρα είναι φαινομενική διότι άποτελεί κατασκεύασμα νοός ο οποίος διά των οφθαλμών κατασκευάζει την εικόνα εν τω εσόπτρω του πραγματικού εαυτού.

Σωστά ο Λακάν επισημαίνει ότι ο Άνθρωπος ταυτοποιείται διά του καθρέπτη: συνειδητοποιεί την μοναδικότητα της μορφής του, ταυτίζεται με το Άλλο που θεωρεί ως Εαυτόν έν καθρέπτη, επίσης ταυτοποιεί πώς όλοι οι άνθρωποι τον θεωρούν, τον κοιτάζουν, τον ταυτοποιούν: άρα η Ταυτοποιητική πορεία του Ανθρώπου περνά μέσα από το είδωλο του καθρέπτη: είμαστε ό,τι βλέπουμε, ή ό,τι αρνούμαστε να ταυτισθούμε με αυτό που βλέπουμε: αλλά σε κάθε περίπτωση ο Εαυτός μας είναι διττός: αποκτούμε συνειδητότητα όταν γνωρίσουμε το καθρεπτικό είδωλό  μας και προσδιοριζόμαστε σε σχέση με την μορφήν μας, θεωρώντας την μοναδικό και ατομικό κτήμα: και σε σχέση με εμάς και σε σχέση με το πώς μας βλέπουν οι άλλοι: άρα η Ελένη ως σύμβολο του Ωραίου (νόηση Οδυσσέως και συν-αίσθημα Αχιλλέως) αυτοπροσδιορίζεται μέσα από το κοίταγμά της στον καθρέπτη του Τρωϊκού πολέμου: εκεί (διά του Τεύκρου και όχι μόνον) κατανοεί την μορφή της (πώς την θωρούν οι άλλοι) συνειδητοποιεί την εμφάνισή της και τις μορφικές της ιδιότητες: το Ωραίο εγκαθίσταται και επικρατεί μέσα από τον Πόλεμο περί του Είναι: διότι σωστά ο Έγελος χαρακτήρισε τον Τρωϊκό πόλεμο: γιγαντομαχία περί του Είναι: άρα εάν θέλαμε πραγματικά να εξελίξουμε την Ευριπίδειο Ελένη, εάν θέλαμε να κατανοήσουμε ητν Ευριπίδειο Οντολογικότητα δεν θα ομιλούσαμε για δύο «Ελένες»: θα ομιλούσαμε για την μία Ελένη η οποία περνά το Ωραίο στον κόσμο μέσα από τον πόλεμο ανάμεσα στο καλό και στο κακό, το άσχημο και το εύσχημο, μέσα από την γένεση του Νοήμονος και Νοστίζοντος Οδυσσέως και του Οργισμένου και Συν-αισθηματικά κινουμένου Αχιλλέως ο οποίος μαζί με τον Οδυσσέα είναι ο Ωραίος Άνθρωπος: αυτός που σκέπτεται , συν-αισθάνεται, θέτει Νόστο και Σκοπό, κίνηση ενάντια στο Ποδειδώνειο Χάος, επιστροφή στον αρχέγονο εν Ιθάκη Εαυτό (ήδη προϋπάρχοντα αλλά και Υπάρχοντα).

Δεν είναι τυχαίο ότι οι συμπαντικές δυνάμεις των Θεών είναι μοιρασμένες: Οι Αχαιοί έχουν την Σοφία Αθηνά οι Τρώες την Απολλώνειο Γνώση: οι Αχαιοί έχουν την Ροή –Ήρα, οι Τρώες την Ερωτική-Αφροδίτη: η Ελένη καθρεπτίζεται : διαβλέπει ότι η μορφή που βλέπει εμπεριέχει όχι τον  Απόλλωνα αλλά την Αθηνά: Αγνή Αδιαμεσολάβητη Οντολογική Σοφία διότι όπως και ο Ιησούς γεννήθηκε χωρίς Γυνή (από το κεφάλι της Δύναμης Βουλήσεως του Δία ( ο Ιησούς γεννήθηκε χωρίς μεσολάβηση  Ανδρός (το Ωραίο τώρα έπρεπε να μεταφερθεί από την θήλεια Σοφία στην Άρρενα Πράξη): Η Ελένη στον καθρέπτη όπου αναγνωρίζει την ταυτοποιητική μορφή της βλέπει την Ήρα και  όχι την Αφροδίτη: το Ωραίο είναι Ροή σαν την περιπλανητική κίνηση του Οδυσσέως προς τον μεγάλο Νόστο.

Άρα η Ελένη φυσικώ τω λόγω είναι διττή: Είναι η σωματική γεννηθείσα Ελένη και η  ομιλητική, συμπαντικώς δυναμική και ενεργός Ελένη η  μοιράζουσα στο Ανθρώπινο Γένος όλες τις δυνάμεις  του Ωραίου τις οποίες βλέπει στον καθρέπτη: αυτό το οποίο δεν λέγει ο Λακάν είναι η σύσταση του καθρέπτη: μπορούμε όμως να το συζητήσουμε εδώ.

Το βιβλίο μου: "επεξεργασία ιστορικών παραθεμάτων".

file:///E:/%CE%B5%CF%80%CE%B5%CE%BE%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1%20%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B8%CE%B5%CE%BC%CE%AC%CF%84%CF%89%CE%BD.htm

Αντιγράψτε και πατήσθε σε αυτόν τον σύνδεσμο.

Συμβάλλοντας στην ανάλυση του Λογοτεχνικού κειμένου στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας (σε σχέση με την φιλοσοφική έρευνα του Philippe Sabot).

 

Συμβάλλοντας στην ανάλυση του Λογοτεχνικού κειμένου στο μάθημα της Νεοελληνικής  Γλώσσας (σε σχέση με την φιλοσοφική έρευνα  του Philippe Sabot).

Ως γνωστόν το θέμα Γ του κριτηρίου της Νεοελληνικής Γλώσσας αναφέρεται στο σχολιασμό λογοτεχνικού κειμένου. Ο Φιλίπ Σαμπό στο βιβλίο του «Φιλοσοφία και λογοτεχνία» διερευνά αποτελεσματικά και εξαιρετικά τις σχέσεις της Φιλοσοφίας και της Λογοτεχνίας. Εάν λοιπόν κατ΄αρχάς ορίσουμε την Φιλοσοφία  ως  έρευνα περί των πρώτων αρχών και αιτίων, αιτία θαυμασμού και απορίας για το μεγαλείο του Σύμπαντος αλλά και του Ανθρώπου, προσπάθεια ερεύνης του Κόσμου και του Ανθρώπου ως προσώπου, πνεύματος, ψυχής και σώματος, τότε καταλαβαίνουμε ότι όλα αυτά περιχωρούνται στα λογοτεχνικά κείμενα. Σωστά ο Σαμπό σημειώνει ότι όλα τα εννοιακά δομικά σύνολα της φιλοσοφίας εισέρχονται στον χρόνο και  στις σκέψεις και στις πράξεις των ανθρώπων ώστε να παραχθή η λογοτεχνία, η οποία όμως εμπεριέχει τις ανθρώπινες φιλοσοφικές συλλήψεις προσαρμοζόμενες όμως στην ανθρώπινη σκέψη, πράξη, χαρακτηρολογία, στην ανθρώπινη κοσμική και κοινωνική ζωή: άρα σε κάθε λογοτέχνημα, είτε πεζό είτε ποίημα, θα πρέπει να ανιχνεύονται όλες εκείνες οι αιτίες, ο θαυμασμός, η απορία, τα οποία αφυπνίζουν ατομικά και κοινωνικά και κοσμκά το Λογοτεχνικό Υποκείμενο (το οποίο βέβαια υπό το μανδύα της λογοτεχνίας φιλοσοφεί, διότι λογοτεχνία είναι η εφαρμοζομένη φιλοσοφία  από τον συγκεκριμένο υπαρξιακό και πράττοντα άνθρωπο εν κοινωνία: αυτό ουσιαστικά καλούνται να κάνουν οι μαθητές μας: εάν η λογοτεχνία είναι η εφαρμοζομένη ανθρωπίνη φιλοσοφία, οι μαθητές θα πρέπει να ανακαλύψουν  διά των κειμενικών δεικτών τα φιλοσοφικά παράγωγα που υποκρύπτονται στο λογοτέχνημα και είναι αυτά τα οποία κινούν και διαμορφώνουν τον άνθρωπο και την κοινωνία).

Ας δώσουμε το ποίημα: (Από το Άξιον Εστί του Οδυσσέα Ελύτη):

Όπου, φωνάζω, και να βρίσκεστε, αδελφοί
όπου και να πατεί το πόδι σας
ανοίξετε μια βρύση
τη δική σας βρύση του Μαυρογένη.
Καλό το νερό
και πέτρινο το χέρι του μεσημεριού
που κρατεί τον ήλιο στην ανοιχτή παλάμη του.

Ο Ποιητής ευρίσκεται απέναντι από την φιλοσοφία του: το ποίημα είναι το ενδιάμεσο: με βάση λοιπόν τους κειμενικούς δείκτες  θα πρέπει να «καταπέση» το ποίημα και  να αποκαλυφθή όλο το εύρος των φιλοσοφικών κατηγοριών (αιτία, θαυμασμός, απορία κ.λ.π) που υποκρύπτονται στο ποίημα:

Φωνάζω= α ενικό, ρήμα πάθους εκφράζον το θαυμασμό για όλα όσα μπορούν να ανακαλυφθούν

Βρύση= η μεγαλοπρέπεια του πνεύματος (το Θάλειο ύδωρ αρχή του παντός) η κίνηση του ύδατος εις την βρύση ως αιτία ερεύνης και ανακάλυψης του κόσμου και του ανθρώπου

Ήλιος=εμβληματική εικόνα: ο Ήλιος ως σύμβολο νοός ερεύνης και ανθρώπινης νοητικής και ηθικής φώτισης και εξέλιξης.

Ο Σαμπό σωστά επισημαίνει  ότι μέσα στην λογοτεχνία έχουν παρεισφρήσει (αναγκαστικά) όλα τα μυθολογικά σχήματα ως τα μεγάλα αρχέτυπα της λογοτεχνίας. Οι μυθολογικές έννοιες και αρχετυπικές δημιουργίες του Ήρωος, του Θείου, της Δικαιοσύνης, της Τάξης, της Κίνησης, του σεβασμού στο θείο, του Ανθρωπομορφισμού, του σεβασμού στο θείο, της μοίρας, του σεβασμού στην φύση κ.λ.π). Άρα θα πρέπει όλα αυτά να ανακαλύπτονται στο δοθέν λογοτεχνικό κείμενο σε συνδυασμό με την διαρκή επιρροή τους με την ανθρώπινη προσωπικότητα και τον ανθρώπινο κόσμο. Είναι σημαντικό να κατανοηθή από τους μαθητές ότι τα μυθολογικά αρχέτυπα (Γιούνγκ, Άντλερ, Φρόϋντ) έχουν διαμορφώσει τις ανθρώπινες προσωπικότητες διαχρονικά.

Έστω λοιπόν ότι δίδεται το παρακάτω κείμενο:

Νίκος Γκάτσος, ο εφιάλτης της Περσεφόνης:

Γιατί ευδοκίμησε ο μαρξισμός στην Ελλάδα;

 

Γιατί ευδοκίμησε ο μαρξισμός στην Ελλάδα;

Ως «Ελλάδα» σε αυτήν την εργασία μας θα εννοήσουμε το Νέο Ελληνικό Κράτος όπως αυτό δημιουργήθηκε έπειτα από την Εθνικοαπελευθερωτική Επανάσταση του 1821 και το πρωτόκολλο της Ανεξαρτησίας στις 3/2/1830. Αυτό το Νέο Ελληνικό Κράτος είχε όλες εκείνες τις δυσχέρειες, δυσλειτουργίες, ιδιαιτερότητες που θα μπορούσε να έχει ένα Κράτος το οποίο δημιουργείται έπειτα από μακραίωνη σκλαβιά. Αναφέρεται ότι ο Ιωάννης Καποδίστριας εκλέχτηκε κυβερνήτης της Ελλάδας από την Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας (άνοιξη 1827) και στις αρχές του 1828 ήρθε στο Ναύπλιο. Η κατάσταση που βρήκε ήταν τραγική. Η χώρα ήταν κατερειπωμένη και ο λαός εξαθλιωμένος. Ληστές και πειρατές έλεγχαν μεγάλες περιοχές, ενώ αιγυπτιακός στρατός παρέμενε στη ΝΔ Πελοπόννησο και τουρκικός στη Στερεά Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάς του 1830 δεν ικανοποιούσε ούτε ένα κριτήριο συντεταγμένου κράτους όπως αυτό αποτυπώνεται στα συντάγματα των νεοιδρυθέντων Ευρωπαϊκών κρατών αλλά και του Αμερικανικού κράτους. Ειδικά στο θέμα του μαρξισμού μπορούμε να συζητήσουμε ότι δεν ικανοποιείτο  ούτε ένας παράγοντας επικράτησής του επί της Ελλάδος διότι ούτε βιομηχανία υπήρχε, ούτε προλεταριάτο, ούτε βέβαια αποκτηθείσα εργατική συνείδηση επικράτησης του οικονομικού συνειδέναι επί του κοινωνικού συνειδέναι.

Την ίδια στιγμή στην Αμερική (όπως αναφέρει ο Hobsbaum στην εποχή του κεφαλαίου) ο  Νότος,ο οποίος  ουσιαστικά  ήταν μια ημιαποικία των Βρετανών, στους οποίους προμήθευε τη μεγαλύτερη ποσότητα του ακατέργαστου βαμβακιού τους, έβρισκε το ελεύθερο εμπόριο επωφελές, ενώ η βιομηχανία του Βορρά ζητούσε από καιρό, επίμονα και μαχητικά, προστατευτικούς δασμούς, τους οποίους αδυνατούσε να επιβάλει [...] εξαιτίας της πολιτικής επιρροής των νότιων πολιτειών (που πρέπει να θυμηθούμε ότι το 1850 αποτελούσαν το μισό του συνόλου των πολιτειών). Είναι βέβαιο ότι η βιομηχανία του Βορρά ανησυχούσε περισσότερο για ένα έθνος που το μισό εφάρμοζε το ελεύθερο εμπόριο και το άλλο μισό τον προστατευτισμό παρά για ένα έθνος που το μισό χρησιμοποιούσε δούλους και το άλλο μισό είχε καταργήσει τη δουλεία. Μάλιστα την ίδια στιγμή στην ευρώπη και μάλιστα στην Αγγλία το 1838 η αγγλική Ένωση Εργατών δημοσίευσε τη Χάρτα του Λαού, με την οποία οι χαρτιστές, όπως ονομάστηκαν τα μέλη της, διατύπωναν πολιτικά αιτήματα (θέσπιση της καθολικής ψηφοφορίας για τους άνδρες κ.ά.).

Ως εκ τούτου έχουμε και λέμε: η Ελλάδα δεν είχε καμμία από τις δομές που είχε η Αμερική και η Ευρώπη ώστε από το καπιταλιστικό σύστημα να προχωρήσει σε άλλες κοινωνικές και οικονομικές μορφές κρατικής πολιτειότητας (μία εκ των οποίων ήταν ο μαρξισμός, άλλη ήταν ο φιλελευθερισμός, μετέπειτα η σοσιαλδημοκρατία κ.λ.π). Το μέλημα των Ελλήνων αυτής της περιόδου ήταν πολύ απλά η διασφάλιση της ανεξαρτησίας των, όσων πιο ευνοϊκών συνόρων, σταδιακά η ύπαρξη συντάγματος και το πέρασμα στην δημοκρατία, στην κοινοβουλευτική δημοκρατία (πράγματα τα οποία ήταν λυμένα στην ευρώπη όπου ο μαρξισμός διεκδικούσε τα επίχειρα των θεωριών του ιδρυτού του).

Σημαντική επισήμανση λοιπόν είναι το αναφέρουμε ότι υπό τοιαύτες συνθήκες η Ελλάδα έπειτα από την επανάσταση του 1821 παρέμεινε σε βυζαντινές και οθωμανικές δομές διοίκησης, εργασίας, κρατικής δομής. Οι περισσότεροι Έλληνες ζούσαν εκτός της Ελλάδος σε εδάφη της οθωμανικής αυτοκρατορίας (τώρα) της βυζαντινής αυτοκρατορίας (πρίν): Αυτή την εποχή, στη βάση του ότι η Ελλάδα ήταν φτωχή και οι περισσότεροι Έλληνες ζούσαν έξω από τα σύνορα του ελληνικού κράτους, διατυπώθηκε η θέση ότι, για να αναπτυχθεί η χώρα, θα έπρεπε πρώτα να διευρυνθούν τα ελληνικά σύνορα ώστε να περιλάβουν περιοχές με ελληνικούς πληθυσμούς που βρίσκονταν υπό ξένη ―κυρίως οθωμανική― κυριαρχία. Αν και η ιδέα κυκλοφορούσε σχεδόν από την ίδρυση του ελληνικού κράτους, ο Κωλέττης ήταν εκείνος που αναφερόμενος σε αυτή χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τον όρο Μεγάλη Ιδέα (ιδέα για την οποία αξίζει να αγωνιστεί όλο το έθνος) σε ομιλία του στην Εθνοσυνέλευση το 1844.Αυτό σημαίνει ότι το Ελληνικό Κράτος απείχε κατά πολύ (τουλάχιστον πληθυσμιακά) από το Ελληνικό Έθνος. Το σύνολο των Ελλήνων δεν είχαν συμμετάσχει επί μακρόν στο νέο Ελληνικό κράτος, και όταν αυτό συνέβη, δυστυχώς συνέβη με τους όρους της Μικρασιατικής καταστροφής με αποτέλεσμα οι Έλληνες του σταδιακά διαμορφωμένου Ελληνικού κράτους να μην έχουν ενιαία Εθνική συνείδηση (ότι ανήκουν σε ένα Κράτος το οποίο συνταυτίζεται με τη ζωή τους και τα όνειρά τους (μιάς και πολλοί από αυτούς επιθυμούσαν την επιστροφή στην Μικρασιατική Πατρίδα τους): άρα σταδιακά το Ελληνικό κράτος μεγάλωσε απορροφώντας ανθρώπους ξεριζωμένους οι οποίοι έβλεπαν την Πατρίδα τους να είναι αλλού: άρα το κύριο συνεκτικό κριτήριο του Ελληνικού κράτους ήταν ο πόνος, ή αίσθηση της ιστορικής και κοινωνικής αδικίας, όχι το κοινό Εθνικό αίσθημα του μεγάλου Ελληνικού κράτους το οποίο θα διασφαλίσει την ιστορική συνέχεια των Ελλήνων και του Ελληνισμού: ο μαρξισμός σαφέστατα ανθεί εκεί όπου μπορεί να εκμεταλλευθεί τον ανθρώπινο πόνο και δυστυχία, ως προκρούστης να την δέσει στο κρεββάτι των μαρξικών θεωριών και να προσαρμόσει το μυαλό και τις πράξεις των ανθρώπων στα δόγματά  του.