Άγνωστες πυχές του Ρήγα Φεραίου.
Ήταν ο Ρήγας γραμματέας του Νικόλαου Μαυρογένη και έπαρχος Κραϊόβας; Ένα αμφιλεγόμενο θέμα, το οποίο περιπλανάται στα κείμενα περί Ρήγα Βελεστινλή εδώ και ενάμισι αιώνα και το οποίο δεν έχει διαλευκανθεί, είναι για την υποτιθέμενη σχέση του Ρήγα με τον Ηγεμόνα της Βλαχίας Νικόλαο Μαυρογένη38 κατά τα έτη 1786-1790. (Γι’ αυτό και γράφουμε εκτενέστερα). Ήταν δηλαδή ο Ρήγας στην ακολουθία του Μαυρογένη ως γραμματέας του; Είχε διοριστεί καϊμακάμης, δηλ. τοποτηρητής, έπαρχος στην Κραϊόβα και είχε βοηθήσει τα Οθωμανικά στρατεύματα στον πόλεμο εναντίον των Αυστριακών και Ρωσικών στρατευμάτων; Εισηγητής την άποψης αυτής ήταν ο Χριστόφορος Περραιβός, ο οποίος, σαράντα περίπου χρόνια μετά τον μαρτυρικό θάνατο του Ρήγα, ισχυρίστηκε στο έργο του Απομνημονεύματα πολεμικά39 ότι ο Ρήγας ήταν στην αυλή του Μαυρογένη, «…απελθών δε εις Δακίαν εσπούδαξε την Γαλλικήν και Αραβικήν. Εχρημάτισεν εις υπουργήματα των εκείσε αρχόντων, και τελευταίον, του ηγεμονεύσαντος Μαυρογένου, μετά τον θάνατον του οποίου εναγκαλίσθη τας Μούσας». Και αργότερα το 1860 ο Περραιβός στο βιβλίο του, το οποίο έγραψε σε ηλικία ογδόντα χρόνων, με τίτλο Σύντομος βιογραφία του αοιδήμου Ρήγα Φεραίου του Θετταλού40, ομοίως σημείωνε, «Η εις Βλαχίαν άφιξις του Ρήγα εγένετο περί το 1790, κατ’ αυτήν δε σχεδόν την εποχήν διωρίσθη ηγεμών της Βλαχίας ο Μαυρογένης, ο εκ της νήσου Πάρου ή Μυκόνου καταγόμενος […]. Μετά παρέλευσιν ολίγου χρόνου ακούσας ο ηγεμών, ότι παρά τω μεγάλω Βραγκοβάνω υπάρχει τις γραμματεύς λόγιος, εζήτησε να τον λάβη ο ίδιος, αναγκαίον όντα εις υπηρεσίαν του. Όθεν εκών αέκων παρέδωκεν αυτόν ο άρχων. Ο δε Ρήγας, καίπερ υπηρετών τω ηγεμόνι, ενησχολείτο ταυτοχρόνως κατ’ ιδίαν και εις τα εθνικά συμφέροντα, απολαύων, ένεκα της διαγωγής του, και της ευνοίας του ηγεμόνος». Στο κείμενό του αυτό, όμως, ο Περραιβός ανέφερε πολλές λαθεμένες πληροφορίες, οι οποίες δείχνουν ότι τα γραφόμενά του ήταν ανιστόρητα και ελάχιστα έγκυρα41. Συγκεκριμένα, έγραφε ότι ο Νικόλαος Μαυρογένης το 1790 διορίσθηκε Ηγεμών Βλαχίας, ενώ ανέλαβε την Ηγεμονία τον Απρίλιο του 1786· ότι ο Ρήγας το 1790 εγκαταστάθηκε στη Βλαχία, ενώ ήδη στο έργο του Νέος Ανάχαρσις ο ίδιος ο Ρήγας μας πληροφορεί ότι το 1788 βρίσκονταν στο Γγίργγιοβον της Βλαχίας και ότι το 1790 είχε μεταβεί ως διερμηνέας και γραμματέας του Χριστόφορου Κιρλιάνου στη Βιέννη, όπου εξέδωσε και τα δύο πρώτα βιβλία του, Φυσικής απάνθισμα και Σχολείον των ντελικάτων εραστών. Ακόμη, ο Περραιβός στο βιβλίο του συνεχίζει τα ανιστόρητα σχετικά με την θανάτωση του Μαυρογένη, πως ο Ρήγας ήταν παρών στην εκτέλεσή του, στοιχείο που δείχνει την επιπόλαια γραφή του βιβλίου του. Συγκεκριμένα, γράφει ότι «ταύτην την τραγικήν σκηνήν και παρά του Ρήγα και παρά τινος θεράποντος του ηγεμόνος παρευρεθέντος εις την αποκεφάλισιν ήκουσε πολλάκις ο Περραιβός»42, δίνοντας την εντύπωση πως ο Ρήγας ήταν παρών στην καρατόμηση του Μαυρογένους. Ωστόσο όμως, όπως είναι γνωστό κατά τη θανάτωση του Μαυρογένη (1 Οκτωβρίου 1790)43 ο Ρήγας βρίσκονταν στη Βιέννη, έχοντας λάβει διαβατήριο από τους Αυστριακούς και ήταν γραμματέας και διερμηνέας του Χριστόδουλου Κιρλιάνου.
























