Συμβάλλοντας στην ανάλυση του Λογοτεχνικού κειμένου στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας (σε σχέση με την φιλοσοφική έρευνα του Philippe Sabot).
Ως γνωστόν το θέμα Γ του κριτηρίου της Νεοελληνικής Γλώσσας αναφέρεται στο σχολιασμό λογοτεχνικού κειμένου. Ο Φιλίπ Σαμπό στο βιβλίο του «Φιλοσοφία και λογοτεχνία» διερευνά αποτελεσματικά και εξαιρετικά τις σχέσεις της Φιλοσοφίας και της Λογοτεχνίας. Εάν λοιπόν κατ΄αρχάς ορίσουμε την Φιλοσοφία ως έρευνα περί των πρώτων αρχών και αιτίων, αιτία θαυμασμού και απορίας για το μεγαλείο του Σύμπαντος αλλά και του Ανθρώπου, προσπάθεια ερεύνης του Κόσμου και του Ανθρώπου ως προσώπου, πνεύματος, ψυχής και σώματος, τότε καταλαβαίνουμε ότι όλα αυτά περιχωρούνται στα λογοτεχνικά κείμενα. Σωστά ο Σαμπό σημειώνει ότι όλα τα εννοιακά δομικά σύνολα της φιλοσοφίας εισέρχονται στον χρόνο και στις σκέψεις και στις πράξεις των ανθρώπων ώστε να παραχθή η λογοτεχνία, η οποία όμως εμπεριέχει τις ανθρώπινες φιλοσοφικές συλλήψεις προσαρμοζόμενες όμως στην ανθρώπινη σκέψη, πράξη, χαρακτηρολογία, στην ανθρώπινη κοσμική και κοινωνική ζωή: άρα σε κάθε λογοτέχνημα, είτε πεζό είτε ποίημα, θα πρέπει να ανιχνεύονται όλες εκείνες οι αιτίες, ο θαυμασμός, η απορία, τα οποία αφυπνίζουν ατομικά και κοινωνικά και κοσμκά το Λογοτεχνικό Υποκείμενο (το οποίο βέβαια υπό το μανδύα της λογοτεχνίας φιλοσοφεί, διότι λογοτεχνία είναι η εφαρμοζομένη φιλοσοφία από τον συγκεκριμένο υπαρξιακό και πράττοντα άνθρωπο εν κοινωνία: αυτό ουσιαστικά καλούνται να κάνουν οι μαθητές μας: εάν η λογοτεχνία είναι η εφαρμοζομένη ανθρωπίνη φιλοσοφία, οι μαθητές θα πρέπει να ανακαλύψουν διά των κειμενικών δεικτών τα φιλοσοφικά παράγωγα που υποκρύπτονται στο λογοτέχνημα και είναι αυτά τα οποία κινούν και διαμορφώνουν τον άνθρωπο και την κοινωνία).
Ας δώσουμε το ποίημα: (Από το Άξιον Εστί του Οδυσσέα Ελύτη):
Όπου,
φωνάζω, και να βρίσκεστε, αδελφοί
όπου και να πατεί το πόδι σας
ανοίξετε μια βρύση
τη δική σας βρύση του Μαυρογένη.
Καλό το νερό
και πέτρινο το χέρι του μεσημεριού
που κρατεί τον ήλιο στην ανοιχτή παλάμη του.
Ο Ποιητής ευρίσκεται απέναντι από την φιλοσοφία του:
το ποίημα είναι το ενδιάμεσο: με βάση λοιπόν τους κειμενικούς δείκτες θα πρέπει να «καταπέση» το ποίημα και να αποκαλυφθή όλο το εύρος των φιλοσοφικών
κατηγοριών (αιτία, θαυμασμός, απορία κ.λ.π) που υποκρύπτονται στο ποίημα:
Φωνάζω= α ενικό, ρήμα πάθους εκφράζον το θαυμασμό για
όλα όσα μπορούν να ανακαλυφθούν
Βρύση= η μεγαλοπρέπεια του πνεύματος (το Θάλειο ύδωρ
αρχή του παντός) η κίνηση του ύδατος εις την βρύση ως αιτία ερεύνης και
ανακάλυψης του κόσμου και του ανθρώπου
Ήλιος=εμβληματική εικόνα: ο Ήλιος ως σύμβολο νοός
ερεύνης και ανθρώπινης νοητικής και ηθικής φώτισης και εξέλιξης.
Ο Σαμπό σωστά επισημαίνει ότι μέσα στην λογοτεχνία έχουν παρεισφρήσει (αναγκαστικά)
όλα τα μυθολογικά σχήματα ως τα μεγάλα αρχέτυπα της λογοτεχνίας. Οι μυθολογικές
έννοιες και αρχετυπικές δημιουργίες του Ήρωος, του Θείου, της Δικαιοσύνης, της Τάξης,
της Κίνησης, του σεβασμού στο θείο, του Ανθρωπομορφισμού, του σεβασμού στο
θείο, της μοίρας, του σεβασμού στην φύση κ.λ.π). Άρα θα πρέπει όλα αυτά να
ανακαλύπτονται στο δοθέν λογοτεχνικό κείμενο σε συνδυασμό με την διαρκή επιρροή
τους με την ανθρώπινη προσωπικότητα και τον ανθρώπινο κόσμο. Είναι σημαντικό να
κατανοηθή από τους μαθητές ότι τα μυθολογικά αρχέτυπα (Γιούνγκ, Άντλερ, Φρόϋντ)
έχουν διαμορφώσει τις ανθρώπινες προσωπικότητες διαχρονικά.
Έστω λοιπόν ότι δίδεται το παρακάτω κείμενο:
Νίκος Γκάτσος, ο εφιάλτης της Περσεφόνης:


_-_Google_Art_Project.jpg)
















