Στην ενότητα αυτή θα ασχοληθούμε με
το κατηγορούμενο στα αρχαία ελληνικά.
Παράλληλα θα δίνονται παραδείγματα και στα
Νέα Ελληνικά (ΝΕ)
Τι είναι το κατηγορούμενο;
Λέει ο κανόνας πως κατηγορούμενο είναι
το όνομα το οποίο δίνει στο υποκείμενο ή στο αντικείμενο μια ιδιότητα μέσω
του συνδετικού ρήματος, π.χ.
Σωκράτης ἐστί σοφός
> Σωκράτης =
υποκείμενο
> ἐστί = συνδετικό ρήμα
> σοφός =
κατηγορούμενο
Ας το δούμε λίγο διαφορετικά.
Όταν λέμε ότι «Σωκράτης ἐστί σοφός»
με τη λέξη σοφός, δίνουμε στο υποκείμενο (Σωκράτης) κάποια
ιδιότητα (σοφία). Η λέξη που συνδέει το «Σωκράτης» (υποκείμενο)
με το «σοφός» (κατηγορούμενο) είναι το ρήμα ἐστί,
γι' αυτό άλλωστε λέγεται και συνδετικό ρήμα.
Ακριβώς τα ίδια ισχύουν και για τα νέα
ελληνικά.
Για να έχουμε κατηγορούμενο, πρέπει να
έχουμε οπωσδήποτε συνδετικό ρήμα;
ΝΑΙ. Το συνδετικό ρήμα είναι απαραίτητο για
να έχουμε κατηγορούμενο.
Στην ουσία το συνδετικό ρήμα είναι
αυτό που συνδέει το υποκείμενο ή το αντικείμενο με ένα επίθετο (ή ένα άλλο
μέρος του λόγου που χρησιμοποιείται ως επίθετο) και τους δίνει μια ιδιότητα.
Σωκράτης ← ἐστί → σοφός
Τι γίνεται αν δεν έχουμε συνδετικό ρήμα;
Θα μπορούσαμε να δούμε την πρόταση του
προηγούμενου παραδείγματος έτσι:
Ὁ σοφός Σωκράτης διδάσκει
τὴν ἀρετήν.
Η λέξη σοφός είναι
κατηγορούμενο; Προσπάθησε να βρεις μόνος σου την απάντηση. Για να την
επαληθεύσεις πάτα εδώ.
Πώς βρίσκουμε το κατηγορούμενο;
Για να βρούμε το κατηγορούμενο πρέπει
πρώτα:
α) να έχουμε εντοπίσει το ρήμα
β) το ρήμα να είναι συνδετικό
γ) να έχουμε βρει το υποκείμενο (για το
υποκείμενο μπορείς να διαβάσεις εδώ)
δ) να κάνουμε την ερώτηση: τι ή τι λογής +
ρήμα + υποκείμενο, π.χ.
