Αρχαία Ελληνικά, Πανελλαδικές εξετάσεις , 2026: συζητώντας για το παράλληλο κείμενο.
Στα θέματα Πανελλαδικών εξετάσεων 2026, και στο μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών εδόθη διδαγμένο κείμενο από τα Ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλους ( Β 1.5-8, 1103b2-25).
Η ερώτηση Β2 είχε ως ακολούθως:
Πώς παρουσιάζονται η συμπεριφορά και οι επιλογές του ατόμου στα πεδία της ανθρώπινης πράξης στο παράλληλο κείμενο και στο απόσπασμα «Οὕτω δὴ … ἄδικοι» από το διδαγμένο κείμενο;
Ας δώσουμε και τα δύο κείμενα:
Α. Αριστοτέλους , Ηθικά Νικομάχεια: Οὕτω δὴ καὶ ἐπί τῶν ἀρετῶν ἔχει· πράττοντες γὰρ τὰ ἐν τοῖς συναλλάγμασι τοῖς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους γινόμεθα οἳ μὲν δίκαιοι οἳ δὲ ἄδικοι,…
Β. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:
Το κείμενο που ακολουθεί είναι
απόσπασμα από την ομιλία του καθηγητή Μιχάλη Σταθόπουλου, μέλους της Ακαδημίας
Αθηνών, η οποία δημοσιεύθηκε στο διαδίκτυο (www.constitutionalism.gr) και αφορά
τον ρόλο της δικαιοσύνης.
Στη δικαιοσύνη λοιπόν εμπεριέχεται ο φιλάλληλος και κοινωνικός χαρακτήρας και σ’ αυτό έγκειται η αξία της και στον πέρα από το δίκαιο χώρο. Είναι η δικαιοσύνη ως επιείκεια. […] Η δικαιοσύνη και η επιείκεια και στον πέραν του δικαίου χώρο είναι η «αρετή προς έτερον». Απαιτεί τη θεώρηση και της οπτικής του άλλου, όχι αναγκαίως για να τη δεχθούμε, αλλά για να την κατανοήσουμε. Και η θεώρηση αυτή σημαίνει, βέβαια, περαιτέρω και στήριξη του άλλου, όταν χρειάζεται, σημαίνει αυτό που επιτάσσει η διάταξη του Συντάγματός μας, όταν αξιώνει από όλους τους πολίτες την εκπλήρωση του χρέους της κοινωνικής αλληλεγγύης. Η δίκαιη αυτή συμπεριφορά του πολίτη, του ατόμου γενικότερα αφορά όλες τις σχέσεις του, τις προσωπικές, τις κοινωνικές, ακαδημαϊκές, επαγγελματικές, συναδελφικές, προς υφιστάμενο, προς προϊστάμενο, τις πολιτικές σχέσεις, αλλά και τις διακρατικές, διεθνείς, διαπολιτισμικές, διαθρησκευτικές και όποιες άλλες ανθρώπινες, ατομικές ή συλλογικές, σχέσεις….
Σαφώς η πρώτη ανάγνωση, ειδικά η πρώτη ανάγνωση υπό το αγχώδες βάρος των πανελλδικών εξετάσεων, παρασύρει τον αναγνώστη προς το ότι τα δύο κείμενα έχουν βαθεία σχέση. Όμως μία προσεκτική και ενδελεχής ματιά και ανάγνωση στα δύο κείμενα μας οδηγούν σε άλλα συμπεράσματα. Προκειμένου να οδηγηθούμε στην βαθεία κατανόηση του Αριστοτελικού κειμένου. Τη στιγμή κατά την οποία ο Αριστοτέλης ολοκλήρωσε την πλατωνική ηθική και νοησιοκρατική φιλοσοφία, θα πρέπει τα αριστοτελικά κείμενα να διδάσκονται (άρα και να εξετάζονται) σε σχέση με την πλατωνική ολοκλήρωσίν των, θα πρέπει να αναφαίνεται το πραγματικό βάθος των ώστε οι μαθητές να έχουν κυκλική ολοκληρωμένη άποψη για την νοητική και ηθική προσφορά του Αριστοτέλους και σε σχέση με τα δικά του γραπτά, τον Πλάτωνα (τον οποίο ολοκληρώνει) μέσα στην συγχρονία και στην διαχρονία.