Η διονυσιακή λατρεία και οι χριστιανικοί διωγμοί.
Η διονυσιακή λατρεία έχει μία περίεργη ιστορική παρουσία η οποία θα πρέπει αν μη τι άλλο να επισημανθεί. Η διονυσιακή λατρεία στο βαθμό στον οποίο αποτυπώνει τη διαπλανητική, διοντολογική, εσωτάτη πορεία και δραστηριοποίηση όλων εκείνων των δυνάμεων οι οποίες χαρακτηρίζουν σκοτεινώς και κρυφίως τον άνθρωπο (πρό ζωής και μετά θάνατον) έχει διαδραματίσει ένα ρόλο ο οποίος ελάχιστα έχει επισημανθεί αν και είναι καταλυτικός: ας αναφέρουμε μόνον ότι όταν ανακαλύφθηκε η διονυσιακή λατρεία γεννήθηκε η Αθηναϊκή δημοκρατία, όταν παύθηκε η διονυσιακή λατρεία άρχισαν οι διωγμοί κατά των χριστιανών. Ας προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε ένα θέμα ούτως ή άλλως πολύ δύσκολο και σκοτεινό.
Ο Ησίοδος και ο Όμηρος κινούνται σε ένα ρυθμό μη διονυσιακό: πώς το ορίζουμε αυτό; Αναφέρεται η Νύξ, το Έρεβος, το Χάος, ως η πρώτη αρχή εκ της οποίας προήλθε άπασα η γή και τα γήϊνα όντα: δεν υπάρχει ακόμα η ανάγκη του Διονύσου ως παράγοντος εσωτερικής επαφής του Ανθρώπου με το χαοτικό παρελθόν του και μέλλον του. Όλα Είναι σε διαδοχή φανερού δεν υπάρχει η διαδοχή του φανερού και του κρυφού που εγέννησε την ανάγκη του Διονύσου. Άρα ο Διόνυσος εμφανίζεται όταν εμφανίζεται το δομημένο πρόσωπο ως νούς σκέψη αξία και πράξη: δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι η διονυσιακή λατρεία του διθυράμβου εμφανίσθηκε στην Αθήνα όταν μεσουράνησε η νοητική φιλοσοφία: από την μία πλευρά εμφανίσθηκε η φωτεινή νοησιοκρατική φιλοσοφία του Αναξαγορείου Νοός, ο οποίος Νούς αυτός έθεσε υπό το Φώς του Απολλωνίου Φωτός της Ημέρας τις δυνατότητες της ανθρωπίνης Φύσεως: η απομάκρυνσις της Νυκτός έφερνε το διθύραμβο όλο και πιο κοντά.
Ο Αναξαγόρειος Νούς δημιούργησε τον Άνθρωπο του Νοός του Ηλίου: τον Άνθρωπο ο οποίος εγέννησε Ιδέες, Αιτίες, εξηγήσεις, σκοπούς , Ενδελέχειες: ο Διόνυσος έπρεπε να εμφανισθεί τώρα για να καλύψει το κενό ανάμεσα στον Άνθρωπο του Ηλιακού Νοός και στον Άνθρωπο του χαοτικού σκότους, ο οποίος μέσα από την προσωκρατική και σωκρατική φιλοσοφία ψευδώς πίστευσε ότι θα μπορούσε να είναι Ηλίου νοητικά καθαρότερος: ο Πελοποννησιακός πόλεμος του υπενθύμισε ότι η φύση του είναι μίγμα ζώου και ανθρώπου.
Ο Όμηρος λοιπόν δεν χρειάζεται το διθύραμβο, τον διθύραμβο τον χρειάζεται η δραματική ποίηση, διότι η δραματική ποίηση είναι αυτή η οποία στηρίζεται στον Άνθρωπο του Νοός ο οποίος απεγνωσμένα πρέπει να θυμηθεί τις εσώτατες δυνάμεις του προέλευσης και ενδελεχούς πορείας, ο διθύραμβος τον βοηθεί σε αυτό. Ο Όμηρος αντί για τον Διόνυσο και αντί για το νοητικό υποκείμενο έχει τον Όλυμπο ως συνέχεια της Γαίας, άρα δεν χρειάζεται κανείς Διόνυσος διότι όλα είναι συνεχή και φανερά, επίσης οι Ήρωες δεν χρειάζονται το Διόνυσο διότι η Τιμή τους συνεχίζεται όταν πέφτει ο Ήλιος και με τα μάτια της Ημιθέου πράξης των οδεύουν Νύκτα στον Όλυμπο σε μία πορεία η οποία φωτίζεται από το Φώς της υστεροφημικής γενναιότητάς των. Ο Ήρωας επικοινωνεί σε όλα τα επίπεδα με την γενναιότητά του καλύπτοντας κάθε οντολογικό χάος ανάμεσα στη γή και τον Όλυμπο, άρα ο Διόνυσος απλά προετοιμάζεται.
Ο Διόνυσος κατεβαίνει από το Βορρά όταν η Ιωνία αρχίζει να πλουτίζει, όταν ο Αθηναίος νικά τους Πέρσες, όταν ο Περικλής αναφέρεται στο φιλοσοφούμεν άνευ μαλακίας, όταν ο Αθηναίος χρησιμοποιεί το Φώς της Ημέρας για να γεμίσει έναν Νού ο οποίος θα πλημμυρίσει τον κόσμο με πλατωνικές ανυπόστατες σε οντολογική βάση ιδέες και αξίες αλλά αυτές θα κτίσουν τον ανυπόστατο οντολογικά κόσμο μας των ιδεών και αξιών αλλά ο Άνθρωπος της Ημέρας θα κυριαρχήσει: θα φτιάξει θρησκείες, επιστήμες, πολιτική και τεχνολογία. Ο Διόνυσος θα τραγουδά το διθύραμβο για να θυμίζει σε όλους τον άλλο μισό σκοτεινο εαυτό ό οποίος μετά θάνατον θα συνεχίσει τη φωτεινή ασώματη χαοτική πορεία του.