Συμβολή στην θεματοδοσία Νεοελληνικής γλώσσας Γ΄λυκείου.

 

Συμβολή στην θεματοδοσία Νεοελληνικής γλώσσας Γ΄λυκείου.

Α.Δίδεται το παρακάτω μη λογοτεχνικό κείμενο.

Άποψη: Παιδεία, κοινωνία και ανάπτυξη!

Η παιδεία και η εκπαίδευση είναι ο τομέας στον οποίο η Ελλάδα παρουσιάζει ένα από τα σημαντικότερα ελλείμματα συγκριτικά με τις άλλες προηγμένες χώρες της Ευρώπης και αυτό δεν μπορεί κανείς να το υποβαθμίσει, με τον οποιοδήποτε τρόπο, ό,τι είδους ιδεοληψία και να κουβαλάει πάνω του. Η παιδεία είναι προτεραιότητα επιβίωσης, πλέον, για τον τόπο μας και ως τέτοια επιβάλλεται να την αξιολογήσει και να την αναβαθμίσει, επειγόντως μάλιστα, το σύνολο της κοινωνίας. Η παιδεία σήμερα είναι ένα πολύ σημαντικό οικονομικό θέμα, αλλά και ένα μείζον κοινωνικό ζήτημα για την ταλαιπωρημένη από τη δεκαετή κρίση Ελλάδα.

 Η παιδεία, πράγματι, είναι ένα κολοσσιαίας σημασίας ζητούμενο για την ελληνική κοινωνία και το μέλλον της νέας γενιάς, καθώς αποτελεί το βασικό μοτέρ εξέλιξης της κοινωνικής δομής, των επιστημών και του πολιτισμού. Παράλληλα είναι εργαλείο βασικό για την αναβάθμιση της οικονομίας και της τεχνολογίας. Η παιδεία, μαζί με την ελευθερία και τη δημοκρατία, έννοιες αναπόσπαστες άλλωστε και μεταξύ τους ανατροφοδοτούμενες, αποτελούν το ύψιστο δημόσιο αγαθό στον σύγχρονο κόσμο. Η πρόσβαση στην παιδεία αφορά ή πρέπει να αφορά όλες σχεδόν τις κοινωνικές ομάδες και αυτή ήταν η επιτυχία του μεταπολεμικού συστήματος της Δύσης. Η περίφημη μεσαία τάξη, η οποία λειτούργησε όντως ως η ραχοκοκαλιά του μεταπολεμικού μοντέλου, ήταν το αποτέλεσμα αυτής της ευρύτερης πρόσβασης στην παιδεία γενικότερα και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ειδικότερα.

Η παιδεία υπήρξε ο μεγάλος κοινωνικός αναβατήρας (και περισσότερο στις φτωχότερες χώρες σαν την Ελλάδα) και ο παράγοντας σύγκλισης ισοδυνάμων ευκαιριών και δυνατοτήτων, πεμπτουσία δηλαδή της δημοκρατίας σε κάθε πολιτισμένη και ανεπτυγμένη κοινωνία. Τα χρόνια της κρίσης, όμως, στην Ελλάδα αυτός ο εξαιρετικός μηχανισμός σχεδόν κονιορτοποιήθηκε. Η έλλειψη συγκρότησης και στόχων με γνώμονα την παιδεία, οδήγησε γρήγορα στην περαιτέρω όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων. Σήμερα, τα περιθώρια που διαθέτουν αρκετές κοινωνικές ομάδες, για να σπουδάσουν τα παιδιά τους, είναι δραματικά συμπιεσμένα… Άρα; Η απόκτηση των γνώσεων, η ανάδειξη των δεξιοτήτων, η εκπαίδευση υψηλού επιπέδου, οι μεταπτυχιακές σπουδές και οι καλές δουλειές είναι στην Ελλάδα το αποκλειστικό προνόμιο των εύπορων οικογενειών;

Η νέα εποχή της ατελείωτης τεχνολογίας, της πλούσιας γνώσης, του καλά καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού και της ταχύτατης μετανάστευσης των πληροφοριών και των κεφαλαίων, διαμορφώνει οικονομίες πολύ υψηλής ανταγωνιστικότητας. Οι κοινωνίες που δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν σε αυτήν την πρόκληση κινδυνεύουν να γκρεμιστούν (και ήδη υποχωρούν) από τη θέση που έχουν καταλάβει στο διεθνές σύστημα επί πολλές δεκαετίες. Πόσο μάλλον η Ελλάδα! Το αντίδοτο ασφαλώς είναι η παιδεία δυνατού επιπέδου, οι επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό και έρευνα. Από την ικανότητα των χωρών, στη δημιουργία νέων ανταγωνιστικών προϊόντων και υπηρεσιών διεθνούς ζήτησης, στη νέα τεχνολογία που μεταβάλλει τα κόστη και τους οικονομικούς κλάδους, θα κριθούν η ανάκαμψη των οικονομιών και η ανάπτυξη των κοινωνιών, για τις οποίες πολύς λόγος γίνεται πρωτίστως σήμερα στη χώρα μας. Είναι ο επόμενος κύκλος που θα κρίνει τη βιωσιμότητα και την προοπτική, το βιοτικό επίπεδο, τα εισοδήματα, τις θέσεις απασχόλησης, ιδίως για την Ελλάδα. Εάν πράγματι η χώρα μας θα καταφέρει κάποτε, δηλαδή, να βγει από την κρίση…

Διδάσκοντας τη θεματική Έκθεση-Έκφραση. Ο συνδυασμός του μεταδομισμού και της παραγωγής ιδεών και γραπτού λόγου.

 

Διδάσκοντας τη θεματική Έκθεση-Έκφραση. Ο συνδυασμός του μεταδομισμού και  της παραγωγής  ιδεών και γραπτού λόγου.

Μαθητές και Εκπαιδευτικοί πλέον ευρίσκονται στην εποχή της ήδη προσφερομένης πληροφορίας. Αυτή η διαπίστωση είναι και γνωσιολογικής αλλά και ηθικής συνάμα φύσεως. Ας την προσέξουμε: Πλέον οι Μαθητές και οι Εκπαιδευτικοί ήδη είναι μέλη ενός νοητού κόσμου κοινής πληροφορίας, η κοινής δυνητικής προσφερομένης πληροφορίας. Είναι μέλη ενός κοινού κόσμου προσφοράς γνώσεων, ιδεών και αξιών. Άρα κατά το Σωκρατικό μοντέλο γνώσης, συζητούμε πώς ένας κόσμος κοινών πληροφοριών δύναται να μεταφερθεί στην παραγωγή λόγου, στην Έκθεση Έκφραση η οποία ζητεί από το μαθητή να αυτοεκφρασθεί.

Όλο αυτό είναι η επιστροφή του Σωκρατικού  μοντέλου: οι αρχές του Σωκρατικού μοντέλου είναι όμοιες με  τις σκεπτικές αρχές της Έκθεσης Έκφρασης. Εάν προσέξουμε θα διαπιστώσουμε ότι ο Σωκρατικός πνευματικός κόσμος διαθέτει πολλά κοινά με τον σημερινό πληροφοριακό κόσμο. Ο Σωκράτης  πρέσβευε την προΰπαρξη του ανθρώπου στον κόσμο του αγαθού. Ήδη οι μαθητές προσέρχονται στο σχολείο έχοντας αποκτηθείσα  γνώση μέσα από τον κόσμο της πληροφορίας. Ο Σωκράτης πίστευε ότι η Ατομική Εσωτερική γνώση πρέπει να μετατραπεί σε εξωτερική πολιτική ηθική πράξη διά των Αρετών. Το ίδιο όμως πρεσβεύουν και οι έφηβοι οι οποίοι επιθυμούν την εσωτερικώς αποκτηθείσα πληροφορία να την μετατρέψουν  σε ατομικό τους βίωμα ενταγμένοι σε δικές τους κοινωνικές ομάδες.

Άρα στο μάθημα της Νεοελληνικής γλώσσας θα πρέπει να διαχωρισθούν εννοιακά, ιστορικά, δομικά, οι θεματικές ενότητες του μαθήματος. Π.χ η θεματική ενότητα του βιβλίου θα πρέπει να δομηθεί αναλόγως. Στους μαθητές μπορεί να ανατεθεί ψηφιακή πλοήγηση με βάση την ιστορική διαχώριση. Να μάθουν για την μεταφορά της  γνώσης σε εποχές κατά τις οποίες δεν υπήρχε βιβλίο: να ερευνήσουν την πνευματική και κοινωνική προσφορά του βιβλίου όταν αυτό ανακαλύφθηκε. Μέσα από την παράδοση ηλεκτρονικών τόπων και βιβλιογραφικών παραπομπών δύναται ο μαθητής να κατανοήσει ότι όταν ο Γουτεμβέργιος προσέφερε με την τυπογραφία του άπειρες αγίες γραφές ουσιαστικά άλλαξε την πολιτιστική ροή του κόσμου: διότι πλέον δεν ήταν μόνον ο πάπας ο φορέας λόγου του Ιησού αλλά το σύνολο των πιστών είχε άποψη   για το λόγο του θεού, άρα το βιβλίο έγινε μέρος μίας μορφωτικής επανάστασης, ουσιαστικά έστρωσε το δρόμο στην μετατροπή της χριστιανικής πίστης  σε υποκειμενική εσωτερικότητα (Προτεσταντισμός): άρα γεννάται το βασικό επιχείρημα: το βιβλίο αντιπροσωπεύει τη γνώση η οποία μεταβάλλει ανθρώπους και εποχές.

Άρα η ψηφιακή εποχή ειδικά στο μάθημα της Νεοελληνικής γλώσσας κατά τρόπο θεματικό επαναφέρει το σωκρατικό μοντέλο μάθησης: οι μαθητές μέσα από την κριτική καθοδήγηση του διδασκάλου μπορούν να ενημερώνονται και ήδη να αποκτούν όλο εκείνο το υλικό το οποίο καλύπτει το θεματικό πεδίο της έκθεσης.

Στον ιστορικό, φιλοσοφικό, θεολογικό, κοινωνικό, πολιτιστικό, οικονομικό, καθημερινό τομέα. Οι μαθητές στο μάθημα της  Έκθεσης ήδη διά των ψηφιακών εργαλείων θα πρέπει να προσέρχονται στις σχολικές αίθουσες ως ήδη γνωρίζοντες πολλές πληροφορίες για τη θεματική πρόταση που πρέπει να αναλύσουν. Βέβαια σε αυτό το σημείο επέρχεται η επιρροή του μεταδομισμού, η οποία εγγυάται την ενεργό και προσωπική δημιουργική γραφή των μαθητών.

Η εφαρμογή της σχολής του μεταδομισμού στο μάθημα της Έκθεσης Έκφρασης είναι αναγκαία  διότι μετατρέπει το μαθητή σε συνδημιουργό μέσα από την παραγωγή του του λόγου, και όχι απλούς αναπαραγωγούς υφισταμένων αντιλήψεων. Το σύνολο των μεταδομιστών καταλήγουν σε κάποια χρήσιμα συμπεράσματα. Υπάρχουν κεντρικές ιδέες και αξίες και δομές και έννοιες οι οποίες καθορίζουν την ιστορική, πολιτιστική και πολιτική εξέλιξη του ανθρώπου και του  κόσμου του. Αυτές ποικίλουν ανά εποχή αναλόγως των επικρατουσών ιδεών και αξιών. Το κοινό υπόβαθρο όλων αυτών είναι η κοινή έλλογος και ηθική ανθρωπίνη ταυτότητα.