Περί της αξιολογίας αυτού του κόσμου.
Οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι μέσα από τον υλοζωισμό τους, μέσα από τα τέσσαρα δομικά συμπαντικά στοιχεία, τον αέρα, το ύδωρ, το πύρ και τη γαία, προσέφεραν κατά λογικό τρόπο την επόμενη στάση της μυθολογίας: ενδιάμεσος σταθμός η ποίησις: η Μυθολογία προσέφερε στο ανθρώπινο σύμπαν το σύνολο των κοσμικών δυνάμεων αλλά όχι κατά νοητικό τρόπο: όχι δηλαδή κατά ένα τρόπο που θα μπορούσε να κλεισθεί στο μυαλό του ανθρώπου, αλλά κατά ένα ελεύθερο ενορατικό τρόπο που ενθύμιζε την οντολογική απελευθέρωση: η Ποίησις, σημαντικό να το πούμε αυτό, έκανε το επόμενο βήμα, συνέδεσε όλες τις μυθολογικές δυνάμεις με τον Άνθρωπο: για αυτό εξάλλου ο Αριστοτέλης την καλεί ποίηση, για αυτό ο Όμηρος είναι Ποιητής: είναι αφηρημένη και μεταφέρει έννοιες σε σχέση με τον Άνθρωπο: η διαφορά της μυθολογίας με την Ποίηση είναι αυτή λοιπόν: η μυθολογία δεν έχει κέντρο τον Άνθρωπο αλλά τις δυνάμεις του όλου η ποίησις ποιεί τον Άνθρωπο σε σχέση με τις συμπαντικές δυνάμεις που κατεβάζει: ο Οδυσσέας θέτει το σκοπό της ύπαρξης που δομείται στην Ιλιάδα.
Οι προσωκρατικοί προχώρησαν αυτήν την ποίησιν: έθεσαν πέριξ του Ομηρικού Ανθρώπου τον κόσμον (μήτραν) μέσα στον οποίο ο νοήμων Οδυσσεύς θα εξέλισσε την Ιθάκη του: έφεραν την Φύσιν εκ του φύω (γεννιέμαι) όχι με την έννοια του Σοφοκλέους (σύνολον ανθρωπίνων ιδιοτήτων) αλλά ως το σύνολο των κοσμικών δυνάμεων οι οποίες μεταφέρουν τις οντολογικές ιδιότητες συμπαντικές κινήσεις και τις ανάλογες επιρροές επί του ανθρώπου.
Το καλό ή το κακό δεν το ήξεραν, την αξιολογία γενικότερα, γνωσιολογία είχαν, αξιολογία δεν είχαν: διότι ευρίσκονταν σε ένα οντολογικό ακόμη επίπεδο όπου η αστραπιαία κίνησις των δυνάμεων ως τέτοια δεν σου επιτρέπει να τις ακινητοποιήσεις σε καλές και κακές, βλαβερές ή ωφέλιμες: για αυτό εξάλλου ο Ήλιος περιστρεφόταν γύρω από τη γή, προσπαθούσαν μανιωδώς να καταλάβουν το πάν και ένοιωθαν ότι όλα στρέφονται γύρω τους, όχι τόσο από τη γή όσο από τον εαυτόν τους.