Κριτήριο Έκθεσης – Έκφρασης με απαντήσεις (γ΄λυκείου).

 

Κριτήριο  Έκθεσης – Έκφρασης με απαντήσεις (γ΄λυκείου).

Α΄Κείμενα.

Κείμενο 1.

Ανθρωποκεντρική περιβαλλοντική Ηθική.

Η νοοτροπία η οποία μέχρι σήμερα επικρατεί στη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον είναι η ανθρωποκεντρική. Σύμφωνα με την ανθρωποκεντρική θεωρία ο άνθρωπος είναι το σημαντικότερο όν του σύμπαντος , το κέντρο του κόσμου, αποτελεί υπέρτατη αξία , αυτοσκοπό και μέτρο όλων των πραγμάτων. Αποτέλεσμα της θεωρίας αυτής είναι η άποψη πώς μόνον ο άνθρωπος διαθέτει το προνόμιο να έχει ηθική αξία. Έτσι διαμορφώθηκε η ανθρωποκεντρική περιβαλλοντική ηθική.

Κατά την ανθρωποκεντρική περιβαλλοντική ηθική ο άνθρωπος βαρύνεται με ηθικές υποχρεώσεις απέναντι στον φυσικό κόσμο, για να μην κινδυνεύσουν ο ίδιος και οι μελλοντικές ανθρώπινες γενιές. Οι ηθικές υποχρεώσεις του ανθρώπου προς τη φύση είναι επέκταση των ηθικών του υποχρεώσεων προς τους ανθρώπους. Αν δηλαδή στο πλαίσιο μίας μη αειφόρου  εκμετάλλευσης κατασπαταληθούν οι φυσικοί πόροι σήμερα, δεν θα είναι διαθέσιμοι για τους ανθρώπους αύριο και αυτός προκρίνεται ως λόγος για τον οποίο είναι επιβεβλημένο να διατηρηθούν και στο μέλλον μη ανθρώπινα είδη και φυσικά όντα.

Έκφραση της περιβαλλοντικής περιβαλλοντικής ηθικής είναι και η συμπερίληψη του δικαιώματος στο καθαρό φυσικό περιβάλλον στην τρίτη γενιά ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αφού ο σεβασμός προς τη  φύση θεωρείται αναγκαίος για τη ζωή, την υγεία, την ευημερία, την πνευματική, ηθική και κοινωνική ανάπτυξη του ανθρώπου.  « Ο άνθρωπος έχει το θεμελιώδες δικαίωμα της ελευθερίας, της ισότητας και των καταλλήλων συνθηκών της ζωής σε ένα περιβάλλον ποιότητας που επιτρέπει μία αξιοπρεπή  ζωή και ευημερία».

Θα πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι η ανθρωποκεντρική αντίληψη στην σχέση ανθρώπου-φύσης δεν ίσχυε πάντοτε. Στην παγανιστική αρχαιότητα, στα δένδρα, τα βουνά, στα νερά και στις θάλασσες και στα ποτάμια κατοικούσαν πνεύματα, και ο άνθρωπος θεοποιούσε και λάτρευε τα στοιχεία της φύσης σε ιερά εντός της. Ο ανιμισμός (η πίστη ότι έχουν ψυχή) των στοιχείων και των φαινομένων της φύσης χάθηκε με την καθιέρωση του μονοθεϊσμού. Η φύση χάνοντας την ιερότητά της εξέπεσε σε απλό φυσικό πόρο ο οποίος είναι στη διάθεση του ανθρώπου για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του.  Η φύση θεωρείται ως αποθήκη υλικών από την οποία ο άνθρωπος μπορεί να παίρνει ό,τι χρειάζεται για την ευημερία του, και αποδέκτης των αποβλήτων και των λυμάτων του.  Για αυτό η ανθρωποκεντρική ηθική στην ακραία εκδοχή της θεωρήθηκε υπεύθυνη για την κυριαρχία του ανθρώπου στη φύση, την καταστροφή της χλωρίδος, και την εξαφάνιση πολλών ειδών της πανίδας.

Σπυρίδων Κούτρας, Πειστικός λόγος, Σαββάλας , Αθήνα, 2020.

Απαντήσεις σε ερωτήσεις κριτηρίου Έκθεσης Έκφρασης γ΄λυκείου.

 

Απαντήσεις σε ερωτήσεις  κριτηρίου  Έκθεσης Έκφρασης  γ΄λυκείου.

Δίδεται το παρακάτω κείμενο:

Η ψυχαγωγία, νόμιμο δικαίωμα και δείκτης πολιτισμού.

Η ψυχαγωγία έχει τη θέση της ,  θέση γενικά παραδεκτή, νόμιμη μέσα στη ζωή μας. Αφού του θνητού η μοίρα είναι να βρέχει κάθε έργο του με τον ιδρώτα του προσώπου του, και επειδή ακριβώς αυτός ο κλήρος του έλαχε, δικαίωμά του θεώρησε ο άνθρωπος να κλέβει χρόνο από τη σκληρή θητεία του βιοπορισμού και να τον αφιερώνει στη διασκέδαση για να ελαφρύνει κάπως το φορτίο της ζωής και να ξεχνάει, για λίγο έστω, τα δεινά της. Το δικαίωμα τούτο το έχει αναγνωρίσει με τους άγραφους και γραπτούς νόμους της , η κοινωνία.

Όσο και να ψάξουμε σε τόπους άγριους και σε χρόνους αρχαίους δεν θα βρούμε κοινότητα ανθρώπων που δεν έχει παραδεχθεί και θεσμοθετήσει την ομαδική  διασκέδαση, τις παρενθέσεις της ξεκούρασης και  της χαράς μέσα στον συχνά μονότονο και ατομικό αλλά και συλλογικό βίο. Όλες οι κοινωνίες, από τις πλέον πρωτόγονες έως τις πιο εξελιγμένες, επινοούν και καθιερώνουν, σε συνάρτηση με τις θρησκευτικές τελετές και τις πολιτικές συγκεντρώσεις, ευκαιρίες για να ξεσπάει ανεμπόδιστα και να ικανοποιείται η ανάγκη του πλήθους για ψυχαγωγία.

Τρία θέματα δεσπόζουν πάντοτε στα ενδιαφέροντα της μάζας και στις φροντίδες των αρχηγών τους, ο χορτασμός, ο πόλεμος και η διασκέδαση. Απόκλιση από τη γραμμή αυτή δεν θα βρεί κανείς ούτε στους οικονομικά και πνευματικά πιο ανεπτυγμένους  λαούς  των χρόνων μας, μόνο που στην δική τους περίπτωση το πρόγραμμα ψυχαγωγίας πλουτίζεται  και διαφοροποιείται ανάλογα.

Κριτήριο συνεξέτασης έκθεσης-έκφρασης και λογοτεχνίας , γ΄λυκείου, με προτεινόμενες λύσεις δικές μου.

 Κριτήριο αξιολόγησης 1

 

Κείμενο 1

 

Το κείμενο που ακολουθεί είναι διασκευή άρθρου γνώμης, το οποίο δημοσιεύτηκε στον ημερήσιο τύπο, σχετικά με τον ρόλο της παιδείας στη σύγχρονη κοινωνία.

 

Άποψη: Παιδεία, κοινωνία και ανάπτυξη!

 

Η παιδεία και η εκπαίδευση είναι ο τομέας στον οποίο η Ελλάδα παρουσιάζει ένα από τα σημαντικότερα ελλείμματα συγκριτικά με τις άλλες προηγμένες χώρες της Ευρώπης και αυτό δεν μπορεί κανείς να το υποβαθμίσει, με τον οποιοδήποτε τρόπο, ό,τι είδους ιδεοληψία και να κουβαλάει πάνω του. Η παιδεία είναι προτεραιότητα επιβίωσης, πλέον, για τον τόπο μας και ως τέτοια επιβάλλεται να την αξιολογήσει και να την αναβαθμίσει, επειγόντως μάλιστα, το σύνολο της κοινωνίας. Η παιδεία σήμερα είναι ένα πολύ σημαντικό οικονομικό θέμα, αλλά και ένα μείζον κοινωνικό ζήτημα για την ταλαιπωρημένη από τη δεκαετή κρίση Ελλάδα.

Η παιδεία, πράγματι, είναι ένα κολοσσιαίας σημασίας ζητούμενο για την ελληνική κοινωνία και το μέλλον της νέας γενιάς, καθώς αποτελεί το βασικό μοτέρ εξέλιξης της κοινωνικής δομής, των επιστημών και του πολιτισμού. Παράλληλα είναι εργαλείο βασικό για την αναβάθμιση της οικονομίας και της τεχνολογίας. Η παιδεία, μαζί με την ελευθερία και τη δημοκρατία, έννοιες αναπόσπαστες άλλωστε και μεταξύ τους ανατροφοδοτούμενες, αποτελούν το ύψιστο δημόσιο αγαθό στον σύγχρονο κόσμο. Η πρόσβαση στην παιδεία αφορά ή πρέπει να αφορά όλες σχεδόν τις κοινωνικές ομάδες και αυτή ήταν η επιτυχία του

μεταπολεμικού συστήματος της Δύσης. Η περίφημη μεσαία τάξη, η οποία λειτούργησε όντως ως η ραχοκοκαλιά του μεταπολεμικού μοντέλου, ήταν το αποτέλεσμα αυτής της ευρύτερης πρόσβασης στην παιδεία γενικότερα και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ειδικότερα.

Η παιδεία υπήρξε ο μεγάλος κοινωνικός αναβατήρας (και περισσότερο στις φτωχότερες χώρες σαν την Ελλάδα) και ο παράγοντας σύγκλισης ισοδυνάμων ευκαιριών και δυνατοτήτων, πεμπτουσία δηλαδή της δημοκρατίας σε κάθε πολιτισμένη και ανεπτυγμένη κοινωνία. Τα χρόνια της κρίσης, όμως, στην Ελλάδα αυτός ο εξαιρετικός μηχανισμός σχεδόν κονιορτοποιήθηκε. Η έλλειψη συγκρότησης και στόχων με γνώμονα την παιδεία, οδήγησε γρήγορα στην περαιτέρω όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων. Σήμερα, τα περιθώρια που διαθέτουν αρκετές κοινωνικές ομάδες, για να σπουδάσουν τα παιδιά τους, είναι δραματικά συμπιεσμένα… Άρα; Η απόκτηση των γνώσεων, η ανάδειξη των δεξιοτήτων, η εκπαίδευση υψηλού επιπέδου, οι μεταπτυχιακές σπουδές και οι καλές δουλειές είναι στην Ελλάδα το αποκλειστικό προνόμιο των εύπορων οικογενειών;

Η νέα εποχή της ατελείωτης τεχνολογίας, της πλούσιας γνώσης, του καλά καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού και της ταχύτατης μετανάστευσης των πληροφοριών και των κεφαλαίων, διαμορφώνει οικονομίες πολύ υψηλής ανταγωνιστικότητας. Οι κοινωνίες που δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν σε αυτήν την πρόκληση κινδυνεύουν να γκρεμιστούν (και ήδη υποχωρούν) από τη θέση που έχουν καταλάβει στο διεθνές σύστημα επί πολλές δεκαετίες. Πόσο μάλλον η Ελλάδα! Το αντίδοτο ασφαλώς είναι η παιδεία δυνατού επιπέδου, οι επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό και έρευνα. Από την ικανότητα των χωρών, στη δημιουργία νέων ανταγωνιστικών προϊόντων και υπηρεσιών διεθνούς ζήτησης, στη νέα τεχνολογία που μεταβάλλει τα κόστη και τους οικονομικούς κλάδους, θα κριθούν η ανάκαμψη των οικονομιών και η ανάπτυξη των κοινωνιών, για τις οποίες πολύς λόγος γίνεται πρωτίστως σήμερα στη χώρα μας. Είναι ο επόμενος κύκλος που θα κρίνει τη βιωσιμότητα και την προοπτική, το βιοτικό επίπεδο, τα εισοδήματα, τις θέσεις απασχόλησης, ιδίως για την Ελλάδα. Εάν πράγματι η χώρα μας θα καταφέρει κάποτε, δηλαδή, να βγει από την κρίση…

Έκθεση-Έκφραση, γ΄λυκείου. Κριτήριο αξιολόγησης με λύσεις.

 

Α. Κείμενο:

Η μαζοποίηση ως υποδούλωση του εγώ.

Η μαζοποίηση είναι μία διαδικασία κατά την οποία η κριτική ικανότητα και η ορθολογική σκέψη κάθε ατόμου μεταβάλλεται σε μία κατάσταση αγελαίας συμπεριφοράς , όπου ξεθωριάζει η ιδιαιτερότητα και αποθεώνεται η γενικότητα και η παθητικότητα. Πιο συγκεκριμένα από τις τελευταίες δεκαετίες του 20^ου αι. λόγω της συνεχούς μετάλλαξης του καπιταλισμού και της γέννησης νέων καταναλωτικών αναγκών παρατηρούμε ότι ο άνθρωπος-καταναλωτής απώλεσε βασικά στοιχεία της κοινωνικότητάς του με αντάλλαγμα την ολική ευημερία και το ατομικιστικό πρότυπο ζωής. Αυτή η μεταστροφή του ατόμου σε έτοιμα πακέτα νοηματοδότησης της πραγματικότητας με τη μορφή παρεχομένων προϊόντων, είχε ως συνέπεια τη συναισθηματική του απογύμνωση και την ψυχική του απομόνωση.

Η προαναφερθείσα διαδικασία επιτεύχθηκε με τάχιστους ρυθμούς και στον Ελλαδικό χώρο, καθώς τις τελευταίες δεκαετίες μέσω και των πασιφανών πολιτικών διευκολύνσεων οι πολίτες επεδίωκαν την προσωπική τους ευχαρίστηση υπονομεύοντας ανθρωπιστικές αρχές και αξίες, όπως η αλληλεγγύη και ο αλληλοσεβασμός. Βασική αιτία για την αλλοίωση της ιδιαιτερότητας ήταν η επιτακτική ανάγκη των αγορών να ελεγχθεί η καταναλωτική συμπεριφορά με αποτέλεσμα μέσω των διαφημίσεων να καμφθούν οι νοητικές και πνευματικές αντιστάσεις των πολιτών.

Επιπροσθέτως πέρα από τις υλικές αιτίες μείζονα ρόλο διαδραμάτισε και η ψυχική προθυμία των καταναλωτών προς την οδό της μαζοποίησης. Χαρακτηριστικά προσεγγίζοντας φροϋδικά το ζήτημα η μαζοποίηση έχει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με την ύπαρξη κριτικής ικανότητας και ορθολογισμού καθώς προσφέρει στα συμβαλλόμενα μέρη ένα πλαίσιο ασφάλειας και μη ενοχής για οτιδήποτε δυσάρεστο συμβεί στον μελλοντικό ορίζοντα. Αυτό επιτυγχάνεται καθώς την ευθύνη για το αποτέλεσμα των εσφαλμένων επιλογών την επωμίζεται το σύνολο των συμβαλλομένων μερών με αποτέλεσμα τα άτομα να επαναπάυονται σε μία κατάσταση αδρανείας. Δυστυχώς εδώ επαληθεύεται και το συμπέρασμα που έχει εξαχθεί από το πείραμα του Μίλγκραμ καθώς οι άνθρωποι πολλές φορές προτιμούν τη συναισθηματική νηνεμία και τη νοητική ύπνωση από τη δύσκολη οδό της πνευματικής εγρήγορσης και της ανάληψης προσωπικών ευθυνών.

Το φλέγον ζήτημα που γεννιέται από τα προαναφερθέντα είναι ότι η κίβδηλη υλική ευδαιμονία που βίωνε ένα μεγάλο μέρος του δυτικού και Ελληνικού πληθυσμού εξαντλείται καθώς η πολιτική λιτότητας που έχει σκεπάσει τη Δύση έχει επιφέρει τερατώδη αποτελέσματα στην πλειονότητα των πολιτών. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να ταραχθεί ο γενικός χαρακτήρας του μαζοποιημένου ανθρώπου καθώς η αναγκαιότητα της επιβίωσης σε εποχές οικονομικής και κοινωνικής κατάπτωσης οδηγεί τα άτομα στον επαναπροσδιορισμό των ηθικών και ανθρωπιστικών αξιών. Στις μέρες μας βρισκόμαστε εν μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας, διότι είναι απαραίτητο για να βγούμε από τον λήθαργο που έχει επιφέρει η οικονομική και ανθρωπιστική κρίση να στραφούμε προς την πνευματική αναγέννηση με τη χρήση των δύο βασικών νοητικών εργαλείων, της κριτικής σκέψης και του ορθολογισμού.

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1 Η ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ( Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, Ο Σύγχρονος Άνθρωπος. Δοκίμια. Οι Εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα,Διασκευή )(με δικές μας απαντήσεις).

 

Ανάμεσα στ’ άλλα που έχουν χαθεί στη σύγχρονη εποχή είναι και η

συνομιλία. Χρειάζεται κάποια γαλήνη και μια ιδιαίτερη αγωγή νου και ψυχής

για να υπάρξει ο αληθινός διάλογος, η προσφορά και η αντιπροσφορά.

Ανήκουμε στους λαούς που έχουν μιλήσει πολύ, που και σήμερα ακόμη μιλούν

πολύ. Ο κλασικός ελληνικός κόσμος ανύψωσε την έμφυτη ροπή των λαών της

μεσογειακής μεσημβρίας∗ σε μια δύσκολη και θαυμαστή τέχνη. Θα μπορούσε

κανείς να υποστηρίξει πως πρώτος αυτός ανακάλυψε ή εφεύρε τη συνομιλία

και την επροίκισε με τόσο περιεχόμενο, με τέτοια περιωπή, ώστε τα πρότυπα

που μας άφησε απομένουν ανεπανάληπτα. Οι πλατωνικοί διάλογοι αποτελούν

πραγματική αποθέωση της συνομιλίας. Φυσικά, εδώ πρόκειται για μια

οργανωμένη και προσχεδιασμένη συνομιλία. Ο διάλογος ξεκινάει από την απλή

ανταπόκριση ανάμεσα σε δυο ή σε περισσότερους ανθρώπους, για να γίνει μια

μορφή τέχνης. ΄Εχει χάρη, κομψότητα, ευγένεια, είναι «παιγνιώδης» και

συνάμα βαθύς. Αισθάνεται κανείς ότι τον κινεί η μεγάλη χαρά της δημιουργίας.

Γίνεται αισθητική απόλαυση και ψυχική λύτρωση και πνευματική ανάταση.

O λόγος όμως, τώρα, δεν είναι γι’ αυτή την καλλιτεχνική μορφή του

διαλόγου, αλλά για την ικανότητα των ανθρώπων να συνομιλούν. Εκείνο που

έχει σήμερα χαθεί είναι η χαρά της συνομιλίας. Μπορεί να εξακολουθούμε να

συζητούμε, να

∗ Εννοεί τους λαούς του σημερινού Ευρωπαϊκού Νότου.

Κριτήριο συνεξέτασης γ΄λυκείου έκφρασης- έκθεσης( με προτεινόμενες απαντήσεις): Τεχνολογική πρόοδος.

 

Α)μη λογοτεχνικό κείμενο.

«Τεχνολογική πρόοδος: σκέψεις για τις συνέπειες» Οι εξελίξεις στην τεχνολογία υπήρξαν πάντοτε ένας καθοριστικός παράγοντας που σηματοδοτούσε σημαντικές αλλαγές στην πορεία της ανθρωπότητας, με πολλαπλές επιδράσεις σε μία σειρά τομέων της ζωής των ανθρώπων.

Οι παλαιότερες γενιές, που είναι ακόμα κοινωνικά και οικονομικά ενεργές, έχουν γίνει μάρτυρες μίας σειράς εξελίξεων, οι οποίες επηρέασαν καθοριστικά την καθημερινότητά μας. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι η επανάσταση των προσωπικών υπολογιστών άρχισε τη δεκαετία του 1980 με την εξέλιξή τους, αλλά και γενικότερα την εξέλιξη της τεχνολογίας της πληροφορικής, να κινείται με ρυθμούς γεωμετρικής προόδου μέσα σε διάστημα τεσσάρων δεκαετιών. Η εμφάνιση του διαδικτύου γκρέμισε τα στεγανά στην πληροφόρηση και στη γνώση, ενώ η εξάπλωση των κινητών τηλεφώνων και πιο πρόσφατα των έξυπνων κινητών τηλεφώνων, έφερε επανάσταση στον τρόπο επικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης.

Πέρα από τα παραπάνω, οι εξελίξεις στην τεχνολογία είναι ραγδαίες σε πολλούς τομείς της ανθρώπινης δημιουργίας, από την ιατρική, την τεχνολογία τροφίμων έως τη γενετική, τη διαστημική τεχνολογία, την τεχνολογία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τόσους άλλους τομείς, που κάποιος ειδικότερος θα μπορούσε να μνημονεύσει.

Μπορεί η εξέλιξη της τεχνολογίας να εμφανίζεται σε διαφόρους τομείς της ανθρώπινης ζωής με διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά και εφαρμογές, οι επιπτώσεις της όμως έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά. Καταρχήν, παρατηρούμε ότι, στις μέρες μας, ο ρυθμός εξέλιξης της τεχνολογίας επιταχύνεται θεαματικά, κυριολεκτικά με ρυθμούς γεωμετρικής προόδου. Έπειτα παρατηρούμε ότι οι εξελίξεις στην τεχνολογία επηρεάζουν σημαντικά την οικονομία είτε από την πλευρά της παραγωγής (με την αύξηση της παραγωγικότητας) είτε μέσω των αλλαγών στην καταναλωτική συμπεριφορά. Επιπλέον, επηρεάζονται οι κοινωνικές σχέσεις και συμπεριφορές και μέσω της παγκοσμιοποίησης υπάρχουν σοβαρές ανακατατάξεις και σε επίπεδο πολιτικών δομών και κρατικών καθεστώτων. Οι εξελίξεις που δημιουργούνται από την τεχνολογία απαιτούν και γρήγορα αντανακλαστικά από τις ρυθμιστικές αρχές και τους νομοθέτες. Διαχρονικά, ωστόσο, 4 παρατηρούμε ότι υπάρχει μεγάλη υστέρηση από την πλευρά των ρυθμιστικών αρχών στην αντιμετώπιση των θεμάτων που προκύπτουν από τις ραγδαίες εξελίξεις στην τεχνολογία.

Κριτήριο αξιολόγησης γ΄λυκείου, συνεξέταση έκθεσης –έκφρασης και λογοτεχνικών κειμένων (παραδίδονται λύσεις).

 

Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο.

«Ο ελεύθερος χρόνος των εφήβων».

Ο ελεύθερος χρόνος των εφήβων αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά πεδία για την κοινωνικοποίησή τους, την ανάπτυξη των δεξιοτήτων και την διαμόρφωση της ταυτότητάς τους. Ο τρόπος ωστόσο με τον οποίο οι έφηβοι αξιοποιούν τον ελεύθερο χρόνο τους συνδέεται ποικιλοτρόπως με την ψυχική αλλά και τη σωματική τους ανάπτυξη και υγεία.

Οι έφηβοι αφιερώνουν τον ελεύθερο χρόνο τους σε δραστηριότητες που απαιτούν φυσική άσκηση (π.χ ποδόσφαιρο, ποδήλατο, μπαλέτο) ή σε καθιστικές δραστηριότητες (π.χ τηλεόραση,ηλεκτρονικός υπολογιστής, ηλεκτρονικά παιχνίδια, βιβλία κ.λ.π). Ο χρόνος που αφιερώνουν οι έφηβοι σε κάθε έναν από αυτούς τους δύο τύπους δραστηριοτήτων απασχολεί τα τελευταία χρόνια τους επαγγελματίες υγείας αφού φαίνεται πώς οι έφηβοι τείνουν να ασχολούνται λιγότερο με φυσικές και περισσότερο με καθιστικές δραστηριότητες.

Σημαντικό ρόλο στις δραστηριότητες που επιλέγουν οι έφηβοι στον ελεύθερο χρόνο τους διαδραματίζουν οι γονείς. Οι κοινές δραστηριότητες με τα παιδιά και οι θετικές για την υγεία συνήθειες των γονιών, όπως αυτή της σωματικής άσκσησης, λειτουργούν ως πρότυπα για τα παιδιά ενισχύοντας σε αυτά την υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής. Οι κοινές δραστηριότητες με την οικογένεια είναι για τους περισσοτέρους εφήβους στη χώρα μας τα κοινά γεύματα, οι συζητήσεις και η παρακολούθηση τηλεόρασης, ενώ σπάνια παίζουν, αθλούνται ή πάνε κάποιον περίπατο όλοι μαζί.

Όσον αφορά την τηλεόραση, αυτή φαίνεται να αποτελεί μία από τις δημοφιλέστερες ασχολίες των εφήβων στον ελεύθερό τους χρόνο τόσο τις ημέρες του σχολείου όσο και το Σαββατοκύριακο κυρίως των μεγαλυτέρων σε ηλικία. Ωστόσο τα παιδιά και οι έφηβοι σήμερα δεν απασχολούνται μόνο με την τηλεόραση, αλλά αφιερώνουν πολύ χρόνο και σε άλλες ηλεκτρονικές συσκευές (π.χ ηλεκτρονικός υπολογιστής). Παράλληλα, πολλές μελέτες έχουν εστιάσει στις επιπτώσεις που έχει στην υγεία τους ο χρόνος που βρίσκονται συνολικά μπροστά στην οθόνη ηλεκτρονικών συσκευών (screen time) και έχουν δείξει ότι σχετίζεται με την αύξηση του βάρους και την παχυσαρκία, βίαιες και επιθετικές συμπεριφορές.

Έκφραση- Έκθεση Γ΄Λυκείου.Κριτήριο με απαντήσεις.

 

Κείμενο.

Η τηλεοπτική πολιτική διαφήμιση.

Η διαφήμιση χαρακτηρίζεται από δύο βασικές λειτουργίες: την πληροφόρηση και την πειθώ. Σύμφωνα με την πρώτη λειτουργία η σύγχρονη πολιτική διαφήμιση αποτελεί ένα μέσο ενημέρωσης των πολιτών περί του πολιτικού «γίγνεσθαι». Αυτή η μορφή πολιτικής διαφήμισης, μπορεί να παρέχει στον ψηφοφόρο- θεατή πληροφορίες που τον βοηθούν να διαμορφώσει την πολιτική του άποψη. Οι διαφημίσεις αυτές εμπεριέχουν πληροφορίες  που προσφέρονται στο κοινό κινητοποιώντας το να πάρει θέση. Φυσικά η πληροφορία στη διαφήμιση είναι κυρίως αποσπασματική και για το λόγο αυτό έχει πολλούς επικριτές. Η δικαιολογία που παρουσιάζεται τις περισσότερες φορές είναι πώς η τηλεόραση είναι αυτή που δεν αφήνει πολλά περιθώρια για μία πιο ολοκληρωμένη εικόνα. Στην πραγματικότητα αυτό δεν ισχύει καθώς ο χρόνος του τηλεοπτικού διαφημιστικού επαρκεί για την μετάδοση μίας ολοκληρωμένης πληροφορίας. Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι αν το επιτρέπει το μέσο αλλά εάν το επιθυμεί ο παραγωγός του μηνύματος. Προς το παρόν και με ελάχιστες εξαιρέσεις τα ελληνικά τηλεοπτικά πολιτικά διαφημιστικά συμβαδίζουν με το ευρύτερο γενικόλογο πολιτικό κλίμα. ΟΙ γενικόλογες υποσχέσεις κυριαρχούν εξυπηρετώντας την γραμματική μιάς κομματικής πολιτικής.

Οι περισσότεροι πολίτες αντιμετωπίζουν καχύποπτα τα τηλεοπτικά πολιτικά σπότ και όχι αδίκως. Θεωρούν ότι όπως όλο το υπόλοιπο προεκλογικό υλικό έτσι και οι πολιτικές διαφημίσεις είναι αφ΄ενός εργαλείο κίβδηλων προεκλογικών υποσχέσεων και αφ΄ετέρου όπλο κατά του πολιτικού αντιπάλου. Η πολιτική διαφήμιση στην προκειμένη περίπτωση έχει να αντιμετωπίσει δύο βασικά προβλήματα: Κατά πρώτον βρίσκεται απέναντι σε ένα εκπαιδευμένο πλέον κοινό, το οποίο δυσανασχετεί στην ιδέα ότι αντιμετωπίζεται ως καταναλωτής και όχι ως ψηφοφόρος (υπό την έννοια ότι οι διαφημίσεις κατά κύριο λόγο «πωλούν προϊόντα και όχι κόμματα). Κατά δεύτερον το γεγονός ότι οι τηλεοπτικές πολιτικές διαφημίσεις εκτίθενται μαζί με όλο το υπόλοιπο προεκλογικό  υλικό, τους αποτρέπει να αυτοσυστηθούν ως τρόπος επικοινωνίας και πληροφόρησης. Αναλυτικότερα η πολιτική διαφήμιση τυγχάνει καχύποπτης και επιφανειακής αντιμετώπισης, όπως λόγου χάριν τα φυλλάδια και οι αφίσες. Σε μία πρώτη ανάγνωση φαντάζει δύσκολο το πώς η τηλεοπτική πολιτική διαφήμιση θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί διαφορετικά εφόσον είναι και η ίδια ένα από τα πολλά εργαλεία του πολιτικού μάρκετινγκ. Η απάντηση βρίσκεται στο ότι η πολιτική διαφήμιση μπορεί να αποτελέσει εργαλείο πολιτικής επικοινωνίας εστιάζοντας τόσο στην πολιτική όσο και στην επικοινωνία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρέπει να απαρνηθεί πλήρως την εμπορική της ιδιότητα. Αυτό φυσικά θα απαιτούσε αλλαγή ως προς τον τρόπο και τόπο χρήσης της.

Η πειθώ στο δικανικό λόγο, κριτήριο Γ΄λυκείου.

 

Να διαβάσετε το παρακάτω απόσπασμα από το δικανικό λόγο, που εκφώνησε ο Γεώργιος Παπανδρέου στη "Δίκη της Λαμίας" * το 1922, και να απαντήσετε στις ερωτήσεις που ακολουθούν.

«Υπήρξαν εποχαί, κύριοι ένορκοι, κατά τας οποίας η ελευθερία της σκέψεως απηγορεύετο. Και δεν είναι μόνο οι σκοτεινοί καιροί της Ιεράς Εξετάσεως. Είναι ακόμη και η εποχή της κλασικής αρχαιότητος. Όσοι εδίδασκον τότε μίαν νέαν αλήθειαν, όσοι εισήγον "καινούς θεούς", κατεδικάζοντο εις θάνατον.

Αλλά ήλθεν η μεγάλη Γαλλική επανάστασις. Και μαζί με την ανατροπήν της σκοτεινής απολυταρχίας, μαζί με την συντριβήν της αυθαιρέτου ολιγαρχίας του κλήρου και των ευγενών, εθραύσθησαν τότε και τα δεσμά του πνεύματος. Μαζί με την κυριαρχίαν του λαού ανεγνωρίσθησαν επίσης τα δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτου: Η ελευθερία της σκέψεως, η ελευθερία της γνώμης, η ελευθερία του Τύπου. Ανεγνωρίσθησαν, πρώτον, χάριν του Ατόμου. Επειδή μόνον η ελευθερία της σκέψεως παρέχει εις το άτομον μίαν ενδόμυχον ικανοποίησιν, ένα ανώτερο λόγον υπάρξεως, μίαν σφραγίδα προσωπικότητας.

Ανεγνωρίσθησαν όμως επίσης, και προ παντός, χάριν του Συνόλου. Επειδή η ελευθερία της γνώμης αποτελεί ανάγκην ζωτικήν, όργανον μοναδικόν της υπάρξεως και της προαγωγής του συνόλου.

Αλλά θα ήτο δυνατόν, κύριοι ένορκοι, να τεθή το ερώτημα: Διατί η ελευθερία της σκέψεως να είναι απεριόριστος; Διατί να μη ορισθή, ότι απαγορεύεται η ελευθερία της ψευδούς και μάλιστα της επιβλαβούς γνώμης και επιτρέπεται μόνον η ελευθερία της αλήθειας; Το συμφέρον του συνόλου δεν θα εξυπηρετείτο καλλίτερον;

Ασφαλώς! Με μίαν μόνον διαφοράν: Ότι έπρεπε προηγουμένως να γνωρίζωμεν την Αλήθειαν!

Έκφραση-Έκθεση γ΄λυκείου: κριτήριο αξιολόγησης με απαντήσεις. Κείμενο: Έθνη και εθνικισμός.

 

«Αγαπώ υπερβολικά τη χώρα μου τη χώρα μου για να’μαι εθνικιστής» έγραφε ο Αλμπέρ Καμύ (γράμματα σε ένα φίλο γερμανό). Η νεότερη αντίληψη του Έθνους συνδέεται με την ιδέα του ανεξάρτητου και κυρίαρχουν κράτους και με το φαινόμενο του Εθνικισμού. Ως Εθνικισμό, με την πιο γενική έννοια που χρησιμοποιείται στην ιστοριογραφία και στην θεωρητική ανάλυση ( επομένως χωρίς να του αποδίδουμε έναν ηθικό ή πολιτικό χαρακτηρισμό) εννοούμε οποιοδήποτε κίνημα το οποίο: α)υποστηρίζει την ύπαρξη του Έθνους ως πραγματικότητας και επιθυμεί τη διατήρησή του, β) υπερασπίζεται και προωθεί τα πρωτεία του Έθνους στη συλλογική ζωή και τείνει να το υλοποιεί κυρίως με το θεσμό ενός ανεξάρτητου και κυρίαρχουν κράτους , γ) τοποθετεί στην κορυφή των πολιτικών αξιών του πολίτη το χρέος της πίστης και της αφοσίωσης στο εθνικό κράτος περιβάλλοντας το έθνος με μίαν αίγλη ιερότητας. (…).

Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος σηματοδοτεί μία αποφασιστική στροφή στην ιστορία του Εθνικισμού. Στην ερημωμένη και κατεστραμμένη Ευρώπη θα υψωθούν έγκυρες φωνές πολιτικών και διανοουμένων, οι οποίοι ζητούσαν το τέλος κάθε Εθνικισμού και την υπέρβαση του Εθνικού κράτους, που θεωρούνταν οι κυριότεροι υπεύθυνοι για τους πολέμους και τις σφαγές που έπληξαν την ανθρωπότητα σε λιγότερο από μισό αιώνα.

Στη συνείδηση των ευρωπαϊκών δημοκρατιών, η ανάμνηση του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου ευνόησε ένα βαθύτατο πολιτιστικό και ηθικό μετασχηματισμό απέναντι στον Εθνικισμό ο οποίος εκτόπισε από το κέντρο της πολιτικής τη ρατσιστική νοοτροπία την πολεμική κουλτούρα που αναγόρευε τις στρατιωτικές αξίες σε ουσία του πατριωτισμού, τον μύθο της πολιτικής της ισχύος που συνδεόταν με την δύναμη των όπλων και με την επέκταση της εδαφικής κυριαρχίας, με δύο λόγια όλα αυτά που είχαν συνδεθεί με τον ευρωπαϊκό Εθνικισμό από τα μέσα του 19^ου αι. έως το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Οι φιλοδοξίες και οι επιδείξεις μεγαλείου και ισχύος των Εθνικών κρατών που είχαν κυριαρχήσει και βασανίσει τη ζωή της γηραιάς ηπείρου επί αιώνες εκτοπίσθηκαν μεταξύ των αναμνήσεων του τραγικού παρελθόντος , μολονότι ορισμένα από τα μεγαλύτερα κράτη που νίκησαν στη δεύτερη παγκόσμια σύγκρουση όπως η Γαλλία και η μεγάλη Βρεττανία διατήρησαν ακόμη συμπεριφορές μεγάλης δύναμης στην παγκόσμιο σκηνή.

Έκθεση έκφραση γ΄λυκείου. Κριτήριο αξιολόγησης : «η τηλεοπτική πολιτική διαφήμιση».(με απαντήσεις).

Κείμενο:

Η διαφήμιση χαρακτηρίζεται από δύο βασικές λειτουργίες: την πληροφόρηση και την πειθώ. Σύμφωνα με την πρώτη λειτουργία, η σύγχρονη πολιτική διαφήμιση αποτελεί ένα μέσο ενημέρωσης των πολιτών περί του πολιτικού γίγνεσθαι. Αυτή η μορφή πολιτικής διαφήμισης μπορεί να παρέχει στον ψηφοφόρο- θεατή πληροφορίες που τον βοηθούν να διαμορφώσει την πολιτική του άποψη. Οι διαφημίσεις αυτές εμπεριέχουν πληροφορίες που προσφέρονται στο κοινό  κινητοποιώντας το να πάρει θέση. Φυσικά η πληροφορία στη διαφήμιση είναι κυρίως αποσπασματική και για το λόγο αυτό έχει πολλούς επικριτές. Η δικαιολογία που παρουσιάζεται τις περισσότερες φορές είναι πώς η τηλεόραση είναι αυτή που δεν αφήνει πολλά περιθώρια για μία πιο ολοκληρωμένη εικόνα. Στην πραγματικότητα αυτό δεν ισχύει καθώς ο χρόνος του τηλεοπτικού διαφημιστικού επαρκεί για τη μετάδοση μιάς ολοκληρωμένης πληροφορίας. Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι αν το επιτρέπει το μέσον αλλά εάν το επιθυμεί ο παραγωγός του μηνύματος. Προς το παρόν και με ελάχιστες εξαιρέσεις, τα Ελληνικά τηλεοπτικά πολιτικά διαφημιστικά συμβαδίζουν με το ευρύτερο γενικόλογο πολιτικό κλίμα. Οι γενικόλογες υποσχέσεις κυριαρχούν εξυπηρετώντας τη γραμματική μιάς κομματικής πολιτικής (…).

Έκθεση-έκφραση γ΄λυκείου: Κριτήριο αξιολόγησης ( με απαντήσεις).

 

Κείμενο:

Θεωρώ ότι οι βιοηθικές επιτροπές πρέπει να επικεντρωθούν σε εξελίξεις που ενδέχεται να προκύψουν στο μέλλον και η μόνη πιθανότητα είναι η ανάπτυξη με κλωνοποίηση ανθρωπίνων κυταρικών σειρών. Να δημιουργήσουν ανασχετικούς μηχανισμούς σε μεγαλύτερα άλματα και να απαγορεύσουν απολύτως την κλωνοποίηση σε ανθρώπινη μήτρα. Οπωσδήποτε όμως δεν πρέπει να ανασταλεί η επιστημονική πρόοδος. Η ιστορία άλλωστε διδάσκει ότι όλο αυτό είναι αδύνατον. Είναι μεγάλη κατάκτηση η κατανόηση των μηχανισμών που ενεργοποιούν καταστέλλουν και επανενεργοποιούν τα γονίδια. Η κλωνοποίηση είναι ένα μεγάλο βήμα στο δρόμο για τη βελτίωση της ζωής του ανθρώπου.

Τις θερμοπύλες της ελευθερίας μας δεν τις φυλάττουν αποτελεσματικά οι φοβικές μας προκαταλήψεις. Μπορεί να τις φυλάξει μόνον το ελεύθερο πνεύμα οπλισμένο με τα όπλα εκείνα που ο πολιτισμός και ο ουμανισμός του εξασφαλίζει. Τότε η κλωνοποίηση θα γίνει μία ακόμα δυνατότητα του πολιτισμού και του ουμανισμού.

Θέματα:

Kριτήριο εξέτασης έκφρασης-έκθεσης Γ΄λυκείου(με απαντήσεις). Κείμενο: Ο ρόλος του γονέα στην επιλογή του επαγγέλματος για το παιδί:

Δεν είναι λίγες οι φορές που οι γονείς εξαιτίας δικών τους απωθημένων, πεποιθήσεων ή προσδοκιών, αποτρέπουν ένα παιδί από το να ασχοληθεί πραγματικά με το επάγγελμα που επιθυμεί και το στρέφουν σε επαγγελματικούς δρόμους δικής τους επιλογής. Οι γονείς επιστρατεύουν μάλιστα όλες τις δυνάμεις, προκειμένου να αποτρέψουν το παιδί από την επαγγελματική κατεύθυνση που επιθυμεί, χρησιμοποιώντας ακόμη και αθέμιτα μέσα όπως το συναισθηματικό και οικονομικό εκβιασμό.

Οι γονείς πολλές φορές θεωρούν ότι τα παιδιά τους πρέπει να είναι η δική τους συνέχεια και πώς εκείνα φέρουν την ευθύνη για τη δική τους επαγγελματική και κοινωνική συνέχιση. Επιθυμούν να συνεχισθεί το όνομά τους ή θεωρούν πώς κάποια επαγγέλματα προσφέρουν μεγαλύτερη οικονομική εξασφάλιση όπως και κοινωνική αποδοχή. Δεν αποκλείεται μάλιστα να υπάρχουν επαγγέλματα όπως τα καλλιτεχνικά τα οποία να απορρίπτουν ως ανήθικα ή επικίνδυνα.

Ακόμη οι γονείς  συγχέουν την επιτυχία αποκλειστικά και μόνο με την κοινωνική καταξίωση που επιφέρει ένα επάγγελμα. Αγνοούν πώς η εσωτερική ισορροπία και η υγιής συναισθηματική κατάσταση είναι εκείνες που σαν κινητήριο όχημα βοηθούν τον άνθρωπο να θέτει ολοένα και μεγαλύτερους στόχους, όπως και το να αγωνίζεται για την υλοποίησή τους.

Κριτήριο συνεξέτασης έκφρασης έκθεσης και νέων Ελληνικών κειμένων (ΓΕΛ) Γ΄λυκείου. Έλληνες και τηλεόραση:

 

Σε πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύθηκε στα ΝΕΑ οι  συμμετέχοντες Έλληνες πολίτες δήώσαν ότι εμπιστεύονται τα ΜΜΕ σε ποσοστό 1,9%, ένα κόμμα εννέα, ούτε κάν δύο.

Στις περισσότερες αντίστοιχες έρευνες το ίδιο συμβαίνει: οι Έλληνες πολίτες δηλώνουν ότι εμπιστεύονται τα ΜΜΕ (και όταν λέμε ΜΜΕ εδώ εννοούμε κυρίως την τηλεόραση, μόλις το 6% των Ελλήνων διαβάζει κάθε ημέρα έντυπα, το μικρότερο ποσοστό στην Ε.Ε) λιγότερο από όλους τους θεσμούς που υπάρχουν στη χώρα, λιγότερο από τα κόμματα τις τράπεζες , την κυβέρνηση. Λιγότερο και από την τρόϊκα ακόμη.

Το περυσινό ευρωβαρόμετρο, η έρευνα της ΕΕ που μετράει τις τάσεις της κοινής γνώμης,παρουσίασε παρόμοιο αποτέλεσμα: μόλις 15% των συμμετεχόντων Ελλήνων δήλωσαν ότι εμπιστεύονται την τηλεόραση: Ήταν το χαμηλότερο ποσοστό από όλες τις χώρες – μέλη. Στην ίδια έρευνα ωστόσο το ιλιγγιώδες 85% των Ελλήνων δήλωσε και κάτι άλλο: ότι βλέπει κάθε μέρα τηλεόραση. Σε αυτό το θέμα είμαστε ακριβώς επάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο: οπότε τι συμβαίνει; Γιατί δηλώνουμε ότι δεν εμπιστευόμαστε κάτι που παρακολουθούμε κάθε μέρα;  Ή για να το πάρουμε ανάποδα γιατί παρακολουθούμε κάτι που δηλώνουμε ότι δεν εμπιστευόμαστε;

Μπορεί να εννοούμε ότι δεν βλέπουμε ειδήσεις. Όλα αυτά τα παράθυρα και τις εκπομπές γνώμης και τα δελτία ειδήσεων μπορεί να μην τα βλέπει κανείς. Αν είναι έτσι τότε θα έπρεπε τα πολιτικά μηνύματα που βγαίνουν από την τηλεόραση να μην έχουν καμμία επίδραση στη βούληση και στην πολιτική έκφραση των πολιτών. Στην πραγματικότητα όμως φαίνεται να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Ας θυμηθούμε τα αποτελέσματα των φετινών ευρωεκλογών.

Κριτήριο συνεξέτασης έκφρασης-έκθεσης – νέων Ελληνικών κειμένων. Γ΄λυκείου.(απαντήσεις).

Κείμενο1.

«Ζωή-πατίνι» με τη νέα μόδα στην ευρώπη.

«Είναι βέβαιο πώς η νέα είδηση που ακολουθεί θα λυπήσει τους λάτρεις των ηλεκτρικών πατινιών που έχουν πλέον καταλάβει τους δρόμους της ευρώπης και όχι μόνον. Οι δημοτικές αρχές του Μιλάνου αποφάσισαν να βάλουν οριστικό τέλος σε αυτή τη νέα μάστιγα, δίνοντας στις εταιρείες που τα εκμεταλλεύονται διορία τριών ημερών για να τα απομακρύνουν. Ειδικότερα οι αρμόδιοι αντιδήμαρχοι για την ασφάλεια εξέδωσαν διαταγή για να αποσυρθούν τα ηλεκτρικά πατίνια από τους δρόμους του Μιλάνου έως ότου ο δήμος καταρτίσει και δημοσιεύσει σχετικό διαγωνισμό για την ανάθεση της ενοικίασής τους και τοποθετηθούν οι σχετικές σημάνσεις με τις οδηγίες χρήσης και τις απαγορεύσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία. Σήμερα στο Μιλάνο λειτουργούν επτά εταιρείες ενοικίασης ηλεκτρικών πατινιών, ενώ δεν είναι λίγοι οι ντόπιοι που, αποφασίζοντας να εξοικονομήσουν χρήματα, μακροπρόθεσμα, αγόρασαν το δικό τους. Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς η χρήση τους επιτρέπεται μόνο σε πεζόδρομους και η μέγιστη ταχύτητά τους δεν πρέπει να υπερβαίνει τα έξι χιλιόμετρα την ώρα. Ωστόσο οι αναβάτες τους δεν φαίνεται να το βάζουν κάτω και εφορμούν και στο δρόμο. Ήδη έχουν καταγραφεί πολλά μικροατυχήματα αλλά και μία παράσυρση πεζού ο οποός κατέληξε στο νοσοκομείο με πολλαπλά κατάγματα.

Όμως τα ηλεκτρικά πατίνια συνιστούν πανευρωπαϊκή μάστιγα που έχει εξοργίσει πολλούς κατοίκους εποχούμενους και πεζούς των ευρωπαϊκών μητροπόλεων.

Έκθεση-έκφραση γ΄λυκείου: Κριτήριο εξέτασης: Δημοσιογραφία : Επάγγελμα ή λειτούργημα; (με απαντήσεις).

 

Ανέκαθεν οι δημοσιογράφοι θεωρούσαν την προσφορά τους στην κοινωνία πολύ σημαντική. Ήταν πεποίθηση των μελών του κλάδου, ήδη από τα πρώϊμα στάδια της δημοσιογραφίας κατά το 18^ο αι. πώς δεν ασκούσαν ένα επάγγελμα σαν όλα τα υπόλοιπα, αλλά έκαναν ένα λειτούργημα. Η εξουσία που προσέφερε η κατοχή της γνώσης και της πληροφορίας, σε συνδυασμό με το γεγονός πώς η ενημέρωση όλου του κόσμου στηριζόταν σε αυτούς, ανέδειξε τους δημοσιογράφους σε πολύ σημαντικές προσωπικότητες των εκάστοτε κοινωνιών.

Η δύναμη του τύπου, αλλά από κάποιο σημείο και πέρα και των υπολοίπων μέσων, προσέφερε στους δημοσιογράφους σημαντικά εφόδια στην άσκηση του έργου τους. Ως πρεσβευτές της τετάρτης εξουσίας, οι ρεπόρτερ έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των παγκοσμίων εξελίξεων.  Υπάρχουν πολλά παραδείγματα που αποδεικνύουν κάτι τέτοιο, με χαρακτηριστικότερο όλων την αποκάλυψη του σκανδάλου γουότεργκέϊτ. Σε περιπτώσεις όπως και αυτή, πράγματι οι δημοσιογράφοι έκαναν αληθινό λειτούργημα.

Βέβαια η εξουσία αυτή δε χρησιμοποιήθηκε πάντα προς τη σωστή κατεύθυνση τόσο από τους δημοσιογράφους όσο και από τους ιδιοκτήτες των Μ.Μ.Ε. Δεν είναι δυστυχώς λίγες οι περιπτώσεις δημοσιογράφων που ενεπλάκησαν σε πολιτικά και άλλα σκάνδαλα. Αλλά η δημοσιογραφία δεν είναι το μοναδικό λειτούργημα που σπιλώθηκε από σκάνδαλα.Όλοι θυμούνται το παραδικαστικό κύκλωμα και τόσες άλλες υποθέσεις που κατά καιρούς στιγμάτισαν τόσους άλλους κλάδους. Άρα η δημοσιογραφία δεν έχασε με αυτόν τον τρόπο το χαρακτήρα του λειτουργήματος που ομολογουμένως είχε σε εποχές που ακόμη και η πιο απλή πληροφορία ήταν υπεροπολύτιμη και δυσεύρετη.

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ – ΘΕΜΑΤΑ (Γ΄Λυκείου).

 

KEIMENO 1

Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στην εφ. Το Βήμα (17/11/2002). Ο συγγραφέας του, Θεόδωρος Παπαγγελής, καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας στο ΑΠΘ, γράφει ένα άρθρο γνώμης σχετικά με την αναγνωστική κουλτούρα των ευρωπαϊκών χωρών. Το κείμενο έχει υποστεί διασκευή για τις ανάγκες της γραπτής εξέτασης.

Τελικά, θα πάμε αδιάβαστοι;

Σύμφωνα με το πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο1 , ενώ ο μέσος ευρωπαϊκός όρος των ατόμων που δήλωσαν ότι κατά τον προηγούμενο χρόνο δεν είχαν ανοίξει βιβλίο είναι 42,1%, τα ποσοστά για την Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία ήταν κατά πολύ υψηλότερα. Αντίθετα, η αναγνωστική αποχή είναι εξαιρετικά χαμηλή στη Σουηδία, τη Φινλανδία και τη Βρετανία. Όσο ξέρω, καμιά επιτροπή δεν μελετά αυτή τη στιγμή τα ευρήματα για την αναγνωστική μας ανορεξία. Ωστόσο, σύμφωνα με μια ερασιτεχνική, αλλά ευρείας αποδοχής, ερμηνεία, οι κάτοικοι της «ωραιότερης χώρας του κόσμου» δεν έχουν λόγους να κλειστούν στους τέσσερις τοίχους για να διαβάσουν, όταν η αγαθή μοίρα τούς επιτρέπει να αυλίζονται, να περιφέρονται και να εποχούνται ηλιόλουστοι τουλάχιστον κατά τις τρεις από τις τέσσερις εποχές. Το άλλοθι είναι έξυπνο, αλλά, ενώ εξηγεί γιατί απέχουμε από ογκώδεις τόμους, δεν εξηγεί γιατί, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, μόνο το ένα πέμπτο διαβάζει συχνά εφημερίδες, που ασφαλώς απαιτούν λιγότερο χρόνο και που διαβάζονται σε καθημερινή βάση από τα τρία τέταρτα των Φινλανδών και των Σουηδών και από το 60% και πλέον των Γερμανών. Η πραγματική εξήγηση, σύμφωνα με τον Ελβετό αναλυτή EkkehardKraft, έχει μεγάλο ιστορικό βάθος. Ενώ μέχρι το τέλος περίπου του 15ου αιώνα οι αναλφάβητοι ήταν ισομερώς κατανεμημένοι στην Ευρώπη, στη συνέχεια δρομολογήθηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις, δεδομένου ότι οι χώρες του βόρειου και του βορειοδυτικού ευρωπαϊκού τόξου που προσεχώρησαν στη Μεταρρύθμιση μείωσαν δραματικά τα ποσοστά αναλφαβητισμού, επειδή οι Μεταρρυθμιστές θεωρούσαν απαράβατο χριστιανικό καθήκον την ανάγνωση της Βίβλου και οι αρχές μερίμνησαν για τη διάδοση της ικανότητας για ανάγνωση και γραφή. Αργότερα η Βίβλος ως ανάγνωσμα υπoχώρησε αλλά η εγγραμματοσύνη και η αναγνωστική παράδοση έμειναν. Το ενδιαφέρον είναι ότι η Μεταρρύθμιση συνετέλεσε στη μείωση του αναλφαβητισμού ακόμη και σε χώρες με ισχυρή ρωμαιοκαθολική παράδοση, επειδή οι ανάγκες της Αντιμεταρρύθμισης υπαγόρευαν την απόκτηση ικανότητας για ανάγνωση και γραφή. Το δεύτερο μεγάλο τονωτικό της αναγνωστικής όρεξης προσέφερε ο Διαφωτισμός του 18ου αιώνα, ενώ η βιομηχανική επανάσταση του 19ου προσέθεσε εργάτες και γυναίκες στη διογκούμενη «αναγνωστική» τάξη. Η εικόνα είναι διαφορετική στον Νότο. Η Μεταρρύθμιση άφησε αδιάφορους τους Καθολικούς της Ιβηρικής και της Νότιας Ιταλίας, ενώ ανατολικότερα η ελληνική Ορθοδοξία είχε να αντιμετωπίσει πολύ σοβαρότερα προβλήματα επιβίωσης. Στον Νότο, εξάλλου, ο Διαφωτισμός δεν έφτασε παρά μόνο σε μικρούς θυλάκους2 διανοουμένων, ενώ ο αναλφαβητισμός άρχισε να υποχωρεί αισθητά στο δεύτερο  μισό του 19ου αιώνα για να περιοριστεί σε ελεγχόμενα επίπεδα μόλις μετά το τέλος του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου. Παρά το γεγονός ότι, για τους παραπάνω λόγους, καθυστέρησε σημαντικά η ανάπτυξη της αναγνωστικής μας κουλτούρας, η ψαλίδα θα μπορούσε να κλείσει με γρήγορους ρυθμούς, αν το τέλος του αναλφαβητισμού δεν συνέπιπτε χρονικά με τη «μιντιακή» επανάσταση του 20ού αιώνα και κυρίως με την εισβολή της τηλεόρασης κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες του. Έτσι, ενώ αλλού εξαιτίας μιας παγιωμένης και ώριμης αναγνωστικής παράδοσης υπήρχαν και υπάρχουν ισχυρές αντιστάσεις, στην Ελλάδα το στραβό κλήμα της «υπό ανάπτυξιν» αναγνωστικής κουλτούρας το έφαγε και ο γάιδαρος της τηλεόρασης. Αν ρίξουμε μια τελευταία ματιά στο Ευρωβαρόμετρο, θα δούμε ότι οδηγούμε την κούρσα της ευρωπαϊκής τηλεθέασης.

Έκφραση-Έκθεση Γ΄Λυκείου. Κριτήριο αξιολόγησης, με ενδεικτικές δικές μου απαντήσεις.

κείμενο.

Η οικονομία του «τίποτα δεν πάει χαμένο».

Η γραμμική οικονομία και τεχνολογία της βιομηχανικής επανάστασης βασισμένη στην ιερά και απεριόριστη  μεγέθυνση και στο σύστημα της οικονομίας της αγοράς οδήγησε στη μαζική παραγωγή και κατανάλωση. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα την άντληση των φυσικών πόρων και εξάντληση (των πεπερασμένων) αποθεμάτων τους αλλά και τη δημιουργία και διάθεση αποβλήτων. Εάν σε αυτά προστεθεί η ρύπανση των εδαφών, της ατμόσφαιρας, η μόλυνση διατροφικών προϊόντων, η μείωση της βιοποικιλότητας και η ερημοποίηση τεραστίων εκτάσεων πρόκειται για διαδικασία «χωρίς επιστροφή».

Μία απάντηση στις οικολογικές αυτές προκλήσεις θα ήταν η αποσύνδεση του οικονομικού πλούτου από τη φυσική-υλική κατανάλωση: παράγουμε περισσότερο,καταναλώνοντας λιγότερους μη ανανεώσιμους πόρους.Ένας από τους τρόπους για να επιτευχθεί αυτό μπορεί να είναι η κυκλική οικονομία ή, κατά άλλους «αεικυκλική οικονομία» κυρίως μέσω της αξιοποίησης των αποβλήτων και όχι μόνο. Η έννοια η οποία εκλαϊκεύθηκε προς το τέλος της δεκαετίας του 2000 ήταν συνήθης πρακτική (επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση) σε παλιότερους τρόπους παραγωγής μέχρι τα μέσα του 20^ου αι. και εντάσσεται στην έννοια της οικολογικής (ή πράσινης υπό την ευρεία έννοια) οικονομίας. Πρόκειται για τον επαναπροσανατολισμό των παμπάλαιων τεχνικών και πρακτικών («τίποτα δεν πάει χαμένο») που θα καθιστούσαν ως μία νέα (οικο-ορθολογική) ρύθμιση, δυνατό το πέρασμα σε μία βιώσιμη πράσινη και ποιοτική μεγέθυνση. Ωστόσο, όπως θα δούμε και στη συνέχεια, οι οικο-πρακτικές αυτές ρυθμίσεις δεν φαίνεται να μπορούν να γενικευθούν αλλά ούτε και να είναι επαρκείς.

Η θέση των ηλικιωμένων στη σημερινή κοινωνία (κριτήριο έκθεσης έκφρασης λυκείου).

Από τις πιο παράξενες όψεις της ελληνικής δημόσιας ζωής είναι ίσως οι επαναλαμβανόμενες από όλες τις πλευρές κραυγές απελπισίας για την εξέλιξη του πληθυσμού στη χώρα μας. «Είμαστε χώρα γερόντων» είναι το συμπέρασμα και η προτροπή αβίαστη: «γεννάτε γιατί χανόμαστε»… Την ίδια στιγμή, όμως, γνωρίζουμε όλοι σε τι συνθήκες είναι υποχρεωμένοι να ζουν στη μεγάλη τους πλειοψηφία οι ηλικιωμένοι της χώρας μας. Αδιαφορία, ανέχεια, μιζέρια. Πώς άραγε συμβαίνει αυτό; Πώς είναι δυνατό μια «χώρα γερόντων» να μη φροντίζει καθόλου για τα γηρατειά;

Ενδιαφέρουσα, ωστόσο, είναι για το συγκεκριμένο ζήτημα η αναδρομή στο παρελθόν. Σε όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας παρουσιάζονται διάφορες μορφές πάλης νεότερων και γεροντότερων και η έκβαση της μάχης είναι προδιαγεγραμμένη. Οι περιπτώσεις υπερίσχυσης των γεροντότερων είναι σπάνιες ως ανύπαρκτες. Οι μύθοι των περισσοτέρων λαών καταγράφουν παρόμοιες συγκρούσεις και επισφραγίζουν τη νίκη των νεότερων μέσα από ποικίλου είδους αναμετρήσεις του πατέρα με το γιο: ο Κρόνος με τον Ουρανό, ο Οιδίποδας με το Λάϊο, ο Θησέας με τον Αιγέα. Υπάρχουν, βέβαια, και οι μορφές των δημογερόντων στην περίοδο της Τουρκοκρατίας ή του σοφού Νέστορα στην Ομηρική εποχή, οι οποίοι μάς θυμίζουν τη σημασία της μετάδοσης γνώσεων και εμπειρίας από τη μία γενιά στην επόμενη.

Έκφραση-Έκθεση Γ΄Λυκείου. Κριτήριο Αξιολόγησης με ενδεικτικές απαντήσεις. Η απώλεια της ιδιωτικότητας.

Κείμενο:

Το πρώτο πράγμα που τέθηκε σε κρίση από την παγκοσμιοποίηση των επικοινωνιών μέσω του Ίντερνετ είναι η έννοια των συνόρων. H έννοια των συνόρων είναι αρχαία όσο και το ανθρώπινο είδος ή μάλλον όσο όλα τα ζωϊκά είδη.

Σε ανθρώπινο επίπεδο, η ζώνη προστασίας εκτείνεται από το άτομο στην κοινότητα. Τα όρια-  των πόλεων, της περιοχής, του βασιλείου- θεωρούνταν ανέκαθεν μία συλλογική διεύρυνση των ατομικών σφαιρών προστασίας.Μερικές φορές ή έννοια των συνόρων ήταν τόσο επίμονη ώστε να προκαλεί την ανέγερση ενός τείχους μέσα στην ίδια πόλη προκειμένου να καθορισθεί ποιος ήταν από εδώ και ποιος από εκεί.  Το σύνορο όχι μόνον προστατεύει την κοινότητα από μία επίθεση ξένων αλλά και από το βλέμμα τους. Τα τείχη και το γλωσσικό φράγμα  μπορούν να χρησιμεύσουν σε ένα δεσποτικό καθεστώς για να κρατήσει τους υπηκόους του σε άγνοια γύρω από τα όσα συμβαίνουν αλλού, αλλά εν γένει εγγυώνται στους πολίτες ότι οι πιθανοί εισβολείς δεν έχουν πληροφορίες για τα ήθη, για τα πλούτη, για τις εφευρέσεις, για τα συστήματα καλλιέργειάς τους.

Αντίστροφα, οι υπήκοοι ανέκαθεν πλήρωναν αυτή την κοινωνική μυστικοπάθεια αποδεχόμενοι την απώλεια της ιδιωτικής τους μυστικοπάθειας.  Διαφόρου τύπου ανακρίσεις κοσμικές ή θρησκευτικές, είχαν δικαίωμα να παρακολουθούν τη συμπεριφορά και συχνά μάλιστα τις σκέψεις των υπηκόων, και ας μην μιλήσουμε για τους τελωνειακούς και φορολογικούς νόμους μέσω των οποίων θεωρούνταν πάντα σωστο ο ιδιωτικός πλούτος των πολιτών να είναι γνωστός στο κράτος.

Με το ίντερνετ η ίδια η έννοια του εθνικού κράτους μπαίνει σιγά-σιγά σε κρίση. Το ίντερνετ δεν είναι απλώς το μέσον που επιτρέπει να δημιουργηθούν διεθνείς και πολύγλωσσες chat lines. Σήμερα μία πόλη της Πομερανίας μπορεί να αδελφοποιηθεί με ένα κέντρο της Εστρεμαδούρα, βρίσκοντας on line  κοινά ενδιαφέροντα και εμπορικές συναλλαγές πέρα από τις εθνικές οδούς που ακόμη διασχίζουν σύνορα. Σήμερα μέσα στα ακατάπαυστα κύματα των μεταναστών είναι όλο και πιο εύκολο για μία μουσουλμανική κοινότητα της Ρώμης να συνδεθεί με μία μουσουλμανική κοινότητα του Βερολίνου.

Ωστόσο αυτή η πτώση των συνόρων προκάλεσε δύο αντίθετα φαινόμενα. Από τη μία δεν υπάρχει πιά εθνική κοινότητα που να μπορεί να εμποδίσει τους πολίτες της να γνωρίσουν αυτό που συμβαίνει σε άλλες χώρες και σύντομα θα είναι αδύνατο να εμποδίσεις τον πολίτη οποιασδήποτε δικτατορίας να μαθαίνει σε πραγματικό χρόνο αυτό το οποίο συμβαίνει αλλού. Από την άλλη η αυστηρή παρακολούθηση που ασκούν τα κράτη στις δραστηριότητες των πολιτών πέρασε σε άλλα κέντρα εξουσίας που είναι τεχνολογικά σε θέση (αν και όχι πάντα νόμιμα) να γνωρίζουν σε ποιόν γράψαμε , τι αγοράσαμε , ποια ταξίδια κάναμε, ποιες είναι οι εγκυκλοπαιδικές παραξενιές μας και ακόμα και οι σεξουαλικές προτιμήσεις μας.