Νεοελληνική γλώσσα β΄γυμνασίου Δομή της παραγράφου.

 

Τρία είναι τα δομικά συστατικά μιάς παραγράφου:

Α. Η θεματική πρόταση/περίοδος

Β. Τα σχόλια ή οι λεπτομέρειες

Γ.  η πρόταση ή περίοδος κατακλείδα

Η Θεματική πρόταση / περίοδος.

Η θεματική πρόταση/περίοδος αποτελεί τον πρόλογο της παραγράφου και παρουσιάζει το θέμα το οποίο θα αναπτυχθεί με τα υπόλοιπα στοιχεία που θα ακολουθήσουν. Είναι η πρόταση η οποία θα αποτελέσει τον οδηγό  για το συγγραφέα ώστε ξεκάθαρα να επιλέξει τι θα περιλάβει αλλά και τι θα αποκλείσει από μία συγκεκριμένη παράγραφο. Ταυτόχρονα αποτελεί και τον οδηγό για τον αναγνώστη ώστε να διαμορφώσει από την αρχή μία σαφή αντίληψη για το περιεχόμενο των παραγράφων που θα ακολουθήσει.

Α. Οι αρετές της θεματικής περιόδου.

Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν ή θεματική πρόταση πρέπει:

Α. να είναι σαφώς διατυπωμένη

Β. να μην ξεκινά την ανάλυση του θέματος.

Νεοελληνική γλώσσα β΄γυμνασίου. Τα σχόλια ή οι λεπτομέρειες.

 

Αν η θεματική πρόταση είναι ο πρόλογος της παραγράφου οι λεπτομέρειες αποτελούν το κύριο μέρος της. Οι προτάσεις που συναποτελούν τις λεπτομέρειες μπορούν να χωριστούν σε:

Α. Βασικές ή κύριες

Β. Βοηθητικές ή δευτερεύουσες.

Α. Οι βασικές και βοηθητικές λεπτομέρειες.

Η λειτουργία των βασικών λεπτομερειών της παραγράφου είναι να αναπτύξουν και να προωθήσουν την ιδέα που εκφράζει η θεματική πρόταση και για αυτό η ενότητά τους με αυτή είναι άμεση. Οι βοηθητικές λεπτομέρειες έχουν στόχο να επεξηγήσουν τη βασική λεπτομέρεια από την οποία εξαρτάται και για αυτό η σχέση τους με τη θεματική πρόταση είναι έμμεση.

Εφαρμογή.

Δομικά χαρακτηριστικά	Κείμενο
Θεματική πρόταση:	Η εργασία της συζύγου-μητέρας μεταβάλλει τον τρόπο λειτουργίας της σύγχρονης οικογένειας.
1η βασική λεπτομέρεια:	Παλαιότερα η οικογένεια κυρίως μέσω της γυναίκας ικανοποιούσε όλες τις βασικές ανάγκες της ζωής ενός ανθρώπου: το φαγητό, την καθαριότητα, την εκπαίδευση, την ψυχαγωγία, την περίθαλψη κ.λ.π.
Βοηθητική λεπτομέρεια:	Αν δηλαδή κάποιος δεν έκανε οικογένεια ήταν αδύνατο να εξασφαλίσει όλα αυτά τα αγαθά για αυτό και θεωρούνταν απόκληρος της κοινωνίας.
2η βασική λεπτομέρεια:	Σήμερα όμως καθώς η γυναίκα εργάζεται πλέον βιοποριστικά έξω από το σπίτι δεν έχει το χρόνο να εκπληρώσει όλους αυτούς τους ρόλους.
Βοηθητική λεπτομέρεια:	Έτσι αυτοί μεταφέρθηκαν σε εξειδικευμένους θεσμούς όπως είναι τα εστιατόρια, τα καθαριστήρια τα σχολεία τα κέντρα διασκέδασης κ.λ.π.
Περίοδος κατακλείδα:	Η οικογένεια λοιπόν χάνοντας από την εργασία της γυναίκας όλες αυτές τις λειτουργίες θα πρέπει να τις αναπληρώσει μέσα από τη συνεργασία όλων των οικογενειακών μελών.

 

 

Νεοελληνική γλώσσα γ΄γυμνασίου, ενότητα 5η, σχεδιάγραμμα.

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 5^η

 

Άσκηση 1^η

Να βρείτε τις τελικές και αιτιολογικές προτάσεις και να υπογραμμίσετε το σύνδεσμο με τον οποίο εισάγονται.

1 Τον άκουγα υπομονετικά, για να μην το δυσαρεστήσω.

2 Καταστράφηκαν οι καλλιέργειες, καθώς δεν έχει βρέξει έξι μήνες.

3 Μου φαίνεται ότι δε χάρηκες, που θα ΄ρθει η Μαρία.

4 Στους δασικούς δρόμους πρέπει να τοποθετηθούν προστατευτικές μπάρες , για να μην περνάνε τα ιδιωτικά αυτοκίνητα.

 

Άσκηση 2^η

Να διακρίνετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι τελικές και ποιες βουλητικές.

1Σταμάτα να κάνεις πάντα ό,τι σου ζητήσει.

2 Έπρεπε να προλάβει το ταξί, αλλά δυστυχώς το έχασε.

3 Προσπάθησε να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

Νεοελληνική Γλώσσα Γυμνασίου, το φαινόμενο της παραγωγής.

α) παράγωγα ουσιαστικά

Τα παράγωγα ουσιαστικά παράγονται από: α) άλλα ουσιαστικά, β) επίθετα, γ) ρήματα.

α) Ουσιαστικά που παράγονται από άλλα ουσιαστικά:

Τα ουσιαστικά που παράγονται από άλλα ουσιαστικά χωρίζονται, ανάλογα με τη σημασία τους στις εξής κατηγορίες.

1. Υποκοριστικά ή χαϊδευτικά:

	ριζική λέξη	παραγωγική κατάληξη	παράγωγη λέξη
01	σπίτι	-άκι	σπιτ-άκι
02	πόρτα	-ίτσα	πορτ-ίτσα
03	Κώστας	-άκης	Κωστ-άκης
04	βροχή	-ούλα	βροχ-ούλα
05	δρόμος	-άκος	δρομ-άκος
06	κοπέλα	-ούδα	κοπελ-ούδα
07	άγγελος	-ούδι	αγγελ-ούδι
08	λαγός	-ουδάκι	λαγ-ουδάκι
09	αδερφός	-ούλης	αδερφ-ούλης
10	σάκος	-ούλι	σακ-ούλι
11	μήλο	-αράκι	μηλ-αράκι
12	λαός	-τζίκος	λαου-τζίκος
13	μπαμπάς	-άκας	μπαμπ-άκας
14	γιος	-όκας	γι-όκας
15	βιβλίο	-άριο	βιβλι-άριο
16	σάκος	-ίδιο	σακ-ίδιο
17	αστέρι	-ίσκος	αστερ-ίσκος

2. Μεγεθυντικά: