Διδάσκοντας την Ιστορία στην α΄γυμνασίου.

 

Διδάσκοντας την Ιστορία στην α΄γυμνασίου.

Αφσιρετικά και ολοκληρωτικά εννοιολογικά εάν αντικρύσουμε και αντιμετωπίσουμε τη γένεση του Μινωϊκού, Κυκλαδικού, Μυκηναϊκού πολιτισμού, στο πέρασμα στη γεωμετρική εποχή, θα συμπεράνουμε ότι οι άνθρωποι εθέλησαν να δημιουργήσουν το δικό τους χώρο σε δικό τους χρόνο. Η προαιώνια γένεση θεών σηματοδότησε το ότι προσδιορίσθηκαν στο θέμα της κίνησης των συμπαντικών δυνάμεων.

Ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι: ποιο μέγεθος γεννήθηκε πρώτο: οι θεοί ή τα επίγεια βασίλεια των Κυκλαδιτών, Μινωϊτών, Μυκηναίων; Μάλλον η σειρά ξεκίνησε από τον Ουρανό και αυτό είναι πράγματι μία σημαντική διαπίστωση: μέσα από τη μυθολογία, τον ερμητισμό, τον ορφισμό, το διονυσιασμό, τα απολεσθέντα έπη, οι άνθρωποι άρχισαν να ζούν σε σχέση με συγκεκριμένες συμπαντικές δυνάμεις τις οποίες ωνόμασαν θεούς διότι απλά εθέλησαν να τις θεώνται, βλέπουν, σε ένα νοητό συμπαντικό κύκλο τον οποίο γρήγορα ταυτοποίησαν ώς το κομμάτι του ουρανίου σύμπαντος μέσα στο οποίο θα μπορούσαν να κινηθούν: δεν είναι τυχαίο ότι όλοι οι πολιτισμοί προσδιορίσθηκαν σε σχέση με θεούς. Τι πραγματικά αντιπροσωπεύουν οι θεοί και γιατί είναι οι θεοί ώς κράτος συμπαντικό το οποίο εγέννησε το ανθρώπινο βασίλειο (Κυκλαδιτών, Μινωϊτών, Μυκηναίων): πόσο σημαντικό είναι ότι στη μυθολογία πρώτα  υπήρξαν ο Ουρανός και η Γή, ο Κρόνος και η Ρέα, οι λοιποί θεοί, και έπειτα τα βασίλεια των Μυκηναίων, των Κυκλαδιτών, των Μινωϊτών;

Η ταξιθέτηση των συμπαντικών δυνάμεων υπό τη μορφή των θεών σημαίνει ότι οι άνθρωποι της γεωμετρικής εποχής ταξιθέτησαν το χώρο τους και το χρόνο τους από τον ουρανό προς τη γή, ώρισαν ότι πρέπει να είναι δυνατοί (Δίας) Σοφοί (Αθηνά) να ρέουν και να κινούνται (Ήρα): πράγματι όλα αυτά τα χαρακτηριστικά τα βλέπουμε στη δύναμη των Μινωϊτών, στην εξυπνάδα των Κυκλαδιτών στην προσπάθεια των Μυκηναίων να κυριαρχήσουν στο χώρο και χρόνο. Άρα η κίνηση των ανθρώπων ξεκίνησε από τη θεωρία της δύναμης του ουρανού προς την ενέργεια της πράξης επί της γής: άρα πολιτισμός είναι ο τρόπος προσαρμογής της θεωρίας της δύναμης στην ενέργεια της πράξης: ο Μυκηναίος ομοιάζει στη δύναμη του ουρανίου Διός και έπειτα διά αυτής της δυνάμεως ζεί και πράττει στη γή: όλο αυτό τον καλλιεργεί και είναι ο πολιτισμός και η γένεση της πολιτιστικής ιστορίας, ότι ο άνθρωπος δεν κινείται με βάση την άμεση αισθητηριακή αντίληψη αλλά με βάση τη θεωρία την οποία το μυαλό του συλλαμβάνει εκ του σύμπαντος που του ανήκει και έπειτα προσαρμόζοντας όλη αυτή τη θεωρία επί της γηϊνης πράξεως του Βασιλείου, της Πόλεως κράτους, της αυτοκρατορίας κ.λ.π.

Φύλλο εργασίας. Ιστορία Α΄γυμνασίου. Κεφάλαιο 5ο.

 

Η σταθεροποίηση του Δημοκρατικού πολιτεύματος: Ο Περικλής και το Δημοκρατικό πολίτευμα.

Σημαντικά στοιχεία:

√ Η συμμαχία της Δήλου ήταν αυτή η οποία ανέδειξε τους σκοπούς και τους τρόπους της Αθηναϊκής ηγεμονίας: όπως λέγει και ο Μακιαβέλι στον Ηγεμόνα του, η εκάστοτε Ηγεμονία αναζητεί τον κατάλληλο τρόπο και καιρό ώστε να φανερώσει τις προθέσεις της και τις πραγματικές τάσεις της.

√Η σημαντική νίκη του Κίμωνος στον Ευρυμέδοντα και αλλού σήμανε ότι οι Αθηναίοι δεν είχαν μόνον πλέον τον λόγο αλλά και τον τρόπο επιβολής: όπως αναφέρει ο Χόμπς ο Ηγεμόνας έχει πάντα τον τρόπο επιβολής των θέσεών του: ήταν πολύ σημαντικό ότι οι Αθηναίοι ελάχιστο χρόνο μετά τους Περσικούς πολέμους είχαν τον τρόπο να επιβάλλονται στους γείτονές τους: αυτό σήμαινε εσωτερική εξέλιξη άρα συμμετοχή όλων στα κοινά ώστε να είναι δυνατή η ισχυροποίηση της πόλης: συμπέρασμα: "Η στρατιωτική ισχύς και η επιβολή επί των Περσών έφερε την πολιτική αναγέννηση συνεπεία αυτής και την άνοδο της παιδείας η οποία φώτισε όλους τους Αθηναίους άρα ισχυροποίησε το Δημοκρατικό πολίτευμα.

Οι στόχοι λοιπόν του μαθήματος είναι :

Α) αναμφίβολα η γνωριμία με την προσωπικότητα του Περικλέους.

Ιστορία Α΄γυμνασίου: περί της Κύπρου.

 

7.5   Οι τύχες της Κύπρου

            Ο Αλέξανδρος στην πορεία κατάκτησης του περσικού κράτους απελευθέρωσε και την Κύπρο το 332 π.Χ.

Μέχρι τότε η Κύπρος είχε αντιμετωπίσει πολλούς κινδύνους από εξωτερικούς εχθρούς. Η Κύπρος αποτελούνταν από εννιά βασίλεια που πολεμούσαν ενωμένα, αλλά αναγκάστηκαν να πληρώνουν φόρους υποτέλειας αρχικά στους Ασσύριους (721 π.Χ.), στους Αιγύπτιους και μετά στους Πέρσες. Κατά τη διάρκεια της δηλιακής συμμαχίας ο Κίμων ελευθέρωσε για λίγο διάστημα την Κύπρο. Μάλιστα οι Κύπριοι στάθηκαν στο πλευρό των Αθηναίων ενάντια στη σπαρτιατική ηγεμονία. Την εποχή του βασιλιά Ευαγόρα (410 π.Χ.) η Κύπρος γνώρισε ακμή και ενισχύθηκε η ελληνική παιδεία και ο πολιτισμός της.

 

7.4  Το έργο του Αλέξανδρου

            Η εκστρατεία του Αλέξανδρου δημιούργησε ένα τεράστιο κράτος από την Αδριατική έως τον Ινδό ποταμό και από την Κασπία έως την Αίγυπτο. Αυτό περιλάμβανε ένα πλήθος λαών με διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες, νοοτροπίες και παραδόσεις. Ο Αλέξανδρος κατανόησε ότι, για να κυβερνηθεί αυτό το κράτος, έπρεπε να εφαρμοστεί μια πολιτική που θα γινόταν αποδεκτή από τους λαούς.

Καταρχήν φρόντισε να εντάξει στο στρατό νεαρούς Πέρσες, αφού πρώτα τους εκπαίδευσε στη μακεδονική πολεμική τακτική και στα ελληνικά γράμματα. Διατηρήθηκε η διοικητική διαίρεση της περσικής αυτοκρατορίας (σατραπείες) και υιοθετήθηκαν ορισμένα από τα έθιμα της περσικής αυλής, αλλά θεμελιώθηκε ένα νέο συγκεντρωτικό πολίτευμα (που συγκεντρώνει όλες τις εξουσίες σε έναν ηγέτη).

Με σκοπό τη συμφιλίωση Ελλήνων και Περσών και την ανάμειξή τους σ’ ένα αρμονικό σύνολο, ενθαρρύνθηκαν οι μεικτοί γάμοι. Ο Αλέξανδρος δίνοντας το παράδειγμα νυμφεύεται τη Ρωξάνη, τη θυγατέρα ενός ευγενή από τη Βακτριανή. Μέσα σε μια ημέρα, όταν ο στρατός επιστρέφει από την Ινδία, οι περισσότεροι στρατηγοί του και 10.000 στρατιώτες νυμφεύονται Περσίδες σε μια λαμπρή τελετή.

Επίσης ίδρυσε στα κατακτημένα εδάφη πολλές νέες πόλεις, τις Αλεξάνδρειες, όπου εγκαταστάθηκαν αρχικά Έλληνες στρατιώτες. Γρήγορα όμως έγιναν πόλος έλξης και για πολλούς άλλους Έλληνες από την Ελλάδα και τη Μικρά Ασία. Οι πόλεις αυτές μεταβλήθηκαν σε οικονομικές και πολιτιστικές κυψέλες του ελληνισμού, όπου άνθησαν η ελληνική παιδεία και γλώσσα καθώς και ο ελληνικός τρόπος ζωής, ώστε ο απόηχος της ελληνικής κληρονομιάς να κρατά μέχρι σήμερα.

Συγχρόνως ο Αλέξανδρος οργανώνει τη διδασκαλία των ελληνικών για 40.000 παιδιά της Περσίας. Ακόμη καλεί καλλιτέχνες από την Ελλάδα, όπως τον Λύσιππο και τον Απελλή, για να απαθανατίσουν με την τέχνη τους τη δόξα του. Οργανώνει στις πόλεις της Ασίας γυμναστικούς και μουσικούς αγώνες. Ο Αλέξανδρος εξακολουθεί να λατρεύει τους Έλληνες θεούς, όμως κατανοεί την αξία της ανεξιθρησκίας και επιτρέπει στον καθένα να πιστεύει ό,τι θέλει.

Επίσης ο Αλέξανδρος φροντίζει για τις ανταλλαγές ζωικών ή φυτικών προϊόντων ανάμεσα σε απομακρυσμένες περιοχές, αλλά και για τη μετακίνηση των ανθρώπων, τις οποίες διευκολύνουν οι δρόμοι, οι διώρυγες, τα λιμάνια, τα πλοία που συνεχώς κατασκευάζει ή επιδιορθώνει. Επιπλέον επιβάλλει στην αυτοκρατορία ένα κοινό νόμισμα, το μακεδονικό, που αντικαθιστά σταδιακά στην Ασία τους δαρεικούς, τα βαριά περσικά νομίσματα.

Το έργο του επηρέασε την πορεία της ιστορίας, αν και η βασιλεία του κράτησε μόνο δωδεκάμισι χρόνια.

 

Iστορία Α΄γυμνασίου: φύλλο εργασίας.

 

Ε2. Ο ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ

 

Στην πολιτική ζωή της Αθήνας μετά τους περσικούς πολέμους κυριαρχούν δύο αντίπαλα πολιτικά κόμματα: το α......................... και το δ.........................

Το πολίτευμα γίνεται όλο και πιο δημοκρατικό, καθώς τα ισχυρά πρόσωπα υποτάσσονται στις αποφάσεις του συνόλου. Παραδείγματα: Ο Μ.................... πεθαίνει στη φυλακή, ο Θ........................ πεθαίνει στην εξορία, ο Κ............... εξορίζεται κι όταν η πατρίδα του τον καλεί πίσω, νικάει πάλι τους Πέρσες και σκοτώνεται στη μάχη. Ο ίδιος ο Π......................, αν και συγκέντρωσε στα χέρια του πολλές εξουσίες, δεν ξέφυγε ποτέ από τη δημοκρατική νομιμότητα.

 

Ο Περικλής εμφανίστηκε στην πολιτική σκηνή της Αθήνας δίπλα στον ηγέτη του δημοκρατικού κόμματος, τον Ε................  Όταν το κόμμα του πήρε την εξουσία, ο Εφιάλτης και ο Περικλής προσπάθησαν να κάνουν το πολίτευμα πιο δημοκρατικό. Γι΄αυτό αφαίρεσαν από τον Ά........................... κάθε πολιτική εξουσία και το προνόμιό του να αποδίδει δικαιοσύνη.

Όταν ο Περικλής έγινε ηγέτης του δημοκρατικού κόμματος εφάρμοσε το δικό του πρόγραμμα. Γι΄αυτόν η δημοκρατία πρέπει να εξασφαλίζει την ι.................... όλων απέναντι στο νόμο και τη δυνατότητα όλοι να ζουν μια ά............. ζωή. Έτσι καθιέρωσε:

- τη ...............................= οικονομική ενίσχυση των φτωχότερων για να μπορούν να παρακολουθούν την εκκλησία του δήμου και να ασκούν τα πολιτικά τους δικαιώματα.

- ακόμα και οι φτωχότεροι μπορούν να κατέχουν αξιώματα.

- αναπτύσσονται θεσμοί κ..................... προστασίας ( =προστασίας των αδύναμων ).

- η πολιτεία πληρώνει το εισιτήριο των απόρων για το θέατρο, τα .......................

- ξεκινάει η ανοικοδόμηση μεγάλων δ....................... έργων που προσφέρουν εργασία σε πολλούς και αλλάζουν την όψη της Αθήνας.

 

Το πολιτιστικό, καλλιτεχνικό και εκπαιδευτικό όραμα της Αθήνας πραγματοποιείται χάρη στην ειρήνη με τους Πέρσες (Ειρήνη του Καλλία) και τις καλές σχέσεις με τη Σπάρτη (σύναψη Τρ................................ Ειρήνης).

Ιστορία α΄γυμνασίου...

 

8.2  Τα γράμματα

 

            Κατά τον 5^ο αι. π.Χ. θεμελιώνεται η ιστορική επιστήμη. Πατέρας της ιστορίας ονομάστηκε ο …………………………., ο οποίος αφηγήθηκε τους μηδικούς πολέμους και την ιστορία των λαών της ανατολής, ανακατεύοντας πραγματικά και μυθολογικά στοιχεία. Εκείνος όμως που θεμελίωσε την επιστημονική ιστορική έρευνα ήταν ο …………………………………, ο οποίος εξιστόρησε τον Πελοποννησιακό πόλεμο, προσπαθώντας να εξιχνιάσει τις πραγματικές αιτίες που οδηγούν στα γεγονότα και τα αποτελέσματα που έχουν αυτά.

            Στο χώρο της φιλοσοφίας από τη μια οι σοφιστές θεμελιώνουν την παιδαγωγική επιστήμη και τη ρητορική, όμως οι μέθοδοί τους κατακρίνονται γιατί προβάλλουν το προσωπικό ……………... Από την άλλη ο ………………… κηρύττει την ηθική διαβίωση και γίνεται ο πατέρας της διαλεκτικής, δηλαδή της προσέγγισης της αλήθειας μέσα από το διάλογο. Μαθητές του υπήρξαν οι φιλόσοφοι Πλάτωνας και Αριστοτέλης, των οποίων το έργο αποτελεί τη βάση της σύγχρονης φιλοσοφίας.

            Την πρώτη μεγάλη ιατρική σχολή στην Ελλάδα ίδρυσε ο μαθητής του Αριστοτέλη, ο ……………………………………...

            Στα δικαστήρια και στις συνελεύσεις αναδεικνύονται σπουδαίοι ρήτορες, όπως ο Λυσίας και ο Δημοσθένης.

Ιστορία α΄γυμνασίου : 8.2 – 4 Η κλασική τέχνη (σε περίληψη)

Η κλασική τέχνη (480 – 323 π.Χ.) υπήρξε για πολλούς αιώνες το πρότυπο και το μέτρο σύγκρισης κάθε καλλιτεχνικού έργου. Κλασικό είναι το αξεπέραστο, αυτό που έχει αιώνια αξία και αναγνώριση.

Βασικά γνωρίσματα της κλασικής τέχνης είναι το μ………., η α………….. και το κ…………. Η κλασική τέχνη αποφεύγει κάθε υπερβολή στις στάσεις, τις κινήσεις, τις χειρονομίες, την έκφραση του προσώπου. Θεοί, ήρωες και άνθρωποι παριστάνονταν σαν τ………… όντα, με ιδανική ομορφιά, με συγκρατημένη εκδήλωση του ψυχικού τους κόσμου, μεγαλόπρεποι, σε μια εικόνα μακριά από την καθημερινότητα, την ασχήμια, τον πόνο και τα βάσανα της ζωής και της πραγματικότητας, δηλαδή εξιδανικευμένα.

Η τέχνη της κλασικής εποχής διακρίνεται σε τ………. περιόδους (πρώιμη κλασική τέχνη ή τέχνη του αυστηρού ρυθμού, ώριμη κλασική περίοδο και ύστερη κλασική εποχή), κατά τις οποίες μεγαλώνει η κίνηση των σωμάτων, τα χτενίσματα και τα ενδύματα γίνονται πιο πολύπλοκα και η έκφραση των συναισθημάτων πιο έντονη.

Η κλασική τέχνη παρίστανε θέματα κυρίως από τη μ………………, που πολλές φορές απεικόνιζαν με αλληγορικό τρόπο τη σ……………… πραγματικότητα, αλλά και θέματα από τη δημόσια θρησκευτική ζωή. Σύγχρονα γεγονότα ή πρόσωπα πολύ σπάνια απεικονίζονταν και μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Στην ύστερη κλασική περίοδο αρχίζουν να στήνονται σε δημόσιους χώρους πορτρέτα σημαντικών πολιτών, πολιτικών και πνευματικών ανθρώπων. Στα ερυθρόμορφα αγγεία όμως απεικονίζονταν και σκηνές από την κ……………….. ζωή στο σπίτι, στο σχολείο, στο γυμναστήριο, στο εργαστήριο.

Ιστορία Α΄Γυμνασίου. Προτεινόμενο διαγώνισμα.

ΟΜΑΔΑ Α’

 (Από τις 5 ερωτήσεις επιλέγετε τρείς. Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσαρες μονάδες).

1.Να προσδιορίσετε το περιεχόμενο των όρων: σπηλαιογραφίες,Γερουσία, Ηλιαία,διδακτική ποίηση.

2.Να ελέγξετε την ορθότητα των παρακάτω προτάσεων γράφοντας δίπλα την ένδειξη Σ(σωστό) ή Λ(λάθος).

Α) Οι Σουμέριοι ανέπτυξαν υψηλό πολιτισμό και χρησιμοποιούσαν μία μορφή γραφής , τη σφηνοειδή.

Β)Τα ανάκτορα στην Κρήτη είχαν ασθενή οχύρωση λόγω των σπανίων επιδρομών από τους εχθρούς.

Γ) Οι Γραμμικές γραφές Α και Β έχουν κοινό στοιχείο το ότι είναι συλλαβικές.

Δ) Η φιλοσοφία και η επιστήμη προσπάθησαν να κατανοήσουν τη δημιουργία του κόσμου και το νόημα της ζωής με μυθικό τρόπο.

3.Τι εννοούμε όταν λέμε ότι ο άνθρωπος κατά την παλαιολιθική και μεσολιθική εποχή ήταν κυνηγός και τροφοσυλλέκτης;

4.Ποιά είναι η μορφή της κοινωνίας στα ομηρικά έπη;

5.Ποιά είναι τα αποτελέσματα της νίκης των Ελλήνων κατά των Περσών;

ΟΜΑΔΑ Β’

(Από τις τέσσαρες ερωτήσεις επιλέγετε 2 (δύο). Η κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσαρες μονάδες).

Παρουσίαση ιστορίας Α ΄Γυμνασίου.