Διδάσκοντας την Αντιγόνη.

 

Α΄επεισόδιο, 280-314.

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση β΄λυκείου.

Σοφοκλέους Αντιγόνη.

Κείμενο: στ.280-314.

1.Η Αντιγόνη διδάχθηκε το 441 π.Χ. Η Αθήνα σε αυτό το χρονικό σημείο ήταν παντοδύναμη  και μάλιστα ο Περικλής είχε μεταφέρει το ταμείο της συμμαχίας στην Αθήνα. Πραγματικά στο κείμενο αναδεικνύεται η έννοια του ηγέτη σε μία φαινομενικά παντοδύναμη πόλη.Κάποια χρόνια αργότερα ο Θουκυδίδης θα ονομάσει την πολιτειακή κατάσταση : ενός ανδρός αρχή (σύγκριση με Κρέοντα).

2. Ο μύθος έγινε αντικείμενο καθαρά πολιτικής επεξεργασίας από το σοφιστή (φιλόσοφο) και μυημένο στα Ελευσίνεια μυστήρια Σοφοκλή. Διότι αναδεικνύονται εκείνες οι πολιτικές δυνάμεις οι οποίες θα χαρακτήριζαν την πολιτική  πορεία και της πόλεως-κράτους αλλά και των μετέπειτα πολιτειακών σχηματισμών.

3.Ο μύθος της Αντιγόνης είναι επιλεγμένος από το Θηβαϊκό κύκλο, σμιλευμένος από την νοητική γραφίδα  του Σοφοκλέους. Ποιες δυνάμεις απελευθέρωσε ο Οιδίποδας ( ο άνθρωπος ο οποίος έθεσε το ανθρωποκεντρικό πρόβλημα στη Σφίγγα, ο άνθρωπος ο οποίος ενυμεφεύθη τη Μητέρα του και εδολοφόνησε τον Πατέρα του). Άρα το κείμενο αυτό προσπαθεί να θέσει όρια ανάμεσα στην παντοκρατορία του ενός συμπαντικού απελεύθερου ανθρώπου και του πολιτικού ανθρώπου. Ουσιαστικά είναι η αναφορά στον διχοτομημένο συμπαντικά και πολιτικά άνθρωπο. Αναφορά στο μύθο του Προμηθέως (η φωτιά αντί να ανήκει σε όλους τους ανθρώπους καθορίσθηκε να γίνει αντικείμενο διαχείρισης από το Δία).

4.Το κείμενο λοιπόν αφορμάται από το μύθο αλλά γράφεται από έναν εξαιρετικό φιλόσοφο και αντικατοπτρίζει όλα τα προβλήματα του κλεινού άστεως (τα οποία γιγαντώθηκαν από το Σωκράτη και τον Αριστοτέλη)(διαμάχη του φυσικού υποκειμενισμού και του αντικειμενικού σωκρατικού καλού).

Α.το πρόβλημα του ηγέτη

Β.το πρόβλημα της ατομικής και εσωτερικής ελευθερίας μέσα στην πόλη

Γ.ο διπολισμός του φυσικού και του πολιτικού ανθρώπου.

Δειγματική διδασκαλία, β΄λυκείου: Θουκυδίδου, Επιτάφιος.

 

Περικλέους Επιτάφιος.  Κεφ.38.

1.Σύνδεση με την εποχή του Περικλέους.

Ο Επιτάφιος αποτελεί επιτομή και σύνοψη της απίστευτης νοητικής εξέλιξης η οποία συνέβη κατά τη διάρκεια του 5^ουαι.π.Χ. στην Αθήνα. Ο Αθηναϊκός κόσμος την εποχή του Επιταφίου εκινείτο στην πίστη του Αναξαγόρα ότι ο Νούς μπορεί να συλλάβει την αρμονία του κόσμου, την ενότητά του και τη συνέχειά του. Ο άνθρωπος έρχεται σε θέση νοητικής κυριαρχίας έναντι του κόσμου και της ζωής του. Αυτή η παράγραφος ασχολείται με ένα σημαντικό μέγεθος του κόσμου: το χρόνο, την ανθρώπινη δημιουργικότητα μέσα στο χρόνο. Ο νοήμων Αθηναίος τον ήλεγξε και αυτόν και τον καθοδήγησε, μαζί με τον χρόνο ήλεγξε τη ζωή του ως δημιουργός . Ουσιαστικά το κείμενο αυτό αποτελεί την πρώτη μεγάλη επέμβαση του ανθρώπου στο μέγεθος του χρόνου. Αποτελεί ύμνο στην ανθρώπινη δημιουργικότητα ενάντια σε κάθε ακηδία. Το πνεύμα πάντα νικά τα πάντα. Για τον άνθρωπο ο χρόνος δεν είναι εξωτερικό ουδέτερο σύστημα, αλλά είναι το σύνολο των δικών του νοητικών και αξιακών κινήσεων.

2. Τα σημαντικά σημεία της παραγράφου.Η δημηγορία ώς πολιτική φιλοσοφία.

1. Ο ανθρώπινος Νούς ανακάλυψε πολλούς τρόπους για να ξεκουράζει τον εαυτό του από την καθημερινή αχλύ των ασχολιών. Η τιμωρία της φυλακής.

2. Οι τρόποι είναι συγκεκριμένοι: αγώνες, θυσίες, ωραία σπίτια. Ίσως σε αυτά ταιριάζουν και τα σπουδαία αρχιτεκτονήματα όπως είναι ο Παρθενών.

3. Επίσης η ανθρώπινη εφευρετικότητα ανέπτυξε κάθε τρόπο οικονομικής και άλλης εκμετάλλευσης της φύσης και των αγαθών τα οποία αυτά μέσω της ανθρώπινης επινοητικότητας προσφέρει. Κατά οικουμενικό τρόπο.

Aρχαία Ελληνικά Β΄Λυκείου. Σοφοκλέους Αντιγόνη.

1^ο Στάσιμο.

Ο πολιτισμός και οι αντιλήψεις του Σοφοκλέους.

Η ναυσιπλοΐα αποτελεί ένα σχετικά εξελιγμένο βήμα στην ανθρώπινη πορεία προς τον πολιτισμό , γιατί προϋποθέτει την ύπαρξη των εργαλείων και αρκετή πνευματική ανάπτυξη ώστε να υπάρχει η επιθυμία για το ταξίδι. Οι πρώτες απόπειρες αναμφισβήτητα έγιναν με τα μονόξυλα.Το μονόξυλο ήταν κορμός δένδρου από το οποίο είχεαφαιρεθεί  τοεσωτερικό του.  Οι σχεδίες ήταν το δεύτερο βήμα και μία μακρινή τους ανάμνηση έχουμε στην Οδύσσεια όπου ο Όμηρος με λεπτομέρεια περιγράφει την κατασκευή της σχεδίας του Οδυσσέα. Ύστερα εμφανίσθηκαν τα πλοία. Ήδη η μινωϊκή Κρήτη βλέπουμε να διαθέτει αξιόλογη  ναυτική δύναμη και πιθανότατα να έχει υποτάξει και άλλες περιοχές. ( πρβλ. φόρο Αθηναίων στο Μίνωα). Οι διάφορες  βελτιώσεις στην κατασκευή των πλοίων (πηδάλιο, ιστία, κουπιά, σειρές κουπιών, σχήμα σκάφους) επέτρεψαν  στους Έλληνες να κυριαρχήσουν επί εκατοντάδες χρόνια σε όλο το μεσογειακό χώρο.

Αντιγόνη Σοφοκλέους, 319-331.

Μετάφραση:

Φυ: Αυτός που το έκανε ταράζει την ψυχή σου, εγώ τα αυτιά σου μόνο.

Κρ: Αλοίμονο πόσο είναι φανερό ότι γεννήθηκες φλύαρος.

Φυ: Όπως και να έχει όμως δεν έκανα ετούτη τουλάχιστον τη δουλειά.

Κρ: Όχι μόνο αυτό αλλά πούλησες και την ψυχή σου για τα λεφτά.

Φυ: Αλίμονο, Αλήθεια φοβερό λαθεμένη (άδικη) κρίση να έχει αυτός που έχει την κρίση.

Κρ: Κάνε τον έξυπνο και παίξε με την κρίση, αν όμως δεν μου φανερώσετε αυτούς που τα έκαναν αυτά θα έχετε να πείτε στον έξω κόσμο ότι τα σκοτεινά (παράνομα) κέρδη φέρνουν συμφορές.

Φυ: Πάνω από όλα μακάρι  να βρεθεί, είτε όμως πιαστεί είτε  όχι αυτό η τύχη θα  το κρίνει με κανένα τρόπο δεν  θα με δείς εσύ πίσω εδώ πέρα να έλθω.Γιατί και τώρα που σώθηκα χωρίς να το ελπίζω και να το πιστεύω (περιμένω) χρωστάω στους θεούς μεγάλη ευγνωμοσύνη.

Σχόλια.

Αρχαία Ελληνικά Β΄Λυκείου. Σοφοκλέους Αντιγόνη. Στιχ. 304-318.

Μετάφραση:

Κρ: Εάν όμως σέβομαι ακόμη το Δία ( ο Δίας δέχεται από μένα σεβασμό) /καλά κατάλαβέ το/στο λέω με όρκο/ αν δεν ανακαλύψετε και δε φέρετε στα μάτια μου μπροστά / αυτόν που με τα ίδια του τα χέρια του έκανε τούτη την  ταφή/δε θα΄ναι αρκετός για σας ο Χάρος μόνος/ μέχρι που κρεμασμένοι ζωντανοί/ να φανερώσετε πώς έγινε αυτή η αποκοτιά (προσβολή) για να μάθετε από πού πρέπει να βγάζετε το κέρδος και από δώ και πέρα από εκεί να το αρπάζετε/ και για να καταλάβετε ότι δεν πρέπει να αγαπάτε  να κερδίζετε από παντού/γιατί μπορείς να δείς από τα παράνομα κέρδη οι πιο πολλοί να χάνονται παρά να χουν σωθεί.

Φυλ: Θα με αφήσεις  κάτι να πώ ή έτσι μεταβολή να κάνω και να φύγω;

Κρ: Δεν καταλαβαίνεις ότι και τώρα που μιλάς με ενοχλείς;

Φυλ: Στα αυτιά  ή στην ψυχή νοιώθεις τι δάγκωμα του  πόνου;

Κρ: Και γιατί κανονίζεις τη λύπη μου πού είναι;

Αντιγόνη Σοφοκλέους: Στιχ.280-294.

Μετάφραση:

ΚΡ: Σταμάτα, πρίν και μένα με τα λόγια σου γεμίσεις με  θυμό, μήπως δειχθείς ανόητος και γέροντας συνάμα, γιατί λές ανυπόφορα πράγματα, όταν κάθεσαι και μου λές ότι οι θεοί νοιάζονται για τούτο το νεκρό. Γιατί άραγε επειδή τον τιμούσαν ως ευεργέτη γι αυτό θέλησαν  να τον θάψουν αυτόν που ήλθε να κάψει τους περίστυλους ναούς και τα αφιερώματά τους και τη γή εκείνων και να καταλύσει τους νόμους; Ή βλέπεις ότι οι θεοί τιμούνε τους κακούς;Όχι δεν είναι έτσι. Αλλά κάποιοι μέσα στην πόλη από την αρχή κιόλας με δυσκολία υποφέροντας αυτά ενάντιά μου μουρμούριζαν κρυφά κουνώντας το κεφάλι και κάτω από το ζυγό της εξουσίας μου δεν έστεργαν να βάζουν υποτακτικά τον τράχηλό τους καθώς ορίζει ο νόμος το σεβασμό σε με να δείξουν.

Ερμηνευτικά στοιχεία.

1.Τα λόγια του Κρέοντα θα πρέπει να συσχετισθούν με τον αιώνα της φιλοσοφίας κατά τον οποίο ανδρώθηκε ο Σοφοκλής. Ο άνθρωπος δεν αντέχει πλέον κανένα ζυγό διότι έχει μάθει να στηρίζεται στο νού  του. Η αμφισβήτηση του Κρέοντος σημαίνει την αμφισβήτηση των δήθεν θεών και ανωτέρων οντοτήτων αλλά και την αποθέωση του ανθρωπίνου νοός. Όπως λέει ο Σωκράτης οι φωτισμένοι είναι έτοιμοι για τη νήσο των μακάρων και δεν έχουν ανάγκη κανένα παρά μόνο την παιδεία. Η Αντιγόνη επίσης είναι έτοιμη για την αναχώρηση στη χώρα των μακάρων  γνωρίζοντας τα πρέπει του αιωνίου κόσμου, κάτι που αποτελεί σπουδαία παιδεία.

Aντιγόνη Σοφοκλέους: Στ.80-99 Πρόλογος

Μετάφραση:

ΑΝ: Αυτά εσύ μπορείς να τα προφασίζεσαι, εγώ όμως θα πάω να σωρεύσω χώμα για να φτιάξω τάφο για τον αδελφό τον πολυαγαπημένο.

ΙΣ:  Αλοίμονο άμοιρη πόσο πολύ φοβάμαι για εσένα!

ΑΝ: Για εμένα μη φοβάσαι , κοίταξε φρόντισε να κατευθύνεις τη δική σου μοίρα.

ΙΣ: Όμως τουλάχιστον μη φανερώνης σε κανέναν αυτό το σχέδιό σου, κράτα το κρυφό , όμοια θα πράξω και εγώ.

ΑΝ: αλοίμονο λέγε το φανερά, πολύ πιο   μισητή θε να σαι άμα σωπάσεις αν σε όλους δεν διαλαλήσεις τούτα εδώ.

ΙΣΜ: Ζεστή καρδιά για κρύα πράγματα έχεις.

ΑΝΤ:  ξέρω όμως ότι αρέσω σε αυτούς που πιο πολύ από όλους θα  πρέπει να αρέσω.

ΙΣΜ: Εντάξει εάν βέβαια  θα μπορέσεις,  τα αδύνατα όμως αγαπάς  (επιδιώκεις).

ΑΝΤ: Θα σταματήσω βέβαια όταν πιά δύναμη δεν θα έχω.

ΙΣΜ: Καθόλου όμως δεν πρέπει κανείς τα αδύνατα να κυνηγάει.

ΑΝΤ: Αν συνεχίσης να λές αυτά και εγώ θα σε μισήσω και δίκαια σαν  πεθάνης θα βρεθείς δίπλα στον πεθαμένο μισητή. Αλλά άσε εμένα και τη δική μου αλογισιά να πάθω αυτό το φοβερό  γιατί τίποτε δεν θα πάθω τόσο φοβερό ώστε να μη βρώ  θάνατο με τιμή.

ΙΣΜ: Λοιπόν προχώρα εάν έτσι θέλης, αυτό να ξέρεις μόνο ότι βαδίζεις ασυλλόγιστη όμως φίλη πραγματικά στους φίλους.

Παρατηρήσεις:

Λεξιλογικά:

Aντιγόνη Β΄Λυκείου. Κείμενο (στ.63-80).(Πρόλογος).

Μετάφραση:

ΙΣ:Ύστερα ότι κυβερνιόμαστε από πιο δυνατούς ώστε και σε αυτά να υπακούμε και ακόμα και σε πιο πικρά από αυτά. Εγώ λοιπόν θα υποταχτώ σε αυτούς που είναι στην εξουσία παρακαλώντας αυτούς που είναι στον κάτω κόσμο συγγνώμη να δώσουν σε εμένα γιατί από ανάγκη κάνω αυτά , γιατί να κυνηγάει (να κάνει) κανείς αυτά τα παραπάνω από τη δυναμή του αυτό δεν έχει νόημα κανένα.

ΑΝ: Ούτε θα σε παρακαλέσω ούτε και θα δεχόμουν βέβαια μαζί μου να συνεργασθείς( με  ευχαρίστησή μου)  έστω και αν τώρα πια θα ήθελες να με βοηθήσεις. Πίστευε εσύ ότι σου αρέσει εκείνον όμως εγώ θα θάψω ωραίο είναι για μένα να πεθάνω αυτά εκτελώντας , θα κείτομαι μαζί του αγαπημένη μαζί με αγαπημένο αφού θα έχω εκπληρώσει άγιο (όσιο) έγκλημα. Γιατί είναι πιο πολύ ο καιρός που θα πρέπει να αρέσω σε αυτούς που ευρίσκονται στον κάτω κόσμο παρά σε αυτούς που είναι εδώ πάνω. Γιατί αιώνια εκεί θα κείτομαι και σένα εάν σου φαίνεται σωστό περιφρόνησε όσα οι θεοί τιμούν.

ΙΣ: Δεν τα περιφρονώ ετούτα εγώ αλλά από τη φύση μου είμαι ανίκανη να κάνω κάτι ενάντια στη θέληση των πολιτών.

Λεξιλογικά:

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση, Β’ Λυκείου. Αντιγόνη Σοφοκλέους. Στιχ.42-58.

Μετάφραση.

Ισμ: Για ποιόν κίνδυνο (παράτολμη πράξη) μιλάς; Σε ποιά απόφαση θα προχωρήσεις;

Αντ: Αν θα σηκώσεις το νεκρό μαζί με αυτό μου εδώ το χέρι.

Ισμ: Στ΄αλήθεια έχεις στο νού σου να τον θάψεις και ας είναι στους πολίτες απαγορευμένο;

Αντ: Τον δικό μου βέβαια και το δικό σου αδελφό. Αν σύ δεν θέλης. Γιατί εμένα κανείς αλήθεια δεν θα με πιάσει να τον έχω προδώσει.

Ισμ: Δύστυχη (ή παράτολμη) και ας έχει ο Κρέοντας το αντίθετο προστάξει;

Αντ: Μα δεν έχει δικαίωμα κανένα αυτός να με εμποδίζει από τους δικούς μου.

Ισμ: Αλοίμονο σκέψου , αδελφή, πόσο μισητός και κακοφημισμένος μας χάθηκε  ο πατέρας γερά χτυπώντας τα δύο του μάτια ο ίδιος με το δικό του χέρι,και αιτία οι ανομίες του που ξεσκέπασε μόνος του αυτός. Κι ύστερα η  μάνα και γυναίκα του , ονόματα δύο για πρόσωπο ένα, με μία πλεχτή θηλιά τελειώνει τη ζωή της, τρίτο κακό τα δύο αδέλφια μας χτυπώντας οι άμοιροι ο ένας τον άλλο σε  μία μέσα ημέρα μαζί (αμοιβαία) βρήκαν το θάνατο από το χέρι που ο ένας ενάντια στον άλλο σήκωσε.

Σχόλια.

Στ.42: Η Ισμήνη δεν χρησιμοποιεί τη λέξη έργο. Φοβείται ότι η Αντιγόνη θα την καλέσει σε συγκεκριμένες πράξεις και γι αυτό υπαινικτικά χρησιμοποιεί τη  λέξη  απλά «κίνδυνος».

Στ.43: το ρ.κουφιεις δηλώνει το στολισμό και τις τελευταίες φροντίδες οι οποίες θα πρέπει να γίνουν για το νεκρό.

Απεχθής- δυσκλεής: με τα επίθετα αυτά η Ισμήνη αρχίζει την απαρίθμηση των συμφορών για να αποτρέψει την αδελφή της από το επικίνδυνο έργο της ταφής του Πολυνείκη.

Λεξιλογικά:

Aρχαία Ελληνικά από μετάφραση Β’Λυκείου. Σημειώσεις Αντιγόνης Ευριπίδου.

1.Ο Αριστοτέλης  συνδέει την τραγωδία με το διθύραμβο ένα χορικό άσμα που  χαρακτηρίσθηκε διονυσιακό. Κατά το Σταγειρίτη φιλόσοφο η τραγωδία προήλθε από των εξαρχόντων τον διθυραμβον δηλαδή από τους πρωτοτραγουδιστές των διθυραμβικών χορών.

2.Η λέξη τραγωδία έχει αβέβαιη προέλευση: Οι δύο γνωστές απόψεις ότι δηλαδή τραγωδία σημαίνει : 1) ωδή των τράγων( αθωότητα ζώων)=χορικό άσμα των λατρευτών του Διονύσου που φορούσαν δέρματα τράγων 2) χορικό άσμα σε διαγωνισμό όπου το βραβείο για τον  νικητή ήταν τράγος , θεωρούνται αυθαίρετες και χωρίς ισχυρή επιστημονική υποστήριξη.

3.Το μεγάλο βήμα από το διθύραμβο προς την τραγωδία έγινε στην Αττική. Σε αυτήν την καινοτομία προχώρησε ο Θέσπης στα μέσα  του 6^ου αι. πρίν από την κοινή χρονολόγηση. Ο Θέσπης οριστικά ξεχώρισε τον προεξάρχοντα του χορού από τους λοιπούς συμμετέχοντες και με αυτόν τον τρόπο έστρωσε το δρόμο προς τον ηθοποιό και το χορό τα δύο δηλαδή ανθρώπινα στηρίγματα της τραγωδίας.

4.Θα πρέπει να κατανοηθεί ότι η Ομηρική ποίηση η οποία δόμησε τον κόσμο, η φιλοσοφία (Σωκρατισμός και σοφιστική κίνηση) η οποία εξήρε τις ικανότητες του ανθρωπίνου νοός, η δημοκρατία ( παλλαϊκή συμμετοχή στον πολιτικό λόγο) όλες αυτές οι παράμετροι εγέννησαν τον τραγικό  λόγο. Ο άνθρωπος αφυπνισμένος ορθολογικά προσπάθησε να προσανατολίσει τη θέση  του μέσα στο Είναι του Όντος, να δοκιμάσει τις ηθικές του δυνάμεις και να ίδει σε ποιόν βαθμό μπορεί να συνδυάσει τη θεωρία  με την πράξη. Ποιος είναι σε σχέση με τον εαυτό του, τους άλλους, το θείο.

5. Σύμφωνα με τον ορισμό του Αριστοτέλους η τραγωδία είναι απομίμηση πράξεως σοβαρής και με αξιόλογο περιεχόμενο. Ο χαρακτηρισμός τέλειος σημαίνει ότι έχει αρχή και  μέση και  τέλος, το μέγεθος είναι  τόσο ώστε ο θεατής να αποκτά ολοκληρωμένη άποψη  του έργου. Χαρακτηριστικό του δράματος είναι  βέβαια η δράση, η πλήρης συμμετοχή των θεατών η οποία και οδηγεί στην κάθαρση, στην αποβολή των κακών δυνάμεων και στην  υιοθέτηση των καλών ανθρωπίνων στοιχείων.

6.Κατά ποσόν μέρη: πρόλογος, επεισόδια, έξοδος, στιχομυθίες, αντιλαβές, πάροδος, στάσιμα, κομμοί, διωδίες.

Aρχαία Ελληνικά από μετάφραση. Περικλέους Επιτάφιος,κεφ΄39. Φύλλο εργασίας.

Α. καὶ οὐκ ἔστιν ὅτεξενηλασίαις: Ο ρήτορας  αναφέρεται στη Σπάρτη.Το πλεονέκτημα της Αθήνας είναι πνευματικό. Μέσα από τη φιλοσοφία και τη δημοκρατική πνευματική κατά βάση ισότητα των πολιτών οι Αθηναίοι γνωρίζουν ποιοι είναι και δεν φοβούνται την αλλοίωση μέσα από τη συναναστροφή τους με τους Άλλους.

Β. Πέντε σημεία σύγκρισης στο κείμενο:

1.Ξενηλασία

2.Το εκπαιδευτικό σύστημα, στην Αθήνα γίγνεται με βάση την πνευματική και αξιολογική απόλαυση, ενώ στη Σπάρτη γίγνεται με βάση τους πόνους και την προσωπική βιωματική καταπόνηση.

3. ἀνειμένως διαιτώμενοι :Οι Αθηναίοι μέσα από την πνευματική και πραγματική τους ανάπτυξη έχουν μία ευτυχισμένη καθημερινότητα, ζούν με βάση το νού τον οποίο εκ του Αγαθού κληρονόμησαν από τη φιλοσοφία. Άρα είναι ευτυχισμένοι σε αντίθεση με τους Σπαρτιάτες οι οποίοι βιώνουν το άγχος της διατήρησης και συντήρησης της δύναμής των.

4.Στρατιωτική επάρκεια

5.Οι Αθηναίοι μέσα από τη ραθυμία είναι ευτυχισμένοι(μέσα από την ευτυχισμένη ψυχή η οποία γίνεται ευτυχισμένη διότι φιλοξενεί τα προστάγματα του νοός και οδηγεί στην  σωστή χρήση του σώματος( σε αντίθεση με τους Άλλους οι οποίοι εξαναγκάζονται να ακολουθούν τους νόμους προκειμένου μέσα από την εξωτερική πειθαρχία να  είναι δήθεν ευτυχισμένοι. Η εσωτερικότητα της Αθηναϊκής ευτυχίας κρίνεται ως κλασσική και αιώνια.

Γ.Προσέχω τα ζευγάρια αντιθέσεων του κειμένου:

Επιτάφιος Περικλέους Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση Β΄Λυκείου. Κεφ.37.

Α. Πραγματολογικά:

Χρώμεθα γαρ… ετέρους:  Έπαινος του Αθηναϊκού πολιτεύματος , της Αθηναϊκής δημοκρατίας κατά τα δύο βασικά στοιχεία της 1.την πρωτοτυπία και 2.τον υποδειγματικό της χαρακτήρα.

Παράδειγμα  δε ..ετέρους:  Εννοεί  τους Αργείους ,Ηλείους, Συρακοσίους και τις ιωνικές πόλεις της Μ.Ασίας.

Προσοχή στα τέσσερα χαρακτηριστικά του Αθηναϊκού Δημοκρατικού πολιτεύματος όπως αυτά ανιχνεύονται μέσα στο κείμενο:

1.Η Αθηναϊκή πολιτεία δεν στηρίζεται στους λίγους αλλά μάλλον στους περισσοτέρους.

2.Γίνεται αναφορά στη βασική αρχή της Αθηναϊκής δημοκρατίας την ισονομία και την ισοπολιτεία.

3.Η γενική δημοκρατική αρχή της ισότητας μετριάζεται μέσα από την αρχή και την εφαρμογή της αξιοκρατίας.

4.Μία από τις πλέον βασικές αρχές της Αθηναίκής δημοκρατίας η οποία μάλιστα αναφέρεται στο δημόσιο αλλά και στον ιδιωτικό βίο των Αθηναίων είναι η ελευθερία.

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΝΟΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ.

Στοιχεία τα οποία στηρίζουν τον έπαινο του Αθηναϊκού πολιτεύματος

Εϊναι πρωτότυπο και αποτελεί πρότυπο για μίμηση

Ονομάζεται δημοκρατία διότι κυβερνά η πλειοψηφία των πολιτών

Βασικές αρχές του είναι : η ισονομία η αξιοκρατία αλλά και η ελευθερία.

Οι πολίτες δείχνουν μεταξύ τους ανοχή και αμοιβαιότητα

Επίσης οι πολίτες πειθαρχούν συνειδητά στους  άρχοντες και  στους γραπτούς και άγραφους νόμους της πολιτείας.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΑ:

Σημειώσεις εισαγωγής Επιταφίου Περικλέους.

Aρχαία Ελληνικά Β΄Λυκείου.

Θουκυδίδου Επιτάφιος.

Εισαγωγή-Σημειώσεις.

1.Μέσα στις μοναδικές για τον αρχαίο κόσμο οικονομικές κοινωνικές πολιτικές και πολιτιστικές συνθήκες που εξασφάλιζε η Αθήνα του Περικλέους στους πολίτες της ο Θουκυδίδης αφομοίωσε δημιουργικά την πνευματική κληρονομιά του παρελθόντος προπάντων όμως την πολιτιστική έκρηξη της περίκλειας εποχής (αττική τραγωδία,ηροδότεια ιστοριογραφία,αρχαιοελληνικός διαφωτισμός,όπως τον εξέφρασαν οι  μεγάλοι σοφιστές).

2.Ο Θουκυδίδης είναι ο κυρίως ιστορικός του Πελοποννησιακού πολέμου. Φιλοδοξία του ιστορικού όταν προγραμμάτιζε τη συγγραφή της Ιστορίας του δεν ήταν απλώς η αντικειμενική και ολοκληρωμένη αφήγηση των γεγονότων ενός μεγάλου πολέμου αλλά η δημιουργία και κληροδότηση στην ανθρωπότητα ενός έργου με διαχρονική αξία,ενός κτήματος ες αεί.Και αυτό επειδή πίστευε ότι η ανθρώπινη φύση δεν μεταβάλλεται ουσιαστικά και έτσι εάν με τη μελέτη του έργου του ο αναγνώστης διδαχθεί ποια αποτελέσματα έχουν οι συγκεκριμένες αντιδράσεις που εκδηλώνει  ο άνθρωπος εξαιτίας των μεταβολών των καταστάσεων θα καταστή ικανός να αντιμετωπίσει με μεγαλύτερη επιτυχία ανάλογες καταστάσεις στο μέλλον.

Αρχαία Ελληνικά από Μετάφραση.Β΄Λυκείου,Αντιγόνη,Σοφοκλέους.

                                                 Δείγματα ερμηνευτικής προσέγγισης.

             

                                   1ο δείγμα: Σοφοκλέους Αντιγόνη(Μονόλογος της Αντιγόνης.

                                                 στ.446-464 από το πρωτότυπο).

Σύνδεση με τα προηγούμενα-Αφόρμηση.

Οι ερωτήσεις εστιάζονται:

 -στη διαγραφή του ήθους του φύλακα όπως αυτό προκύπτει από τον περιγραφικό μονόλογό του (σύγκριση με το ήθος της Αντιγόνης.Ήρωας και αντιήρωας).

-στην περιγραφή του φυσικού φαινομένου και στην σκοπιμότητά του.

-στις απόψεις για την δεύτερη ταφή που επιχειρεί η Αντιγόνη.

-στην αλλαγή της σκηνής με την αποχώρηση του φύλακα.

Στόχοι της ενότητος.

1.Να γνωρίσουν οι μαθητές τις διαφορετικές αντιλήψεις Κρέοντα και Αντιγόνης σχετικά με την ταφή του Πολυνείκη.

2.Να εκτιμήσουν την αποφασιστικότητα της Αντιγόνης η οποία υπερασπίζεται τους θεϊκούς νόμους με θυσία της ζωής της.

3.Να θαυμάσουν στο πρόσωπο της Αντιγόνης όλους εκείνους που για λόγους αρχών ήλθαν σε σύγκρουση με την εξουσία.

4,Να απολαύσουν τις υφολογικές διακυμάνσεις του λόγου της ηρωίδας η οποία χρησιμοποιεί υψηλούς τόνους κατά την προάσπιση του θεϊκού νόμου και λεπτότατα ειρωνικούς για να υποτιμήσει τη διαταγή του Κρέοντα.

Θέμα:

Η Αντιγόνη ομολογεί ότι εκείνη έθαψε τον Πολυνείκη για να μείνει πιστή στους θεϊκούς νόμους της ταφής των νεκρών.

Σοφοκλέους,Αντιγόνη,πρόλογος(21-38).Μίαι ερμηνευτική πρόταση-πλαίσιο.

ΑΝΤΙΓΟΝΗ: Γιατί μήπως ο Κρέοντας από τους δυο μας αδελφούς, τον ένα έκρινε άξιο ταφής, ενώ τον άλλο ανάξιο να ταφεί; Τον Ετεοκλή, αφού του φέρθηκε, όπως λένε, με δίκαιη κρίση και σύμφωνα με το νόμο, διέταξε να τον θάψουν κάτω από τη γη, ώστε να είναι τιμημένος ανάμεσα στους νεκρούς, αλλά το πτώμα του Πολυνείκη, που σκοτώθηκε με άθλιο τρόπο, λένε πως έχει διακηρυχθεί στους πολίτες να μην το θάψει κανείς, ούτε να το θρηνήσει, αλλά να το αφήσουν άκλαυτο και άταφο, ευχάριστο εύρημα για τα όρνια που λαίμαργα ψάχνουν για την τροφή τους. Τέτοια λένε ότι έχει κηρύξει δημόσια ο Κρέοντας ο «καλός» για σένα και για μένα – ναι, λέω και για μένα – και ότι έρχεται εδώ για να διακηρύξει αυτά ώστε να είναι καθαρά σ’ αυτούς που δεν τα ξέρουν, και ότι δε θεωρεί το θέμα αυτό ως κάτι ασήμαντο, αλλά ότι περιμένει θάνατος με δημόσιο λιθοβολισμό στην πόλη όποιον κάνει κάτι απ’ αυτά. Τα ξέρεις τώρα αυτά και γρήγορα θα δείξεις αν γεννήθηκες με αριστοκρατική καταγωγή και γενναία στο ήθος ή τιποτένια από ευγενική γενιά.

Παρατηρήσεις.

1.Μέσα στο θεολογικό και αξιακό πλαίσιο της εποχής της Αντιγόνης,βέβαια και μετέπειτα του Σοφοκλέους,προσπαθούμε να διακρίνουμε αυτές τις έννοιες,ιδέες και αξίες οι οποίες συνολικά χαρακτηρίζουν τις εποχές και τους ανθρώπινοιυς καιρούς.Ο Πλάτων στον Τίμαιο διατείνεται ότι ο άνθρωπος είναι φυτό που έχει τις ρίζες του στον ουρανό.Ο χριστιανισμός συλλήβδην το διεκήρυξε και αυτός(βλβτις αποστολικές διαταγές εκεί όπου γράφεται ότι "οι άγιοι ενώ ζούν σωματικά στη γή πνευματικά ενδιατρίβουσιν στον ουρανό").Η Αντιγόνη ως φιλοσοφία,άτομο και εποχή,ως η εποχή του μύθου,ως η εποχή όπου οι Έλληνες μέσα από το απόλυτο πνεύμα έφτιαχναν τις συμπαντικές ισορροπίες του πολιτισμού τους,λίγο πρίν ββ

Σοφοκλέους Αντιγόνη,Συμβολή στην ερμηνευτική της δυναμική.

Ο Σοφοκλής γεννήθηκε γύρω στα 496 εις την αρχαία Αθήνα.Αυτό σημαίνει ότι μεσουρανούσε ο προσωκρατικός λόγος αλλά και  η ποιητική σκέψη του Ομήρου.Ο δομικός λόγος των προσωκρατικών ζήτησε να ερευνηθεί η πρώτη αιτία των πάντων.Μέσα στην Αντιγόνη πράγματι βλέπουμε να ερευνάται η αιτία των  πάντων,το πύρ,ο αήρ,το ύδωρ που κινεί την Αντιγόνη.Η ψυχή της Αντιγόνης μας θυμίζει τη δύναμη του ύδατος του Θαλή,ο άνθρωπος πλέον δρά μέσα από τη δύναμη της ψυχής ,ο έλλογος άνθρωπος έχει πάντα αιτία για τις πράξεις του.Όπως η προσωκρατική πρώτη αιτία δημιουργεί κόσμους και διαστάσεις ,παρόμοια και η Αντιγόνεια αιτία και πρώτη αρχή δημιουργεί τον κόσμο των ελευθερων βουλητικών ανθρώπων.

Ο Ομηρικός λόγος επίσης ανιχνεύεται στην τραγωδία του Σοφοκλέους Αντιγόνη.Ο Όμηρος χώρισε τριττώς τον κόσμον.Το βασίλειο των θεών ,ο Όλυμπος αναπαριστά και ενθυμίζει πάντα τις αιώνιες αρχές και αρετές που θα πρέπει να διέπουν την ανθρώπινη ζωή και πολιτεία.Το σεβασμό πρός τους θεούς,πρός τις οντολογικές δυνάμεις που κινούν το σύμπαν.Το σεβασμό πρός τους ανθρώπους και πρός το μυστήριο της ζωής.Διαβάζοντας την Αντιγόνη

Διαγώνισμα ΄Προαγωγικών Εξετάσεων Β΄Λυκείου στα Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση.

Αντιγόνη Σοφοκλέους,σχόλια,38-68...

Aντιγόνη Σοφοκλέους,σχόλια,18-38...

Διαγώνισμα Αντιγόνης Β΄Λυκείου....