Διδάσκοντας την Ιλιάδα και την Οδύσσεια μέσα από την από-συμβολοποίησή τους.

 

Διδάσκοντας την Ιλιάδα και την Οδύσσεια μέσα από την από-συμβολοποίησή τους.

1.Το ανθρωποκεντρικό πρόσωπο του Οδυσσέως κτίζεται από το προοίμιο ήδη της Οδυσσείας. Δεν είναι τυχαίο ότι το ταξείδι του Βασιλέως της Ιθάκης γίνεται επί του ύδατος της θαλάσσης, συλλήβδην ο Ελληνικός πολιτισμός (από το Ηρακλείτειο Γίγνεσθαι κιόλας) κινείται επί της συνεχούς Ροής, όπως αυτή περιγράφεται επί της διαρκούς εν Γίγνεσθαι Ροής κίνηση του Βασιλέως της Ιθάκης. Άρα ο Προσωπικός χαρακτήρας των Ανθρώπων  κερδίζεται μέσω της Ροής, της Κινήσεως  (Εξελίξεως (προσωπικής και πολιτικής).

Ο Σκοπός γεννάται ως αποτέλεσμα Νόστου στην Ανθρωπολογία της Ιθάκης. Δεν μας εκπλήσσει. Εάν προσέξουμε η πορεία  του Ανθρωπίνου Νοός είναι κυκλική και όχι ευθύγραμμη. Ήδη στην προσωκρατική αλλά και μετασωκρατική πλατωνική φιλοσοφία ανακαλύπτεται μία νοητή Αρχή (ύδατος, απείρου, αέρος, Γίγνεσθαι κ.λ.π) προκειμένου ο κόσμος να επιστρέφει στην αρχέγονη τελειότητά του (ο Εμπεδοκλής μέσα από την φιλότητά του και το νείκος συζήτησε ότι όλα μάχονται, ερίζουν, αντιδιαστέλλονται προκειμένου να επιστρέψουν στην αρχέγονο τελειότητά των): άρα η Ιθάκη είναι η εσχατολογική αποκατάσταση κάθε χαμένης συμπαντικής, κοινωνικής ή ατομικής ενότητας και αρμονίας η οποία βέβαια είναι σκοπός. Άρα η Ιθάκη είναι η αποκατασταθείσα αρμονία και ολοκλήρωση της ρεούσης Προσωπικότητας η οποία διά του νείκους της ροής αποκαθίσταται ως ένιαία και σεσωσμένη και αρμονική προσωπικότητα. Μόλις και χρειάζεται να συζητήσουμε ότι ο Πλατωνικός κόσμος των Ιδεών (ο οποίος αποτελεί τρόπο επιστροφής των χαρισματικών Νόων οι οποίοι θυμήθηκαν την εκεί προΰπαρξίν των αποτελεί εξέλιξη της Ιθάκης, όπως και η Βασιλεία των Ουρανών των χριστιανών αποτελεί την Ιθάκη των σεσωσμένων χριστιανών, αλλά παρατηρούμε ότι η Ιθάκη και  διαχρονικά μετουσιώθηκε σε κάθε προσπάθεια των ανθρώπων να φθάσουν σε μία εξέλιξη και πρόοδο μέσω των ενεργειών των. Θα πρέπει λοιπόν να συνεξετάζουμε τις έννοιες της εξέλιξης και της προόδου όπως αυτές τίθενται στην Οδύσσεια.).

Παρατηρούμε λοιπόν ότι ο Νόστος συνοδεύεται από τις έννοιες της εξέλιξης, της προόδου (πνευματικής και αξιακής ηθικής) της προσωπικότητας η οποία επιθυμεί το νόστο. Συζητούμε για έννοιες (εξέλιξη, πρόοδος) οι οποίες έχουν εισαχθεί στη ζωή μας, στην επιστήμη, στην κοσμοθεωρία, στην πολιτική, στην κοινωνία.

2.Η Αθηνά ως Μέντης συζητεί με τον Τηλέμαχο, η Αθηνά ουσιαστικά αφυπνίζει τον Έφηβο Νέο Τηλέμαχο προκειμένου να ερευνήσει για τον Πατέρα του. Η Σοφία είναι αυτή η οποία εξελίσσει τους Νέους και τους προχωρεί στο στάδιο της Ωρίμανσης. Παρατηρούμε ότι η Σοφία αφυπνίζει τον Τηλέμαχο σύμφωνα με όλους τους τρόπους της σύγχρονης ψυχολογικής επιστήμης. Ο Τηλέμαχος αγνοεί ότι η πηγή της Σοφίας τον επισκέφθηκε, πράγματι κανείς δεν  κατανοεί την σοφία που αποκτά κατά την ώρα της απόκτησης, η συνειδητοποίηση γίνεται σταδιακά και συνοδευομένη από έρευνα και πράξη και κίνηση. Άρα ο Νέος προοδεύει μέσα από τις δύο λειτουργίες: ωρίμανση (επίσκεψη Σοφίας Αθηνάς) αλλά και μάθησης (έρευνα και προσωπικός κόπος απόκτησης εμπειριών): όλα όσα υπάρχουν στην σύγχρονη βιβλιογραφία  περί την ψυχολογία.

Όταν λοιπόν η Πηνελόπη νοιώθει εντυπωσιασμένη με την συμπεριφορά του Τηλεμάχου τότε θα πρέπει να εκτιμηθεί το εύρος της Σοφίας , κίνησης νοός, σκέψης και πράξης, μέσω των οποίων  αφυπνίζεται ο Τηλέμαχος: μάλιστα η παρεχομένη σοφία αφύπνισης στον Τηλέμαχο είναι το ολοκληρωμένο πλατωνικό μοντέλο: σκέψη και πράξη: η Αθηνά δεν θέτει απλά τον νεαρό Ήρωα σε σκέψη: τον θέτει στο πλατωνικό και χριστιανικό ζεύγος: σκέψη-πράξη: σκέψου για τον Πατέρα σου, ερεύνησε κινούμενος για τον Πατέρα σου.

Ποιοι είναι οι Λαιστρυγόνες;

 

Ποιοι είναι οι Λαιστρυγόνες;

Οι  Λαιστρυγόνες εν πολλοίς είναι γνωστοί μέσα από την Ελληνική Μυθολογία. Αναφέρονται ως κάτοικοι της Τηλεπύλου μέσα από την Ομηρική  Οδύσσεια.  Η Τηλέπυλος ήταν παραλιακή πόλη της Τυρηνικής θαλάσσης η οποία ιδρύθηκε από τον πρώτο βασιλέα τους τον Λάμο.  Περιγράφονται ως ανθρωποφάγοι και γίγαντες υπό τον Βασιλέα τους Αντιφάτη , κατέστρεψαν πλοία του Οδυσσέα, έφαγαν συντρόφους, πρίν ο Βασιλέας της Ιθάκης καταφέρει να σωθεί με τους συντρόφους του.

Ποιο είναι όμως το οντολογικό και φιλοσοφικό αποτύπωμα της ιστορίας των Λαιστρυγόνων; Πρίν απαντήσουμε θα πρέπει να θεωρήσουμε τις μέγιστες γνωσιολογικές και ηθικές αρχές του Πλάτωνος: της ισορροπίας, της συμμετρίας, της δικαιοσύνης ως ισορροπίας ανάμεσα στο λογιστικό θυμοειδές και επιθυμητικό μέρος της ψυχής: κανένα μέρος του ανθρωπίνου Είναι δεν θα πρέπει να επικαλύπτει γνωστικά ή αξιακά το άλλο διότι με αυτόν τον τρόπο η υφισταμένη ανισορροπία θα προκαλεί κακή ισχύ και μονομερή δύναμη η οποία δεν θα βοηθεί την έλλογη αρμονία κτίσης και δόμησης ενός κόσμου και ανθρώπου συμμετρικού.

Επίσης ο Πλάτων ξεκινώντας από τη φυσική έως την ατομική και πολιτική του φιλοσοφία, διέκρινε την σοβούσα ισορροπία ανάμεσα στον ήλιο τη θάλασσα και τη γή, το νού την ψυχή και το σώμα, τον πολίτη την Πόλη και  τους άλλους. Καμμία ασυμμετρία δεν παρατηρείται: διότι εάν ο Ηλιος καταστή υπερμεγέθης τότε η γή και η ζωή θα καταστραφεί. Ας μην ξεχνούμε και το δαχτυλίδι του Γύγη: δεν πρέπει κανείς να χρησιμοποιεί άδικο δύναμιν ώστε να επιβάλλεται των άλλων ανθρώπων. Όλα πρέπει να γίγνονται ισόρροπα συμμετρικά και δίκαια.

Ο Αριστοτέλης  μάλιστα στα Μεταφυσικά του διεκήρυξε ότι η  ανθρώπινη ουσία είναι η ισορροπία ανάμεσα στην μορφή και στην ύλη: στο είδος και στην εμφάνιση: άρα οι Λαιστρυγόνες του Ομήρου προοιωνίζουν την γεννηθείσα ισορροπία μορφής και είδους, ύλης και πνεύματος, στην συμμετρική ανθρωπίνη ύπαρξη: Η ισορροπία αυτή γεννά την πολυσχιδή ανάπτυξη και εξέλιξη του ανθρώπου: πολλαπλώς και πανταχού: Ο άνθρωπος δεν εκμεταλλεύεται την εμφάνισή του ώστε να μην αναπτύξει τις ειδολογικές και μορφικές δυνάμεις του. Δηλαδή δεν είναι ένα απλό  εξωτεερικά σωματικά υπερδυναμικό όν (σαν τους γίγαντες και τους τιτάνες) ο οποίος περιορίζεται στη σωματική του διάπλαση και δεν τον ενδιαφέρει η πνευματική υπόστασή του. Οι Λαιστρυγόνες του Ομήρου απορρίπτουν οριστικά και αμετάκλητα τους τιτάνες και τους  γίγαντες και υιοθετούν το αριστοτελικό μοντέλο της ισορροπίας σώματος και πνεύματος: ο άνθρωπος θα πρέπει να αναπτύσσει αρμονικά το σώμα του όπως και το μυαλό του: θα πρέπει να στηρίζεται και στα δύο ισόρροπα αυτά μέρη  του Εγώ του: άρα θα πρέπει να στηρίζεται ισόρροπα στις σκέψεις του και στις πράξεις του, στο σώμα και στο πνεύμα του, δεν θα πρέπει να πλάσει ένα  υπερμέγεθες σώμα (χωρίς να σκέπτεται και να υπολογίζει τους Άλλους, το θεό τη φύση) αλλά ούτε και ένα υπερμέγεθες πνεύμα το οποίο αδιαφορεί για όλους και για όλα.

Η έννοια της παιδείας στον Όμηρο.

 

Η  έννοια  της  παιδείας  στον  Όμηρο.

Η Ομηρική παιδεία στον κόσμο της Ιλιάδος και της Οδύσσειας  αναλύεται μέσα στο ευρύτερο κόσμο των θεών και μόνον κατά αυτόν τον τρόπο κατανοείται. Η Ομηρική παιδεία αναλύεται ανάμεσα στις συμπαντικές δυνάμεις και στο Υποκείμενο, υλοποιείται με βάση τον ατομικό αγώνα, την κίνηση, την  προΰπαρξη της πράξης έναντι της σκέψης. Η Ομηρική παιδεία είναι μία ανεστραμμένη παιδεία (ομοιά της είναι η εικονική σημερινή ψηφιακή παιδεία) διότι δεν ξεκινά από δεδομένες ιδέες, από προϋπάρχουσες ιδέες, αλλά όλα γεννώνται (ως ιδέες και πράξεις) μέσα από τα δεδομένα της περιπλάνησης (ο Οδυσσέας ανακαλύπτει τη σκέψη της εγκράτειας όταν τυφλώνει τον Πολυφημο, αυτή δεν προϋπάρχει αλλά γεννάται εκείνη τη στιγμή, διότι εάν προϋπήρχε θα είχαν σωθεί και οι  σύντροφοι του Οδυσσέως στο νησί του Ηλίου).

Η Ομηρική παιδεία είναι αρχέγονος ανταλλαγή συμπαντικών δυνάμεων με το νοούν και πράττον υποκείμενο: Είναι θεατρική (διότι στηρίζεται στο γεγονός ότι το σκεπτόμενο Υποκείμενο εξήλθε του οντολογικού κύκλου, δεν είναι χαμένο μέσα στη Ποσειδώνεια θαλλάσσια και ατέρμων οντολογική πορεία, αλλά εξήλθε της οντολογικής πορείας και θέλει να χαράξει τη δική του πορεία μέσα στο αχανές Όν: για αυτό και ο Ποσειδών είναι ο μεγάλος εχθρός: θέλει να ξαναβυθίσει το νοούν υποκείμενο στο χάος της εσωτερικής οντολογικής πορείας χωρίς να  μπορεί το Υποκείμενο ως εξωτερικότητα και με βάση τις δικές του εμπειρίες να κτίσει τον κόσμο ιδεών και αξιών και πράξεων). Είναι δραματική: ο Οδυσσέας δημιουργεί ιδέες και χαρακτήρα πρώτα μέσα από τη δράση: Απουσιάζει όμως το σημείο της μίμησης: ο Οδυσσέας δεν μιμείται κανέναν διότι αυτοαποφασίζει τη δημιουργία του νοουμένου και αξιακού χαρακτήρα. Όταν αντιστέκεται στην Κίρκη και δημιουργεί το χαρακτήρα του νοουμένου ανθρώπου ο οποίος επιλέγει τον κόσμο της νοητικής συνέχειας και όχι της ακινησίας των παθών ο Οδυσσέας δεν μιμείται κάποιον άγιο ή όσιο απλά επιλέγει την οδό της ανθρωπίνης συνεχείας. Άρα η Ομηρική παιδεία είναι βαθύτατα ανθρωπιστική και ανθρωποκεντρική, λείπει το Αριστοτελικό στοιχείο της τραγωδίας (έστιν ούν τραγωδία μίμησις πράξεως) ο Οδυσσέας καθοδηγείται όχι από δάσκαλο ή άνθρωπο αλλά από την οντολογική συνέχεια της νοστίζουσας επιστροφής στο τόπο όπου ανήκει: δάσκαλος είναι η εσωτερική οντολογική φωνή μέσα του υπό την μορφή της Σοφής Αθηνάς η οποία τον κατευθύνει: υπό την έννοια αυτή προλογίζει ο Όμηρος την εσωτερική μαιευτική μέθοδο του Σωκράτους, επίσης αποτελεί παράδειγμα για εμάς να ακολουθήσουμε τη βαθυτάτη εσωτερική φωνή μέσα μας προχωρώντας προς το οντολογικό τοπίο όπου ανήκουμε.

Άρα η εσωτερικότητα είναι ο δάσκαλος του Οδυσσέα, η εσωτερικότητα η υποκειμενικότητα είναι η αλήθεια, και κατά αυτόν τον τρόπο προλογίζει την υπαρξιακή φιλοσοφία του Κίρκεγγωρ, διότι όπως και οι υπαρξιστές δεν θέτει ο Οδυσσέας πρώτα την ιδέα και έπειτα την πράξη: η ύπαρξη ως πορεία δημιουργεί ιδέες και πράξεις, η εσωτερικότητα και η υποκειμενικότητα του Οδυσσέα είναι η αλήθεια: από αυτήν την άποψη η Ομηρική παιδεία θέτει τους Θεούς ως οδηγούς διά των συμπαντικών δυνάμεων που αντιπροσωπεύουν προς τον οντολογικό χώρο όπου ανήκουν οι άνθρωποι.

Η Ομηρική παιδεία δεν έχει δάσκαλο διότι ο δάσκαλος είναι μέσα στους Ήρωες και η Αλήθεια είναι η ικανότητα συνεχούς κινήσεως προς τον τόπο όπου ανήκουν οι Ήρωες: για αυτό ο αληθινός στον Όμηρο είναι ο ατρεκής, αυτός ο οποίος δεν τρέμει αλλά συνειδητά οδεύει προς τον τόπο του. Ο Αχιλλέας γνωρίζει ότι θα αναβεί στον Όλυμπο, στον Άδη γνωρίζει ότι ο Άνθρωπος είναι δύναμις εντός και εκτός σώματος, μέσα σε ένα κόσμο ο οποίος περιβάλλεται από τον Ωκεανό της συνεχείας , ο οποίος μέσα από την  περιπλανητική κίνηση θα σπάσει και θα ακολουθηθεί: άρα η Ομηρική παιδεία δεν είναι ακίνητη, στατική, νοητική: είναι βαθύτατα οντολογική, αυτοεμπειρική, κινητική, δυναμική (ούτε σκέπτεται ούτε πράττει ανακαλύπτει τα χρυσά μήλα της περιπλάνησης και από εκεί υιοθετεί ιδέες και πράξεις): δεν έχει καμμία σχέση με την αντιοντολογική παιδεία του Πλάτωνος και του Σωκράτους οι οποίοι ως μη κινούμενοι στο χαοτικό όν διά του νοός προσπάθησαν επαγωγικώς να περιχωρήσουν  ως ιδέες το σύμπαν στο ανθρώπινο μυαλό.

Η Ομηρική παιδεία αγνοεί τις καθολικές ιδέες και πράξεις, εκτός και αν ο Έκτορας τις ανακαλύψει (ανακαλύπτει την έννοια της αιωνιότητας και της υστεροφημίας όταν ήδη ως αρχηγός των Τρώων βλέπει ότι μπορεί να τις πραγματώσει,δεν θα ένοιωθε ως αμαρτωλός εάν έπαιρνε την Ανδρομάχη μακριά αλλά μέσα από τον πόλεμο επιλέγει, όπως και ο Οδυσσέας αγνοεί την κίνηση διά μέσου των αντιθέτων (διαλεκτικό μεγαλείο) αλλά την κατανοεί όταν συναντά τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη. Η Ομηρική παιδεία λοιπόν ουδεμία σχέση έχει με την μετέπειτα παιδεία του εμμενούς και καθιστικού σχολείου το οποίο ξεκινά από καθολικές ιδέες οι οποίες διά της παιδείας πρέπει να πέσουν σε όλα τα μαθητικά κεφάλια μετατρεπόμενες σε αξίες ζωής.

Άρα η Ομηρική παιδεία στηρίζεται στην κίνηση, στην οντολογική συνέχεια, μέσα στο χάος ο Οδυσσέας έχει ως παραδείγματα τις μορφές: η Ομηρική παιδεία λοιπόν στηρίζεται στο Υποκείμενο, στις συμπαντικές δυνάμεις υπό τη μορφή θεών, στις μορφές των όντων οι οποίες κρύπτουν ιδέες και πράξεις (Σειρήνες, Κύκλωπας κ.λ.π): Άρα η Ομηρική παιδεία μέσα στο άπειρο χάος ξεκινά από αυτό: δεν  υπάρχουν προκαθολικές ιδέες και αξίες: όλα είναι οντολογική κίνησις, η Ομηρική παιδεία είναι επιλογή  δυνάμεων οι οποίες θα δομήσουν το ανθρώπινο Υποκείμενο, για αυτό και είναι βαθύτατα ανθρωποκεντρική: σε  αντίθεση με την αντιοντολογικότητα του Πλάτωνος και του Αριστοτέλους η Ομηρική ιδέα της Ομηρικής παιδείας δεν νοεί την Ιδέα ως αφαίρεση σκέψεων   αλλά ως σύνθεση πράξεων: επειδή ο Οδυσσέας τα καταφέρνει με την Κίρκη δημιουργεί την ιδέα της σύνεσης και της εγκράτειας: ενώ ο Σωκράτης στο Θεαίτητο δημιουργεί την ιδέα της γνώσης επειδή αφαιρετικά διαβλέπει ότι οι απόψεις για τα φαινόμενα διίστανται, ο Οδυσσέας πράττει και  δημιουργεί Ιδέες ενώ ο Σωκράτης σκέπτεται και δημιουργεί ιδέες: η Ωραία Ελένη δημιουργεί την ιδέα της Ωραιότητας ως κάτι άγριο, επίμοχθο, πνευματικό, οργιώδες  μέσα από τον πόλεμο και όχι μέσα από την εμπειρική παρατήρηση του Αριστοτέλους. Για αυτό η Ομηρική παιδεία δεν είναι καθολική, δεν διδάσκεται στα σχολεία, δεν είναι πνευματική, δεν έχει δάσκαλο, είναι βαθύτατα ατομική και αυτομιμητική: όποιος θέλει καλείται να μορφωθεί μέσα στο Όν με τον τρόπο του Οδυσσέως και του Αχιλλέως.