Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση γ΄γυμνασίου. Ελένη Ευριπίδου Προτεινόμενο διαγώνισμα.

 

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση γ΄γυμνασίου.

Ελένη Ευριπίδου

Προτεινόμενο διαγώνισμα.

Κειμενο:

Προοίμιο, στ.1-25:

Να ο Νείλος1 με τις όμορφες νεράιδες,

που αυτός κι όχι βροχή του Δία μουσκεύει

τους κάμπους της Αιγύπτου, όταν τα χιόνια

 λιώνουν.2 Εδώ βασίλευε ο Πρωτέας

3 της χώρας κυβερνήτης, όσο ζούσε, 5 στο νησί Φάρο4 κατοικώντας. Πήρε γυναίκα μια Νηρηίδα

5 , την Ψαμάθη, που άντρα τον Αιακό πρωτύτερα είχε.

Mες στα παλάτια αυτά γεννάει δύο τέκνα, το Θεοκλύμενο, γιατί σεβόταν

10 στη ζωή του τους θεούς,6 κι ένα κορίτσι ευγενικό, καμάρι της μητέρας,

που Ειδώ7 την έλεγαν, μικρή όταν ήταν˙

 στην ώρα όμως σαν έφτασε για γάμο,

την είπαν Θεονόη,8 γιατί τα θεία,

15 μελλούμενα και τωρινά, τα ήξερε όλα˙

μια τέτοια έλαβε χάρη απ’ το Νηρέα

τον πρόγονό της. Ο δικός μου τόπος

η ξακουστή ’ναι Σπάρτη και πατέρας

ο Τυνδάρεως˙ μια φήμη ωστόσο λέει

 20 πως παίρνοντας ο Δίας θωριά κύκνου,

πέταξε προς τη μάνα μου, τη Λήδα,

 κάποιον αϊτό για να ξεφύγει τάχα,

κι έτσι μαζί της δολερά έχει σμίξει, αν είναι αλήθεια.

9 Ελένη τ’ όνομά μου.10

Ερωτήσεις:

Α1) Ποιες πληροφορίες δίδει η Ελένη για τον Πρωτέα; Γιατί πιστεύετε ότι γίνεται αυτό;

Μον.4.

Απάντηση: η Ελένη δίδει αρκετές πληροφορίες για το γενεαλογικό δένδρο του Βασιλέα Πρωτέα. Ο  ηγέτης  αυτός της Αιγύπτου, ζούσε στο νησί του Φάρου, είχε ώς γυναίκα του  την Νηρηΐδα Ψαμάθη με την οποία εγέννησε την Ειδώ (Θεονόη) και τον  Θεοκλύμενο. Η Ελένη στα πλαίσια της ισορροπίας της τραγωδίας και στην καλή ενημέρωση των θεατών και αναγνωστών γνωστοποιεί όλα τα πρόσωπα τα οποία είχαν ή έχουν και θα έχουν ενεργό ρόλο στην ζωή της: ο Πρωτέας ως προστάτης της, ο Θεοκλύμενος  ο οποίος θα την πιέσει να τον παντρευθεί και η Θεονόη η οποία δεν θα πρέπει να αποκαλύψει το σχέδιο φυγής  της Ελένης με τον  Μενέλαο. Άρα ο Ευριπίδης (σύμφωνα με τον ορισμό του Αριστοτέλους) αποκαλύπτει το έμψυχο μέγεθος της τραγωδίας γνωστοποιώντας τους ανθρώπους που θα έχουν ενεργό ρόλο ή  είχαν ενεργό ρόλο σε αυτό το διάστημα της  ζωής της Ελένης, γνωστοποιώντας στους θεατές τον έμψυχο περίγυρο της Ελένης (κατασκευή εμψύχου περιβάλλοντος) προκειμένου  ο θεατής – αναγνώστης να κατανοήσει τις σκέψεις και πράξεις ειδικά της Ελένης σε διαρκή αντιπαραβολή με αυτό το έμψυχο περιβάλλον: ο Ευριπίδης ως μέγας ψυχολόγος γνωρίζει την αμφίδρομη επιρροή του εμψύχου περιβάλλοντος στην ζωή των ανθρώπων.

Α2)…. Να ο Νείλος1 με τις όμορφες νεράιδες, που αυτός κι όχι βροχή του Δία μουσκεύει τους κάμπους της Αιγύπτου, όταν τα χιόνια λιώνουν…..Ποιά βασική ιδέα και τάση του Ευριπίδου φαίνεται στην πρόταση αυτή; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

Μον.4.

Απάντηση: Σε αυτήν την φράση φαίνεται και αποκαλύπτεται η βαθεία σοφιστική, φιλοσοφική, ορθολογιστική τάση του Ευριπίδου αλλά και της εποχής του. Οι σοφιστές (οι οποίοι εξήσκησαν ισχυρή επιρροή στον Ευριπίδη) μετέτρεψαν τις συμπαντικές δυνάμεις (μαζί με το Σωκράτη) σε ιδέες και αξίες μεταφέροντάς τις με αυτόν τον τρόπο στο νού των ανθρώπων και όχι στην φύση των θεών: π.χ το ύδωρ έδωσε την κίνηση και την ιδέα της ροής, ευμεταβλητότητας των φαινομένων κ.λ.π και δεν χρειάσθηκε πλέον να υπάρχει θεός του ύδατος (Ποσειδών) διότι ο άνθρωποος ως ιδέα κίνησης άρχισε να το εκμεταλλεύεται φιλοσοφικώς, πολιτικώς κ.λ.π. Άρα ο Ευριπίδης λέγοντας ότι ο Νείλος και όχι ο Δίας ζωοποιεί με το νερό  του τους κάμπους της Αιγύπτου περνά το μήνυμα ότι οι συμπαντικές δυνάμεις είναι απόρροια του μυαλού μας ως τρόπος, γνώση, επιρροή, ενδελέχεια: οι άνθρωποι πλέον μέσα από τις συμπαντικές δυνάμεις όπως είναι ο υετός , η βροχή, ο Νείλος θα πρέπει να ανακαλύπτουν τις υπόρρητες δυνάμεις αυτών των συμπαντικών δυνάμεων (εδώ ο   Ευριπίδης υπονοεί ότι η κίνηση του Νείλου κινεί το ανθρώπινο μυαλό και ο άνθρωπος θα πρέπει να σκεφθεί τις δικές του νοητικές και αξιακές δυνάμεις παρατηρώντας τις συμπαντικές δυνάμεις γύρω του να τις μετατρέπει σε ιδέες και αξίες ατομικής και πολιτικής προόδου) και όχι να τις κρατούν στο απυρόβλητο της θέασης λατρεύοντάς τις επειδή τις αποδίδουν σε κάποιο θεό.

Α3. Ποιες νοητικές ενότητες θα μπορούσατε να διακρίνετε σε αυτήν τη δοθείσα ενότητα;

Μον.3.

Απάντηση:

1.στ.1-4: Η Ελένη αναφέρεται στην πραγματικότητα του Νείλου

2.στ. 4-18: Η Ελένη αναφέρει το γενεαλογικό δένδρο του Πρωτέα.

3.στ.18-25: Η Ελένη προσφέρει πληροφορίες για τον Εαυτό της.

 

Α4. Συνδυάσθε και αντιστοιχίσθε τις παρακάτω στήλες: μον.3

1.Μονόλογος	Α.Πρωτέας
2.Αναδρομή	Β.Τα ήξερε όλα (στ.16)
3.Προοικονομία	Γ.Ελένη

Απάντηση: 1-Γ, 2-Α, 3-Β

Α5. Να χαρακτηρίσετε την Ελένη μέσα από τα λόγια της: (Μον.3).

Απάντηση: Η Ελένη παρουσιάζεται ιδιαιτέρως ώριμη  και ρεαλιστική στα λόγια της (θεματική πρόταση): Ξεκινώντας από το κοσμικό περιβάλλον αναφέρει τον Νείλο ως ζωοδότη του κόσμου και όχι τον Δία διότι θέλει να δεί μέσα στην τραγικότητά της τα πράγματα όπως πραγματικά είναι και εκτυλίσσονται. Παρουσιάζεται ιδιαιτέρως συνειδητοποιημένη σε σχέση με ποιοι άνθρωποι επηρεάζουν την ζωή της, για αυτό αναφέρει πλούσιες πληροφορίες για το γενεαλογικό δένδρο του Πρωτέα. Είναι απολύτως κριτική η Ελένη και λάτρης της  αληθείας γιατί πραγματικά ερευνώντας το δικό της οικογενειακό περιβάλλον θέλει να αποδεχθεί όλες τις αλήθειες περί της καταγωγής της λέγοντας ότι ο Τυνδάρεως είναι ο Πατέρας της απορρίπτοντας κάθε τι άλλο ως απλή φήμη. Άρα η Ελένη παρουσιάζεται ιδιαιτέρως ώριμη και διασκεπτική (κατακλείδα).

Α6. Δίδεται  το παρακάτω παράλληλο κείμενο:

Στην ραψωδία ε της Οδύσσειας   διεξάγεται ο παρακάτω διάλογος ανάμεσα στην Καλυψώ και στον Οδυσσέα  (ε, 165 κ.ε): Λέγει ο Οδυσσέας: «Ω σεβαστή θεά, παρακαλώ σε μην πικραίνεσαι μαζί μου· το είδα και καλά το ξέρω, η Πηνελόπη αντίκρυ σου, όσο κι αν δεν της λείπει η φρόνηση, σου υπολείπεται και στη μορφή και στο παράστημα. Είναι θνητή, κι εσύ 'σαι αθάνατη, στον χρόνο αγέραστη. Κι όμως εν γνώσει μου το θέλω και το επιθυμώ, απ’ το πρωί ως το βράδυ, σπίτι μου να γυρίσω, να δω κι εγώ τη μέρα της επιστροφής».

Ποια κοινά στοιχεία στον λόγο της Ελένης  και του Οδυσσέα διακρίνεις στα κείμενα του Ομήρου  και  του Ευριπίδου; Μον.3

Απάντηση:

Θεματική πρόταση (Θέση-απάντηση): Και ο Οδυσσέας και η Ελένη παρουσιάζονται πλήρως ειλικρινείς, εραστές της αληθείας περί της ανθρωπίνης φύσης των και καταωγής των:

Λεπτομέρειες:  Η  μέν Ελένη θεωρεί ότι άνθρωποι είναι οι γονείς της ο δε Οδυσσέας θεωρεί ότι ως άνθρωπος του αξίζει για σύζυγος άνθρωπος και όχι θεά. Και οι δύο προσδιορίζονται σε σχέση με το θείο και το ανθρώπινο ( ηΕλένη με το Θείο του Διός ο Οδυσσέας με το θείο της Καλυψούς): και οι δύο προσπαθούν να δομήσουν την ύπαρξίν των ως γνώση, χώρο  και χρόνο ως έμψυχο περιβάλλον κατασκευάζοντας τον κόσμο των ως άθροισμα πραγματικών ανθρώπων, επιλογών, σχέσεων ανθρωπίνων, γνώση αληθείας (και οι δύο θεωρούν την αλήθεια ως συνέπεια της ανθρωπίνης φύσης των με την όμοια φύση των άλλων και κυρίως και οι δύο θεωρούν ως αλήθεια την συνταύτιση της ανθρωπίνης φύσης των με αυτό που πραγματικά Είναι και μπορούν ως σκέψη και πράξη να αποδείξουν στις σχέσεις των και στις συναναστροφές των: όπως ο Νείλος ζωοποεί τα πάντα και όχι ο Δίας και οι δύο προσπαθούν μέσα από τις σκέψεις τους τις πράξεις τους τις σχέσεις τους να αποδώσου τα αληθινά στην ανθρώπινη φύσιν  των και όχι να αποδεχθούν κάτι που δεν Είναι:

Κατακλείδα: άρα και οι δύο ορίζουν το ανθρώπινο Είναι ως πλήρη ταύτιση του Εγώ με  τους Άλλους και τον Κόσμο ως ικανότητα σκέψης, πράξης, ζωής, κίνησης, συνδημιουργίας. Και οι δύο προσπαθούν να αυτοπροσδιορισθούν σε σχέση με το Πραγματικό ανθρώπινο Είναι.