H διδασκαλία της Αλκήστιδος με βάση τα νέα προγράμματα σπουδών.

 

H  διδασκαλία της Αλκήστιδος με βάση τα νέα προγράμματα σπουδών.

Από το σχολικό έτος 2027-2028 στα Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση θα διδάσκεται η έξοχη τραγωδία του Ευριπίδου: Άλκηστις. Σύμφωνα με τα νέα προγράμματα σπουδών θα πρέπει να δοθεί στους μαθητές:

1. Κείμενο και περικείμενο 1.1. Η ταυτότητα και τα χαρακτηριστικά του κειμένου.

Θα μπορούσαμε να σημειώσουμε τα εξής: Η Άλκηστις είναι το τέταρτο έργο μιάς τετραλογίας η οποία βρέθηκε εκεί όπου κανονικά θα έπρεπε να ευρίσκεται ένα σατυρικό δράμα, όμως ο Ευριπίδης συνηθίζει ( και το κάνει και στην  Αλκήστιδα) ως τέταρτο έργο τετραλογίας παραθέτει ένα δραματικό έργο ανάλαφρο με ευχάριστο τέλος. Οι φιλόλογοι  διαχρονικά (κατά το ειωθός του Ευριπίδου) ανακαλύπτουν στοιχεία κωμωδίας ή φάρσας.Εδώ ο Ευριπίδης καταπιάνεται με έναν μύθο ο οποίος ενώνει δύο παραμυθικά μοτίβα πολύ αγαπητά στο Αθηναϊκό κοινό. Από την μια πλευρά έχουμε το μοτίβο της ερωτευμένης γυναικός η οποία πρόθυμα προσφέρει την ζωή της όταν ο Χάρος έρχεται να πάρει τον αγαπημένο άνδρα της. Από την άλλη έχουμε την αγαπημένη ιστορία ενός ανδρός ο οποίος με κάποιο τρόπο καταφέρνει τελικά να νικήση τον Χάρο. Ας θυμίσουμε ότι ο Φρύνιχος πραγματευόμενος το ίδιο θέμα της Αλκήστιδος έθεσε την σύζυγο την ημέρα του γάμου να ορκίζεται ότι θα πάρη την θέση του ανδρός της όταν έλθη ο θάνατος: αντιθέτως ο Ευριπίδης θέτει ένα χρονικό διάστημα μέχρι το σημείο όπου η Άλκηστις θα δηλώσει ότι πρόθυμα θα λάβει την θέση του Αδμήτου ώστε να πορευθεί έως τον Χάρο. Άραγε πώς εξηγείται αυτό; Μάλλον ο σοφιστής Ευριπίδης κάνει εδώ αξιοποίηση φιλοσοφικού χρόνου και διαλεκτικής ανθρώπινης σχέσης: η Άλκηστις μέσα στα χρόνια (όπως ο φιλόσοφος συναναστρέφεται με την αλήθεια και την μαθαίνει) επείσθη και έμαθε τον σύζυγόν της Άδμητον άρα έχει πεισθεί ότι αξίζει να  θυσιασθεί: ο σοφιστής Ευριπίδης μετατρέπει την αυθόρμητη αποδοχή της Αλκήστιδος του Φρυνίχου σε συνειδητή πράξη της δικής του ηρωΐδος.

Ας σημειώσουμε ότι ο Κίτο  παραδέχεται ότι μισομεθυσμένος Ηρακλής ο οποίος νικά το Θάνατο και επαναφέρει την Αλκήστιδα  στην ζωήωρ.  συνιστά μία τραγικοκωμωδία, ούτε κάν σατυρικό δράμα: όμως αυτό αποτελεί συλλήβδην χαρακτηριστικό του Ευριπίδου: πώς άραγε εξηγείται ( σε διαρκή αναφορά με την εποχή της σοφιστικής και σωκρατικής φιλοσοφικής εποχής όπου ανδρώθηκε ο Ποιητής;): ας θυμηθούμε την Σωκρατική Ειρωνεία: και σε σχέση με τον τεράστιο Σωκράτη του Βορρά Ζαίρεν Κίρκεγγωρ: εκ του είρω (ενώνω) η Ειρωνεία πλάθει νέες συνδέσεις ανάμεσα σε ό,τι έχει ο άνθρωπος Έσω και σε ό,τι μπορεί καινούργιο να υιοθετήσει και να συναρμόσει με ό,τι ήδη πνευματικώς και ηθικώς έχει υιοθετήσει: άρα ο Ευριπίδης ειρωνεύεται ουσιαστικά την φοβία του θανάτου θέλοντας με αυτόν τον τρόπο (στην σωκρατική και σοφιστική νοητική εποχή)  να καταδείξη ότι ο άνθρωπος μπορεί πνευματικά και ηθικά να αποκτήσει την χαμένη οντολογική του συνέχεια χωρίς το φοβο του θανάτου: τα υλικά είναι υπέροχα: η Γυναίκα ως Φυσική συνέχεια υπέρ ζωής και θανάτου ως συνέχεια ανωλέθρου οντολογικής δυνάμεως, ο Ηρακλής ως η ανθρωπίνη βούληση κατάκτησης της ανθρωπίνης  συνεχείας πέραν ζωής και θανάτου. Ας προσέξουμε ότι περίπου την ίδια εποχή ο Σωκράτης έπραξε όσα έπραξε μαζί η Άλκηστις και ο Ηρακλής πίοντας υπερήφανα το κώνειο ως συνέχεια ζωής.

Η έννοια της Ωραιότητας στην Ελένη του Ευριπίδη. Συμβολή στη διδασκαλία των Αρχαίων Ελληνικών από μετάφραση με βάση τα νέα προγράμματα σπουδών.

Πατήσθε στο σύνδεσμο, ή αντιγράψτε τον και έπειτα πατήσθε σε αυτόν.

https://drive.google.com/file/d/1WAPkVtRb6muBhfEki1c6ZghIMXYctqTS/view?usp=sharing 

Προτεινόμενο διαγώνισμα τετραμήνου στο μάθημα: Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση, γ΄ γυμνασίου.

 

Προτεινόμενο διαγώνισμα τετραμήνου στο μάθημα:

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση, γ΄ γυμνασίου.

Ευριπίδου , Ελένη.

Α΄επεισόδιο: στ. 436-467.

Α. Κείμενο.

Μενέλαος:

Πέλοπα, που αγωνίστηκες στην Πίσα με τον Οινόμαο

 σ’ αρματοδρομίες, τότε, που ’χες καλέσει τους θεούς σε δείπνο,

 να ’χανες τη ζωή σου, πριν ακόμα  γεννήσεις το γονιό μου,

τον Ατρέα, κι εκείνος πάλι από την Αερόπη δυο γιους,

τον Αγαμέμνονα κι εμένα το Μενέλαο, ζευγάρι ξακουσμένο˙

 γιατί θαρρώ –και καυχησιά δεν είναι

 πως με καράβια οδήγησα στην Τροία στράτευμα πλήθος

 κι όχι με τη βία σαν τύραννος, αλλά μ’ ακολουθήσαν

θέλοντας οι λεβέντες της Ελλάδας. Χαθήκανε πολλοί,

πολλοί κι εκείνοι  που χαίρονται,

γιατί έχουνε ξεφύγει τον κίνδυνο της θάλασσας

 και φέραν  τα ονόματα των σκοτωμένων πίσω στα σπίτια τους

 Εγώ περιπλανιέμαι τόσον καιρό στο κύμα ο δόλιος,

 όσο χρειάστηκα την Τροία για να κουρσέψω

 κι ενώ ποθώ στον τόπο μου να φτάσω,

τη χάρη αυτή οι θεοί δε μου χαρίζουν.

Τριγύρισα τους έρμους της Λιβύης τους αφιλόξενους γιαλούς

και κάθε  φορά,που την πατρίδα μου ζυγώνω,

 μακριά με ξανασπρώχνουν οι ανέμοι,

χωρίς μες στα πανιά μου να φουσκώσει ποτέ πρίμος αγέρας για τη Σπάρτη.

 Και τώρα ναυαγός ο μαύρος, δίχως  φίλους στη χώρα βγήκα εδώ

 Συντρίμμια γίνηκε το καράβι μου στους βράχους.

Β. Ερωτήσεις.

Β1α. Ποιος είναι ο Πέλοπας και ο Ατρέας, γιατί αναφέρεται σε αυτούς ο Μενέλαος;

Μον.2.

Β1β.  «…πως με καράβια οδήγησα στην Τροία στράτευμα πλήθος…». Σε ποιο γεγονός αναφέρεται ο Μενέλαος; Ποια ήταν η αιτία του πολέμου αυτού και πώς σχετίζεται με την τραγωδία «Ελένη» του Ευριπίδου;

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση, γ΄γυμνασίου. Ευριπίδου Ελένη: στ: 1-25.

 

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση, γ΄γυμνασίου.

Ευριπίδου Ελένη: στ: 1-25.

1.Η θέση της τραγωδίας αυτής στο ιστορικό γίγνεσθαι: διδάχθηκε το 412 π.Χ. Γιατί;

Απαραίτητη η συσχέτιση της καταστροφικής για τους Αθηναίους Σικελικής εκστρατείας με το κεντρικό θέμα της τραγωδίας: ποιο είναι το Φαίνεσθαι και το Είναι.

Άρα συζητώ: στην εποχή του Ευριπίδου: πλευρές (ιστορικές, πολιτικές, ανθρώπινες , θεολογικές) περί του Φαίνεσθαι και Είναι. Άνθρωπος – κόσμος- πόλη.

Το πρόβλημα της ιστορικής συνέχειας της Αθήνας:

Άξονες: Θουκυδίδης (ποια η ανθρώπινη φύση) Σωκράτης  (ο οικουμενικός άνθρωπος) Σοφιστές (ο άνθρωπος  ως άθεο μέτρο του κόσμου και της ζωής).

Άρα ο Ευριπίδης αναζητεί το επόμενο Αληθινό Ανθρώπινο Υποκείμενο το οποίο θα στηρίζεται στο Νού και στην Πράξη: η πορεία προς τον  Λογισμό του Πλάτωνος και του Αριστοτέλους.

2.Απόδοση του νοήματος. Τα λόγια της Ελένης.

3.Γιατί ο Ποιητής επιλέγει την Ελένη: η έννοι του συλλογικού υποσυνειδήτου.

Ποια η Θέση της Ωραίας Ελένης στο υποσυνείδητο του Αθηναίου Πολίτου ο οποίος από τα χρόνια του Πεισιστράτου εδιδάσκετο τα Ομηρικά Έπη.

Γιατί και ο Όμηρος και ο Ευριπίδης χρησιμοποιούν την Ελένη ως άξονα των προβληματισμών τους: η Ελένη ως η δύναμη που κινεί ψυχικά και πνευματικά τον Άνθρωπο.

Τα δύο χαρακτηριστικά της Ωραίας Ελένης στον Όμηρο: ο νοήμων Οδυσσέας, ο οργισμένος Αχιλλέας: η πνευματική και ψυχική αποτύπωση του νέου Ανθρώπου.

Γιατί η Ελένη χρησιμοποιεί ψεύδη προκειμένου να φύγει από την Αίγυπτο και το Θεοκλύμενο;

 

Γιατί η Ελένη χρησιμοποιεί ψεύδη προκειμένου  να φύγει από την Αίγυπτο και το Θεοκλύμενο;

Η Ελένη του Ευριπίδου είναι αναμφίβολα κομβική «τραγωδία» σε σχέση με την Ελληνική πολιτική αλλά και προσωπική κοσμοθέαση. Ο σοφιστής-φιλόσοφος Ευριπίδης μεταλλάσσει τα ανθρώπινα και πολιτικά πρόσωπα και θεσμούς αλλά κυρίως παραδίδει κεκαλυμμένα τον μετέπειτα καντιανό κόσμο των φαινομένων και των νοούμένων. Ας το προσέξουμε.

Η τραγωδία επειδή ακριβώς αποτελεί νοητική διάλυση ανθρωπίνων και πολιτικών μοντέλων ξεφεύγει προς τα όρια της σκληρής σάτιρας. Ο Βασιλέας Μενέλαος, ο πορθητής  της Τροίας διακωμωδείται προκειμένου να αναφανεί ότι Βασιλέας είναι αυτός ο οποίος χρησιμοποιεί το Νού του, οδεύουμε προς το Βασιλέα φιλόσοφο του Πλάτωνος. Ο Ευριπίδης όμως κυριώτατα (κατά τρόπο δικό του) χρησιμοποιεί την Ωραία Ελένη (όπως και ο Όμηρος έπραξε) προκειμένου να φέρει τα δικά του  ωραία δώρα στον Άνθρωπο. Εάν προσέξουμε η Ωραία Ελένη και πάλι ως φυσική κοινή ανθρωπίνη δύναμις είναι η μήτρα η τίκτουσα το Ανθρώπινο πρόσωπο κατά Ευριπίδη: Μόνον που τώρα ο Ευριπίδης επιλέγει ως ωραία χαρακτηριστικά του δικού του νοήμονος Ανθρώπου τη σκέψη, την πράξη, την πορεία, την επιστροφή. Βασιλέας είναι αυτός ο οποίος επιλέγει ενορατικά τις έσω φυσικές καταβολές του, τις συνδέει με το νού του και διά του Ήθους προχωρεί στο σκοπό του. Είναι το νοήμον Υποκείμενο το οποίο επιβίωσε στην Ελληνιστική εποχή, είναι το νοήμον υποκείμενο το οποίο απετέλεσε τη μήτρα του βυζαντινού χριστιανικού ανθρωπισμού. Ο Ευριπίδης (όπως και ο Σωκράτης) διευρύνουν  την έννοια της Πόλεως – Κράτους, την έννοια του Πολίτου: ας προσέξουμε ο Μενέλαος αποκτά αξία δίπλα στην Φυσική Ωραιότητα της Ελένης διότι κοσμογυρισμένος κατανοεί ότι ο νοήμων άνθρωπος έχει ως Πατρίδα του τον τόπο και χώρο της Γής διότι πνευματικά και ηθικά παντού μπορεί να επιβιώσει: ο Ελληνικός Νούς κατακτά τη Γή ως Οικείο χώρο ασφαλούς και εξελικτικής επιβίωσης και διαβίωσης: εκεί θα στηριχθεί ο Στωϊκός κοσμοπολιτισμός και ο χριστιανικός πολιτισμός της Βασιλείας του Θεού (διεύρυνση των ανθρωπίνων οριζόντων της Πολιτείας του Θεού).

Εξάλλου αυτό είναι και το ωραίο  (ώρα=φροντίδα, εποχή): όλα στην φροντισμένη τους στιγμή, για αυτό και η Ελένη είναι Ωραία, διότι στην κατάλληλη Στιγμή γεννά τα πρέποντα Υποκείμενα και γήϊνες Στιγμές.

Υπάρχει όμως μία υποφώσκουσα αξιολογική μετατόπιση του Ευριπίδου σε σχέση με την έννοια της Αληθείας την οποία θα πρέπει να προσέξουμε. Συλλήβδην η τραγωδία ασχολείται με το Φαίνεσθαι και το Είναι. Μέσα από τη συμβολική μυθολογία η Αλήθεια φεύγει από την Ομηρική άποψή της (ατρεκής και νημερτής: αλήθεια  είναι ότι δεν ταράζεται, δεν περιπλανάται, δεν διαφοροποιείται ως μοίρα, η σταθερότης της Οδυσσεϊκής πορείας είναι η αλήθεια (όχι πνευματική έννοια αλλά βιωματική πορεία, αλήθεια είναι ο νόστος, για αυτό και ο Όμηρος χρησιμοποιεί για να δηλώσει την αλήθεια τα επίθετα ατρεκής και νημερτής (σταθερός στην πορεία και στην μοίρα).  

Σημειώσεις για τη διδασκαλία της Ελένης του Ευριπίδου.

 

1.To φιλοσοφικό υπόβαθρο της Ελένης του Ευριπίδου.

Η τραγωδία του Ευριπίδου «Ελένη» γράφηκε το 412 π.Χ και διδάχθηκε την ίδια εποχή στους Αθηναίους πολίτες. Το ιστορικό πλαίσιο της τραγωδίας μόνον τυχαίο δεν είναι: οι Αθηναίοι έχουν κατά φρικτό τρόπο ηττηθεί στη Σικελική εκστρατεία κάτι το οποίο τους επέφερε ολοκληρωτικό πραγματικό, ψυχολογικό και ηθικό πλήγμα: όλα αυτά εξάλλου αποδίδονται περίτρανα στο έργο του Θουκυδίδου. Επίσης το πνευματικό πλαίσιο της τραγωδίας είναι στα πλαίσια του πολύ ενδιαφέροντος.

Η Αθήνα της εποχής του Ευριπίδου διακατείχετο από δύο μέγιστα πνευματικά κινήματα: το σοφιστικό και το Σωκρατικό: σε μία ακόμα πιο βαθεία ανάλυση θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε το καθαρά σκεπτικιστικό και το μεταφυσικό: η σοφιστική φιλοσοφία αντιπροσωπεύει την καθαρά σκεπτικιστική δύναμη του Ελληνισμού, η Σωκρατική φιλοσοφία αναπαριστά την προσπάθεια του Ανθρώπου κατά μεταφυσικό τρόπο να διαλύσει την οντολογική συνέχεια και να δημιουργήσει έναν κόσμο ο οποίος θα περικλείεται πραγματικά από ιδέες και αξίες οι οποίες θα αντιπροσωπεύουν μία φιλοσοφική νήσο μέσα στο χάος του όλου.

Οι Σοφιστές δεν διαλύουν το υφιστάμενο χάος, το οποίον επισκέπτεται τον Άνθρωπο και ηρεμεί υπό τη μορφή της φύσεως, του Ανθρώπου, της Πόλης: δεν επιθυμούν καμμίας αντικειμενικότητος κατά το μετασχηματισμό του χάους σε φύση και πόλη και άνθρωπο: όλες αυτές οι άπειρες δυνάμεις οι οποίες ενασχολούνται με την μετατροπή του χάους σε όλα τα παραπάνω είναι ατομικές και υποκειμενικές, για αυτό εξάλλου και ο Πρωταγόρας θα καταστήσει τον Άνθρωπο μέτρο όλων των εκτιμήσεων περί του Όντος, επίσης ο Γοργίας και στην Ελένη του αλλά και στην ενασχόλησή του με τον Παλαμήδη θα αρνηθεί την οποιαδήποτε αντικειμενική ασφαλή γνώση, κάτι το οποίο θα δεχθεί ο Σωκράτης μέσα από την πίστη του ότι υπάρχει αντικειμενική επαγωγική και ασφαλής οριστική γνώσις. Η Ελένη του Ευριπίδου αντλεί το πνευματικό και ηθικό ύδωρ της μέσα από αυτά τα φιλοσοφικά ύδατα: ήδη θα μπορούσαμε να διακρίνουμε τη σοφιστικότητα αλλά και τη σωκρατικότητα της τραγωδίας αυτής: ο Ευριπίδης αρνείται δογματικά να αποδεχθεί έναν θεό (έστω υπό την μορφή του Νοός) απόλυτον, ήδη κάμνει απέλπιδες προσπάθειες να μεταφέρει το θείο νού στον Ανθρώπινο Νούν υπό τη μορφή εξήγησης του κόσμου, ατομικής διερεύνησης και επιλογής νόστου και σκοπού: ο Νείλος δεν ξεχειλίζει λόγω του Διός, επίσης η Θεονόη περιορίζεται ως μάντισσα διότι ο ανθρώπινος Νούς είναι ο μόνος «μάντης» υπό την έννοια ότι μέσω σκέψεων και πράξεων είναι αυτός ο οποίος διαμορφώνει καθημερινά την ανθρώπινη ζωή, κίνηση και πραγματικότητα: η Ελένη όχι ως κόρη του Διός αλλά ως σκεπτομένη κόρη θα πρέπει να δημιουργήσει το νόστο της , το δικό της δρόμο, το δικό της σχέδιο: ο οποίος είναι μοναδικός διότι και η Ελένη είναι μοναδική. Αυτό το σημείο είναι πράγματι πολύ σημαντικό: η υποκειμενικότητα των Σοφιστών διεφύλαξε τη μοναδικότητα του ξεχωριστού Ανθρώπου. Γι αυτό και ο σοφιστής Ευριπίδης επέλεξε να παρουσιάσει το Είναι της Ελένης ως κάτι το μοναδικό και κάθε τι άλλο ως φαίνεσθαι: η Ελένη είναι μία μοναδική προσωπικότητα: ο σοφιστής Ευριπίδης ενάντια στο σωκρατικό αντικειμενισμό ο οποίος σαρώνει τα πάντα ενώπιον της Ιδέας και τα ομονοποιεί όλα, διδάσκει την ατομική διαφορετικότητα του προσώπου: η Ελένη είναι μοναδική, κάθε  τι άλλο είναι Φαίνεσθαι:

Σημειώσεις για τη διδασκαλία της Ελένης του Ευριπίδου.

 

1.To φιλοσοφικό υπόβαθρο της Ελένης του Ευριπίδου.

Η τραγωδία του Ευριπίδου «Ελένη» γράφηκε το 412 π.Χ και διδάχθηκε την ίδια εποχή στους Αθηναίους πολίτες. Το συγκείμενο της εποχής (ειδικά το φιλοσοφικό συγκείμενο της εποχής) ήταν πολύ συγκεκριμένο. Οι Αθηναίοι είχαν αποδιώξει τη μυθολογία, την ποίηση ως μεταφορά μυθολογικών  δυνάμεων (θεών) και σταδιακά είχαν αποθεώσει μία καινούργια παράμετρο η  οποία τόσο πολύ προσδιορίσθηκε από φιλοσόφους σαν τον Αναξαγόρα.

2.Σοφιστές και Σωκράτης: δύο ρεύματα, δύο πνευματικές και βιωματικές στάσεις ζωής.

Θα πρέπει να εκτιμηθεί ότι η αποθέωση του Νοός εκ μέρους της Αθήνας του 5^ου αι. (συζητούμε για τον αιώνα κατά τον οποίον άνθισε η τραγωδία) έφερε μία σημαντική αξιολογική καινοτομία στον πολιτισμό του Ελληνικού κόσμου: ο θεός έφυγε από το κέντρο του όλου και σε αυτό τοποθετήθηκε ο Άνθρωπος ως Λόγος ο οποίος ανελύθη από τον Πλάτωνα νοησιοκρατικά και από τον Αριστοτέλη εμπειρικά. Ως εκ τούτου η Ελένη είναι η προσπάθεια του σοφιστή Ευριπίδου να ανακαλύψει τα όρια του ανθρωπίνου Νοός ως αιτία του υποσυνειδήτου του, ως συνειδητή λειτουργία, ως υπερσυνειδητή κατάσταση.(θα πρέπει να συνεκτιμηθεί ότι το Ομηρικό Έπος στηρίζεται στο θεοκεντρισμό όπως αυτός επηρεάζει τον Οδυσσέα, είναι η εποχή των Ηρώων και του θείου βιώματος διά της μυθολογικής ενοράσεως. Στην Αθήνα του 5^ου αι ο Όμηρος αντικαθίσταται από την δραματική ποίηση και ο θεοκεντρισμός από τον ανθρωποκεντρισμό ο οποίος στηρίζεται στον Ανθρώπινο Νού).

Ας προσέξουμε λοιπόν τούτο:

Στην Ελένη αναλύονται στη βάση του Ανθρωπίνου Νοός ως κέντρου πλέον της Ανθρωπίνης ζωής και τα τρία μέρη της ανθρωπίνης ψυχοδομής:

1.Όταν η Ελένη συζητεί για την καταγωγή της και αρνείται την καταγωγή της από τον Πατέρα των θεών και των ανθρώπων, σε αυτό το σημείο ο Ευριπίδης θεωρεί  ότι ο Ανθρώπινος Νούς μπορεί διά της αναμνήσεως να γνωρίσει όσα μπορεί καθορίζοντας σε αυτή την υποσυνείδητη γνώση την μετέπειτα πορεία του.

2. Όταν η Ελένη και ο Μενέλαος συζητούν για όσα τους έχουν συμβεί, όταν ο Ευριπίδης αρνείται την βασιλεία της καταγωγής (μάλλον ευτελίζει τον Μενέλαο ως ξεπεσμένο βασιλέα) ανιχνεύεται η νοητική συνειδητή προσπάθεια του ανθρώπου να ανακαλύψει τις δυνάμεις του και σύμφωνα με αυτές να πορευθεί.

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση γ΄γυμνασίου: Ευριπίδου Ελένη. Σκέψεις για την αναγνώριση Μενελάου και Ελένης.

 

Η αναγνώριση του Μενελάου και της  Ελένης περνά από διάφορα στάδια. Αυτός ο οποίος ουσιαστικά ανακουφίζεται είναι ο Μενέλαος ο οποίος πλέον κατανοεί  ότι ποτέ μα ποτέ η Ελένη δεν συνευρέθηκε με τον Πάρι. Παρά ταύτα μέσα από την υπέροχη τεχνική των ερωτήσεων ο Μενέλαος επιθυμεί να μάθει, η μετάβαση από την άγνοια προς τη γνώση γίγνεται από το Μενέλαο όχι από την Ελένη , η Ελένη ήδη γνωρίζει και αυτό αποτελεί μία πολύ σημαντική παράμετρο. Ο Μενέλαος κινείται προς το παρελθόν (αναδρομή) ενώ η Ελένη προς το μέλλον (προϊδεασμός) αν και ο αγγελιοφόρος είναι αυτός ο οποίος ουσιαστικά προκαλεί την αναγνώριση.

Ο Μενέλαος θέλει να μάθει, η αναγνώριση της Ελένης με το Μενέλαο δεν αποτελεί απλό συναισθηματικό γεγονός, διότι στο κλεινόν άστυ όλα ήταν φιλοσοφική υπόθεση του Νοός: η σχέση θήλεος – άρρενος είναι και αυτή νοητική υπόθεση: ποια θηλυκά στοιχεία μεταφέρουν τον άνδρα από την άγνοια στη γνώση; Η Ελένη με τα λεγόμενα μεταφέρει την τραγωδία από το φαίνεσθαι στο είναι, από την άγνοια στη γνώση, όλα είναι θέμα νοήσεως: ο Μενέλαος μαθαίνει ότι η Ελένη παρασύρθηκε στην Αίγυπτο από το σχέδιο της Ήρας, η ροή παρασύρει τα πάντα, και οι άνθρωποι μέσα στο συμπαντικό χάος θα πρέπει να κρατούν τη νοητική τους συνέχεια προκειμένου να μην χάνονται στην άγνοια του χάους αλλά να διατηρούν τη γνώση της μορφής τους και του είδους τους: ώστε το ωραίο στον Ευριπίδη (αλλά γενικά στη φιλοσοφίζουσα Αθήνα) είναι η Γνώση: πλέον η Ελένη στον Ευριπίδη είναι ωραία επειδή επιτέλους μεταφέρει τον Άνδρα Μενέλαο από την άγνοια στη γνώση, άρα η Ωραιότητα είναι Γνώση.

Όμως όλα αυτά –δυστυχώς – δεν γίνονται άμεσα από τον Μενέλαο προς την Ελένη: ο Μενέλαος από μόνος του δεν μπορεί να πιστεύσει ότι η γυναίκα απέναντί του είναι η Ελένη: ο Αθηναίος φιλοσοφών δεν θέλει να δώσει τέτοιου  είδους διαστάσεις στο νού του, θέλει διά των αποδείξεων να πορεύεται ο Νούς του, ήλθε η εποχή όπου και η εμπειρία του Άλλου και του κόσμου υποδύεται το δικό της ρόλο: ο Αγγελιοφόρος είναι αυτός ο οποίος μεταβιβάζει την τελική γνώση στο Μενέλαο, διά της οποίας ανοίγει η οδός της αναγνωρίσεως: το είδωλο Μενέλαε –θα πεί ο αγγελιοφόρος, έχει φύγει, είπε μάλιστα ότι όλα ήταν τερτίπια της Ήρας και ότι η πραγματική Ελένη είναι άλλη: το ψεύδος δεν αντέχει, ο Σωκράτης και η αντικειμενική του γνώση δικαιώνεται, η Αλήθεια αποκαλύπτεται ως συμφωνία εικόνας και σκέψης και του αποκλειομένου τρίτου: η Αλήθεια είναι μία (όπως μία είναι και η Ωραία Ελένη) και αποκλείει κάθε άλλη μορφή και είδος: η αλήθεια είναι μοναδική στην ουσία της.

Η Γυναίκα διαθέτει τη γνώση: ο άνδρας ακούει και μετέπειτα θα εξαγάγει στο σχέδιο επιστροφής στην Πατρίδα: πράγματι η γυνή είναι η απόλυτος ροή η φέρουσα τις δυνάμεις διά των οποίων ο άνδρας κινείται, δομεί και στην κατάλληλη Πατρίδα (τόπο) αποκαθιστά το κτίσμα , την οικογένεια και το βασίλειο. Ο Μενέλαος είναι αυτός ο οποίος αποσπάσει την Ελένη από την Αίγυπτο, αυτός ο οποίος κινεί τη θήλεια δύναμη επιστροφής ώστε στην Σπάρτη όλα να αποκτήσουν την κανονική τους ροή.

ΕΥΡΙΠΙΔΗ, ΕΛΕΝΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ - Σκηνή 2η: (στ. 83-191) Ελένη και Τεύκρος

 
 
                                        
→ Από την Ελένη μάθαμε τηνπροϊστορία της δράσηςκαι ακούσαμε τα βάσανά της.Όμως υπάρχουν πολλά κενά. Όταν η Ελένη καταφεύγει στον τάφο του Πρωτέα, ένα νέο πρόσωπο εμφανίζεταιμπροστά στους θεατές, ένα πρόσωπο που ξέρει τι έγινε στην Τροία και θα συμπληρώσει τακενά της Ελένης αλλά και των θεατών.
 
-Ποιος είναι; ………………………………………………………………………………….……
- Με ποιο τρόπο μαθαίνουμε την ταυτότητά του;
……………………………………………………………………………………………….………...……
- Πώς βρέθηκε στην Αίγυπτο;(στ. 105, 128, 169, 178)
……………………………………………………………………………………………….………...…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
 
-Τι πληροφορίες του αποσπά η Ελένη για όσα την αφορούν, τόσοεπιδέξια,ώστε οΤεύκροςδεν αντιλαμβάνεταιποια είναι;(στ. 102-103, 129-167)
……………………………………………………………………………………………….………...…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
 
→ Συμπερασματικά, ηπαρουσία του Τεύκρου
α) παρέχει πληροφορίες
β) τονίζει την τραγικότητά της Ελένης →δεν ευθύνεται για τίποτα από όσα την κατηγορούν
γ) προωθεί τη δράση και συμβάλλειστην εξέλιξη της υπόθεσης.

http://users.sch.gr/fousteri/eleni/sxolia.pdf 

εξαιρετική ανάλυση της Ελένης του Ευριπίδου. Πατήσθε στο σύνδεσμο.

Ευριπίδου Ελένη, γ΄γυμνασίου αρχαία Ελληνικά από μετάφραση: φύλλο εργασίας με απαντήσεις.

 

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2 (ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ)

1. Η ταυτότητα του ήρωα: Είναι ο Τεύκρος, ο γιος του Τελαμώνα (βασιλιά της Σαλαμίνας). Είναι εξόριστος από τον πατέρα του, επειδή δεν προσπάθησε να αποτρέψει την αυτοκτονία του αδερφού του, Αίαντα, ο οποίος αυτοκτόνησε, επειδή δεν άντεξε που τα όπλα του Αχιλλέα μετά το θάνατό του δεν δόθηκαν στον ίδιο αλλά στον Οδυσσέα. Ήρθε στην Αίγυπτο, για να βρει τη μάντισσα Θεονόη, για να πάρει οδηγίες για το πώς θα φτάσει στην Κύπρο, επειδή έχει πάρει χρησμό από τον Απόλλωνα να ιδρύσει εκεί μια αποικία με το όνομα Σαλαμίνα. Όλα αυτά τα πληρο-φορούμαστε πλέον μέσα από διάλογο (το δράμα δηλαδή αποκτά θεατρικότητα).

Οι πληροφορίες που αποσπά η Ελένη: α) Οι Έλληνες επέστρεψαν από την Τροία εκτός από το Μενέλαο που εξαφανίστηκε στο πέλαγος μαζί με την Ελένη της Τροίας. β) Όλοι θεωρούν το Μενέλαο νεκρό, γιατί χάθηκε στη μέση του πελάγους. γ) Η μητέρα της Ελένης, η Λήδα, αυτοκτόνησε από ντροπή για την κόρη της. δ) Η τύχη των αδερφών της Ελένης παραμένει αβέβαιη. Άλλοι λένε πως σκοτώθηκαν και αυτοί για λόγους τιμής και αξιοπρέπειας, επειδή τους ντρόπιασε η Ελένη, και άλλοι πως έγιναν θεοί - αστέρια (= ο αστερισμός των Διδύμων - προστάτες των ναυτικών). ε) Επιβεβαιώνεται ότι η Ελένη είναι μισητή στους Έλληνες και στ) ότι η Τροία καταστράφηκε ολοσχερώς πριν από επτά χρόνια. Οι πληροφορίες αυτές την καθιστούν τραγικό πρόσωπο γιατί α) γκρεμίζουν τη μοναδική ελπίδα της ότι ο Μενέλαος θα έρθει να τη σώσει και β) αυξάνουν τις ενοχές της, γιατί η Ελένη στην πραγματικότητα είναι αθώα και συνεπώς άδικος ο χαμός των προσφιλών της προσώπων.

2. Τραγική ειρωνεία: Στίχοι: 90-91, 91-93, 96-97, 98-100, 102-103, 134, 140, 142, 146, 150, 187-191.

«Είναι» - «φαίνεσθαι» ( = το παιχνίδι ανάμεσα στην πλάνη και την αλήθεια): Στίχοι: 91-93, 96-97, 102-103, 142, 143, 146, 187-191.

Kάποιες σκέψεις μας στην Ελένη του Ευριπίδου.

H Ελένη του Ευριπίδου σηματοδοτεί την έλλογη προσπάθεια του φιλοσόφου Ευριπίδη να συζητήσει για την έννοια του Ωραίου στην φιλοσοφική Αθήνα, στο κλεινόν άστυ, όπου άνθιζε η Φιλοσοφία. Όπου άνθιζε η νοητική προσπάθεια του Ανθρώπου να καταστήσει το σύμπαν σύνολο δυνάμεων ικανών προς έρευνα και ταξιθέτηση στον ανθρώπινο νού, η νοητική προσπάθεια του Ανθρώπου να σημειώσει την πραγματική ιδεατή και αξιακή θέση του ανθρώπου στην αδυσώπητη ροή του όλου.

Η τραγωδία θα μπορούσε να λέγεται «λόγος περί του Ωραίου» θα μπορούσε μάλιστα να συγκριθεί με τον Πλατωνικό Φίληβο και το Συμπόσιο. Η Ωραιότητα είναι το όριο ανάμεσα στο Χάος και στην Ελληνική άποψη του Κόσμου ως συνόλου Ωραίων και Καλών δυνάμεων οι οποίες μπορούν να ταξιθετηθούν και να προσφέρουν στον Άνθρωπο τους Θεούς, τη Φύση, τον Άνθρωπο, τον Πολιτισμό και την Πόλιν. Η Ωραιότητα είναι αρμονία, σειρά, τάξη, σχήμα, η μη ωραιότητα είναι α-σχήμ(ι)α, απροσδιοριστία, η ωραιότητα είναι γνώση και εξέλιξη ενώ η ασχήμια είναι άγνοια και χάος.

Η Ελένη είναι το σύμβολο της Ελληνικής προσπάθειας διά του Νοός να συζητήσει για ένα σύμπαν σειράς, συμμετρίας, ιδέας και πράξης, ομορφιάς, σκοπού και ενδελέχειας. Η Ελένη η ωραιότητα προκάλεσε τον πόλεμο ανάμεσα στο χάος του χθές και στην προσπάθεια των Ελλήνων να προβάλουν τη συμμετρία, τη σειρά, το νόστο, την προσπάθεια του σκοπού και της Ιθάκης, όμως όλα αυτά είναι τόσο ασαφή ώστε ίσως δεν υπήρξαν ποτέ, ίσως υπήρξαν στο μυαλό κάποιων, η Ελένη ωραιότητα αγνοείται από τους πολλούς και γνωρίζεται από τους ολίγους, για αυτό και ίσως όλος ο τρωϊκός πόλεμος προκλήθηκε από το είδωλο και όχι από την πραγματική Ελένη, το όνειρο των Ελλήνων για ένα κόσμο συμμετρίας, νοητικής και ηθικής τελειότητας ίσως αργεί ίσως η Ελένη κρύβεται και αποτελεί άπιαστο όνειρο, σαν το μεσσία που πολλοί ακόμα περιμένουν.

Ο Ευριπίδης ισορροπεί επικίνδυνα ανάμεσα στο ρεαλισμό του και στον αχανή προσωκρατισμό οντολογισμό, στην αχανή προσπάθεια ο κόσμος να υποταχθεί στη συμμετρία της Ελένειας ωραιότητας. Επικίνδυνα αλλά τα καταφέρνει : η Ελένη αγνοεί διότι η προσπάθεια αρμονικοποίησης του Όλου δεν γνωρίζει ποτέ σειρά και επιτυχία, είναι πάντα εν εξελίξει. Η Ελένη πταίει για όλα διότι όταν χάνεται το χάος και εισέρχεται σειρά όλοι παραπονούνται που θα πρέπει να ωριμάσουν και να προχωρήσουν συμμετρικοί και ενδελεχείς. Ο Ευριπίδης τολμά να υβρίσει τους θεούς, ειδικά την Αφροδίτη – ομορφιά και την Ήρα – ροή διότι η Ελένη-Άνθρωπος ωραιότητα, προσπαθεί να επικρατήσει με την Ανθρώπινη σειρά. Ο Ευριπίδης αν και δεν το θέλει παραδέχεται ότι ο θεός – ωραιότητα πέθανε στον ουρανό και αναστήθηκε στη Γήϊνη Ελένη, γι αυτό και η Ελένη προκάλεσε πολέμους και θανάτους, διότι η ωραιότητα που πρεσβεύει σκοτώνει κάθε προηγούμενο χάος και απροσδιοριστία και εισάγει τον Άνθρωπο στην εποχή της συμμετρίας, της αυτογνωσίας, της εξέλιξης, της ηθικής ακεραιότητας, των αρετών και της δικαιοσύνης και όσων άλλων ο Πλάτων ως συνεχιστής της Ελένειας ωραιότητας θα διακηρύξει στους διαλόγους του.

Η τραγωδία διδάσκεται στην πνέουσα τα λοίσθια Αθήνα, ,μετά την καταστροφική σικελική εκστρατεία, λίγο πρίν να τελειώσει ο πελοποννησιακός πόλεμος, ο πόλεμος ο οποίος απομάκρυνε τους Έλληνες από τη Φύση του χάους και των παθών και τους εισήγαγε στην λογική της πόλεως και των νόμων. Η Ελένη ωραιότητα και συμμετρία και αρμονία θα σωθεί θα εύρει και πάλι τη δοξασμένη της Πατρίδα. Η ωραιότητα ως πολιτική ισορροπία και δικαιοσύνη και πολιτική εξέλιξη μέσα από τις πολιτικές τέχνες και αρετές θα επικρατήσει. Η Ελένη θα νικήσει και θα αποδειχθεί ότι αυτή τελικά επι της ουσίας προκάλεσε τον πόλεμο η ανθρωπότητα να αφήσει το χαώδες φυσικό περιβάλλον και να ανακαλύψει την ωραιότητα ως συμμετρία πνεύματος και σώματος, δικαιοσύνης και πράξεως, παρθενώνος και δισκοβόλου εντός των πόλεων όπους η ψυχή ως δούρειος ίππος θα δεχθεί μόνον τους κατακτητές αυτής της ωραιότητας.

Βασίλειος Μακρυπούλιας, φιλόλογος.

Aρχαία Ελληνικά από μετάφραση. Ελένη Ευριπίδου: Πάροδος (στ. 192- 436):

 

"Η πάροδος ανήκει στα κατά ποσόν μέρη της τραγωδίας.

Δομή : Λυρικό μέρος (στ. 192-288): Προωδός (το πένθος της Ελένης)

                                                                  Κομμός (ο θρήνος Ελένης και χορού)

              Επικό μέρος ( στ. 289-371):  μονόλογος (η διαμαρτυρία της Ελένης)

                                                                 Διάλογος (η προσπάθεια να εξευρεθεί λύση)

             Λυρικό μέρος (στ. 372-436): Αμοιβαία: η αγωνία για το μέλλον

                                                                  Επωδός :  το πάθος της Ελένης.

Προωδός και α΄στροφή : Η επίκληση της Ελένης.

Μόλις φεύγει ο Τεύκρος η Ελένη πέφτει σε βαριά απελπισία. Καλεί τις Σειρήνες, τις δυνάμςισ της γής που με το τραγούδι τους μαγεύουν τους ανθρώπους, να της φέρουν όργανα που βγάζουν λυπητερούς ήχους. Καλεί και την Περσεφόνη, τη βασίλισσα του κάτω κόσμου να της δώσει τα δάκρυα και να της διδάξει τους πένθιμους σκοπούς που αρμόζουν ώστε να αρχίσει τον επιθανάτιο θρήνο για τους βαριόμοιρους νεκρούς.

Α΄αντιστροφή : το εισόδιο τραγούδι του χορού:

Οι αιχμάλωτες Ελληνίδες οι οποίες μέχρι εκείνη τη στιγμή ρούχα άπλωναν στην ακροθαλασσιά άκουσαν τη θρηνητική κραυγή και με αγωνία έσπευσαν να ιδούν τι συμβαίνει. Ο θρήνος της Ελένης τους έφερε στο νού μία παλαιά ανάμνηση όταν κάποτε είχαν ακούσει τον κοπετό κάποιας νεράϊδας που αντιστεκόταν στην ερωτική επίθεση του θεού Πάνα.

"Ο Χορός στην αρχαία τραγωδία, εκτός ελαχίστων περιπτώσεων, απαρτίζεται από γέροντες ή γυναίκες από άτομα δηλαδή που διαθέτουν τη σοφία τη σύνεση και την πείρα της ηλικίας ή την ευαισθησία και το ευσυγκίνητο του γυναικείου φύλου,αλλά είναι αδύναμα να δράσουν αποφασιστικά. Ο χορός είναι ο Λαός, για αυτό και η ενδυμασία του χορού φαντάζει ομοιόμορφη και ομιλεί ένας ή μία εκ μέρους όλων. Αντιπροσωπεύει ο χορός την κοινή άποψη και κοινή λογική. Έμπαινε ο χορός σοβαρός και μετρημένος στη σκηνή και λόγου της θρησκευτικότητας της τραγωδίας αλλά διότι υπήρχε το μέτρο, σε αντίθεση με σημερινές παραστάσεις τραγωδιών όπου αυτά δεν τηρούνται και υπάρχει περίπτωση  ο χορός να εισέλθει επί της σκηνής αλλαλάζον.

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση γ΄γυμνασίου, Ελένη Ευριπίδου, ανάλυση προλόγου.

 

Ελένη  Ευριπίδου.

Ανάλυση προλόγου.

1.Θα πρέπει να προσεχθεί το καινό ευριπίδειο μοτίβο της τραγωδίας αυτής το οποίο είναι η υπόσχεση του Ερμή προς την Ελένη (στ.69-73) ότι κάποια μέρα η αλήθεια θα αποκαλυφθεί και η ίδια θα αποκατασταθεί στα μάτια όλων και ότι τελικά θα γυρίσει στην πατρίδα της με το Μενέλαο. Με τον τρόπο αυτό ο τραγωδός προοικονομεί το αίσιο τέλος της τραγωδίας (στο τέλος νικά το καλό (Πλάτων: δεν υπάρχει το κακό, το κακό είναι απουσία καλού).Την ίδια στιγμή όμως αφήνει να διαφανεί ότι το αίσιο τέλος δεν θα έλθει αβίαστα.

2. Η προσωπικότητα της Ελένης: Ως γυναίκα των ηρωϊκών χρόνων και μάλιστα από βασιλική γενιά, η Ελένη εμφανίζεται εδώ με όλα τα γνωρίσματα που της επιβάλει η ανθρώπινη φύση της και η αυτοκρατορική καταγωγή της. Είναι αφοσιωμένη σύζυγος και επομένως αθώα για όλα όσα της καταμαρτυρούν. Διαθέτει παράλληλα όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά τα οποία συνθέτουν τον κώδικα τιμής της κοινωνικής τάξης της, τιμή και γενναιότητα.

3. Η τραγικότητα της Ελένης : Η ευριπίδεια Ελένη είναι παγιδευμένη μέσα στα παιχνίδια των θεών. Την τραγική της μοίρα καθόρισαν δυνάμεις τις οποίες και δεν μπορεί να ελέγξει. Η Αφροδίτη, η Ήρα και ο Δίας, καθένας με το δικό του τρόπο και με τα δικά του κίνητρα μετέτρεψαν το όνομά της σε συνώνυμο του ολέθρου και της απιστίας,ενώ οι πάντες θεωρούν ότι αυτή είναι η αιτία ενός πολυαιμάκτου πολέμου (στ.62-4).

4. Ο έλεος και ο φόβος. Το τραγικό αδιέξοδο της ηρωίδας, το αίσθημα της δυσφορίας για τον εγκλεισμό της σε καταστάσεις που δεν αποτελούν επιλογή της και από τις οποίες ο μόνος τρόπος για να αποδράσει είναι ο θάνατος, δημιουργούν στους θεατές τον έλεο και το φόβο συναισθήματα δηλαδή οίκτου για το παρόν της Ελένης και φόβου για το μέλλον της. Στην προκειμένη λοιπόν περίπτωση οι αριστοτελικοί όροι του ελέου και του φόβου μεταπλάθονται σε ένα είδος κλειστοφοβίας.

5. Οι θεολογικοί προβληματισμοί : Η Ελένη αμφιβάλλει για την αλήθεια της φήμης που τη θέλει κόρη θεού (στ.25). Μιλά με επικριτικό ύφος για το Δία (στ. 24) ο οποίος έχει σμίξει με τη μητέρα της ενώ παρακάτω τον σχολιάζει με αδιόρατη ειρωνεία διότι παρόλα έχει κάνει για την Ελένη ο Δίας, παρά ταύτα φρόντισε τουλάχιστον ώστε το ταξείδι της στην Αίγυπτο να είναι τουλάχιστον άνετο.

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση γ΄γυμνασίου, Ελένη Ευριπίδου. Φύλλο εργασίας. Πρόλογος, στ. 1-45.

Υπόθεση: βρισκόμαστε στην Αίγυπτο, τη χώρα του Νείλου. Παλαιά βασίλευε εκεί ο Πρωτέας, τώρα βασιλεύει ο γιός του ο Θεοκλύμενος, ο οποίος  μάλιστα έχει και μία αδελφή τη Θεονόη. Εκεί ευρίσκεται η Ελένη διότι το είδωλό της πήγε στην Τροία, η Ελένη μας εισάγει μέσα από τον πρόλογο στην τραγική της ιστορία και μας συστήνεται.

Η τραγικότητα της Ελένης έγκειται στο ότι ενώ δεν ευθύνεται για το προσωπικό της δράμα (έχασε την οικογένειά της, ευρίσκεται σε μία ξένη χώρα, προκάλεσε (πιστεύουν οι άνθρωποι) έναν ιδιαίτερα φονικό πόλεμο) παρά ταύτα πληρώνει όλα όσα της προκάλεσαν άλλες δυνάμεις με το προσωπικό της δράμα και πόνο. Εισάγεται λοιπόν η έννοια της προσωπικής ευθύνης η οποία τόσο πολύ θα απασχολήσει τους ανθρώπους τα επόμενα χρόνια. Η Ελένη πάντως είναι παγιδευμένη μέσα στα παιχνίδια των θεών, την τραγική της μοίρα καθόρισαν δυνάμεις που δεν μπορεί να ελέγξει, ο Ευριπίδης θέτει το πρόβλημα των ορίων –γνωσιολογικών και αξιολογικών- της ανθρώπινης προσωπικότητας.

Η προσωπικότητα της Ελένης ως γόνος βασιλικής οικογένειας εμφανίζεται εδώ με όλα τα γνωρίσματα που επιβάλλουν η αριστοκρατική της καταγωγή και η γυναικεία φύση της. Είναι αφοσιωμένη στην οικογένειά της και στο σύζυγό της, είναι αθώα και θέλει να επιστρέψει στη ζωή που της ανήκει. Πληρώνει όμως την ωραιότητά της μέσα από τις απάτες των θεών, ο Ευριπίδης μεταφέρει τις φιλοσοφικές αλήθειες ότι το ωραίο και το καλό ξεχωρίζουν και είναι αυτές οι αξίες οι οποίες μοιράζονται στους ανθρώπους οι οποίοι με βάση αυτές αναπτύσσουν και τους εαυτούς τους και τον κόσμο.

Aρχαία Ελληνικά από μετάφραση. Ευριπίδου Ελένη. Στοιχεία εισαγωγής.

Η γένεση της τραγωδίας.

1) η τραγωδία, ένα ποιητικό είδος, που προορίζεται να γίνει θεατρική παράσταση, (δραματική ποίηση) αποτελεί σύνθεση της επικής ( αφήγηση- απαγγελία) της λυρικής (τραγούδι) και της χορικής ποίησης ( τραγούδι με συνοδεία χορού).

Ιστορικά συνδέεται με τα δρώμενα ( έκσταση, μεταμφίεση και χορικό τραγούδι).

Η τραγωδία προήλθε από το διθύραμβο. Ο διθύραμβος τραγουδιόταν από ένα χορό στον οποίο ηγείτο ένας κορυφαίος, και τα θέματά του αντλούνταν από τη ζωή και τα παθήματα του Διονύσου.Τον 6^ο αι.π.Χ το τραγούδι αυτό έγινε έντεχνο με τις καινοτομίες του Αρίωνα ενώ ο Θέσπις του προσέθεσε το διαλογικό και δραματικό στοιχείο.

Η τραγωδία διαθέτει δύο επίπεδα: 1) λυρικό (χορός)

                                                                 2) επικό (διάλογος)

Μέρη της τραγωδίας:  Κατά ποσόν μέρη: πρόλογος

                                                                             Επεισόδια

                                                                             Έξοδος (επικά μέρη)

                                                                             Πάροδος

                                                                             Στάσιμα (λυρικά μέρη).

                                            Κατά ποιόν μέρη: μύθος (υπόθεσις)

                                                                              ήθος (χαρακτήρας και συναισθήματα)

                                                                              όψις  ( σκηνοθεσία και σκηνογραφία)

                                                                               λέξις (μορφή του λόγου)

                                                                                μέλος (μουσική επένδυση).

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση. Α’Κείμενο. Ευριπίδη,Ελένη. Β΄Επεισόδιο,2η σκηνή,στίχοι 786-810.

 «ΑΓ:Δυσκολονόητος ο Θεός,παιδί μου,

         ολοένα αλλάζει.Εδώθε κείθε σέρνει,

         πότε ψηλά,πότε βαθιά τα πάντα.

         ο ένας δυστυχάει,ο άλλος όχι,

         όμως κι΄αυτός κακό θάνατο βρίσκει.

         Δεν έχει πάντα η τύχη σιγουριά.Κι οι δυό σας

         βάσανα δοκιμάσατε,απ’ του κόσμου

         τα λόγια εσύ,κι’αυτός από τους πολέμους.

         Σαν πολεμούσε,τίποτε δικό του.

         Και τώρα δίχως κόπο η ευτυχία.

         Δεν ντρόπιασες το γέροντα γονιό σου

         και τους Διόσκουρους,δεν έχεις κάνει

         όσα δεινά σου φόρτωσαν.Θυμάμαι

         το γάμο σου,στο νου μου ξαναφέρνω

         πως έτρεχα βαστώντας τις λαμπάδες

         πλάι στο αμάξι σου κι εσύ νυφούλα

         μαζί μ’αυτόν το πατρικό σου σπίτι

         το ευτυχισμένο χαιρετούσες.Όποιος

         δε νοιώθει σέβας για τ’αφεντικά του

         και δε συμπάσχει σε χαρές και λύπες,

         δούλος κακός.Εγώ κι αν είμαι σκλάβος,

         θέλω μες στους καλούς να με λογιάζουν.

         Λεύτερος αν δεν είμαι,λεύτερη έχω

         ψυχή.Το’ να κακό κάλλιο από τα δύο:φαύλη

         να’χω καρδιά και δούλο να με λένε.».

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση. Α’Κείμενο. Ευριπίδη,Ελένη.

Β΄Επεισόδιο,2^η σκηνή,στίχοι 786-810.

 «ΑΓ:Δυσκολονόητος ο Θεός,παιδί μου,

         ολοένα αλλάζει.Εδώθε κείθε σέρνει,

         πότε ψηλά,πότε βαθιά τα πάντα.

         ο ένας δυστυχάει,ο άλλος όχι,

         όμως κι΄αυτός κακό θάνατο βρίσκει.

         Δεν έχει πάντα η τύχη σιγουριά.Κι οι δυό σας

         βάσανα δοκιμάσατε,απ’ του κόσμου

         τα λόγια εσύ,κι’αυτός από τους πολέμους.

         Σαν πολεμούσε,τίποτε δικό του.

         Και τώρα δίχως κόπο η ευτυχία.

         Δεν ντρόπιασες το γέροντα γονιό σου

         και τους Διόσκουρους,δεν έχεις κάνει

         όσα δεινά σου φόρτωσαν.Θυμάμαι

         το γάμο σου,στο νου μου ξαναφέρνω

         πως έτρεχα βαστώντας τις λαμπάδες

         πλάι στο αμάξι σου κι εσύ νυφούλα

         μαζί μ’αυτόν το πατρικό σου σπίτι

         το ευτυχισμένο χαιρετούσες.Όποιος

         δε νοιώθει σέβας για τ’αφεντικά του

         και δε συμπάσχει σε χαρές και λύπες,

         δούλος κακός.Εγώ κι αν είμαι σκλάβος,

         θέλω μες στους καλούς να με λογιάζουν.

         Λεύτερος αν δεν είμαι,λεύτερη έχω

         ψυχή.Το’ να κακό κάλλιο από τα δύο:φαύλη

         να’χω καρδιά και δούλο να με λένε.».

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση. Α’Κείμενο. Ευριπίδη,Ελένη.

Β΄Επεισόδιο,2^η σκηνή,στίχοι 786-810.

«ΑΓ:Δυσκολονόητος ο Θεός,παιδί μου,

ολοένα αλλάζει.Εδώθε κείθε σέρνει,

πότε ψηλά,πότε βαθιά τα πάντα.

ο ένας δυστυχάει,ο άλλος όχι,

όμως κι΄αυτός κακό θάνατο βρίσκει.

Δεν έχει πάντα η τύχη σιγουριά.Κι οι δυό σας

βάσανα δοκιμάσατε,απ’ του κόσμου

τα λόγια εσύ,κι’αυτός από τους πολέμους.

Σαν πολεμούσε,τίποτε δικό του.

Και τώρα δίχως κόπο η ευτυχία.

Δεν ντρόπιασες το γέροντα γονιό σου

και τους Διόσκουρους,δεν έχεις κάνει

όσα δεινά σου φόρτωσαν.Θυμάμαι

το γάμο σου,στο νου μου ξαναφέρνω

πως έτρεχα βαστώντας τις λαμπάδες

πλάι στο αμάξι σου κι εσύ νυφούλα

μαζί μ’αυτόν το πατρικό σου σπίτι

το ευτυχισμένο χαιρετούσες.Όποιος

δε νοιώθει σέβας για τ’αφεντικά του

και δε συμπάσχει σε χαρές και λύπες,

δούλος κακός.Εγώ κι αν είμαι σκλάβος,

θέλω μες στους καλούς να με λογιάζουν.

Λεύτερος αν δεν είμαι,λεύτερη έχω

ψυχή.Το’ να κακό κάλλιο από τα δύο:φαύλη

να’χω καρδιά και δούλο να με λένε.».

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση. Αρχαία Ελληνική Τραγωδία.

Τα κατά ποσόν μέρη της τραγωδίας.

Στη διάρθρωση της τραγωδίας ξεχωρίζουν τα τυπικά συστατικά  μέρη του έργου : τα κατά ποσόν μέρη της τραγωδίας :Σε άλλα από αυτά δεσπόζει το επικό και σε άλλα το λυρικό στοιχείο.

 Επικό στοιχείο: πρόλογος              λυρικό στοιχείο:  πάροδος

                              Επεισόδια                                            στάσιμα      

                              Έξοδος                                                  κομμοί

                                                                                             Μονωδίες/αμοιβαία μέλη

Τα κατά  ποιόν  μέρη της τραγωδίας.

Στην αισθητική  ανάλυση  μιάς τραγωδίας είναι καθιερωμένη μία άλλη διάκριση  όπου δεν μας ενδιαφέρει ολόκληρος ο διαχωρισμός του έργου σε επιμέρους τμήματα (όπως στην κατά ποσόν διαίρεση).Εδώ με ένα κριτήριο πιο ποιοτικό ανευρίσκουμε τα δομικά στοιχεία του έργου ,τα κατά ποιόν  μέρη της τραγωδίας,τα οποία και είναι: