Nέα Ελληνικά κείμενα Α΄Λυκείου. Η αρπαγή της γυναίκας του Διγενή.

Φύλλο εργασίας.

Ανάλυση:

Ενότητες:

1-3, 4-9,10-21,21-28.

Ιδέες:

Α) Η ιδέα του ήρωος ο οποίος θυσιάζει τα πάντα για τα ιερά ιδεώδη του.

Β) Η έννοια της λαϊκής ψυχής η οποία τρέφεται από τους θρύλους γενναίων ανδρών τους οποίους έχει ως παράδειγμα.

Γ) Η αγάπη και η αφοσίωση  προς την Πατρίδα αλλά και προς τους ανθρώπους μας.

Δ) η σχέση ανθρώπων και ζώων.Η έννοια του υπερφυσικού.

1.Στο ποίημα υπάρχουν όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά τα οποία συναντούμε στα δημοτικά τραγούδια: ισομετρία(Κάτω….σε  βαθύ λιβάδι)

                       Επανάληψη στίχου( αν την εκλέψανε…αν την εκλέψανε)

                       Το θέμα του αδυνάτου(ένας μαύρος χιλίων χρονών)

                       Προσωποποιήσεις( όσοι μαύροι τον είδανε).

2.Επίσης υπάρχουν  στοιχεία του ακριτικού τραγουδιού:

Ηρωϊκή πνοή: και ο Διγενής είναι και ήρτε…

Τολμηρή έκφραση: (αίμαν εκατουρούσαν)

3.Στην αρχή γνωρίζουμε το χώρο μέσα στον οποίο εκτυλίσσεται  το ποίημα: κάτω κόκκινα χρώματα( επίτηδες το κόκκινο , συνειρμός αίματος και αισθήματος) και σε βαθύ λιβάδι. Ο ανοικτός χώρος είναι  χώρος δράσης.

«Πουλάκι». Ο Ομηρικός οιωνός, ήταν σημαντικό να κατανοούν οι άνθρωποι την κίνηση των οιωνών από την εποχή των επών.(Εις οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί πάτρης).

Η κλοπή της γυναικός μας θυμίζει την αρχή του λοιμού στο στρατόπεδο των Αχαιών στην Τροία. Και εκεί λόγω της αρπαγής της Βρισηίδας και της Χρυσηίδας συνέβηκε η οργή του θεού Απόλλωνος. Η γυναίκα ως αιτία δράσης είναι κοινή ανάμεσα σε έπη και σε δημοτικά τραγούδια.

Στιχ.10-11 : επανάληψη του ρήματος ξεκλειδώνει.

12-13: στοιχείο υπερβολής.

Στιχ.19-22: η προετοιμασία,  η αποφασιστικότητα ανάμεσα σε λόγια και έργα.

Στιχ.26-28: Λόγω της αρπαγής της ωραίας Ελένης ξέσπασε ο τρωϊκός πόλεμος.

Ασκήσεις:

1.Να συγκρίνεις το ποίημα του Διγενή με το παρακάτω απόσπασμα από  το μύθο της κόμης της Βερενίκης:

Νέα Ελληνικά κείμενα Α΄Λυκείου. Σχέδιο μαθήματος. «Του νεκρού αδελφού».

Α. Αφόρμηση.

Το δημοτικό αυτό τραγούδι αφηγείται την υπερφυσική ιστορία του νεκρού αδελφού που τον σηκώνουν από το μνήμα οι κατάρες της μάνας για να εκπληρώσει την υπόσχεση πού έδωσε , φέροντας τη λατρευτή κόρη στη μάνα.

Β.Σύνδεση με μύθους.

Είναι πανάρχαια πίστη ότι η φύση, ο θεός, ανασταίνονται την άνοιξη και πεθαίνουν το χειμώνα. Το μυστήριο της νεκρανάστασης και της συνέχειας της ζωής, των κρυφών ανθρωπίνων δυνάμεων χαρακτηρίζει την παραλογή αυτή. Ο Πλούταρχος, αναφέρει: «Οι Φρύγες, επίσης, που πίστευαν ότι ο Θεός κοιμάται τον χειμώνα, ενώ το καλοκαίρι είναι ξυπνητός, έκαναν βακχικές τελετές προς τιμήν του, τον χειμώνα τους κατευνασμούς και το καλοκαίρι τις ανεγέρσεις. Οι Παφλαγόνες, τέλος, πιστεύουν ότι τον χειμώνα είναι ο Θεός δεμένος και φυλακισμένος, ενώ την άνοιξη κινείται κι ελευθερώνεται» (Πλούταρχος, Ηθικά, «Περί Ίσιδος και Οσίριδος», 378E).

Γ. Στοιχεία Παραλογής:

1.Το ποίημα είναι πολύστιχο αφηγηματικό τραγούδι.

2.Εξιστορεί δραματικά γεγονότα(την ανάσταση του αδελφού,αλλά και τον τελικό θάνατο τους.

3.Έντονα μυθικά στοιχεία( Η Ανάσταση του Αδελφού, τα πουλιά που ομιλούν).

Δ.Ιδέες.

1.Η πίστη στις ανώτερες αξίες της ζωής(στην οικογενειακή αγάπη και αφοσίωση).

2.Οι οικογενειακοί δεσμοί και η αγάπη μεταξύ των μελών της οικογένειας.

3.Η πίστη στις ανώτερες ανθρώπινες δυνάμεις οι οποίες πολλές φορές θα πρέπει να καθοδηγούν τους ανθρώπους.

4.Προβολή των θρησκευτικών αξιών  και ιδεών.

5.Η νίκη επί του αδυνάτου.

6,Η συγκεκριμένη θέση της γυναίκας.

ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ Κ.Π.ΚΑΒΑΦΗΣ

ΘΕΜΑ: Η απόδοση τιμής στους ανθρώπους που μένουν πιστοί στις αξίες και στα ιδανικά τους και κρατούν ανυποχώρητη στάση ακόμα και όταν προβλέπουν την ανατροπή και την ήττα.

ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ: Η ασυμβίβαστη πίστη στο χρέος και στον ηθικό κώδικα που θέτει ο άνθρωπος στη ζωή του.

ΕΝΟΤΗΤΕΣ – ΠΛΑΓΙΟΤΙΤΛΟΙ:

1^Η ΕΝΟΤΗΤΑ:   α) στ.1-2: Τιμή σε εκείνους που υπερασπίζονται «Θερμοπύλες».

                        β) στ.3-10: Οι ηθικές αξίες που υπερασπίζονται.

2^Η ΕΝΟΤΗΤΑ: στ.11-14: Η αρετή της πρόβλεψης.

ΤΕΧΝΙΚΗ:

-          Το ποίημα ακολουθεί την τεχνοτροπία του συμβολισμού.

-          Έχει τη μορφή διδακτικού μονολόγου που εκφωνείται από έναν ομιλητή, ενώ ο ποιητής δε συμμετέχει στα ποιητικά δρώμενα.

-          Ο ομιλητής μιλάει με την προοπτική του σήμερα.

-          Η παρένθεση του στίχου 12 έχει εμφατικό χαρακτήρα.