Η Οντολογία του Ελληνισμού μέσα από τις λέξεις:

 

Ο Ελληνισμός, μέσω κειμένων αλλά και έξω από αυτά, είναι ροή, κίνησις, δράσις, σκοπός. Η λέξις ροή εξάλλου (αλλά και το γράμμα –ρ) ευρίσκεται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε πλείστες όσες λέξεις: Θεών, φυσικών οντοτήτων, πλανητικών συστημάτων και ανθρώπων: Η ροή είναι η Ήρα, η οποία ώς Ρέα ρέει: η Ρέα διά του Κρόνου ρέει την οντολογική ενέργεια φανερώνοντας θεούς και ανθρώπους, είναι οι θεογονείς, θεομήτωρ και θεοπάτωρ: η Ήρα επίσης διά της δυνάμεως Διός ρέει την ενέργειά της προς τους ανθρώπους: η Ήρα με την Αθηνά είναι ο ορισμός της Ομηρικής ωραιότητος: η Ήρα ρέει τη ζήλεια, την οργή, την ψυχική ενατένιση δημιουργική της ψυχής, η Αθηνά τη Σοφία του Νοός: η οποία αφυπνίζει το Νού: με αυτόν τον τρόπο η ροή της Ήρας και της Αθηνάς ζωοποιεί Νού και Ψυχή του Ανθρώπου: διότι ο Όμηρος μετέφερε τα χαρακτηριστικά της Ήρας και της Αθηνάς στην Ελένη ώς Ωραιότητα τα οποία ενσαρκώνονται από αυτούς που ρέουν τη συμπαντική ενέργεια, Ήρωες. Οι άνθρωποι έχουν τη ροπή, ρέουν προς τη συμπαντική τους τελειότητα. Έχουν επί της ροής (φρήν) Νούν ώστε να αντιλαμβάνονται την πορεία τους και να την κατευθύνουν με ιδέες και αξίες. Θρώσκουσιν άνω (επί ροής εισίν-θρώσκω) ώστε να επιστρέψουν σε όλους τους οντολογικούς προορισμούς τους.

Η ροή έπαιξε τεράστιο ρόλο ως οντολογικό μέγεθος στους προσωκρατικούς και αυτό φαίνεται από την ετυμολογία των λέξεων που αυτοί οι τιτάνες του πνεύματος χρησιμοποίησαν: επί της μη περατής ροής (άπειρο) ο Αναξίμανδρος έστησε την Οντολογία του, και ο τεράστιος Εμπεδοκλής επί της ροής των ζωντανών όντων (ριζώματα) στοιχειοθέτησε τη σειρά της οντολογίας του.

Οι Έλληνες όμως ήταν οντολόγοι σύμμετροι, οπαδοί της αρμονίας: Επί της ροής εισίν (αραρίσκω-αρμόζω=αρμονία). Ήξεραν πολύ καλά ότι πρέπει να προσδιορισθούν σε σχέση με τη θέση τους στο Όλον ώστε να κατανοήσουν τη σταθερή οντολογική τους συνέχεια ώς μεταβολή του σταθερού τους σημείου: για αυτό και ανεκάλυψαν το Ειμί: μέσα από το Ειμί ξεπήδησε το  Είναι, Είναι κάτι όταν υπάρχει ώς πηγή οντολογικών προσδιορισμών οι οποίοι εξελίσσουν τον άνθρωπο: για αυτό ο Παρμενίδης ωμίλησε περί του Είναι, εννοούσε ότι Είναι (υπάρχουν) όλα εκείνα τα οντολογικά όπλα τα οποία ώς ιδέες αξίες και αρχές υπάρχουν και κατευθύνουν τον άνθρωπο. Άρα υπάρχει το Όν (μετοχή του ειμί) ώς κάτι πλήσμον δυνάμεων, άρα η τελεία ύπαρξις είναι η μετοχή του ειμί (ουσία): κάτι είναι ουσία όταν είναι γεμάτο από τις δυνάμεις που το ωθούν προς το επόμενο οντολογικό στάδιο. Το Ειμί ζωντανεύει την ανθρώπινη σχέση σε συνάρτηση με όλους και όλα: παρουσία, απουσία, συνουσία (όλα εκ της μετοχής του: ούσα): ειδικά η συν-ουσία είναι η ανταλλαγή όλων των συμπαντικών δυνάμεων οι οποίες συνεργάζονται για την επιστροφή στην μεγάλη οντολογική σειρά.

Η δύναμις της οργής στην Ελληνική κοσμοθέαση.

Η λέξις «οργή»  και η δύναμις που  αυτή περικλείει, ενέχει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του Ελληνικού μοντέλου του κόσμου και του Ανθρώπου. Σε καθαρή ετυμολογική βάση η λέξη «οργή» έχει σχέση με το έργο, δηλώνει την εκτέλεση και δημιουργία συγκεκριμένων δυνάμεων και ενεργειών. Εργάζεται κάποιος προκειμένου να συνθέσει κάποιες δυνάμεις προκειμένου να δημιουργήσει νέα όντα, προϊόντα, και καταστάσεις.

Ο Ησίοδος στη Θεογονία του αποκαλύπτει την οργή της Γαίας, εννοώντας τη δύναμη εκείνη η οποία θέλει και επιθυμεί να εξωτερικεύσει δυνάμεις, να φανερώσει προθέσεις, να συνθέσει ενέργειες ώστε να παράξει νέες μορφές και ουσίες. Άρα λοιπόν η Ησιόδεια οργή είναι το έργον της Γής η οποία μέσα από το Χάος και τη Νύκτα, τον Ουρανό και τον Τάρταρο θέλει να εργασθεί με δυνάμεις οντικής συνεχείας προκειμένου να παράξει μορφές και ουσίες οντικής συνέχειας. Η οργή είναι η μεγάλη επιθυμία των μεταχαοτικών δυνάμεων να παράξουν νέες μορφές ζωής, νέες οντικές συνέχειες, νέα συστήματα ζωής. Είναι η μεγάλη δημιουργός και τροφός των όντων που ξεπηδούν μέσα από το χάος. Είναι η οργή το ιερό συναίσθημα της Γαίας προκειμένου δυνάμεις να γνωσθούν και να συντεθούν γεννώντας και αποκαλύπτοντας οντικές συνέχειες και εξελίξεις.

Περί της Επιχαρμείου φράσεως: Νούς ορά και Νούς ακούει.

 

Το σύνολο των αισθήσεων εξισούται με το Νού; Εάν ναι τότε οι αισθήσεις μπορούν να αντικαταστήσουν το Νού όπως και ο Νούς τις αισθήσεις. Δηλαδή μπορεί ο Άνθρωπος να ζήσει χωρίς Νού μόνον διά των αισθήσεων ή χωρίς αισθήσεις μόνον διά του Νοός; Η απάντησις είναι αρνητική, όμως με μία πιο προσεκτική ματιά θα διαπιστώσουμε ότι υπήρξε εποχή όπου οι άνθρωποι ζούσαν μόνον με τον Νούν  χωρίς τις  επιρροές των αισθήσεων (οι μύστες και οι εκστασιαζόμενοι φωτισμένοι άνθρωποι, οι μέτοχοι των Ελευσινείων μυστηρίων) σήμερα αντιθέτως σταδιακά οι άνθρωποι ζούν σε καθεστώς εικονικών αισθήσεων χωρίς την αναγκαιότητα του Νοός o oποίος σταδιακά υποχωρεί χάριν των ψηφιακών αισθήσεων.

Νούς ορά και Νούς ακούει: ο Νούς δεν ορίζεται, δεν υπάρχουν ούτε δύο φιλόσοφοι οι οποίοι θα συμφωνήσουν περί την ποιότητα του Νοός. Υπήρχαν εποχές κατά τις οποίες οι άνθρωποι αγνοούσαν την ύπαρξιν του Νοός, οι Θεοί άραγε έχουν Νού, υπό την έννοια ότι οι σκέψεις τους και οι δυνάμεις τους είναι συσσωρευμένες σε ένα και μόνο μέρος της υπάρξεώς τους; Εάν θεωρήσουμε την ιστορία του Πρωταγόρου ο άνθρωπος δεν είχε και δεν διέθετε Νούν διότι ο Προμηθέας τον επροίκισε με τον Νούν, ώστε ο Άνθρωπος υπήρξε πρό του Νοός και θα υπάρξει και μετά από αυτόν: εξάλλου ο θάνατος δεν είναι τίποτε άλλο από την απελευθέρωση – και όχι τη διαχώριση- του Νοός η οποία απελευθέρωσις αναλύει συμπαντικά και το ανθρώπινο σώμα.

Το μεγάλο ερώτημα είναι το εξής: ο Νούς του Ανθρώπου συλλαμβάνει συγκεκριμένες συμπαντικές δυνάμεις, τις ανεξαρτητοποιεί και τις μεταφέρει διά των αισθήσεων στην ενεργό πραγματική ζωή, η οποία είναι μία και συγκεκριμένη , και εξαρτάται και από τον Νούν και από τις αισθήσεις: όλα όσα περνούν από αυτά τα μεγέθη είναι τα μόνα που υπάρχουν και ο τρόπος τους είναι ο μόνος τρόπος εκτύλιξης των πραγμάτων και των γεγονότων;είναι τέλος πάντων η μόνη αλήθεια όσα συλλαμβάνει ο Νούς και περνά στην πραγματική ζωή διά των αισθήσεων;

Όλα όσα συλλαμβάνει ο Νούς είναι τα μοναδικά που υπάρχουν στο όλο σύμπαν; Μα εάν όσα συλλαμβάνει ο Νούς ήταν τα μοναδικά που υπήρχαν στο σύμπαν τότε θα ήμασταν παντοδύναμοι διότι θα τα γνωρίζαμε απόλύτα και θα ήταν οι γέφυρές μας προς την λοιπή συμπαντική πορεία: εξάλλου όλα όσα συλλαμβάνει ο Νούς είναι μονοδιάστατα και εξαντλούνται όλα επειδή περνούν τις αισθήσεις , όσα οι αισθήσεις συζητούν περί των συλλήψεων του Νοός εξαντλούν όλο το βάθος των συνειλημμένων οντολογικών δυνάμεων και δεν χρειάζεται ο άνθρωπος να ερευνήσει περαιτέρω το σύμπαν και τις δυνάμεις του που ήδη διά του νοός και των αισθήσεων καθιερώθηκαν στη γή;

Η δυναμική της μορφής στα Ομηρικά έπη.

 

Τα Ομηρικά Έπη αποτελούν την πύλη εισόδου της Ελληνικής Μυθολογίας στην έλλογη Ελληνική νοητική φιλοσοφία: μπορούμε πλέον να καταλάβουμε ότι η δύναμις των Ομηρικών επών είναι η μορφή ως σύνολο των συμπαντικών και λοιπών κοσμικών ιδιοτήτων που καθορίζουν την ανθρώπινη προσωπικότητα. Βέβαια σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να εκτιμήσουμε το γεγονός ότι πρίν τον Όμηρο εχάθηκαν συλλήψεις οι οποίες έχουν να κάνουν με ανώτερες συμπαντικές οντότητες πέρα από κάθε φαντασία, οντότητες που έβγαιναν μέσα από τα σπλάχνα του όντος και συνέχιζαν, πέρα από την νύκτα και την ημέρα. Ο Όμηρος φαίνεται ότι διατηρήθηκε στην ανθρώπινη ανάμνηση αυτής της διάστασης διότι είναι αυτός ο οποίος σταθεροποίησε και προίκισε τη βάση του πολιτισμού μας που δεν είναι άλλη από τη μορφή.

Όλα λοιπόν στον Όμηρο γίγνονται την Ημέρα, τουλάχιστον δεκάδες φορές επαναλαμβάνεται η φράση : «ήμος δε ηριγένεια εφάνη ροδοδάκτυλος Ηώς». Ο Όμηρος είναι αυτός ο οποίος καταργεί τη Νύκτα, η Νύκτα όμως έχει ήδη καταργηθεί στην Ελληνική μυθολογία, τα πλάσματα της Νύκτας είναι σκοτεινά και ά-σχημα ενώ της Ημέρας όμορφα και προσεγγίσιμα. Τίποτε στον Όμηρο δεν γίνεται τη Νύκτα, όλα γίνονται αφ΄ής στιγμής ξημερώσει, ο ύπνος μάλιστα καλείται κάτι το φοβερό (νήδυμος) και είναι ευχάριστος όταν τον στέλνει η θεά Αθηνά διότι ο ήλιος και το φώς του, η Ημέρα και η λάμψη της είναι η ευχαρίστηση, ο νόστος και η πορεία του ανθρώπου. Στην Ιλιάδα μάλιστα η Ελένη αποτελεί την επίσημη ανθρώπινη μορφή ως σύνολο συμπαντικών ιδιοτήτων (ο άνθρωπος θα πρέπει να είναι ωραίος, γενναίος, γέφυρα ανάμεσα σε γή και ουρανό). Επίσης η μορφή των θεών προσφέρεται διά του ανθρωποκεντρισμού προκειμένου να φανεί ότι ο άνθρωπος θα πρέπει να έχει τόσο ουράνιες όσο και γήϊνες ιδιότητες.

 Από εκεί και πέρα στην Ιλιάδα η μορφική φιλοσοφία του Ομήρου είναι κυρίως πνευματική: οι άνθρωποι καλούνται να υιοθετήσουν τις συμπαντικές και λοιπές κοσμικές ιδιότητες που εννοούνται διά της Ελένης, των ηρώων και λοιπών πρωταγωνιστών. Στην Οδύσσεια όμως συζητούμε για τη διαλεκτική Ημέρας και Νύκτας, μορφών αποδεκτών και μορφών μη αποδεκτών: ας προσέξουμε τούτο: όλες μα όλες οι δοκιμασίες του Οδυσσέως έχουν μορφή: οι Κίκονες, ο Αίολος, ο Κύκλωπας κ.λ.π. Οι δοκιμασίες του δεν είναι πνευματικές αλλά μορφικές: ίσως αυτό αποτελεί και την πεμπτουσία των Ομηρικών επών ειδικά διά της Οδυσσείας: Ο Όμηρος δημιουργεί ανθρώπινη μορφή, αποθεώνει την Ημέρα (διότι όλα γίνονται υπό το Φώς (για αυτό και η βίβλος θα φωνάξει είπε φώς και εγένετο  φώς) και προσφέρει στο ετοιμαστήρι της μορφής όλα τα υλικά από τα χάος, τη νύκτα, τον Όλυμπο, την Ημέρα, ώστε να επιλεγούν εκείνα τα χαρακτηριστικά τα οποία τελικά θα αποτελέσουν και την ανθρώπινη μορφή ως σύνολο συγκεκριμένων συμπαντικών ιδιοτήτων: η Οδυσσεϊκή μορφή δεν θέλει τη βουλημία (Σκύλλα) ούτε το πάθος (Σειρήνες) δεν επιθυμεί την ακηδία (Καλυψώ) ούτε την ατομικότητα (Κύκλωπας) τη λήθη ( Λωροφάγοι) την περιττή γνώση (Λαιστρυγόνες) αρνείται ο Οδυσσεϊκός άνθρωπος τη Νύκτα (Νέκυια) τους πειρασμούς (Κίρκη) την απληστία (Αίολος, Ήλιος) κ.λ.π. Ας προσέξουμε όμως ότι όλα αυτά προσφέρονται ως διαμάχη Νυκτός και Ημέρας, διαμάχη μορφών, η Σκύλλα και η Χάρυβδη έρχεται από το χάος, οι Λαιστρυγόνες δεν βλέπονται σε φυσιλογικές καταστάσεις της Ημέρας, ο Αίολος είναι αθέατος από τους πολλούς ανθρώπους, οι Κύκλωπες ζούν πέρα από τα όρια αυτού του κόσμου, ο Ήλιος είναι και αυτός δυσβάστακτος (αλλά ο Οδυσσέας είναι ο μόνος που εκεί επιβιώνει).

Άρα ο Οδυσσέας κινείται αρνητικά μέσα στη θετικότητά του: απορρίπτει τη Νύκτα

Μία δική μας μετάφραση εκτίμηση στην περίφημη φράση: πολλὰ τὰ δεινὰ κοὐδὲν ἀν- θρώπου δεινότερον πέλει…(Αντιγόνη Σοφοκλέους , στ.332-333).

 

Ο Σοφοκλής, αυτός ο ιερός μύστης των φοβερών και τρομερών συμπαντικών μυστικών, ηρεμεί με αυτούς τους συναισθηματικούς στίχους το φιλοθέαμον Αθηναϊκό, και όχι μόνον, κοινό: παύει για λίγο τη λογική της Αντιγόνης, τα ασίγαστα υπερκόσμια επιχειρήματά της, και δίδει βήμα στο χορό, σαν να λέμε σταματά το λόγο του Ενός, του υπερκοσμίου, του μεγάλου αναχωρητή ταξιδευτή, και προσφέρει βήμα στους πολλούς, οι οποίοι είναι προσκολλημένοι στο Εδώ, σταματά ο Λόγος και για λίγο επικρατεί το συναίσθημα των πολλών, αφαιρετικά όμως επεμβαίνει και σε αυτό το κομμάτι ο Φιλόσοφος ποιητής και τα συναισθήματα των πολλών του λαού κρύπτουν κάποιες συμπαντικές σημαντικές αλήθειες.

Ο Λαός, οι πολλοί, οι φοβισμένοι του κόσμου αυτού, οι αν-ίκανοι να κινηθούν πραγματικά, προχωρούν στο μόνο που μπορούν να κάνουν: βλέποντας τη Μία Αντιγόνη να προχωρεί προς το Όν και το Είναι της, εκτιμούν φοβισμένα και ως όχι λαός (όχλος) την ανθρώπινη κίνηση όχι από την ενεργό συμπαντική της κίνηση (αυτό το κάνει η Αντιγόνη) αλλά από το πρίσμα των πολλών οι οποίοι θέλουν την ησυχία τους και την καλή και ήρεμα καθημερινότητά τους. Πολλά τα δεινά: δεινόν, αναφέρεται και στον Λάχητα του Πλάτωνος, δεινόν είναι ό,τι το φοβερόν συμβαίνει πέραν των ανθρωπίνων δυνατοτήτων και ικανοτήτων το οποίον όμως θα πρέπει να ελεγχθεί από τον άνθρωπο. Ο Ηράκλειτος βέβαια δεν θα συμφωνούσε μαζί μας αλλά ούτε και με τον Πλάτωνα και το χορό του Σοφοκλέους: εάν είσαι βυθισμένος στο Όν τότε δεν υπάρχει τίποτε το δεινόν αλλά η ακολούθησις των εσωτερικών οδών του όντος.

Το δεινόν λοιπόν είναι προϊόν και απότοκο της λήθης: ο Χορός,οι Πολλοί βλέπουν ότι ο άνθρωπος έξω του Όντος ως Υποκείμενο που προσπαθεί να ελέγξει το Αντικείμενο Όν, αυτός ο άνθρωπος ονομάζει δεινά όλα όσα προσφέρει το Όν και ο Άνθρωπος επειδή έχει εξέλθει αυτού θα πρέπει να τα αφομοιώσει: η διαλεκτική του Σοφοκλέους είναι εξαιρετική: τα δώρα του Όντος φαίνονται απόκοσμα και δεινά, δηλαδή τρομερά και φοβερά επειδή έχουμε απαρνηθεί την οντική διαδοχή και έχουμε προσκολληθεί σε μία γήϊνη εμμένεια.

… κοὐδὲν ἀνθρώπου δεινότερον πέλει…στη συμπαντική αυτή πρόταση του Σοφοκλέους θα θέσουμε ως Υποκείμενο (σύμφωνα και με την Ομηρική συντακτική οντολογική τακτική) το Όν: το ρ.πέλω (συναναστρέφομαι) το οποίο μας δίδει την έσχατη συναναστροφή των ανθρώπων (πόλεμος) άρα το Όν ως Είναι τίποτε φοβερώτερο και τρομερότερο από τον Άνθρωπο δεν συναναστρέφεται: Μέσα στο Όν λοιπόν το φοβερώτερο και το τρομερότερο είναι ο Άνθρωπος, η ανοικειότητα αυτού όπως την προσδιόρισε στους ιδίους αυτούς στίχους ο πολύς Χάίντεγγερ.

Άρα γιατί ο λαός, οι άνθρωποι των Αθηνών, ο Σοφόκλειος Νούς, ονομάζει μέσα στο αχανές σύμπαν τον Άνθρωπο ως το τρομερότερο και φοβερώτερο όλων των όντων; Ολίγον καιρό αργότερα ο Σωκράτης (δυστυχώς) κατά τελείως υποκριτικό τρόπο θα αποκρύψει αυτή την οντολογία του ανθρωπίνου οντολογικά απροσδιορίστου, και θα ηρεμήσει το χορό λέγοντας ότι ο άνθρωπος εάν γνωρίσει θα είναι ήρεμος και προβλέψιμος και όχι δεινός, όχι τρομερός και φοβερός και απροσδιόριστος.