Διδάσκοντας βιωματικά την ραψωδία Α της Ιλιάδας.

 

Διδάσκοντας βιωματικά την ραψωδία Α της Ιλιάδας.

Ο Άνθρωπος δεν Είναι ο ίδιος πάντοτε: Αποτελεί  οντότητα εξελισσομένη  πνευματικά, ψυχικά και βέβαια σωματικά. Το ερώτημα είναι ξεκάθαρο: Γιατί ο Όμηρος από όλα τα συμβάντα, από όλα τα γεγονότα του Τρωϊκού πολέμου επέλεξε να παρουσιάσει ως Ιλιάδα την οργή του Αχιλλέα και γύρω από αυτή να δομήσει το έπος του.

Θα πρέπει όμως να ξεκαθαρισθεί ότι η Ιλιάδα είναι ανθρωποκεντρική, άρα θα πρέπει να αναλυθεί ποιο μοντέλο Ανθρώπου αναδύεται και κατασκευάζεται και εξελίσσεται στην Ιλιάδα: επίσης: ο Όμηρος απομονώνει και παραδίδει την οργή του Αχιλλέα διότι αυτή η μήνις σχετίζεται με την Εξέλιξη  ποιού άραγε Ανθρώπου; Ποιο μοντέλο ανθρώπου κατασκευάζεται στην Ιλιάδα και παραδίδεται στην πεινασμένη Ιστορία και στην επίσης διψασμένη  Πολιτιστική Ανθρωπίνη Συνέχεια;

Ας σημειώσουμε ότι οι Ήρωες αποτελούν τα μεγάλα Ανθρώπινα Αρχέτυπα. Αποτελούν την μετατροπή των Ανθρώπων σε κάτι πιο γήϊνο ώστε σταδιακά να γίνουν Υποκείμενα μίμησης από τις ευρείες μάζες των Ανθρώπων: Άρα η  Οργή του Αχιλλέως κατ΄αρχάς σηματοδοτεί την Έξοδο των Ηρώων από την αξιακή ασυλία τους, την βασιλική απάθειά τους, το μαγικό κόσμο τους,  και το ανακάτεμά τους με τους απλούς ανθρώπους άρα την μεταφορά  σκέψεων και συναισθημάτων τα οποία ευρίσκονται στον κόσμο των θεών και διά των Ηρώων μεταφέρονται στον κόσμο των Ανθρώπων. Η Οργή είναι ο τρόπος ύπαρξης της συμπαντικής εξέλιξης, η οποία διά του Αχιλλέως μεταφέρεται στους ανθρώπους: ας προσέξουμε τούτο: δεν είναι τυχαίο και θα πρέπει πολύ να προσεχθή ότι η φιλονεικία Αχιλλέως και Αγαμέμνονος λαμβάνει χώρα ενώπιον του Λαού των Αχαιών: γιατί; διότι ο Όμηρος κατασκευάζει Ανθρώπινο μοντέλο το οποίο θα πρέπει να διαφημισθεί στις ευρείες μάζες και  αυτές να το υιοοθετήσουν: εάν σκεφθούμε ότι ο Τρωϊκός πόλεμος είναι ο συμβολισμός της υπαρξιακής ανάδειξης του Ανθρώπου μέσα από την διαδοχή συμπαντικών δυνάμεων, ο αγώνας γύρω από την εμφάνιση συγκεκριμένου Ανθρωπίνου μοντέλου (για αυτό και είναι η Ιλιάδα Ανθρωποκεντρική) η Ελένη είναι το Ωραίο που ψάχνει τρόπους να σμιλεύσει την ανθρώπινη Μορφή και το ανθρώπινο Σώμα και να γίνει Ένα μαζί του προσφέροντας συγκεκριμένες ιδέες και αξίες ως ταυτότητα Ανθρώπινη, τότε ο Ήρωας Αχιλλέας προσφέρει στους Ανθρώπους, ενώπιον των Ανθρώπων το θείο δώρο και το θείο χαρακτηριστικό της οργής: ώστε επί αυτής να δομήσουν την προσωπικότητά τους.

Κατασκευάζοντας φύλλο εργασίας στην Iλιάδα του Ομήρου. Αρχαία Ελληνικά από Μετάφραση, β΄γυμνασίου.

 

Κατασκευάζοντας φύλλο εργασίας στην Iλιάδα του Ομήρου.

Αρχαία Ελληνικά από Μετάφραση, β΄γυμνασίου.

Η κορύφωση της αριστείας του Πατρόκλου και ο θάνατός του.

(« το κύκνειο άσμα και ο θάνατος του Πατρόκλου).

Κεντρικό θέμα: η ομοιότης δύο ανθρώπων  (Αχιλλέας-Πάτροκλος)με βάση την Ηρωϊκήν πράξιν. Η Μετατροπή του Ηρωϊκού πρακτέου σε Ηθική πράξη (Αριστοτέλης) προχώρησε στο να ομοιάζουν δύο άνθρωποι με βάση την Ηθική των πράξιν (η μεγαλειότης της μετατροπής του Ηρωϊκού σε Ηθικόν πρακτέον) δύο άνθρωποι πλέον είναι όμοιοι εάν πράττουν το ίδιο ηθικως (Γκαίτε: εν αρχή ήν  η πράξις).

Α. Σύνδεση με τα προηγούμενα.

Ο Πάτροκλος πηγαίνει συγκλονισμένος στον Αχιλλέα και του εκθέτει κλαίγοντας την τραγικότητα της κατάστασης των Αχαιών: Τον κατηγορεί για την ανάλγητη στάση του και τον παρακαλεί αφού δεν μπαίνει στην μάχη ο ίδιος να του δώσει τουλάχιστον την πανοπλία του και τους Μυρμιδόνες του. Ο Αχιλλέας δέχεται και θέτει τους όρους να μην πλησιάσει ο Πάτροκλος τα τείχη των Τρώων όταν ξεκινήσει την καταδίωξη των ηττημένων Τρώων.

Δομή- Θεματικοί άξονες.

1.Η φονική επέλαση του Πατρόκλου  (στ.684-697)

2. Η παρέμβαση του Απόλλωνος:  (στ. 6980725)

3.  Ο Έκτορας στην μάχη : (στ.726-750)

4. Μάχη γύρω από το νεκρό  σώμα του Κεβριόνη: (στ.751-785)

5. Ο αφοπλισμός του Πατρόκλου από τον Απόλλωνα: (στ.786-804)

6.  Η πτώση και ο θανάσιμος τραυματισμός   του Πατρόκλου : ( στ.805-817)

7. Η έπαρση του Έκτορος  (στ.818-842)

8. Τα τελευταία λόγια του Πατρόκλου: (στ.843-867).

Μέθοδος:

 

Ιλιάδα Ομήρου.

Η κορύφωση της αριστείας του Πατρόκλου και ο θάνατός του.

Το κύκνειο άσμα και ο θάνατος του Πατρόκλου (Ραψωδία, Π, 684-867).

Δομή-Θεματικοί άξονες:

Η φονική επέλαση του Πατρόκλου ως τα τείχη της Τροίας (στ.684-697)

Η επέμβαση  του Απόλλωνα, η αναχαίτιση του Πατρόκλου από τα τείχη, η προτροπή προς τον Έκτορα για επίθεση (στ. 698-725).

Ο Έκτορας στην μάχη: Φόνος του Κεβριόνη από τον Πάτροκλο (στ.726-750).

Μάχη γύρω από το νεκρό σώμα του Κεβριόνη – Σκύλευση του σώματός του (στ.751-785).

Ο αφοπλισμός του Πατρόκλου από τον Απόλλωνα (στ.786-804).

Η πτώση και ο θανάσιμος τραυματισμός του Πατρόκλου (στ.805-817).

Η έπαρση του Έκτορα (στ.818-842).

Τα τελευταία λόγια  και το ξεψύχισμα του Πατρόκλου (στ. 843-867).

Eρμηνευτικές επισημάνσεις.

Η φονική επέλαση του Πατρόκλου ως τα τείχη της Τροίας (στ.684-697).

Προσημαίνεται: από τον ποιητή ο θάνατος του Πατρόκλου

Με την αποστροφή: Πάτροκλε οπόταν οι θεοί σε εκάλεσαν στον Άδη (στ.693) :προβάλλεται η θέληση του θεού η οποία ρυθμίζει την τύχη του Ανθρώπου.

Η παρέμβαση  του Απόλλωνα: αναχαίτιση του Πατρόκλου από τα τείχη και προτροπή προς τον Έκτορα για επίθεση: (στ.698-725).

ΙΛΙΑΔΑ:ΟΛΙΓΟΛΕΠΤΗ ΓΡΑΠΤΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

 

ΟΛΙΓΟΛΕΠΤΗ ΓΡΑΠΤΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ                                      ΤΜΗΜΑ: β1

ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:                                                                      Ημερομηνία:

ΡΑΨΩΔΙΑ Α 494-612

Έφεξε η δωδέκατη αυγή, και οι θεοί γυρίζουν
στον Όλυμπον κι εβάδιζεν εμπρός τους ο Κρονίδης                                                             495
και η Θέτις το παράγγελμα δεν ξέχανε του υιού της
και της θαλάσσης έσχισε τα κύματα κι εβγήκε
και ανέβη τα χαράματα στ' Ολύμπου τον αιθέρα.
Εύρηκε τον βροντόφωνον Κρονίδην καθισμένον
μόνον στην άκραν κορυφήν του πολυλόφου Ολύμπου,                                                        500
εμπρός του εκάθισε η θεά και με τ' αριστερό της
του έπιασε τα γόνατα, με τ' άλλο το πηγούνι,
κι έλεγεν ικετεύοντας στον ύψιστον Κρονίδην:
«Δία πατέρ', αν κάποτε με λόγον ή με έργον
σ' έχω ωφελήσει, ευδόκησε σ' αυτό να με εισακούσεις·                                                      505
τον ολιγοημερότατον υιόν, αχ! τίμησέ μου·
ιδέ πώς τον ατίμασεν ο μέγας Αγαμέμνων,
οπού του άρπαξεν αυτός το δώρο του και το 'χει.
Δικαίωσέ τον καν εσύ, πάνσοφε Ολύμπιε Δία,
στους Τρώας νίκες δώρησε ωσότου το παιδί μου,                                                              510
να δικαιώσουν οι Αχαιοί να τον υπερδοξάσουν».
Και απάντησιν δεν έδωκεν ο νεφελοσυνάκτης
κι ώραν πολλήν εσώπαινε· και η Θέτις του κρατούσε
ως απ' αρχής τα γόνατα και πάλιν τον ερώτα:
«Άσφαλτην δώσ' μου υπόσχεσιν μ' εκείνο σου το νεύμα                                                                       515
ή αρνήσου· τι θα φοβηθείς; Θέλω να μάθω μόνον,
αν είμαι το εξουθένωμα των αθανάτων όλων».

Με βάρος της απάντησεν ο νεφελοσυνάκτης:
«Ω! τι κακό! να οργισθώ της Ήρας θα με βάλεις,
όταν με λόγια υβριστικά πικρά θα με κεντήσει·                                                                   520
και χωρίς λόγον πάντοτε μου κλαίεται και λέγει
εμπρός εις όλους τους θεούς πως βοηθώ τους Τρώας,
αλλά συ φύγε ευθύς μη σε νοήσ' η Ήρα
και άφες σ' εμέ την μέριμναν σ' αυτό να δώσω τέλος·
και ιδού, για να βεβαιωθείς την κεφαλήν θα σκύψω·                                                            525
σημάδι τούτο αλάθευτο στους αθανάτους έχω·
τι ό,τι με της κεφαλής το σκύψιμο κηρύξω
δεν απατά, δεν παίρνεται οπίσω και θα γίνει».
Είπε, τα μαύρα φρύδια του χαμήλωσε ο Κρονίδης·
έκλινε από τ' αθάνατο κεφάλι του κυρίου                                                                           530
η θεία κόμη και ο μανός ο Όλυμπος εσείσθη.
Αυτά 'παν κι εχωρίσθηκαν· απ' τον ακτινοβόλον
Όλυμπον κείνη επήδησε στης θάλασσας τα βάθη,
και ο Δίας προς το δώμα του· κι εμπρός εις τον πατέρα
όλ' οι θεοί σηκώθηκαν· ουδέ να προχωρήσει                                                                      535
κανείς επρόσμενε αλλ' ορθοί τον προϋπαντήσαν όλοι·

κι εκάθισε στον θρόνον του· και ότι πρώτα η Θέτις
η κόρ' η αργυρόποδη του γέρου της θαλάσσης,
είχε μ' αυτόν συνακουσθεί, δεν ξέφυγε της Ήρας,
και άρχισε πειραχτικά να λέγει προς τον Δία:                                                                      540
«Ποια θεά πάλι, ω δολερέ, με σένα εσυνακούσθη;
Σ' αρέσει πάντοτε μακράν από εμέ να κρίνεις
ν' αποφασίζεις μυστικά· δεν σου 'δωσε η καρδιά σου
τίποτε απ' όσα σκέπτεσαι σ' εμέ να φανερώσεις».
Σ' αυτήν αντείπε των θεών και ανθρώπων ο πατέρας:                                                          545
«Ήρα, μη ελπίσεις όλους μου τους στοχασμούς να μάθεις,
δεν θα τους έβρεις εύκολα, και ας είσαι ομόκλινή μου,
αλλ' ό,τι αρμόζει ν' ακουσθεί, κανείς δεν θα γνωρίσει
ή των θεών ή των θνητών, πριν συ το μάθεις πρώτα·
αλλ' ό,τι εγώ ανάμερα των αθανάτων θέλω                                                                         550
να στοχασθώ, μη το ερωτάς, μη θέλεις να εξετάζεις».
Και η μεγαλόφθαλμη θεά του απάντησεν, η Ήρα:
«Οποίον λόγον, πρόφερες, σκληρότατε Κρονίδη;
Έχω καιρόν π' ούτε ρωτώ, ούτ' εξετάζω πλέον,
αλλ' όσα θέλεις ήσυχος ο νους σου κρίνει μόνος·                                                               555
αλλά φοβούμαι τώρα μη του γέρου της θαλάσσης
η κόρη σε ξεπλάνεσε, ότι πρωί την είδα
σιμά σου εκεί τα γόνατα κλιτή να σου αγκαλιάζει,
και θα της έστερξες τιμήν να δώσεις του Αχιλλέως
και ν' αφανίσεις Αχαιούς πολλούς εκεί στα πλοία».                                                              560
Και ο Δίας της απάντησε ο νεφελοσυνάκτης:
«Στιγμή δεν παύεις, ω κακή, να με παραμονεύεις·
αλλά δεν βγάζεις τίποτε και πλέον μισητή μου
θα γίνεις και θα λυπηθείς χειρότερα· κι αν είναι
το πράγμα ως έλεγες, θα πει που αυτό σ' εμένα αρέσει.                                                      565
Αλλά κάθου και σώπαινε, στον λόγον μου υποτάξου,
δεν θα σε σώσουν, πίστευσε, όλ' οι θεοί του Ολύμπου,
αν τούτ' απλώσω εγώ σ' εσέ τ' ανίκητά μου χέρια».
Είπε και η μεγαλόφθαλμη φοβήθηκεν η Ήρα
και την καρδιά της σφίγγοντας καθήμενη εβουβάθη·                                                           570
κι όλ' οι θεοί λυπήθηκαν στο δώμα του Κρονίδη·

Ερηνευτικά σχόλια στη Ραψωδία Γ.

 

ΡΑΨΩΔΙΑ Γ’ (στ. 121-244)

ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ

            Όπως παρατηρήσαμε στην περιληπτική αναδιήγηση της Ραψωδίας Β’, έπειτα από παρακίνηση του Δία μέσω του Όνειρου αποφασίζει να διατάξει γενική επίθεση. Προηγουμένως, όμως, δοκιμάζει το στράτευμα, προτείνοντας την εγκατάλειψη της πολιορκίας, μια πρόταση που γίνεται δεκτή. Η παρέμβαση του Οδυσσέα σώζει την κατάσταση, ενώ οι λόγοι του Οδυσσέα, του Νέστορα και του Αγαμέμνονα αποκαθιστούν το ηθικό του στρατεύματος και έτσι ξεκινούν οι ετοιμασίες για τη μάχη. Στο πεδίο της μάχης, όπως επισημαίνεται στην περιληπτική αναδιήγηση της Ραψωδίας Γ’, ο Μενέλαος ορμά να αντιμετωπίσει τον Πάρη κι εκείνος φοβισμένος τρέπεται σε φυγή. Ο Έκτορας τον επιπλήττει και ο Πάρης μετανιωμένος προτείνει μονομαχία με το Μενέλαο. Όποιος νικήσει, θα πάρει την Ελένη και τους κλεμμένους θησαυρούς της Σπάρτης. Ο Μενέλαος προβάλλεται δεκτικός και ξεκινούν οι ετοιμασίες για τη μονομαχία.

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

            Στην παρούσα ενότητα παρατηρείται η εμφάνιση της Ίριδας με τη μορφή της κουνιάδας της Λαοδίκης, την ώρα που η Ελένη υφαίνει στο θάλαμό της ένα υφαντό που απεικονίζει τον πόλεμο που διεξαγόταν για χάρη της. Η Ίριδα καλεί την Ελένη στα τείχη να δει τη μονομαχία Πάρη-Μενελάου με έπαθλο αυτήν. Εκείνη σπεύδει δακρυσμένη στα τείχη συνοδευόμενη από δυο θεραπαινίδες της. Εκεί βρίσκει τους γέροντες συμβούλους της Τροίας που αντικρίζοντάς την, εκφράζουν θαυμασμό για το κάλλος της, αλλά συνάμα οικτείρουν την παρουσία της στην Τροία, η οποία μπορεί να προκαλέσει μεγάλα δεινά στους Τρώες.

            Ο Πρίαμος, από τη μεριά του, με πατρικό ύφος, απαλλάσσοντάς την από την ευθύνη για τη σύγκρουση Ελλήνων-Τρώων, την οποία αποδίδει στους θεούς, την καλεί κοντά του και τη ρωτά για διάφορους Αχαιούς που διακρίνει στην παράταξη των αντιπάλων. Αρχικά τη ρωτά για τον επικεφαλής της αχαϊκής παράταξης, που διακρίνεται για το επιβλητικό του ανάστημα. Η Ελένη, εκφράζοντας μεταμέλεια για τη φυγή της με τον Πάρη, σε ερώτηση του Πρίαμου του απαντά πρόθυμα τόσο για τον Αγαμέμνονα, όσο και για τον Οδυσσέα, ενώ τα λόγια της για τον Οδυσσέα επιβεβαιώνονται και από τον γέροντα Αντήνορα, ο οποίος τον είχε γνωρίσει σε διπλωματική αποστολή πριν από την έναρξη του πολέμου. Στη συνέχεια η Ελένη, έπειτα πάλι από σχετική ερώτηση του Πριάμου, ονομάζει τον Αίαντα κι αναφέρεται στον Ιδομενέα, ενώ μάταια αναζητά με το βλέμμα της τους αδερφούς της Κάστορα και Πολυδεύκη, χωρίς να γνωρίζει πως έχουν ήδη πεθάνει από καιρό στη Σπάρτη.

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ:

Ιλιάδα, ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΡΑΨΩΔΙΑΣ Α (στ. 431β-493)

 

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΡΑΨΩΔΙΑΣ Α (στ. 431β-493)

            Στην παρούσα ενότητα το καράβι με τη Χρυσηίδα φθάνει στον προορισμό του και ο Οδυσσέας την οδηγεί στον πατέρα της. Με επικεφαλής τον Χρύση αρχίζουν οι θυσίες και η προσευχή προς το θεό Απόλλωνα, παρακαλώντας τον να διώξει τη συμφορά από το στρατόπεδο των Αχαιών, δηλαδή το λοιμό που αποδεκάτισε το στράτευμα. Ο Απόλλωνας δέχεται τη δέηση του ιερέα και ακολουθεί θυσία. Το επόμενο πρωί ξεκινούν για το αχαϊκό στρατόπεδο, όπου και φτάνουν με τη βοήθεια του θεού Απόλλωνα. Η μήνις εξακολουθεί να κρατά τον Αχιλλέα μακριά από τις συνελεύσεις και το πεδίο της μάχης, γεγονός που είχε ως αντίκτυπο την ικανοποίηση του Χρύση, αλλά όχι την ικανοποίηση του Αχιλλέα.

 

ΡΑΨΩΔΙΑ Α (στ. 494-612)

ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ:

            Με την επιστροφή των θεών στον Όλυμπο, η Θέτιδα σπεύδει να ικετεύσει τον Δία να δώσει νίκες στους Τρώες μέχρι οι Αχαιοί να καταλάβουν την αξία του Αχιλλέα και να τον τιμήσουν. Ο Δίας αρχικά διστάζει να απαντήσει, αναλογιζόμενος την αντίδραση της Ήρας. Τελικά, όμως, υπόσχεται στη Θέτιδα να ικανοποιήσει το αίτημα του γιου της. Λίγο αργότερα στο παλάτι, πριν ξεκινήσει το συμπόσιο των θεών, ο Δίας φιλονικεί με την Ήρα με αφορμή την ικεσία της Θέτιδας, την οποία η θεά είχε αντιληφθεί. Ο Δίας φτάνει στο σημείο να απειλήσει την Ήρα. Χάρη στην παρέμβαση του Ήφαιστου, όμως, ο οποίος διασκεδάζει τη βαριά ατμόσφαιρα που έχει δημιουργηθεί, τα οξυμμένα πνεύματα υποχωρούν, οι θεοί ξαναβρίσκουν το κέφι τους και το συμπόσιο ολοκληρώνεται με την κιθάρα του Απόλλωνα και το ιερό τραγούδι των Μουσών.

ΠΡΑΓΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:

ΟΛΙΓΟΛΕΠΤΗ ΓΡΑΠΤΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ στο μάθημα της Ιλιάδας.

 

ΟΛΙΓΟΛΕΠΤΗ ΓΡΑΠΤΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: Αρχαία από μετάφραση

ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:                                                                                Τμήμα:

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ:

1)      Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις ακόλουθες φράσεις ανάλογα με το περιεχόμενό τους ως Σωστή ή ως Λανθασμένη:

α) Η σύνθεση της Ιλιάδας προηγήθηκε από τη σύνθεση της Οδύσσειας.

β) Στην Ιλιάδα καθρεφτίζονται οι συνήθειες, οι αντιλήψεις, οι θεσμοί και τα υλικά της μυκηναϊκής εποχής.

γ) Η Ιλιάδα μπορεί να αξιοποιηθεί ως ιστορική πηγή.

Ενδεικτικό διαγώνισμα, Ιλιάδα, β΄ γυμνασίου (με απαντήσεις).

 

 

 

 Ενδεικτικό διαγώνισμα, Ιλιάδα, β΄ γυμνασίου (με απαντήσεις).

Κείμενο:

Π, 818-850. (Πάτροκλος και Έκτορας).

Και ο Έκτωρ απ’ τες φάλαγγες, άμ’ είδε τον γενναίον

 Πάτροκλον ν’ αποσύρεται κονταροπληγωμένος,

προχώρησε, του εστήθη εμπρός, και μέσα εις το λαγγόνι 820

την λόγχην όλην έμπηξε κι η άκρη εβγήκε πέρα.

Έπεσε και κατήφεια στους Αχαιούς εχύθη.

 Και ως λέοντας και αδείλιαστος αγριόχοιρος στο όρος

 μάχονται μεγαλόψυχα για μια μικρή βρυσούλα,

ότι να πιουν θέλουν και οι δυο με λύσσαν, ώσπου ο χοίρος 825

 ασκομαχώντας ξεψυχά στον λέοντ’ αποκάτω·

ομοίως τον ανδράγαθον υιόν του Μενοιτίου,

πολλών φονέα μαχητών ο Πριαμίδης Έκτωρ

 με λόγχην εθανάτωσε κι επάνω του εκαυχήθη:

«Την πόλιν μας, ω Πάτροκλε, θαρρούσες ν’ αφανίσεις, 830

 και δούλες στην πατρίδα σου να πάρεις τες γυναίκες,

 ανόητε! Και ακούραστα γι’ αυτές ετρικυμίζαν

τ’ άλογα τα φτερόποδα του Έκτορος, κι εκείνος,

― που είμαι πρώτος μαχητής των φιλομάχων Τρώων,

και δεν θα ιδούν, ενόσω ζω, την δουλικήν ημέρα· 835

 και τώρα σε τα όρνεα θα φάγουν εις την Τροίαν.

Άθλιε! Δεν σε ωφέλησεν ο ανδρείος Αχιλλέας·

θα σου παράγγελνε πολλά την ώραν που εκινούσες:

“Να μη γυρίσεις Πάτροκλε ιππόμαχε, στα πλοία

 πριν σχίσεις εις του Έκτορος τα στήθη τον χιτώνα 840

 βαμμένον εις το αίμα του”· αυτά θα είπ’ εκείνος

και αυτά τα λόγια σ’ άρεσαν, ανόητος ως είσαι».

 Και, Πάτροκλε, του απάντησες με την ψυχήν στο στόμα:

«Έκτορ, καυχήσου όσο ημπορείς, τώρα που ο Ζευς και ο Φοίβος

 την νίκην σού εχάρισαν ― και αυτοί με καταβάλλουν 845

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση, β΄τάξη γυμνασίου. Δειγματική διδασκαλία στους στίχους: Ζ 369-529.

 

Α.Η Θεατρικότητα του κειμένου: ο χώρος και ο χρόνος του κειμένου.

Συνάντηση του Έκτορα και της Ανδρομάχης στις Σκαιές πύλες από όπου οι Τρώες έβλεπαν την πορεία των μαχών του Τρωϊκού πολέμου: (γιατί ο Ποιητής εκτυλίσσει αυτόν τον διάλογο στις Σκαιές πύλες;).

Β. Σύνδεση με την κυρία υπόθεση του έπους:

Ο Δίας πρόσκαιρα δίδει τη νίκη στους Αχαιούς πρίν αλλάξει τις ισορροπίες ώστε οι Αχαιοί να επιζητήσουν και πάλι τον Αχιλλέα (όλα οικονομούνται κατά τη σειρά της συμφωνίας του Δία και της Μητρός Θέτιδος) (το ερώτημα του απολύτου προορισμού και καθορισμού του παντός από τον Όμηρο έως την μοντέρνα προτεσταντική ηθική).

Γ. Οι κύριοι πρωταγωνιστές του κειμένου:

Έκτορας, Ανδρομάχη, Αστυάνακτας: ο κύκλος της οικογένειας  ο οποίος περιέχεται στον κύκλο της Πατρίδος (αναφορά στα Πολιτικά του Αριστοτέλους (όπου το Εγώ στην Πόλη απορροφάται από το Εμείς, αναφορά στο χωρίο της Καινής διαθήκης: Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. Το πρόβλημα του Εαυτού και των ατομικών επιλογών, ποιος Είμαι και πού ανήκω ώς προορισμός).- Η αποκοπή του Ανθρώπου από την φυσική ατομικότητα και η νοητική υπαγωγή του σε ιδέες και αξίες (Πατρίδα, Εκκλησία κ,λ.π.) –Η έννοια του καθήκοντος.

Δ. Η συναισθηματική και πνευματική κατάσταση του Έκτορα και της Ανδρομάχης:

1. Ο Έκτορας: ο τρόπος σύμφωνα με τον οποίο ομιλεί (την αλήθεια ειπείτε μου) το ακαθόριστο των κινήσεών του (ερευνά απεγνωσμένα να εύρει την Ανδρομάχη) δηλώνει την αγωνία του. Η αγωνία της ύπαρξης πρό του θανάτου.

Προσοχή όμως υπάρχει μία δεδομένη εσωτερική πολεμική στον Έκτορα: Πνευματικώς είναι αποφασισμένος (δεν πολεμά να λάβει αποφάσεις έχει πάρει τις αποφάσεις του να θυσιασθεί για την Πατρίδα του, άρα η ψυχή του κινείται αυτοβούλως).

2.Η Ανδρομάχη: Η αντίθεση ανάμεσα στη θήλεια δύναμη της φυσικής υπεροχής και στην άρρενα της δυναμικής επιβολής: η Ανδρομάχη ώς φυσική δύναμις διαβλέπει περισσότερες επιλογές διότι δεν εγκλωβίζεται σε συγκεκριμένες καταστάσεις αλλά διατηρεί τη φυσική συνέχεια των πραγμάτων.Επίσης έχει χάσει την οικογένειά της και για αυτό θέλει μία άλλη συνέχεια στη ζωή της( το δίλημμα ανάμεσα στο άπειρο της φύσης και στον μικρόκοσμο των ανθρώπων, η θήλεια άπειρη δύναμη και η άρρεν συγκεκριμένη δόμηση του κόσμου).

Πόσες φορές και εμείς εγκλωβιζόμαστε χάνοντας την άπειρη συνέχεια των πράγμάτων και της ζωής μας

Ε.Η πνευματικότητα στον Όμηρο, η γένεσις του Λόγου, ο αγώνας των επιχειρημάτων ανάμεσα στην Ανδρομάχη και στον Έκτορα.

Αρχαία Ελληνικά από το πρωτότυπο β΄γυμνασίου. Προτεινόμενο διαγώνισμα προαγωγικών εξετάσεων.

Α΄κείμενο:

Δίδεται το κείμενο 2 του σχολικού βιβλίου.

Το τέχνασμα του Θεμιστοκλή.

Β. Ερωτήσεις:

1. Γιατί ο Θεμιστοκλής έστειλε ειδικά το Σίκινο ως απεσταλμένο στον Ξέρξη;

4 μον.

2 α) Ποιο συναίσθημα ένοιωσε ο Ξέρξης έπειτα από το τέχνασμα του Θεμιστοκλή (να σημειωθεί η λέξη του κειμένου που αποδίδει αυτό το συναίσθημα).

2 μον.

   Β)Σε ποιο μέρος κατευθύνθηκαν οι Πελοποννήσιοι; Με ποιες φράσεις του κειμένου σημειώνονται οι κινήσεις τους;

2 μον.

3)προσφερόμενος, ἐβουλεύετο, ἐκπέμπει, ταράττονται : να γραφούν από 2 ομόρριζες λέξεις για κάθε μία από τις δοθείσες παραπάνω λέξεις.

4 μον.

Διαγώνισμα προαγωγικών εξετάσεων. Β΄γυμνασίου. Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση: Ιλιάδα Ομήρου.

 

Α. Κείμενο.

Δίδεται το μετεφρασμένο κείμενο από το σχολικό βιβλίο: ραψ.Π 830-867.

Ερωτήσεις.

1.α)Για ποια ακριβώς πράγματα κατηγορεί ο Έκτορας τον Πάτροκλο;

Μον.2.

   Β)Ποιους θεωρεί υπευθύνους για το θάνατό του ο  Πάτροκλος;

Μον.2.

2.α)Ποια δοξασία περι του θανάτου διαφαίνεται στο στίχο του κειμένου 857;

Μον.2.

   Β) Σε ποιους αποδίδει τη νίκη του Έκτορα ο Πάτροκλος στον στίχο 844; Πώς διαγράφονται στον  Όμηρο οι σχέσεις θεών και ανθρώπων;

Μον.2.

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ –ΤΟ ΓΛΩΣΣΑΡΙ ΤΗΣ ΙΛΙΑΔΑΣ

 

Αναδρομική αφήγηση	ο ποιητής διακόπτει την κανονική ροή των γεγονότων και αφηγείται κάτι που συνέβη στο παρελθόν
αναχρονισμός	προβολή στοιχείων πολιτισμού (συνήθειες, ήθη, έθιμα…)της εποχής του Ομήρου σε παλαιότερη εποχή
ανθρωποκεντρισμός	η θεωρία που υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος είναι το σημαντικότερο ον του σύμπαντος, το κέντρο και ο σκοπός του κόσμου και δίνει έμφαση στις σωματικές και πνευματικές του ικανότητες
ανθρωπομορφισμός	η απόδοση στους θεούς ανθρώπινων γνωρισμάτων τόσο στην εξωτερική μορφή όσο και στη συμπεριφορά (συναισθήματα, αντιδράσεις, σκέψεις, συνήθειες..)
αποστροφή	αφηγηματική τεχνική κατά την οποία ο ποιητής απευθύνεται σε β ενικό πρόσωπο σε κάποιο πρόσωπο του έργου εκφράζοντας έτσι τη συμπάθεια του προς τον ήρωα αλλά και τη συναισθηματική φόρτιση του ίδιου του ποιητή π.χ. ραψωδία Π
άστοχα ερωτήματα	ερωτήματα – υποθέσεις ανάμεσα σε δύο πρόσωπα : το πρώτο απορεί για κάτι και προτείνει με τη μορφή διαζευτικών ερωτημάτων κάποιες εύλογες λύσεις . Επειδή όμως καμία δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα , έρχεται η σειρά του δεύτερου προσώπου να δώσει τη σωστή απάντηση , αφού αναιρέσει μια μια με τα ίδια λόγια τις λύσεις που πρότεινε ο άλλος . Με αυτόν τον τρόπο η σωστή λύση του προβλήματος ακούγεται στο τέλος και αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

ΩΡΙΑΙΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β΄ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ , Ιλιάδα, β΄γυμνασίου.

 

                  

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Ραψωδία  Ζ στιχ 466-496

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1)     Να δώσετε τα κύρια σημεία της  ευχής του Έκτορα στο Δία για το παιδί του. Γιατί ο λόγος αυτός είναι αισιόδοξος σε αντίθεση με το πρώτο λόγο του προς την Ανδρομάχη;

Μονάδες 4

2)     Α.  Να χωρίσετε το  απόσπασμα σε δύο ενότητες και να δώσετε ένα τίτλο σε κάθε μια από αυτές.

Β Να εντοπίσετε στο κείμενο α) ένα σημείο τραγικής ειρωνείας και β) ένα σημείο με γνωμικό περιεχόμενο.

Ιλιάδα, β΄γυμνασίου, προοίμιο, ασκήσεις εμπέδωσης.

 

Β   ΔΡΑΣΕΙΣ

1)

«Μῆνιν ἄειδε, θεά, Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
οὐλομένην, ἥ μυρί’ Ἀχαιοῖς ἄλγε’ ἔθηκε,
πολλάς δ’ ἰφθίμους ψυχάς Ἄϊδι προΐαψεν
ἡρώων, αὐτούς δέ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν
οἰωνοῖσί τε πᾶσι, Διός δ’ ἐτελείετο βουλή,
ἐξ οὗ δή τά πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε
Ἀτρεΐδης τε ἄναξ ἀνδρῶν καί δῖος Ἀχιλλεύς.»

 

(Α 1-7)

Διάβασε το προοίμιο της Ιλιάδας στα αρχαία ελληνικά . Με ποια λέξη ξεκινάει το έργο του ο ποιητής, ποια είναι η σημασία της και τι συνέπειες είχε για τους Αχαιούς;

 

 

2) Ποιος κρύβεται σύμφωνα με το κείμενο πίσω από τη διαμάχη των δύο ηρώων;

Τι πίστευαν οι αρχαίοι για την ευθύνη των θεών στην εξέλιξη των ανθρώπινων πραγμάτων;

 

3)  Με βάση τα σχόλια και τις γνώσεις σου να εξηγήσεις τις λέξεις:

Κρονίδης

Ατρείδης

Πηλείδης

1. Ασκήσεις επανάληψης στην Ιλιάδα - ραψωδία Α, στ. 1- 53

 

 

 

1. Η Ιλιάδα αρχίζει με την επίκληση του Ομήρου στη...

a) θεά Αφροδίτη

b) θεά Ήρα

c) Μούσα

 

2. Το θέμα της Ιλιάδας σύμφωνα με το προοίμιο είναι...

a) ο θυμός του Αχιλλέα

b) η απαγωγή της ωραίας Ελένης

c) ο Τρωικός Πόλεμος

 

3. Σύμφωνα με το προοίμιο εξαιτίας του θυμού του Αχιλλέα...

a) οι Αχαιοί έχασαν τον Τρωικό Πόλεμο

b) πέθαναν πολλοί Αχαιοί

c) ο Αγαμέμνονας εκνευρίστηκε πολύ

Aρχαία Ελληνικά από μετάφραση, β΄γυμνασίου. Ομήρου Ιλιάδα, σημειώσεις εισαγωγής του μαθήματος:

 

1. Ο τίτλος του έργου:

Η Ιλιάδα ασχολείται με τον τρωϊκό πόλεμο και το όνομα του τίτλου της οφείλεται στη λέξη Ίλιον το οποίο αποτελεί δεύτερη ονομασία της Τροίας.

2.Το θέμα:

Το κύριο θέμα και η αφετηρία της Ιλιάδας, όπως δηλώνει και ο ποιητής στο προοίμιό του έργου του, είναι ο θυμός (μήνις) του Αχιλλέα, ο οποίος προέκυψε μέσα από τη σύγκρουση του ήρωα με τον αρχιστράτηγο Αγαμέμνονα,με όλα τα επακόλουθα αυτής της εξέλιξης.

3.Το περιεχόμενο της Ιλιάδας – η χρονική διάρκεια των γεγονότων ( ο χρόνος της ιστορίας).

Η Ιλιάδα αναφέρεται στον απαντητικό πόλεμο των Αχαιών προς τους Τρώες λόγω της αρπαγής της ωραίας Ελένης από τα παλάτια του συζύγου της, βασιλέως της Σπάρτης Μενελάου. Επίσης στις συγκρούσεις Αχαιών και Τρώων κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Τροίας. Όμως ο ποιητής δεν ξεκινά την αφήγησή του από την αρχή του πολέμου αλλά τα γεγονότα που αφηγείται καλύπτουν 51 ημέρες του δεκάτου και τελευταίου χρόνου του πολέμου (το έπος αρχίζει με την έκρηξη του θυμού του Αχιλλέα και τελειώνει με το θάνατο και την ταφή του Έκτορα). Ωστόσο σε αυτά τα γεγονότα αντικατοπτρίζονται όλες οι συγκρούσεις του δεκαετούς πολέμου και όλο το κλίμα του. Επιπλέον γίνονται αναφορές στα προηγούμενα χρόνια του πολέμου με κάποιες μικρές αναδρομικές αφηγήσεις παλαιών γεγονότων.

4.Η υπόθεση και η δομή της Ιλιάδας.

Προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις Γυμνασίου. Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση,Ιλιάδα,Β΄Γυμνασίου. Προτεινόμενο διαγώνισμα.

Α.Δίδεται διδαγμένο κείμενο 30 στίχων.

Ραψωδία Ω : 468—494.

Β1.Α) Να δώσετε τρείς διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στα έπη της Ιλιάδας και της Οδύσσειας.

Β)Να χαρακτηρίσετε την παρακάτω πρόταση Σωστή ή Λάθος δικαιολογώντας την απάντησή σας.

«Στην Ιλιάδα το θέμα και το περιεχόμενο του έπους ταυτίζονται»>

Μον.4.

Β2.Α)Γιατί τα χέρια του Αχιλλέα χαρακτηρίζονται ως ανδροφόνα;

Β)Γιατί ο Αχιλλέας θαύμαζε τον Πρίαμο;

Μον.4.

Προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις Μαίου και Ιουνίου. Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση,Β Γυμνασίου,Ιλιάδα.

Α. Κείμενο.

Δίδεται μεταφρασμένο κείμενο στους μαθητές ραψωδία Ζ(στίχοι:369-403).

Β.Ερωτήσεις:

Β1.Να αναφέρετε τρείς(3)διαφορές των δύο επών του Ομήρου,της Ιλιάδας και της Οδύσσειας.

Μον.4.

Β2.α)Γιατί η Ανδρομάχη στο στίχο 388 αναφέρεται ως φρενιασμένη;

Μον.2.

Ιλιάδα ,ραψωδία Χ,247-394. Παρατηρήσεις.

1.Πρίν από την έναρξη της μονομαχίας (στον αγώνα των λόγων)ο Έκτορας προτείνει στον Αχιλλέα μία συμφωνία:ο νικητής να δώσει το σώμα του νικημένου στους δικούς του για ταφή.Το αίτημα αυτό του Έκτορα δεν σχετίζεται απλώς με ένα κώδικα τιμής που επιβάλλει στους ήρωες ιπποτική συμπεριφορά απέναντι στους αντιπάλους του αλλά έχει τις βάσεις του και στις θρησκευτικές αντιλήψεις της εποχής σύμφωνα με τις οποίες ο νεκρός θα  έπρεπε να ταφεί.

2.Όμως ο Αχιλλέας αρνείται οποιαδήποτε συμφωνία με τον Έκτορα τολμώντας να εναντιωθεί τόσο στις θρησκευτικές αντιλήψεις της εποχής (άρα και  στους θεούς)όσο και στην δεοντολογία που αφορά την εποχή του και τις συνήθειες του κώδικα που αφορούσε τις μονομαχίες.Ο λόγος βέβαια είναι καθαρά συναισθηματικός –αν και η Ιλιάδα είναι η νίκη του ανθρωπίνου Λόγου –δηλαδή το απύθμενο μίσος του Αχιλλέα για αυτόν που σκότωσε τον Πάτροκλο.

Iλιάδα Ομήρου Η μονομαχία Έκτορα και Αχιλλέα. Ραψωδία Χ(247-305) Σχέδιο μαθήματος.

Α.Σύνδεση με τα προηγούμενα.

Παρόλο που ο Αχιλλέας ζήτησε από τον Αγαμέμνονα να μπούν στη μάχη χωρίς καθυστέρηση ο Οδυσσέας προτείνει πρώτα να γευματίσουν ,πρόταση που βρίσκει σύμφωνο τον Αγαμέμνονα.Στον Όλυμπο ο Δίας συγκαλεί τους θεούς και τους ανακοινώνει ότι είναι ελεύθεροι να υποστηρίξουν στην επερχομένη μονομαχία είτε τον Αχιλλέα είτε τον Έκτορα.Στη χρυσή ζυγαριά φαίνεται ότι θα πεθάνει ο Έκτορας.Η Αθηνά ξεγελά υπό τη μορφή του Δηϊφόβου(αδελφού του Έκτορα)τον Έκτορα.Η μονομαχά αρχίζει με τη γνωστή έκβαση.

Β.Δομή-Θεματικοί άξονες.

Η πρώτη φάση της μονομαχίας(στ.247-295)

Ο λόγος του Έκτορα

Η απάντηση του Αχιλλέα

Η κονταρομαχία.