Αρχαία Ελληνικά β΄γυμνασίου. Ενότητα 2η: το τέχνασμα του Θεμιστοκλή.

 

Αρχαία Ελληνικά β΄γυμνασίου.

Ενότητα 2^η: το τέχνασμα του Θεμιστοκλή.

Υπόρρητη έννοια: η έννοια του δόλου.

Το κείμενο είναι το ακόλουθο:

ΤΟ ΤΕΧΝΑΣΜΑ ΤΟΥ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ

 Αλλά όταν ο στόλος των εχθρών πλησιάζοντας την Αττική από την πλευρά του Φαλήρου απέκλεισε τις γύρω παραλίες, οι Πελοποννήσιοι φοβισμένοι ξανασκέφτονταν να αποπλεύσουν για τον Ισθμό της Κορίνθου .Ενώ λοιπόν, έτσι είχε η κατάσταση , ο Θεμιστοκλής σκεφτόταν και κατέστρωνε το σχέδιό του το σχετικό με το Σίκινο.Ήταν Πέρσης  στην καταγωγή ο Σίκινος, αιχμάλωτος, φιλικός στο Θεμιστοκλή και παιδαγωγός των παιδιών του.Αυτόν λοιπόν στέλνει κρυφά στον Ξέρξη, αφού τον προέτρεψε να πει ότι ο Θεμιστοκλής , ο στρατηγός των Αθηναίων , παίρνοντας το μέρος του (Πέρση) βασιλιά του στέλνει πρώτος την πληροφορία ότι οι Έλληνες προσπαθούν να ξεφύγουν , και τον συμβουλεύει να τους επιτεθεί, ενώ βρίσκονται σε σύγχυση χωρίς το πεζικό, και να εξοντώσει τη ναυτική τους δύναμη. Ο Ξέρξης, επειδή δέχτηκε αυτά πιστεύοντας ότι είχαν λεχθεί με φιλική διάθεση, ευχαριστήθηκε και αμέσως έδωσε διαταγή στους κυβερνήτες των πλοίων να περικυκλώσουν τα νησιά, αφού αποπλεύσουν αμέσως με διακόσια πλοία, για να μην ξεφύγει κανείς από τους εχθρούς. ((Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, Θεμιστοκλῆς 12.2-6).

Η κυρία έννοια του κειμένου είναι η έννοια του δόλου.

Α. Η έννοια του δόλου στον Όμηρο:

Η λέξη δόλος απαντάται στον  Όμηρο: μάλιστα απαντάται και ως χαρακτηριστικό θεών: η  Ήρα είναι δολοφρονέουσα, δολομήτις (συχνά πυκνά προσπαθεί να ξεγελάσει το Δία, θεούς και ανθρώπους, προκειμένου να επιτύχει τα σχέδιά της). Εάν σκεφθούμε ότι η Ήρα (εν Ροή) είναι η θήλεια δύναμις της Συμπαντικής δημιουργικής (φυσικής κατά βάση δημιουργικής ροής) τότε η Ομηρική έννοια του δόλου (άρα και της  εποχής η οποία περιγράφεται στα Ομηρικά έπη) αποτυπώνει την αποδοχή της συμπαντικής ροής η οποία με όλα τα μέσα και τρόπους δημιουργεί, ανακατανέμει οντολογικές, γνωσιακές και άλλες δυνάμεις προκειμένου να υπάρξουν νέες έννοιες και δομές. Άρα ο δόλος είναι αποδεκτός όταν το σύμπαν, ο κόσμος, ο άνθρωπος, είναι ανοικτά μεγέθη σε πληθώρα δυνάμεων οι οποίες συνεχώς αναδιανέμονται και κατασκευάζουν  νέες έννοιες και δομές. Όπως στην Ιλιάδα κατασκευάζεται η έννοια του Ωραίου Ανθρώπου ( ο οποίος σκέπτεται ως ο Οδυσσέας και συναισθάνεται ως ο  εν μήνιδι ευρισκόμενος Αχιλλέας). Ο δόλος ευρίσκεται  ως αποδεκτός εκεί όπου το σύμπαν είναι ανοικτό ως μεταφορά και απορροή δυνάμεων, εκεί όπου δεν υπάρχει παγιωμένο μοντέλο θεού και ανθρώπου (μοντέλο ευρισκόμενο υπό σκληρή ιδέα και αξία  του καλού και της ηθικής πράξης αυτού (τουλάχιστον με την μεταχριστιανική έννοια).

Άρα σε έναν τέτοιο ανοικτό Ομηρικό κόσμο ο δόλος είναι αποδεκτός. Ο Δούρειος Ίππος το φανερώνει αυτό, όπως και τα πολλαπλά δόλια κόλπα του Οδυσσέως και του Διομήδους. Ας σημειωθεί ότι ο Ομηρικός κόσμος δεν καλύπτεται από την Πλατωνική έννοια της Αληθείας (ως λήθη του  κόσμου του Αγαθού) της Αληθείας ως πνευματικού μεγέθους. Η Αλήθεια στον Όμηρο δεν είναι πνευματικό μέγεθος όσο μέγεθος βιωματικής  κίνησης, νόστου, σκοπού και επίτευξης στόχων.  Για αυτό το λόγο ο Οδυσσέας  είναι ατρεκής (αληθής) με την έννοια ότι δεν τρέμει, δεν παραλλάζει το νόστο, αλλά μέχρι τέλους χωρίς τρόμο (ατρεκής) επιτυγχάνει του νόστου του. Άρα είναι ατρεκέως αληθής διότι επιτυγχνάνει βιωματικώς το σκοπό του. Άρα η αλήθεια είναι βιωματικό μέγεθος και αφ΄ής στιγμής ο δόλος βοηθεί σε αυτή τη βιωματικότητα είναι αποδεκτός (ας σκεφθούμε την τύφλωση του Κύκλωπος, το ξεγέλασμα των μνηστήρων (με τις οβίδιες μεταμορφώσεις του μορφικού Οδυσσέως από την Αθηνά κ.λ.π).

Ασκήσεις στα τριτόκλιτα επίθετα, β΄γυμνασίου.

1. Να συμπληρωθούν οι φράσεις με τα επίθετα που δίνονται:

- Ἡ ἀρχὴ τὸ __________ τοῦ παντὸς ἐστι (ὁ ἥμισυς, ἡ ἡμίσεια, τὸ ἥμισυ).

- Πᾳρέχω τράπεζαν __________ ἐδεσμάτων __________ (ὁ, ἡ πλήρης, τὸ πλῆρες - ὁ, ἡ πολυτελής, τὸ πολυτελές).

- Ὁ Ἥλιος ἐπὶ __________ ἅρματος τὸν οὐρανὸν διελαύνει (ὁ ταχύς, ἡ ταχεῖα, τὸ ταχύ).

- Πολλάκις τὸ ὠφέλιμον ἐναντίον ἐστὶ τῷ __________ (ὁ ἡδὺς, ἡ ἡδεῖα, τὸ ἡδύ).

- Οἱ Ἀθηναῖοι μετεῖχον τῶν __________ ἑορτῶν (ὁ, ἡ συνήθης, τὸ σύνηθες).

- Οἱ στρατηγοὶ ἔσονται __________ τῷ δήμῳ (ὁ, ἡ ἐπιεικής, τὸ ἐπιεικές).

- Βάδιζε τὴν __________ ὁδόν (ὁ εὐθύς, ἡ εὐθεῖα, τὸ εὐθύ).

- Ὁ ἄρχων ἐβοήθησε τοῖς __________ πολίταις (ὁ, ἡ ἐνδεής, τὸ ἐνδεές).

- Ὁ παῖς ἦν __________ πατρός (ὁ, ἡ ἐπιφανής, τὸ ἐπιφανές).

- Ἡ χώρα οὐκ ἔχει __________ καὶ __________ ποταμούς (ὁ εὐρύς, ἡ εὐρεῖα, τὸ εὐρύ - ὁ βαθύς, ἡ βαθεῖα, τὸ βαθύ).

- Ὁ φιλόσοφος ὠνόμασεν αὐτοὺς __________ (ὁ, ἡ εὐδαίμων, τὸ εὔδαιμον).

- Οἱ ἀγροὶ γέμουσιν __________ ἀνθέων (ὁ, ἡ εὐώδης, τὸ εὐῶδες).

- Νοῦς __________ ἐν σώματι __________ (ὁ, ἡ ὑγιής, τὸ ὑγιές).

- Οἱ στρατιῶται __________ χιτῶνας ἐνεδύοντο (ὁ μέλας, ἡ μέλαινα, τὸ μέλαν).

- Γλῶσσα λανθάνουσα τὰ __________ λέγει (ὁ, ἡ ἀληθής, τὸ ἀληθές).

- __________ θυσίᾳ πράξομεν ταῦτα (ὁ πᾶς, ἡ πᾶσα, τὸ πᾶν).

- Οἱ Σπαρτιάται ἐτρέφοντο __________ ζωμῷ (ὁ μέλας, ἡ μέλαινα, τὸ μέλαν).

Αρχαία Ελληνικά β΄γυμνασίου, ασκήσεις εκμάθησης του απαρεμφάτου.

Να βρείτε τα έναρθρα απαρέμφατα στα παρακάτω παραδείγματα και να τα χαρακτηρίσετε ως προς τον συντακτικό τους ρόλο:

Οὐκ ἄρα τὸ χαίρειν ἐστὶν εὖ πράττειν.

Ὥρμησαν εἰς τὸ διώκειν.

Εἰς τοῦτο ἐλήλυθε τοῦ νομίζειν.

Βασιλέως ἀγαθοῦ τοῦτο ἔργον ἐνόμιζε, τὸ τοὺς ἀρχομένους ὡς πλεῖστα ἀγαθὰ ποιεῖν.

Ἀπέγνωκα τοῦ μάχεσθαι.

Τὸ σπεύδειν δέ σοι παραινῶ.

Στα παραδείγματα που ακολουθούν να εντοπίσετε τα απαρέμφατα και να βρείτε τη συντακτική τους λειτουργία.

α. Τὸ γιγνώσκειν ἑαυτὸν σωφροσύνη ἐστί.
β. Σωκράτης ἐχρῆτο τῷ ἐρωτᾶν τε καὶ ἀποκρίνασθαι.
γ. Τὸ σιγᾶν κρεῖττόν ἐστι τοῦ λαλεῖν.
δ. Κῦρος διέφερεν πάντων τῶν ἡλίκων εἰς τὸ μανθάνειν ἃ δέοι.
ε. Οἱ καρποὶ γεγόνασι αἴτιοι τοῦ μὴ θηριωδῶς ζῆν ἡμᾶς.

Να χαρακτηρίσετε τη συντακτική θέση του άναρθρου απαρεμφάτου στα παρακάτω παραδείγματα.

1. Κροῖσος ἐνόμιζε ἑαυτὸν εἶναι ἀνθρώπων ἁπάντων ὀλβιώτατον.
2. Εἷς οἰωνὸς ἄριστος, ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης.
3. Τὸ κακῶς ποιεῖν ἐστι ἀδικεῖν.
4. Ἐπεθύμει γενέσθαι ἀνὴρ τὰ μεγάλα πράττειν ἱκανός.
5. Δημοσθένης μὲν ἦν δεινότατος λέγειν καὶ πολλάκις παρεῖχεν ἑαυτὸν συμβουλεύειν τοῖς Ἀθηναίοις.
6. Ξενοφῶν καὶ Χειρίσοφος διεπράξαντο, ὥστε λαβεῖν τοὺς νεκρούς.

Στις επόμενες προτάσεις να βρείτε το είδος (ειδικό ή τελικό) και το υποκείμενο (ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία) των απαρεμφάτων.

α. Οἱ Πέρσαι ἠνάγκαζον τοὺς νέους μανθάνειν τοὺς νόμους.
β. Ἄξιον ἦν τοῖς ζῶσιν πενθεῖν τοὺς τεθνεῶτας.
γ. Οἱ ἄριστοι ἄνδρες παρακελεύονται τοῖς πολίταις ὁμονοεῖν.
δ. Ἐπιθυμεῖ γενέσθαι ἀνὴρ τὰ μεγάλα πράττειν.
ε. Ἀρχίδαμος ἔμελλε δῃώσειν τὴν γῆν.

Aσκήσεις στα Αρχαία Ελληνικά από το πρωτότυπο: γ κλίση.

 

1) Να μεταφέρετε τα παρακάτω ουσιαστικά στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού.

ὦ κανόνες            

αἱ ρῖνες                  

ὦ ἄξονες                

τῇ σειρῆνι              

τῷ χειμῶνι            

ὦ ὠδῖνες                

οἱ ποιμένες          

ταῖς πόλεσι          

τῷ κλητῆρι            

τῶν πλασμάτων  

τῷ θύματι              

τῇ δεξιότητι        

ὦ τάπητες            

τοῖς Μεγαρεῦσι    

τοὺς κουρέας      

αἱ λύσεις                

τῶν ἱερέων            

τῶν στάσεων        

ὦ γνώμονες          

αἱ φρένες              

οἱ λιμένες              

αἱ φάλαγγες        

οἱ γέλωτες                                

 τῶνΜεγαρέων                        

οἱ αὐχένες                                

τῷ ἰχῶρι                  

οἱ Τιτᾶνες                                  

οἱ πυρῆνες              

αἱσάρκες                                    

οἱ μεγιστᾶνες         

κλίση μετοχών , αρχαία Ελληνικά από το πρωτότυπο.

 

Κλίση μετοχών του ρήματος λύω.

Ενεστώτας ενεργητικής φωνής

Ενικός αριθμός

Ον.   Ο          λύων             η        λύουσα              το      λύον

Γεν.  του       λύοντος      της       λυούσης            του    λύοντος

Δοτ.  τω        λύοντι         τη        λυούση              τω     λύοντι

Αιτ.  τον       λύοντα        την      λύουσαν            τον   λύοντα

Κλητ.  ω       λύων             ω        λύουσα               ω     λυον

Πληθυντικός αριθμός

Ον.    Oι          λύοντες       αι         λύουσαι            τα      λύοντα

Γεν.   των        λυόντων     των      λυουσων            των    λυόντων

Δοτ.   τοις       λύουσι(ν)    ταις      λυούσαι            τοις    λύουσι(ν)

Αιτ.  τους      λύοντας       τας      λυούσας             τα      λύοντα

Κλητ.  ω         λύοντες        ω         λύουσαι              ω        λύοντα

Αόριστος Ενεργητικής φωνής.

Ενικός αριθμός

Ον.    Ο          λύσας            η       λύσασα                   το      λυσαν

Γεν.   του       λύσαντος      της    λυσάσης                 του    λύσαντος

Δοτ.   τω        λύσαντι         τη      λυσάση                   τω     λύσαντι

Αιτ.   τον       λύσαντα        την    λύσασαν                 το      λυσαν

Κλητ.   ω       λύσας             ω       λύσασα                    ω      λυσαν

Πληθυντικός αριθμός

Ον.    Οι         λύσαντες       αι     λύσασαι                   τα      λύσαντα

Γεν.   των       λυσάντων     των   λυσασων                  των    λυσάντων

Δοτ.   τοις       λύσασι(ν)     ταις   λυσάσαις                 τοις    λύσασι(ν)

Αιτ.   τους      λύσαντας      τας   λυσάσας                   τα      λύσαντα

Κλητ.  ω         λύσαντες       ω      λύσασαι                     ω      λύσαντα

Παρακείμενος ενεργητικής φωνής

Ενικός αριθμός

Ον.   Ο          λελυκώς           η       λελυκυια                  το     λελυκός

Γεν. του        λελυκότος       της     λελυκυίας                του   λελυκότος

Δοτ.  τω        λελυκότι          τη       λελυκυία                  τω    λελυκότι

Αιτ.  τον       λελυκότα         την     λελυκυιαν                το     λελυκός

Κλητ. ω        λελυκώς            ω       λελυκυια                   ω     λελυκός

Πληθυντικός  αριθμός

Ον.   Οι          λελυκότες           αι      λελυκυιαι              τα      λελυκότα

Γεν.  των        λελυκότων         των    λελυκυιων             των    λελυκότων

Δοτ.  τοις       λελυκόσι(ν)        ταις   λελυκυίαις             τοις    λελυκόσι(ν)

Αιτ.  τους       λελυκότας          τας      λελυκυίας            τα       λελυκότα

Κλητ. ω          λελυκότες             ω      λελυκυιαι              ω        λελυκότα.

 

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα B΄ Γυμνασίου | Ενότητα 9η | Λεξιλογικές ασκήσεις

 

 

1)   Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω προτάσεων με την κατάλληλη λέξη του Λεξιλογικού Πίνακα (σελ. 71)

α. Η Καλλιπάτειρα αποκαλούνταν από τους αρχαίους και                                                                                             . β. Η Σελήνη είναι ο μοναδικός φυσικός                                      της γης.

γ. Ο υπερβολικός                     εργασίας δεν του επέτρεψε να ταξιδέψει στη γενέτειρά του τις γιορτές.

δ. Είχε τύχη βουνό, αφού κατάφερε να κερδίσει ένα ολοκαίνουργιο αυτοκίνητο στη

                    αγορά της βραδιάς.

ε. Ο                    Έλληνας αμυντικός εξαργύρωσε το ταλέντο του με μια μυθική μεταγραφή για τα ελληνικά δεδομένα.

στ.       Συνελήφθη        από       τη       Δίωξη       Οικονομικού            Εγκλήματος      για

                     εκατομμυρίων.

ζ. Στις ανασκαφές της Αμφίπολης ήρθαν στο φως αρκετοί πήλινοι                                                                                                                           .

η. Η μυθική περιουσία της οικογενείας είναι φυσικό να καθιστά την κόρη μια

                    νύφη για τον ανδρικό πληθυσμό της περιοχής.

θ. Η παράνομη                         διώκεται με φυλάκιση από το νόμο.

 

ΑΡΧΑΙΑ Β΄ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ-ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑΣ(ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1-6)

 

1) Να μεταφέρετε τα ρήματα στον τύπο της οριστικής  που ζητείται στην παρένθεση(στη φωνή που βρίσκονται):
ἐπείθετο __________________ (ενεστ., β΄πρόσ. πληθ.)
ῥυθμίζειν _________________ (αοριστ., α΄πρόσ. πληθ.)
βάλλει ____________________ (παρατ., γ΄πρόσ. πληθ.)
ἔσται ____________________ (παρατ., β΄πρόσ. ενικού)

2) Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο του ενεστώτα και του  αορίστου οριστικής των ρημάτων που δίνονται στην παρένθεση στην ίδια φωνή:
α. Οἱ  φιλόσοφοι τοὺς νέους ____________/____________ (παιδεύω).
β. Οἱ Λακεδαιμόνιοι ____________ / ____________   (παρατάσσομαι) ἐπὶ τῷ πεδίῳ.              
γ. Οἱ πολέμιοι ____________ / ____________ (λύω) τὰς σπονδάς.
δ. Ὑμεῖς τοὺς θεοὺς __________ /____________ (θεραπεύω).
ε. Ἡμεῖς τὰς τῶν οἰωνῶν πτήσεις ____________  /____________ (ἑρμηνεύω).
στ. Ὑμεῖς ____________ / ____________ (πορεύομαι) ,ὅπου τὸ στράτευμα μέλλει σῖτον ἕξειν.

3)  Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο του μέλλοντα και του παρακειμένου οριστικής των ρημάτων που δίνονται στην παρένθεση στη φωνή που βρίσκονται αυτά:
α.Οἱ Ἕλληνες τοῖς οἰωνοσκόποις ____________/____________ (πιστεύω).
β.Οἱ  ἱππεῖς τοὺς πολεμίους ____________/____________ (διώκω).
γ.Οἱ σύμμαχοι τοὺς τοξότας ____________/____________ (τάττω).
δ.Οἱ στρατηγοί τούς  νέους  ____________/____________ (κελεύω).
ε.Λακεδαιμόνιος ____________ / ____________ (βουλεύομαι) περὶ τῶν αἰχμαλώτων.
στ.Ὑμεῖς ____________ / ____________ (παύομαι) τοῦ περιτειχισμοῦ (= την προσπάθεια να χτίσουμε τείχος).

4)Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο του ρήματος:
α. Ἡ μὲν φύσις, ἂν ____________ (εἰμί, υποτ. ενεστ.) πονηρά, φαῦλα βούλεται.
β. Ἐὰν σὺ ____________ (ἀριστεύω, υποτ. αορ.), ὑπισχνοῦμαί σοι δέκα τάλαντα.
γ. Ἐὰν ὑμεῖς ταῦτα ____________ (πράττω, υποτ. παρακ..), εὐθὺς ὑμῖν στρατιώτας πέμψομεν.
δ. ____________ (παιδεύω, α΄ πληθ. υποτ. αορ.) τὸν ἀπαίδευτον.                                       
ε. Ὅταν σὺ τῶν ἀλόγων θηριωδέστερος _____________( εἰμί, υποτακτική ενεστ.) τότε φίλων ἔρημος γίγνῃ.