Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Νεοπλατωνισμός.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Νεοπλατωνισμός.. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σημειώσεις επί του Νεοπλατωνισμού.

 


Σημειώσεις επί του Νεοπλατωνισμού.

Το πρώτο και κύριο χαρακτηριστικό του Νεοπλατωνισμού είναι η διατήρηση (σε αρκετό βαθμό) της παγανιστικής  σημειολογίας του. Ο Νεοπλατωνικός  είναι πολύ περισσότερο παγανιστής από όσο ήταν ο Πλάτων και οι μαθητές του: προσπαθεί να τονίσει όχι τόσο τις πολιτικές καθολικές αρχές οι οποίες διέπουν τον πολίτη, αλλά τις οντολογικές (γνωσιολογικές και ηθικές αρχές) οι οποίες διέπουν το συμπαντικό άνθρωπο: ο Πλωτίνος υιοθέτησε από τον Πλάτωνα την έννοια της Ιδέας (η οποία περικλείει τον Κόσμο και τον Άνθρωπο) την έννοια του Αγαθού (το οποίο ωλοκλήρωσε ως   Έν) το κοσμολογικό μοντέλο ότι ο κόσμος μας (Τίμαιος) είναι σειρά εκτυλισσομένων αρμονικά κόσμων ώστε και ο δικός μας κόσμος να εύρη τις μεταβλητές που του αρμόζουν με τη συμμετρία που του αρμόζει, την έννοια του Ανθρώπου ο οποίος προχωρεί προς την Ιδέα του Αγαθού. Δεν του έκανε τόση εντύπωση ο Αριστοτέλης  για ευνοήτους λόγους: δεν  θέλει να ασχοληθεί με την Πόλη την εμπειρία και τον Πολίτη: επείγεται να φύγει προς τον κόσμο του Αγαθού τον οποίο μετήλλαξε σε κόσμο του Ενός.

Άρα η μεγίστη συνεισφορά του Πλωτίνου στο Πλατωνικό σύστημα είναι ότι μετήλλαξε την Πλατωνική έωλη μεταφυσική σε οντολογική πορευτική πραγματικότητα: το Έν, ο Νούς, η Ψυχή και η Ύλη, υπάρχουν όχι ως ιδέες μεταφυσικής, αλλά ως Ιδέες φυσικής αποδεικτικότητας μέσα από τη γνώση και την εμπειρία του Ανθρώπου: για αυτό ο Πλωτίνος παρέμεινε παγανιστής και όχι μεταφυσικός: δεν ανέμιξε τις ιδέες με την αφαίρεση ενός κόσμου Ιδεών όπου όλα είναι έωλα, αλλά σε πραγματικές συμπαντικές συντεταγμένες ανέμιξε τον κάθε άνθρωπο ως πορεία με το Εν το Νού και την Ψυχή που υπάρχουν: θυσίασε μέρος του πολιτικού κόσμου βέβαια για αυτό το έωλο  βήμα: αλλά με αυτόν τον τρόπο οντολογικοποίησε τον Πλατωνισμό, του έδωσε μία άλλη πραγματικότητα την οποία ο Αθηναίος του 5ου αι. αγνοούσε (εάν κρίνουμε από τους πλατωνικούς διαλόγους όπου οι οριστικές και επαγωγικές αρχές του Σωκράτους τον  ωδήγησαν στο κώνειο, οι αρχές αυτές ήταν μεταφυσικής αναπόδεικτης φύσης): ο Πλωτίνος στον άνθρωπο του μεταρωμαϊκού κόσμο έδειξε την οντολογική οδό την οποία έχει ως εσωτερικότητα του Ενός ως απορροές του Νοός ως εκχυλίσματα της συμπαντικής Ψυχής ώστε να υπερβεί τον κόσμο της Ύλης επιστρέφοντας στο  Έν.

Άρα ο Πλωτίνος προχωρεί σε μία Πλατωνική Οντολογική Ολοκλήρωση (η οποία σε κάθε περίπτωση στηρίζεται στην Σωκρατική μαιευτική μέθοδο): αυτό το καταφέρνει διότι έδιωξε ανάμεσα στον Άνθρωπο και στο Έν την Πόλη: ο Πλωτίνος αποδεικνύεται Μέγας Παγανιστής διότι τοποθετεί και πάλι τον  Άνθρωπο στη Φυσική Συμπαντική Οντοολογική θέση του: Ο Πλωτινικός άνθρωπος δεν ασχολείται τόσο με την Πόλη τους Νόμους την Πολιτική: ασχολείται με το ανοικτό Σύμπαν από την  ύλη  έως το Έν: εάν ο Αθηναίος έδιδε το μέγιστο των δυνάμεών του στην Πόλη η  Πλατωνική Ιδέα και Αγαθό του ακουγόταν ως κάτι το οποίο θα συνέβαινε διά της πολιτικής αρετής: αυτό όμως καθιστά το Αγαθό και τον Κόσμο του Αγαθού κάτι το μεταφυσικό το οποίο ενυπήρχε ως θεωρία στο μυαλό των πολιτών οι οποίοι ησχολούντο με το Αγαθό όχι για να επιστρέψουν πρωτίστως σε αυτό αλλά για να γίνουν καλύτεροι πολίτες.

Το πρόβλημα της Ζωής σύμφωνα με τον Πλωτίνο.

 



Σύμφωνα με την άποψη του Πλωτίνου η εξωτερική ζωή έχει πολύ ολίγη σημασία εν σχέσει προς την εσωτερική ζωή. Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική ζωή οικοδομείται επάνω στην εσωτερική συγκέντρωση και την εγρήγορση της έλλογης ψυχής, που δεν την αφήνουν να εκβάλει, να εκχυθεί στην αισθητικότητα, σημαίνει ακόμη ότι η ζωή του «εις εαυτόν συνηγμένου» πνεύματος είναι η ύψιστη πραγματικότης. Ο Πλωτίνος άλλωστε μετουσίωσε όπως και μερικοί από το περιβάλλον του, σε πράξη τη διδασκαλία του, και ενώθηκε με το Θείον  όπως βεβαιώνει ο Πορφύριος: « έτυχε δε τετράκις πού, ότε αυτώ συνήμην, του σκοπού αυτού ενεργεία αρρήτω» ( και κάπου τέσσαρες περίπου φορές επέτυχεν τον σκοπόν αυτόν μέσω μίας μη δυναμένης να περιγραφεί ενεργοποιήσεως, κατά το διάστημα που ήμουν κοντά του) (VI,[10[,8). Η απόλυτη αυτή συνέπεια και ενότητα μεταξύ λόγου και έργου, θεωρίας και πράξεως, είναι ένα πρόσθετο στοιχείο από τα πολλά εκείνα που κάνουν τη φιλοσοφία του συναρπαστική και πάντοτε επίκαιρη.

Η ζωή ιεραρχείται αυστηρά σύμφωνα με τις επικρατούσες αξίες: πρώτη μορφή ζωής είναι αναμφίβολα η σωματική και η φυσική.  Τη δεύτερη βαθμίδα καταλαμβάνει η ψυχική. Και στην τρίτη ανώτατη βαθμίδα ευρίσκεται η ζωή του πνεύματος, η ζωή της αιωνιότητας. Αδυναμία της ψυχής να ζήσει αυτή την κλιμακωτή πραγματικότητα, δηλαδή η αδυναμία της ψυχής να βιώσει την εσωτερική συγκέντρωση και εγρήγορση, αυτή η αδυναμία προδίδεται από κάθε πρακτική ενασχόληση και κάθε εξωτερική δραστηριότητα η οποία αποσυντονίζει τη συμπαντική προς το Έν πορεία του Ελλόγου Υποκειμένου. Κάθε εξωτερική δραστηριότητα ταυτίζεται και συγχρονίζεται με την πραγμάτωση της εμπειρικής ροπής της ψυχής.