Ποια ήταν τα πραγματικά αίτια του Πελοποννησιακού πολέμου;

 

Ποια ήταν τα πραγματικά αίτια του Πελοποννησιακού πολέμου;

Η πραγματική αιτία  του Πελοποννησιακού πολέμου δεν θα μπορούσε εκ των εξελίξεων οι οποίες ακολούθησαν τον μεγάλο αυτό εμφύλιο πόλεμο των Ελλήνων να είναι η ζήλεια των Σπαρτιατών για τους Αθηναίους, έστω και αν αυτό αναφέρεται μαζί με άλλα συναφή από τον σπουδαίο Θουκυδίδη: ο Θουκυδίδης δεν γνωρίζει όλα όσα εμείς ξέρουμε, όλα όσα ακολούθησαν την νίκη των Σπαρτιατών επί των Αθηναίων: Κυρίως  αυτό το οποίο ακολούθησε είναι η διάλυση της πόλεως κράτους άρα θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε σήμερα ότι η πραγματική και δομική και υπόρρητη αιτία του Πελοποννησιακού πολέμου είναι η αναπόφευκτη διάλυση της Πόλεως Κράτους: Όπως θα έλεγε και ο Έγελος στην Φιλοσοφία της Ιστορίας του η Αθήνα, η Σπάρτη και οι συμμαχοί των υπηρέτησαν πιστά το Πνεύμα της παρελαύνουσας Ιστορίας η οποία περνούσε ραγδαία στην επομένη της Πόλεως Κράτους στιγμή στην οικουμενική Πόλη κράτος του Μεγάλου Αλεξάνδρου: άρα η αιτία του Πελοποννησιακού πολέμου ήταν η αναπόφευκτη διάλυση της πόλεως κράτους, η ανάγκη ο Ελληνικός Λόγος να λάβη την οικουμενική διάστασή του μέσα από την οικουμενική αυτοκρατορία του Αλεξάνδρου, η μετατροπή του Πολίτου της Πόλεως κράτους σε καθολικό υποκείμενο σε μία οικουμενική αυτοκρατορία Ελληνκού λόγου  με κύριο χαρακτηριστικό όχι την φυλετική του ταυτότητα αλλά την νοητή και ηθική συμμετοχή του στην παγκοσμιότητα του ανερχομένου Κοινού Λόγου.

Εάν ο τρωϊκός πόλεμος καθόρισε  το πραγματικά Ανθρωποκεντρικό Υποκείμενο το οποό όπως ο Οδυσσέας σκέπτεται και όπως ο Αχιλλέας οργίζεται και αφυπνίζεται ώστε να επιτύχει τους σκοπούς του, εάν οι περσικοί πόλεμοι ξεκαθάρισαν τα πολιτκά, οικονομικά, κοινωνικά όρια του Ελληνισμού καθιερώνοντας τις Πόλεις Κράτη ως πολιτικές μονάδες αυτάρκειας και εξέλιξης, ο Πελοποννησιακός πόλεμος ήταν ο πόνος τοκετού του Ελληνισμού: ο Ελληνισμός ωδίνετο, ήθελε να εκμαιεύσει στην Παγκόσμιο Ανθρώπινη Κοινότητα όλες τις μεγάλες πνευματικές, ηθικές, πολιτικές δημιουργίες του και συλλήψεις: Η μετατροπή του Πολίτη σε Νοούν Υποκείμενο πρώτα και έπειτα σε Πολίτη Πόλεως κράτους είναι μακροχρόνια και σταδιακή αλλά εξόχως ενδελεχής και εντελεχής.

Ας την παρακολουθήσουμε σε διάφορα επίπεδα: προς τα τέλη του 9^ου αι.π.Χ οι ομηρικές κοινωνίες άρχισαν να διαλύονται ως συνεκτικές και αυτάρκεις κοινωνίες: Ο υπερπληθυσμός δημιούργησε όλα όσα ποτέ δεν ανέφερε ο Όμηρος στα έπη του: ανεπάρκεια αγαθών, συγκρούσεις, πολιτικές και κοινωνικές διαμάχες: Ο Βασιλέας δεν είχε ακριβώς στρατό, η δύναμή του ήταν η  γή, αυτή τον έκανε απαραίτητο στο  Λαό του. Η φυσική μετάβαση στους ευγενείς  εξηγείται από το ότι σταδιακά η κοινωνία προχωρεί από τον Έναν προς τους περισσοτέρους : η Πόλις Κράτος στα μεταΟμηρικά χρόνια απετέλεσε λύση στα αδιάξοδα της Ομηρικής Κοινωνίας:

αναπτύχθηκε η βιοτεχνία και το εμπόριο, οι κατακτητικοί πόλεμοι έδιναν και έπαιρναν, επίσης εξελίχθηκε πολύ ο αποικισμός: η ομηρική κοινωνία δεν άντεξε την πρόοδο, το εμπόριο, τον πλούτο, την βιοτεχνία, τον πόλεμο κερδών: μέσα από την ποικίλη εξέλιξη της  ζωής, την εργασιακή εξειδίκευση η οποία έφερε πλούτο σταδιακά αυτός ο πλούτος απελευθέρωνε μάζες οι οποίες επί Βασιλέων που είχαν το απόλυτο δικαίωμα γής αυτές οι μάζες δεν είχαν λόγο ενεργού ζωής.’Άρα οι πόλεις – κράτη απελευθέρωσαν σταδιακά τις λαϊκές μάζες προχωρώντας από τους ευγενείς προς τον Λαό (ας θυμηθούμε την Απέλλα στην Σπάρτη και την Εκκλησία του Δήμου στην Αθήνα). Τα βήματα ανθρωποκεντρικής εξέλιξης των Πόλεων – Κρατών π.χ για την Αθήνα παραδίδονται μέσα από το έργο του Σόλωνος, του Κλεισθένους, του Εφιάλτου, του Περικλέους κ.λ.π. Επίσης η Σπάρτη κεφαλαιοποίησε οικονομικά, στρατιωτικά και πολιτικά την δυναμική της Πόλεως Κράτους, δίδοντας την απαραίτητη ασφάλεια και εξέλιξη στους Πολίτες: Η μετατροπή των Ανθρώπων από βασιλικούς υποτακτικούς σε ενεργούς Πολίτες εξέλιξε την Ελληνική Κοινωνία: οι Πολίτες εν ειρήνη είχαν όσα χρειάζονταν μέσα από την εργασιακή και δικαιϊκή εξέλιξη των Κοινωνιών, εν πολέμω διεσφάλιζαν ότι και μελλοντικά θα έχουν όσα χρειάζονται: Εάν σκεφθούμε την οικονομική πλευρά των πλατωνικών διαλόγων  τα επαγγέλματα ανθούσαν, ο Ευριπίδης μακαρίζει τους Σπαρτιάτες για τον συσσωρευμένο πλούτο, ο Ξενοφώντας στους Πόρους του και στον Οικονομικό του αφήνει πολλά υπονοούμενα για την τρομερή οικονομική δυνατότητα των Αθηνών, και να σκεφθούμε τον θαυμασμό του για την Σπάρτη μάλλον υπονοεί ότι και εκεί τα πράγματα είναι μία χαρά.

Εάν λοιπόν προχωρήσουμε (διότι εμείς ξέρουμε όλα όσα δεν ήταν δυνατόν να γνωρίζει ο Θουκυδίδης ( την διάλυση της Πόλεως Κράτους, την εν κοινώ λόγω βασιζομένη Αυτοκρατορία του Αλεξάνδρου κ.λ.π) θα μπορούσαμε να ερμηνεύσουμε αντιστρόφως φράσεις και δεδομένα που παραδίδει ο Θουκυδίδης: κατ΄αρχάς ας συζητήσουμε ότι η  Σπάρτη και η Αθήνα απογείωσαν το θεσμό της Πόλεως κράτους μέσα από την διαφορετική φύσιν των: η Σπάρτη ως Οντολογική φυσική κλειστή δύναμις, η Αθήνα ως Πνευματική φιλοσοφική ανοικτή δύναμη: άρα: Η Σπάρτη προσδοκούσε να νικήσει την Αθήνα και να την κατακτήσει (να άλλαζε δηλαδή την Φύσιν της και να γίνει Πανελλήνια αυτοκρατορική δύναμις; Από πουθενά δεν προκύπτει κάτι τέτοιο, κυρίως δεν προκύπτει από τα πεπραγμένα της Σπάρτης μετά την νίκη της στον Πελοποννησιακό πόλεμο, ακόμα και ο τρομερός Αγησίλαος ενώ θα μπορούσε να πράξη όσα έπραξε ο Αλέξανδρος δεν του επετράπη διότι ποτέ και πουθενά η Σπάρτη αν και νικήτρια του Πελοποννησιακού πολέμου δεν άλλαξε την κλειστή φύσιν της.

Η Αθήνα: τι προσδοκούσε η Αθήνα; Να νικήσει στον Πελοποννησιακό πόλεμο, να κατακτήσει την Σπάρτη, και να γίνει αυτοκρατορική Πανελλήνια δύναμη; Δεν προκύπτει κάτι τέτοιο από πουθενά: ο Ευριπίδης στην Ελένη του κατακρίνει σαφώς τους Αθηναίους ότι δεν έχουν κατασταλάξει ανάμεσα στο Ωφέλιμο και Βλαβερό  διότι δεν έχουν κατασταλάξει στο Αληθές (το οποίο συνδέεται με το Ωφέλιμο) και το Ψευδές  ( το οποίο συνδέεται με τον Βλαβερό) ο Σωκράτης δολοφονήθηκε επειδή προσπάθεησε να διευρύνει πνευματικά τους ορίζοντες των Αθηναίων μεταλλάσσοντάς τους πρώτα σε νοούντα όντα και έπειτα σε πολίτες:επίσης κάπως αργότερα ο Ισοκράτης στον Περί Ειρήνης λόγον του αφήνει σαφή υπονοούμενα ότι οι Αθηναίοι δεν έχουν την ικανότητα της αυτοκρατορικής επιλογής και δόμησης διότι δεν εμπιστεύονται κανέναν, επίσης ο Δημοσθένης ποτέ δεν ξέφυγε από την αρχή του ότι: ωφέλιμο είναι ό,τι συμφέρει την Αθήνα.

Άρα ας προσέξουμε τούτο (το οποίο υπονοείται μόνον όταν ο Θουκυδίδης αναφέρεται στο ότι αυτός ο πόλεμος θα είναι ο μεγαλύτερος από κάθε προηγούμενο πόλεμο: αυτή η φράση όμως θεωρούμε ότι ερμηνεύεται λάθος , εντελώς λάθος όταν την επεξηγούμε ότι απλά θα ήταν ο μεγαλύτερος πόλεμος διότι η Αθήνα και η Σπάρτη ήταν τεράστιες δυνάμεις και άρα ο πόλεμος θα ήταν καταστροφικός όσο κανείς άλλος: Θεωρούμε ότι ο Θουκυδίδης υπονοεί ότι ο πόλεμος αυτός θα ήταν ο μεγαλύτερος διότι ο τεράστιος ιστορικός είχε καταλάβει ότι η Αθήνα και η Σπάρτη είχαν εξαντλήσει κάθε δυνατότητα ανάπτυξης της Πόλεως-κράτους και έπρεπε τώρα να οδηγηθούν οι Πόλεις Κράτη εκεί που τις οδήγησε ο Αλέξανδρος: στην κατάργηση του Πολίτη ως μεγέθους που αποκτά αξία από την καταγωγή του  και στην εμφάνιση του οικουμενικού Ελλόγου Υποκειμένου το οποίο αναδείχθηκε μέσα από τα νάματα του Ελληνικού Κοινού Λόγου ο οποίος βασίσθηκε στην καθολικότητα του Σωκρατικού Λόγου (εξάλλου η καλύτερη απόδειξη για όσα εδώ συζητούμε είναι η Απολογία του Σωκράτους του Πλάτωνος: εκεί ο Σωκράτης φαίνεται και είναι ξένο σώμα προς την Αθηναϊκή Δημοκρατία διότι άνοιξε την Κερκόπορτα του Κοινού Νοός: τώρα όλοι οι άνθρωποι ανεξαρτήτου του γεγονότος σε Ποια Πόλη κράτος Ανήκουν θα πρέπει να δομήσουν μία Παγκόσμια Αυτοκρατορία Κοινού Λόγου: αυτή είναι η Αιτία  του Πελοποννησιακού πολέμου , η ζήλεια της Σπάρτης για την Αθήνα είναι απλό φαινομενικό εξωτερικό τελείως  αίτιο: Ο Θουκυδίδης κατάλαβε ότι η τρομερή εξισορρόπηση των Αθηνών και της Σπάρτης μέσα από την τρομερή εξέλιξίν των οδήγησε στην αναπόφευκτη αρνητική διαλεκτική: όπου παλεύουν δύο ισοδύναμοι παλαιστές νικώνται και οι δύο: ο τρίτος παλαιστής ωφελείται: πράγματι: η Αθήνα και η Σπάρτη απλά εξόντωσαν την εντυπωσιακή δύναμη της Πόλεως κράτους: η ιστορική τους αποστολή τελείωσε εκεί: δεν είχαν ούτε την ικανότητα ούτε την θέληση να συνεχίσουν στην νέα δομή της Αυτοκρατορίας του Λόγου: της Οικουμενικής αυτοκρατορίας του Λόγου: οι Πόλεις κράτη των Αθηνών και της Σπάρτης έδωσαν την γνώση του τι χρειάζεται οι άνθρωποι  για να επιτύχουν την πολιτική αρετή: νόμο, κοινό νού, ιδέες γνώση ήθος και αξίες (καμμία σχέση με τις πρωτόγονες ομηρικές κοινωνίες τις οποίες διαδέχθηκε η Πόλις κράτος: άρα η Πόλις κράτος στο απόγειο της δύναμής της έδειξε στους ανθρώπους τι χρειάζονται ώστε σε οικουμενικη βάση να οδηγηθούν στην Παγκοσμιότητα της ελλόγου κοινής συνύπαρξής των: Η Αθήνα και η  Σπάρτη υπακούοντας στα κελεύσματα της Ιστορίας εξόντωσαν τις Πόλεις κράτη μέσω του Πελοποννησιακού πολέμου και έστρωσαν το δρόμο στην νέα δομή της Οικουμενικής Αυτοκρατορίας του κοινού λόγου του Αλεξάνδρου: αυτό ήταν και το αίτιο το ιστορικό και εξελικτικό του Πελοποννησιακού πολέμου. Η Αθήνα και η Σπάρτη είχαν καταλάβει ότι τίποτε ανώτερο δεν μπορούσαν να επιτύχουν, ο Ευριπίδης μάλιστα κατανοώντας αυτήν την φοβερή αλήθεια έδωσε στους Αθηναίους με τις Βάκχες του το μήνυμα του μαιναδισμού σαν να τους λέγει: αποκτήσθε την τρέλλα του Αλεξάνδρου και δομείσθε την Οικουμενική αυτοκρατορία του Λόγου που εσείς δομήσατε: όμως φωνή βοώντος εν τη ερήμω. Το μέλλον ανήκε στις δομές που ετοίμαζε ο Αλέξανδρος.

Τι πραγματικά φοβήθηκε τόσο πολύ ο Μελήσσιπος του Διακρίτου (ο Σπαρτιάτης κήρυκας και απεσταλμένος του Βασιλέως Αρχδάμου το 431 π.Χ) και είπε την περίφημη  φράση:  «Ήδε η ημέρα μεγάλων κακών άρξει τοις Έλλησι» (Αυτή η ημέρα θα γίνει η απαρχή μεγάλων κακών για τους Έλληνες)όταν ο Περικλής του απαγόρευσε το λόγο στην Αθήνα ως μέλους της Σπαρτιατικής πρεσβείας; Ο Μελήσσιπος ως Σπαρτιάτης είχε λάβει υπεράνθρωπης δυσκολίας αγωγή: είχε πολεμήσει, είχε ίδη άσχημα πράγματα, ως Σπαρτιάτης τον ενδιέφερε η Πόλις του. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο αυτή ήταν η αποθεωτική για την Σπάρτη παιδεία των Σπαρτιατών: πώς ένας Σπαρτιάτης ξεπέρασε τόσο πολύ τον εαυτόν του, την Πόλιν του, είδε την Όλη Ελλάδα και ανεφώνησε ότι ο Πελοποννησιακός πόλεμος θα φέρει μεγάλα κακά: ποια κακά εννοούσε; Συνεχίζοντας τον συλλογισμό μας, ο Σπαρτιάτης Μελήσσιπος αποκλείεται να εννοούσε ανθρώπινες απώλειες ή κάτι το συναφές: εξάλλου οι Αθηναίοι εκάλυψαν όπως και οι Σπαρτιάτες άμεσα τις τρομερές απώλειές των (όπως στην Σικελική εκστρατεία): άρα ο Μελήσσιπος είχε καταλάβει ότι είχε έλθη η ώρα της διάλυσης της Πόλεως κράτους και η ανάδειξη  μίας άλλης δυνάμεως (η οποία μάλλον ήταν αφανής και ακαθόριστος ακόμη στον Μελήσσιπο).

Συνδυαστικά με ό,τι εδώ συζητούμε θα μπορούσαμε να στηριχθούμε και στους περιφήμους επαγωγικούς λόγους του Θουκυδίδου (οι οποίοι αποτελούν σοφιστικό δάνειο διότι οι σοφιστές είχαν κλείσει την ανθρώπινη φύση σε επαγωγικές αρχές. Γιατί όμως; Π.χ. Ο Πρωταγόρας είχε οδηγηθή στην επαγωγική αρχή ότι ο Άνθρωπος είναι μέτρον όλων, ο Γοργίας είχε οδηγηθή σε έναν ολοκληρωτικό αγνωστικισμό, ο Αντιφών σε μία φυσική εννόηση των πραγμάτων κ.λ.π): Άρα ο Θουκυδίδης μέσα από τον πόλεμο των μεσουρανουσών Αθήνας και Σπάρτης οδηγήθηκε στις περίφημες επαγωγικές αρχές περί των πρωτείων της Λογικής, της δεινής και τρομερής ανθρωπίνης φύσης, του πανδαμάτορος και αδοκήτου πολέμου κ.λ.π. Άρα η Πόλις Κράτος και σε επίπεδο Αρχών (καθολικών και οικουμενικών αρχών) είχε εκτελέση τον κύκλον της. Δηλαδή οι άνθρωποι είχαν καταλάβη τις αρχές που τους ενώνουν και κατά τον τρόπο του Αλέξάνδρου (που δεν μπορούσαν να τον πράξουν η Αθήνα και η Σπάρτη) μέσω αυτών των επαγωγικών αρχών κατάλαβαν ενώπιον ποιών καθολικών αρχών μπορούν να ενωθούν: άρα έστω αρνητικά ο Θουκυδίδης μέσα από τις επαγωγικές αρχές του δείχνει ότι η Πόλις Κράτος συνεισέφερε στην γνώση της Ανθρωπίνης Φύσεως: Ο Σοφιστής Θουκυδίδης ουσιαστικά προσφέρει όλες εκείνες τις καθολικές αρχές οι οποίες πλέον δεν χρειάζονται την Πόλη Κράτος αλλά την Οικουμενική αυτοκρατορία κοινού λόγου του Αλεξάνδρου για να υλοποιηθούν: η Πόλις Κράτος δεν  μπορούσε να τιθασσεύσει την ανθρώπινη φύση η οποία επαγωγικά περιεγράφη από τον Θουκυδίδη: ήταν η ανάγκη της ένωσης του Κόσμου ενώπιον του Κοινού Λόγου όπως το έπραξε ο Αλέξανδρος ώστε οι άνθρωποι ενωμένοι να αντιστρέψουν τις αρνητικές επαγωγικές αρχές του Θουκυδίδη και επάνω στον χριστιανισμό που περίμενε να συζητηθή η δυνατότητα βελτίωσης της Ανθρωπίνης φύσης.

Ουσιαστικά συζητούμε για το ότι ο σοφιστής Θουκυδίδης ως άθεος (το θείο παραδοσιακά ήταν ο συνεκτικός κρίκος της Πόλεως Κράτους)  και ορθολογιστής γνήσιο τέκνο Σοφιστών προσπαθεί να πράξη την πορεία  του Ομήρου: μέσω του Πελοποννησιακού πολέμου (και αυτός από έναν πόλεμο αρύεται όπως ο  Όμηρος) αντιπαραθέτει τον άνθρωπο του Εγώ της Πόλεως Κράτους με τον Άνθρωπο του Κοινού Λόγου όπως τον έδωσαν οι Σοφιστές μέσα από την Υποκειμενική Νοητική δυνατότητα των ανθρώπων οι οποίοι μπορούν να αποτελέσουν μέτρο δόμησης ενός Νέου Κοινού Λογικού κόσμου: Ουσιαστικά ο Πελοποννησιακός πόλεμος είναι ανάμεσα σε αυτά τα δύο Εγώ: Ενίκησε το Εγώ του Νέου υπερπολιτικού κοινού Κόσμου: Ίσως για αυτό σταμάτησε ο Θουκυδίδης να γράφει το 411 π.Χ. Έβλεπε την τραγική του δικαίωση, ότι ο Πόλεμος αυτός είχε ως αιτία τον Νέο Κοινό έλλογο κόσμο και δεν άντεχε να επιβεβαιωθεί βλέποντας την καταστροφή της Πόλεως Κράτους της αγαπημένης του Αθήνας.