αρχαία Ελληνικά από το πρωτότυπο.Επανάληψη στην α΄ κλίση των ουσιαστικών

 



1.  Διαβάζω τη θεωρία που προέρχεται από το βιβλίο της Γραμματικής μου

2.  Ρίχνω μια ματιά στο μάθημα «Α΄ κλίση ουσιαστικών. Ενότητα 6 Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας Α΄ Γυμνασίου, σελ. 50-51» που βρίσκεται στη διεύθυνση http://xtsat.blogspot.com/2015/12/6-50-51.html

3.  Λύνω τιςδιαδραστικέςασκήσεις στην ηλεκτρονική σχολική τάξηhttps://eclass.sch.gr/modules/units/index.php?course=G784108&id=296558

8ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΠΡΩΤΗ ΚΛΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

1. Πρωτόκλιτα ασυναίρετα ουσιαστικά

86. Κατά την πρώτη κλίση κλίνονται ονόματα αρσενικά και θηλυκά: τα αρσενικά λήγουν σε -ας ή σε -ης και τα θηλυκά σε -α ή σε -η.

 

α) Παραδείγματα αρσενικών σε -ας και σε -ης

θ. νεανιᾱ

θ. Ἀτρειδᾱ-

θ.στρατιωτᾱ

θ. ποιητᾱ

Ενικός αριθμός

ον.

νεανίας

Ἀτρείδης

στρατιώτης

ποιητὴς

γεν.

τοῦ

νεανίου

Ἀτρείδου

στρατιώτου

ποιητοῦ

δοτ.

τῷ

νεανί

Ἀτρείδ

στρατιώτῃ

ποιητῇ

αιτ.

τὸν

νεανίαν

Ἀτρείδην

στρατιώτην

ποιητὴν

κλ.

(ὦ)

νεανία

Ἀτρείδη

στρατιῶτ

ποιητὰ

 

Πληθυντικός αριθμός

ον.

οἱ

νεανίαι

Ἀτρεῖδαι

στρατιῶται

ποιηταὶ

γεν.

τῶν

νεανιῶν

Ἀτρειδῶν

στρατιωτῶν

ποιητῶν

δοτ.

τοῖς

νεανίαις

Ἀτρείδαις

στρατιώταις

ποιηταῖς

αιτ.

τοὺς

νεανίας

Ἀτρείδας

στρατιώτας

ποιητὰς

κλ.

(ὦ)

νεανίαι

Ἀτρεῖδαι

στρατιῶται

ποιηταὶ

 

β) Παραδείγματα θηλυκών σε -ᾱ και -ᾰ (γεν. -ᾱς)

(θ. πολιτειᾱ) (θ. στρατιᾱ-) (θ. ἀληθειᾰ-)  (θ. σφαιρᾰ-)

Ενικός αριθμός

ον.

πολιτεία

στρατιὰ

ἀλήθειᾱ

σφαίρᾰ

γεν.

τῆς

πολιτείας

στρατιᾶς

ἀληθείας

σφαίρᾱς

δοτ.

τῇ

πολιτείᾳ

στρατιᾷ

ἀληθείᾳ

σφαίρᾳ

αιτ.

τὴν

πολιτείαν

στρατιὰν

ἀλήθειᾰν

σφαῖρᾰν

κλ.

(ὦ)

πολιτεία

στρατιὰ

ἀλήθειᾰ

σφαῖρᾰ

 

Πληθυντικός αριθμός

ον.

αἱ

πολιτεῖαι

στρατιαὶ

ἀλήθειαι

σφαῖραι

γεν.

τῶν

πολιτειῶν

στρατιῶν

ἀληθειῶν

σφαιρῶν

δοτ.

ταῖς

πολιτείαις

στρατιαῖς

ἀληθείαις

σφαίραις

αιτ.

τὰς

πολιτείας

στρατιὰς

ἀληθείας

σφαίρας

κλ.

(ὦ)

πολιτεῖαι

στρατιαὶ

ἀλήθειαι

σφαῖραι

 

 

 

 

γ) Παραδείγματα θηλυκών σε ᾰ- (γεν. -ης)

(θ. τραπεζᾰ-) (θ. γλωσσᾰ-)

Ενικός αριθμός

Πληθυντικός αριθμός

ον.

τράπεζ

γλῶσσᾰ

αἱ

τράπεζαι

γλῶσσαι

γεν.

τῆς

τραπέζης

γλώσσης

τῶν

τραπεζῶν

γλωσσῶν

δοτ.

τῇ

τραπέζ

γλώσσῃ

ταῖς

τραπέζαις

γλώσσαις

αιτ.

τὴν

τράπεζᾰν

γλώσσᾰν

τὰς

τραπέζας

γλώσσας

κλ.

(ὦ)

τράπεζ

γλώσσᾰ

(ὦ)

τράπεζαι

γλῶσσαι

 

δ) Παραδείγματα θηλυκών σε –η

(θ. κωμᾱ) (θ. τιμᾱ-)

Ενικός αριθμός

Πληθυντικός αριθμός

ον.

κώμη

τιμὴ

αἱ

κῶμαι

τιμαὶ

γεν.

τῆς

κώμης

τιμῆς

τῶν

κωμῶν

τιμῶν

δοτ.

τῇ

κώμ

τιμῇ

ταῖς·

κώμαις

τιμαῖς

αιτ.

τὴν

κώμην

τιμὴν

τὰς

κώμας

τιμὰς

κλ.

(ὦ)

κώμη

τιμὴ

(ὦ)

κῶμαι

τιμαὶ

 

Παρατηρήσεις

88. Στα πρωτόκλιτα ουσιαστικά:

1) οι καταλήξεις του πληθυντικού των αρσενικών και των θηλυκών είναι οι ίδιες·

2) το α στην κατάληξη -ας (σε οποιαδήποτε πτώση) είναι πάντοτε μακρόχρονοὁ Αἰνείᾱς, τῆςχώρᾱς, τοὺςστρατιώτᾱς.

3) η γενική του πληθ. τονίζεται στη λήγουσα και παίρνει περισπωμένητῶν νεανιῶν, τῶν θαλασσῶν.

89. Από τα πρωτόκλιτα αρσενικά σε -ης σχηματίζουν την κλητική του ενικού σε -ᾱ και όχι σε :

α) τα εθνικά: ὦ Πέρσᾰ, ὦ Σκύθᾰ.

β) όσα λήγουν σε -της και τα σύνθετα (με β΄ συνθ. ρήμα) σε -άρχης, -μέτρης, -πώλης, -τρίβης, -ώνης κτλ.: ὦ στρατιῶτα, ὦ γυμνασιάρχα, ὦ βιβλιοπῶλα, ὦ παιδοτρίβα, ὦ τελῶνα.

 

 

90. Στα πρωτόκλιτα θηλυκά που λήγουν σε -α:

1) αν πριν από την κατάληξη α υπάρχει σύμφωνο (εκτός από το ρ), τότε το α αυτό λέγεται μη καθαρό, είναι κανονικά βραχύχρονο και στη γενική και δοτική του ενικού τρέπεται σε η: ἡ μοῦσα, τῆςμούσης, τῇ μούσῃ κτλ. - ἡ μᾶζα, τῆςμάζης, τῇ μάζῃ κτλ.

2) αν πριν από την κατάληξη α υπάρχει φωνήεν ή ρ, τότε το α αυτό λέγεται καθαρό, είναι κανονικά μακρόχρονο και φυλάγεται σε όλες τις πτώσεις του ενικού: ἡ πολιτεία, τῆς πολιτείας, τῇ πολιτείᾳ κτλ. - ἡ ὥρα, τῆςὥρας, τῇ ὥρᾳ κτλ.

3) το α της κατάληξης στην αιτιατική και την κλητική του ενικού είναι μακρόχρονο ή βραχύχρονο, ανάλογα με το τι είναι στην ονομαστική: (ἡ πολιτείᾱ) τὴν πολιτείᾱν, ὦ πολιτείᾱ - (ἡ μοῦσᾰ) τὴν μοῦσᾰν, ὦ μοῦσᾰ.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

vasilios888@yahoo.gr