Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση. Α΄Γυμνασίου,Ομήρου Οδύσσεια,α,109-173. Φύλλο εργασίας.

Σύνδεση με τα προηγούμενα.

Στο συμβούλιο των θεών στον Όλυμπο,κατά το οποίο απουσίαζε ο Ποσειδώνας αποφασίστηκε ο νόστος του Οδυσσέα στην Ιθάκη.Η Αθηνά μάλιστα πρότεινε ένα διπλό σχέδιο δράσης ,ο Ερμής να σταλεί στην Ωγυγία για να ανακοινώσει στην Καλυψώ την απόφαση των θεών,ενώ η ίδια θα μεταβεί στην Ιθάκη για να ενθαρρύνει σε σημαντικές αποφάσεις τον Τηλέμαχο.

Πραγματολογικά στοιχεία.

Μέντορας: άρχοντας των Ταφίων και φίλος του Οδυσσέα.Η Τάφος  ήταν νησί ανάμεσα στην Ακαρνανία και στη Λευκάδα.

Στοιχεία υλικού πολιτισμού.

Ενδυμασία,ανάκτορο,σκεύη και φαγητά,έπιπλα όπλα και άλλα αντικείμενα:όλα αυτά καταδεικνύουν την πλούσια ζωή της μυκηναϊκής εποχής.

Αξίες –αντιλήψεις –έθιμα και θεσμοί και κοινωνικοπολιτική οργάνωση.

Α.ενανθρώπηση Αθηνάς: έχουμε στα ομηρικά έπη δύο τρόπους εμφάνισης των θεών.1.Σαν  φαντασία και οπτασία(επιφάνεια)ο θεός είναι στο μυαλό των ηρώων,2,ο θεός λαμβάνει σάρκα και οστά συγκεκριμένων ανθρώπων και είναι ορατός από τα ανθρώπινα μάτια (όπως  εδώ ο Μέντης –Αθηνά): αυτό είναι ενανθρώπηση.

Aνάπτυξη ιστορικού παραθέματος,Ιστορία Κατεύθυνσης ,Γ΄Λυκείου.

Δίδεται το παρακάτω ιστορικό παράθεμα :

«Οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στο Ν.Καβάλας ήταν κατά 32.000 περισσότεροι από  τους μουσουλμάνους που εγκατέλειψαν την περιοχή(75.000 έναντι 43.350).Επειδή όμως το μεγαλύτερο μέρος του πλεονάζοντος προσφυγικού πληθυσμού το απορρόφησε η πόλη της Καβάλας ,η περιφέρεια δεν αντιμετώπισε ιδιαίτερα προβλήματα.Όπως προαναφέραμε για περίπου ενάμιση χρόνο οι πρόσφυγες των περισσοτέρων χωριών αναγκάστηκαν να συμβιώσουν με τους ντόπιους μουσουλμάνους.Με την ανταλλαγή των πληθυσμών λύθηκε και το πρόβλημα της στέγασης.Σύμφωνα με μία έκθεση που συνέταξε στα 1927 ο προϊστάμενος του γραφείου εποικισμού στην Καβάλα ,ο Πεχλιβάνογλου,περίπου  30.000 πρόσφυγες είχαν εγκατασταθεί στα 6.405 εγκαταλελειμμένα σπίτια των μουσουλμάνων,ενώ περίπου 4.000 περίπου πρόσφυγες  είχαν στεγασθεί σε 542 προσωρινά οικήματα που έκτισαν οι ίδιοι κυρίως στα τουρκικά τσιφλίκια».

Με βάση το κείμενο και τις ιστορικές σας γνώσεις να δώσετε  τον τρόπο της αγροτικής αποκατάστασης των προσφύγων της μικρασιατικής καταστροφής.

Νεοελληνική γλώσσα Β΄Γυμνασίου.

Πώς  διαβάζω και αναλύω ένα κείμενο.

1.Διαβάζω προσεκτικά το όλο κείμενο και προσπαθώ να θέσω σειρά  σε όλα αυτά τα οποία διαβάζω .Η σειρά είναι η ακόλουθη:

Ποιος είναι ο πρωταγωνιστής του κειμένου,μπορεί να είναι πολλοί.Ο πρωταγωνιστής μπορεί να είναι πρόσωπο,ζώο ή πραγμα ,κατάσταση ή ιδιότητα.

Πρέπει να προσδιορίσω το χώρο και το χρόνο που εκτυλίσσονται όλα.

Επίσης  ποιες ιδέες ή αξίες υπάρχουν,ποιες πράξεις διαδραματίζονται,ποιες αιτίες και ποιος ο σκοπός του κειμένου.Είναι βασικό να καταλάβουμε ότι το κάθε κείμενο θέλει να περάσει μηνύματα για τον άνθρωπο,το θεό,τη φύση και την κοινωνία τα οποία και θα πρέπει να κατανοήσω.Πρέπει δηλαδή να κατανοώ σε ποιο μοντέλο πολίτη και ανθρώπου καταλήγει το κείμενο.Τι μηνύματα θέλει να περάσει σε εμάς για τους πρωταγωνιστές του κειμένου.

Οι βασικοί όροι και θέματα και οι αφηγηματικές τεχνικές της Ομηρικής Οδύσσειας.

1.Aγορά:η αγορά έχει λειτουργικό ρόλο μέσα στην Οδύσσεια.

2.Αναγνωρισμός-θεματικός τύπος.

3.Ανάγνωση-απαγγελία.

4.Εξωτερική και εσωτερική αναζήτηση(του Οδυσσέα και του Τηλεμάχου).

5.Ανθρωπογνωσία.

6.Ανθρωποκεντρισμός.

7.Ανθρωπισμός και ανθρωπιά.

8.Ανθρωπολογία και Ηθογράφηση της Οδύσσειας.

9.Ανθρωπομορφισμός:ενανθρώπιση

                                     επιφάνεια

                                     θεολογία της Οδύσσειας.

10.Απόλογοι: τυπολογία,δομή,εγκιβωτισμός και ένθετη αφήγηση.

Ομήρου Οδύσσεια,σημαντικές παρατηρήσεις,α,26-108.

1.Οι θεμελιώδεις έννοιες αυτών των στίχων είναι:      ο  χώρος στο θεϊκό επίπεδο

                                                                             το σύστημα η ηθική αρχή της Οδύσσειας ως το δίκαιο των θεών

                                                                                      η επικοινωνία ανάμεσα στο Δία και στην Αθηνά

                                                                                      η μεταβολή της στάσης των θεών έναντι του Οδυσσέα πλήν του Ποσειδώνος

                                                                                      η  αλληλεπίδραση,η  θεϊκή κοινωνία κατά προτύπωση της ανθρώπινης

                                                                         

2.Προσοχή στην ηθική αρχή της ελεύθερης βούλησης του ανθρώπου ,η οποία θίγεται και θεμελιώνεται στο κείμενο.Αυτός ο άνθρωπος ο οποίος επιλέγει είναι ο υπεύθυνος.Ο θεός  δεν έχει  ευθύνη.Για  πρώτη φορά στην ιστορία  του ανθρώπου τίθεται  το θέμα της ελεύθερης επιλογής με επίγνωση των συνεπειών που σημαίνει ότι ο ίδιος ο άνθρωπος  δημιουργεί τις προϋποθέσεις  για τη  δυστυχία του ή και την ευτυχία του πέρα από αυτό το οποίο του όρισε η μοίρα του.

Έκθεση Γ΄Λυκείου.

Θέμα: "Τα ριάλιτι σόου"είναι το νέο είδος εκπομπών των ΜΜΕ που απασχόλησαν όλον τον κόσμο.Να γράψετε μία επιστολή σε μία εφημερίδα στην οποία θα διατυπώνετε τη γνώμη σας για αυτό το είδος των εκπομπών.

Κύριε Διευθυντά.

Οι εκπομπές του είδους "ριάλιτι σόου"αποτελούν μελανό σημείο  στην ιστορία και στο ρόλο των ΜΜΕ.Τα ΜΜΕ σκοπό έχουν την ανάπτυξη της ελεύθερης προσωπικότητας ,της κριτικής ικανότητας και όχι την μονομερή και κατευθυνόμενη πλευρά των ανθρώπων ,οι οποίοι δυστυχώς μέσα από αυτά τα αθώα δήθεν παιχνίδια προωθούν πραγματικότητες όπου με τη βοήθεια της τεχνολογίας οι λίγοι θα ελέγχουν τους πολλούς.

Ποιός είναι άραγε ο σκοπός και η ιδρυτική σημασία των ΜΜΕ;Δεν είναι άλλος από την διάδοση και μεταφορά ειδήσεων και εκπομπών που προάγουν το ήθος,τη σκέψη και την ελεύθερη ύπαρξη.Όμως τα ΜΜΕ μέσα από τα ριάλιτι σόου καταχρώνται το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης και της πληροφόρησης.Υπερβαίνουν κάθε όριο διακριτικότητας και μέσα από την κοινοποίηση αυστηρώς προσωπικών θεμάτων καταργούν την ιδιωτικότητα.Ο άνθρωπος καθίσταται ένα απλό αντικείμενο περιέργειας ,δημοσιοποιείται όχι επειδή έχει κάτι να προσφέρει.Το αντίθετο.Δημοσιοποιείται απλά η λαγνεία του για λίγη δημοτικότητα μιάς και δεν έχει άλλο τρόπο προβολής.

Θέμα έκθεσης Γ΄Λυκείου.

Θέμα:Στην εποχή μας γίνεται πολύς λόγος για τον ξεχωριστό τρόπο με τον οποίο επιδρά η διαφήμιση στο παιδί και στη γυναίκα.

1. Γιατί οι δύο αυτές κατηγορίες θεωρούνται ιδιαιτέρως ευάλωτες στη διαφημιστική προπαγάνδα;

2.Πώς επιδρά στη δομή της ψυχοσύνθεσής τους η διαφήμιση;

1.Eισαγωγή:  Θα πρέπει να γίνει αναφορά στην παντοδυναμία των .Μ.Μ.Ε στη σύγχρονη εποχή και στο παντοδύναμο και κυριότερο όπλο που χρησιμοποιούν για να χειραγωγούν  τις απρόσωπες μάζες:τη διαφημιστική προπαγάνδα.

2.Κυρίως θέμα:

2α.Η επίδραση της διαφήμισης στον κόσμο των παιδιών.
Οι Φέλνταμ και Γούλφ το 1974 ύστερα από ειδική μελέτη διαπιστώνουν ότι οι παιδικές τηλεοπτικές διαφημίσεις έχουν κατηγορηθεί για τους παρακάτω λόγους:

Νεοελληνική γλώσσα Β΄Γυμνασίου.Σχέδιο έκθεσης-παραγράφων.

Θέμα: «Ένας επισκέπτης-φιλοξενούμενος έρχεται στο σπίτι σας ή στην πόλη σας.Σας ζητά να του παρουσιάσετε με απλό και σαφή τρόπο τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της περιοχής σας για να τα επισκεφθεί στο  λίγο χρόνο που διαθέτει».

1^η παράγραφος,μέθοδος σύγκρισης-αντίθεσης και αιτιολόγησης,πρόλογος:

Πού άραγε θα μπορούσα να πάω και να ξεναγήσω τον καλύτερό μου φίλο το Νίκο,ο οποίος ήλθε από την Αθήνα στη Λέσβο για λίγες μέρες.Μιά και είναι καλοκαίρι και το νησί αυτή την εποχή  είναι πιο  ελκυστικό από την Αθήνα το πρώτο που σκέφθηκα είναι να του γνωρίσω τις παραλίες του νησιού(πραγματικά –υλικά αντικείμενα).Πήραμε λοιπόν το λεωφορείο και  κατ΄αρχήν επισκεφθήκαμε την πλάζ «τσαμάκια».Ο Νίκος έμεινε με το στόμα ανοιχτό.Στην Αθήνα δεν υπάρχουν τέτοια ωραία μέρη.Μέρη που να συνδυάζουν τις φυσικές ομορφιές με καθαρή θάλασσα και με ένα φιλόξενο περιβάλλον.Κολυμπήσαμε,ήπιαμε το αναψυκτικό μας,του σύστησα επίσης και φίλους μου που τυχαία βρήκαμε στην παραλία.Λίγο πιο πάνω  υπάρχει ένα δάσος,είπαμε η Λέσβος συνδυάζει πραγματικά πολλές  εναλλαγές του περιβάλλοντος.Καθίσαμε ανάμεσα στα δένδρα και απολαύσαμε το ρόφημά μας.

Εξάσκηση στην Έκφραση-Έκθεση της Γ΄Λυκείου.

1.Έστω ότι σας δίδεται  πρός ανάπτυξη θέμα που αφορά την αστυφιλία.Πώς και σε ποιό σημείο της εκθέσεως θα μπορούσες να χρησιμοποιήσεις την εποχή πρό της βιομηχανικής επαναστάσεως και την εποχή μετά από αυτό το ιστορικό γεγονός;

2.Η γνώση είναι δύναμη ενώ η άγνοια έλλειψη και ηθική αδυναμία.Έστω ότι οι παράμετροι ενός θέματος είναι αυτές.Πώς και σε ποιό σημείο θα μπορούσες να χρησιμοποιήσεις την Πλατωνική και Αριστοτελική φιλοσοφία;

Νεοελληνική Γλώσσα,Β΄Γυμνασίου.Γραφή παραγράφου.

Πώς γράφω την παράγραφο.

Βήμα 1ο : Επιλέγω το θέμα.Το θέμα αποτελεί τη θεματική πρόταση και συνήθως  τίθεται στην αρχή της παραγράφου.

π.χ.Έχω επισκεφθεί πολλά μέρη της Ελλάδας επειδή στους γονείς μου,αλλά και σε εμένα αρέσουν τα ταξίδια.

Βήμα 2ο: Επιλέγω τη μέθοδο σύμφωνα με την οποία θα αναπτύξω το θέμα που μου δίνεται.

π.χ.Παραδείγματος χάριν έχω επισκεφθεί την Επίδαυρο,τους Δελφούς,έχω ανεβεί και στην Ακρόπολη.(περιγράφω τις εντυπώσεις μου): Η Επίδαυρος βρίσκεται μέσα σε πραγματικά  ωραία τοπία,οι Δελφοί ανοίγονται μπροστά σου μετά από μία σαγηνευτική διαδρομή.(αφηγούμαι εντυπώσεις):Η Ακρόπολη μου ξύπνησε όλα αυτά τα οποία μαθαίνω στην ιστορία,μία άλλη εποχή πολιτισμού και προόδου.(δίνω αιτίες για όσα λέω και ισχυρίζομαι): Η Ελλάδα έχει μακραίωνο πολιτισμό ,όποιος επισκέπτεται πολλά από αυτά τα μέρη μαθαίνει πολλά διότι το ταξίδι είναι το πιο χρήσιμο βιβλίο.

Έκφραση-Έκθεση,Γ΄Λυκείου,καταναλωτισμός,σχέδιο έκθεσης.

Eισαγωγή:

Κατά τις τελευταίες  δεκαετίες ,ο  δυτικός κόσμος της υλικής ευμάρειας  και της υλικής αποτελμάτωσης έχει ήδη μετατραπεί σε κόσμο  της  μαζικής κουλτούρας.Κύριο γνώρισμά της αποτελεί ο καταναλωτισμός,η  αλόγιστη κατανάλωση των βιομηχανικών προϊόντων ,που στις ημέρες μας συνιστά τον  κυρίαρχο τρόπο ζωής στις  κοινωνίες της Δύσης.

Κυρίως Θέμα:

Ορισμός.

Στην  Κοινωνιολογία ο καταναλωτισμός προσδιορίζεται ως η ικανοποίηση που προσφέρει όχι  η κάλυψη  μιάς ανάγκης από ένα προϊόν αλλά η ίδια η πράξη της κατανάλωσης ,η ικανότητα του  ατόμου να καταναλώνει.Η κοινωνία  γίνεται έτσι  μία καταναλωτική κοινωνία που καταναλώνει μαζικά ό,τι μαζικά παράγεται από τη βιομηχανία.

Ομήρου Οδύσσεια,26-108,Ασκήσεις.

1.Στην πρώτη συνέλευση των θεών  διακρίνουμε τα ακόλουθα θέματα:

1....

2...

2.στ.38-39: "κι όμως οι ίδιοι ,κι από φταίξιμο δικό τους,πάσχουν και βασανίζονται και πάνω από το γραφτό τους".

Στο σημείο αυτό επαναλάμβάνεται από το Δία η βασική ηθική αρχή που διέπει την Οδύσσεια.Ποιά είναι αυτή;

Φιλοσοφικές έννοιες χρήσιμες για το μάθημα της Έκφρασης-Έκθεσης.

1.Η Έννοια του Είναι και του Γίγνεσθαι συμβολίζει την προσπάθεια να ανακαλύπτει το τέλειο και τον τρόπο που οδεύουμε προς αυτό.Με άλλα λόγια η έννοια του Είναι και του Γίγνεσθαι συμβολίζει το τι υπάρχει και το τι θα μπορούσε να υπάρχει.Η έκθεση ούτως ή άλλως πρέπει να κινείται στα δύο παραπάνω μεγέθη,δηλαδή η έκθεση περιγράφει με βάση την κύρια έννοια τον κόσμο,τον άνθρωπο και την κοινωνία όπως είναι αλλά και όπως θα έπρεπε να είναι.

2.Τα στάδια του φιλοσοφικού λόγου θα μπορούσαν να είναι σημαντικά και χρήσιμα δομικά υλικά στους μαθητές οι οποίοι γράφουν την έκθεσή τους.Ο θαυμασμός,η απορία,η έρευνα,το συμπέρασμα.Ο μαθητής εκφράζει τη  γνώμη του για την κύρια έννοια η οποία μπορεί να είναι καλή ή όχι.Από εκεί και πέρα ερευνά την πορεία της,τα αίτιά της,τους σκοπούς της.Οδηγείται με αυτόν τον τρόπο σε ασφαλές συμπέρασμα.

3.Επίσης οι φιλοσοφικοί συλλογισμοί είναι σημαντικό να χρησιμοποιούνται από τους μαθητές.;Oταν οι διανοητές ξεκινούν από τις αφηρημένες ιδέες και ανακαλύπτουν τον κόσμο,τη φύση και τον άνθρωπο ο συλλογισμός είναι παραγωγικός.

Διαθεματική διδασκαλία στο μάθημα της Νεοελληνικής γλώσσας.Το Υποκείμενο στη Νεοελληνική γλώσσα και στην Αγγλική γλώσσα.

Το Υποκείμενο είναι το πρόσωπο,ζώο ή πράγμα,η κατάσταση η ιδιότητα ,η σκέψη ή η αξία η οποία προκαλεί πράξει,συναισθήματα,σκέψεις,ή θέτει και μεταφέρει τις παραπάνω μεταβλητές(το πρόσωπο κ.λ.π)σε νέες καταστάσεις,σε νέες σκέψεις και συναισθήματα,σε καινούργιες πράξεις,ή βέβαια όλες οι παραπάνω μεταβλητές παθαίνουν και υφίστανται τις συνέπειες από κάποια πράξη ή σκέψη.

π.χ.Ο Κώστας παίζει μπάλλα,ο Κώστας ως πρόσωπο υπό-κείται πίσω από την κίνηση της μπάλλας,άρα προκαλεί πράξεις με τη μπάλλα,είναι το υποκείμενο.

Ο  Κώστας χτυπήθηκε από το ρεύμα,ο Κώστας υφίσταται τις ενέργειες του ρεύματος,άρα υπό-κείται κάτω από τις συνέπειες της ανθρώπινης αυτής ανακάλυψης.

Φύλλο εργασίας,Ομήρου Οδύσσεια,στ.26-108,ραψωδία α΄.

1.Περιληπτική απόδοση.

Ενώ ο Ποσειδώνας βρίσκεται στους Αιθίοπες ,στον Όλυμπο γίνεται η πρώτη συνέλευση των θεών.Πρώτος παίρνει το λόγο ο Δίας ο οποίος εκφράζε το παράπονό του για τους ανθρώπους που θεωρούν τους ανθρώπους υπεύθυνους για τις συμφορές τους ενώ ουσιαστικά αυτοί οι ίδιοι είναι υπεύθυνοι για ό,τι τους συμβαίνει.Χρησιμοποιείται σχετικά το παράδειγμα του Αιγίσθου ,ενώ η Αθηνά προβάλλει μέσα από την αντίθεση την υπόθεση του Οδυσσέα ο οποίος είναι άξιος να γυρίσει στην πατρίδα του την Ιθάκη.

2.Πραγματολογικά στοιχεία.

Α.Αιθίοπες: μυθικός λαός που οι αρχαίοι θεωρούσαν ότι ζούσε στην άκρη της γής…

(αναλύουμε παρομοίως και άλλες λέξεις-φράσεις  του κειμένου….).

3.Δομή του κείμένου:

Α.το θέμα του Αιγίσθου: (εισάγεται από το Δία)στ.33-51

Β.το θέμα του Οδυσσέα:(εισάγεται από την Αθηνά)στ.52-108

4.Αξίες-αντιλήψεις –έθιμα-θεσμοί-κοινωνικοπολιτική οργάνωση

Θέμα έκθεσης:το ηλεκτρονικό βιβλίο σε σχέση με το παραδοσιακό έντυπο βιβλίο.

Πρόλογος.

 Η γνώση μεταφέρεται μέσα από οποιοδήποτε μέσο,είτε αυτό είναι έντυπο,είτε ηλεκτρονικό,είτε απλά προφορικό.Είτε μιμητικό,μία απλή χειρονομία,μία συναισθηματική ή ηθική κίνηση.Ο άνθρωπος όμως είναι ένα ξεχωριστό όν το οποίο-όπως είπε και ο Αριστοτέλης –έχει την έξη,τη συνήθεια ως Δευτέρα φύση.Γι αυτό είναι σημαντικό το μέσο της γνώσης-όπως είναι το βιβλίο-να είναι προσφιλές και θεμιτό στον αναγνώστη.Από αυτή την άποψη και το ηλεκτρονικό βιβλίο αλλά και το έντυπο παραδοσιακό βιβλίο είναι αποδεκτά από τους συνανθρώπους μας,αν και σε μερικές περιπτώσεις έχουμε φανατικούς εχθρούς και φίλους είτε του ενός είτε του άλλου.Το σίγουρο είναι ότι και τα δύο αυτά είδη βιβλίου συγκεντρώνουν αρκετά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα,άρα ίσως το πιο σωστό είναι να χρησιμοποιούνται και τα δύο-αναλόγως χρόνου,χώρου και συνθηκών.

Κυρίως θέμα.

(μικρή ιστορική αναδρομή):

Σίγουρα η εφεύρεση της γραφής σήμανε τη γένεση ενός ξεχωριστού ανθρώπινου πολιτισμού.Τα πρώτα όμως βιβλία ήταν δύσχρηστα πινακίδια από κερί,γύψο,ή άλλα υλικά.Ακόμα και τα φυτά(βύβλος,πάπυρος)που χρησιμοποιούνταν ήταν για κάποιες ανώτερες τάξεις,δύσχρηστα στους πολλούς.Από αυτή την άποψη η εμφάνιση της τυπογραφίας με το Γουτεμβέργιο αποθέωσε το βιβλίο,το έκανε προσιτό στους πολλούς ,μετέφερε τη γνώση άνετα,άμεσα και ασφαλώς σε ευρείες κοινωνικές τάξεις.Το έντυπο βιβλίο ταυτίστηκε με την ανθρώπινη προσπάθεια  του ειδέναι,το έντυπο μάλιστα βιβλίο μεταφέρεται στη φύση,στους φίλους,στην εξοχή,είναι ο φίλος που δεν χρειάζεται πολύ δεξιότητα και χρήμα,προσφέρει μάλιστα τόσα πολλά στους αναγνώστες του.Το ηλεκτρονικό βιβλίο είναι βέβαια προϊόν της εποχής μας,είναι γέννημα της τεχνολογικής εποχής μας,όμως έχει και αυτό τη γοητεία όπως όλα τα τεχνολογικά επιτεύγματα.Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το ηλεκτρονικό βιβλίο είναι τελευταίο τεχνολογικό  εφεύρημα ,αναγκαίο μετά τις δυνατότητες του διαδικτύου.

Τα υπέρ του εντύπου βιβλίου.

Διαγώνισμα στην εισαγωγή της Οδύσσειας.

Θέματα.

1.Χαρακτήρισε ως σωστές(Σ)ή λανθασμένες(Λ) τις παρακάτω προτάσεις.

Α.Έπος δεν σημαίνει λόγος ,διήγηση αλλά μόνον κάτι το ακατόρθωτο.

Β.Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια είναι ηρωϊκά έπη.

Γ.Το πιο βασικό γνώρισμα του έπους είναι το ότι παρουσιάζει αληθινές ιστορίες.

Μον.6.

2.Ποιά είναι τα δύο βασικά γνωρίσματα του ηρωϊκού έπους;

Μον.4.

Χρήσιμες ιστορικές γνώσεις για το μάθημα της Έκφρασης-Έκθεσης.

Ιστορικές περίοδοι.

α.Αρχαία Ελληνική Περίοδος.

α1.Προσωκρατική περίοδος:Οι φιλόσοφοι της προσωκρατικής περιόδου ασχολήθηκαν με το πρόβλημα της φύσης,πώς από τη φύση ο άνθρωπος μπορεί να γνωρίσει όλες εκείνες τις δομικές αρχές οι οποίες θα οικοδομήσουν και την ανθρώπινη κοινωνία.Μέσα από τις προσωκρατικές αρχές(ύδωρ,άπειρον,αήρ)ξεπήδησαν οι αρχές της συμπαντικής ισορροπίας,δικαιοσύνης(ως συμπαντικής ισορροπίας των πρώτων αρχών  της φύσης)ανδρείας(ο άνθρωπος για πρώτη φορά ίσταται όρθιος και ενεργός νοητικά απέναντι στο άπειρο.

Επίσης ο Ηράκλειτος και ο Παρμενίδης επανέφεραν τις αρχές του Είναι και του Γίγνεσθαι.Σαν να λέμε της εξέλιξης και της δημιουργίας.Είπαν και συζήτησαν ότι όλα γύρω μας υπάρχουν ,δημιουργούνται και εξελίσσονται.

Τι τελικά χρησιμοποιούμε όταν γράφουμε έκθεση(κυρίως για μαθητές Γ΄Λυκείου).

1.Η τεχνική της Αφήγησης.

(Η έκθεση ειδικά στο σημείο εκείνο όπου δίδουμε ιστορικά και άλλα στοιχεία της κυρίας εννοίας θα πρέπει να συγκεντρώνει χαρακτηριστικά της αφήγησης).

α.οπτική γωνία(οι πληροφορίες δίδονται ανάλογα με τις θέσεις του συγγραφέα).

β.ιδέες και σκέψεις,κρίσεις και απόψεις(παραδίδονται όσα γνωρίζουμε για πρόσωπα και καταστάσεις,ιδέες και ιδιότητες που σχετίζονται με την κύρια έννοια).

Η Αφήγηση είναι απαραίτητη να υπάρχει σε κομμάτια της έκθεσης διότι είναι η τεχνική του να δίδω πληροφορίες για το πού,πότε,πώς και γιατί της κυρίας έννοιας και των εννοιών και αξιών που σχετίζονται με αυτή.

Στην Αφήγηση κρίνονται:

Το κυρίως προοίμιοι-το προοίμιο της μούσας.Οδύσσεια.

Περιληπτική απόδοση.Νόημα.
Ο ποιητής καλεί τη Μούσα να διηγηθεί τις περιπέτειες του Οδυσσέα που για χρόνια παραδέρνει στα πέλαγα μετά την άλωση της Τροίας ,προσπαθώντας αυτός και οι σύντροφοί του να γυρίσουν πίσω στην πατρίδα.Ο Οδυσσέας δεν μπορεί να γυρίσει στην Πατρίδα του,η Καλυψώ τον κρατάει,ωστόσο οι θεοί εξυφαίνουν σχέδιο απελευθέρωσής τους και γρήγορης επιστροφής στην Ιθάκη.

Δ  ο  μ  ή            δ  ο  κ  ι  μ  ί  ο  υ.
1.Το κυρίως προοίμιο ή προοίμιο του ποιητή (1-13): σε αυτό μιλάει ο ποιητής και έχουμε το ποιητικό παρελθόν.
2.Το προοίμιο της Μούσας (14-25) : σε αυτό υποτίθεται ότιι έπειτα από την επίκληση που έχει δεχθεί από τον ποιητή αρχίζει να μιλάει η Μούσα.

Έκφραση-Έκθεση: Επιστολή.

Ένα απλό είδος (γραπτής) έκθεσης είναι και η επιστολή.

Είναι και αποτελεί ένα απλό είδος επικοινωνίας ανάμεσα σε δύο ή και περισσοτέρους ανθρώπους οι οποίοι πάντως θέλουν να κρατήσουν την επικοινωνία τους σε "απλά"ενημερωτικά επίπεδα.

ΜΕΡΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ.

1)Ο τόπος και ο χρόνος που γράφεται:

π.χ Μυτιλήνη,15/9/2014.

2)Η προσφώνηση και ο χαιρετισμός του αποστολέα πρός τον παραλήπτη.

Αγαπητέ φίλε Ανδρέα σε χαιρετώ και εύχομαι να είσαι καλά.

3)Το περιεχόμενο ή κείμενο της αποστολής.

Το περιεχόμενο θα πρέπει να απαντά και να ικανοποιεί τις παρακάτω ερωτήσεις:

α)Τι λέω,για ποιό πράγμα γράφω.(ενν.ότι το πρόσωπο είναι β΄ενικό,ενεργητική(κυρίως σύνταξη,λεκτικό επίπεδο ανάλογο των ανθρώπων που επικοινωνούν).

Σου γράφω για να σε παρακαλέσω να υποδεχθείς κατάλληλα τον ανιψιό μου ο οποίος φθάνει αύριο στη Γερμανία.

β)δικαιολόγηση των θέσεών μου:

Ο ανιψιός μου σημαίνει πολλά για εμένα.Η μάνα του ήταν η αγαπημένη μου αδελφή αλλά πέρα από αυτό ο ίδιος είναι ένα πάρα πολύ καλό παιδί,σπουδασμένο που αξίζει να του δοθούν κάποιες ευκαιρίες.

γ)ελπίδα,προσμονή:

Πιστεύω ότι είσαι το κατάλληλο άτομο να του προσφέρεις κάποιες ευκαιρίες εργασίες οι οποίες ίσως αποδειχθούν σωτήριες για αυτόν.

Έκφραση-Έκθεση.Γραφή άρθρου.

Το άρθρο έχει τριμερή δομή:
α)Στην αρχή και στον πρόλογο,γίνεται η αναφορά και η παρουσίαση του θέματος,με τρόπο όμως που έλκει το ενδιαφέρον του ανγνώστη,με τα κατάλληλα γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα και με τον ανάλογο λεκτικό πλούτο.
π.χ.Το θέμα των grieklich είναι ένα ιδιαίτερα παρακμιακό φαινόμενο το οποίο συνδέεται και με την τεχνολογία η οποία προβάλλει την εικόνα ενάντια στο παραδοσιακό βαθυστόχαστο βιβλίο,αλλά και με την αδυναμία του νεοέλληνα να μορφωθεί ιδιαίτερα ζώντας σε μία υλική εποχή η οποία τον γεμίζει πρωτίστως με την αγωνία του επιουσίου.

β).Στο β΄μέρος αναπτύσσονται οι απόψεις του αρθρογράφου:η θετική ή μη εστίασή του,κάποια παραδείγματα,παρατίθενται ιστορικά δεδομένα ,σκέψεις και συναισθήματα και κάποιες ηθικές πλευρές του όλου θέματος.Εάν σκεφθούμε ότι έχουμε τρία  είδη άρθρου(δημοσιιγραφικό-επιστημονικό-ποικίλο(λογοτεχνικό,αθλητικό,κοινωνικό,αθλητικό κ.λ.π)το άρθρο που ασχολείται με γλωσσικά θέματα σαφέστατα ανήκει σε μία κατηγορία που θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε κοινωνική.Άρα το ύφος είναι απλό,δημοσιογραφικό,η γλώσσα προσιτή,το λεξιλόγιο καθημερινό εμπλουτισμένο με λέξεις από τον τομέα της γλωσσολογίας και της φιλολογικής επιστήμης,οι ιδέες προέρχονται από τον τομέα της ιστορίας,των κοινωνικών επιστημών και  της φιλοσοφικής γλωσσολογίας.

Αρχαία από Μετάφραση. Ομήρου Οδύσσεια. Γιατί είναι σημαντικά τα Ομηρικά έπη,γιατί είναι σημαντική η Οδύσσεια;

1.Οι μαθητές μέσα από τον Οδυσσειακό μύθο μαθαίνουν την έννοια του αγώνα και της νίκης.Μαθαίνουν ότι θα πρέπει  να θέτουν τη δική τους Ιθάκη,το δικό τους σκοπό στη ζωή για τον οποίο και θα πρέπει να μάχονται.Το ηρωϊκό  ιδεώδες ενέπνευσε γενεές και γενεές ανθρώπων οι οποίοι εμπνεύσθηκαν από τις περιπέτειες του Οδυσσέα,έθεσαν τους δικούς τους σκοπούς τους οποίους προσπάθησαν και πέτυχαν.

2.Οι μαθητές γνωρίζουν τους ήρωες της Οδύσσειας,τις  νοοτροπίες και τις αξίες τους,τα ήθη και τα έθιμα της εποχής τους.Συναναστρέφονται με ανθρώπους που είχαν σαν κίνητρο τη δικαιοσύνη,την αγάπη για τους θεούς και την πατρίδα τους.Βιώνουν το νόστο του Οδυσσέα ,την αγάπη του και τον πόθο του να γυρίσει στην πολυαγαπημένη πατρίδα του Ιθάκη,τη γυναίκα του και το παιδί του(Πηνελόπη και Τηλέμαχο).

3.Οι μαθητές μπορούν να παρακολουθήσουν την αλληλεπίδραση που υπάρχει ανάμεσα στην κοινωνία των ανθρώπων και στην κοινωνία των θεών.Οι θεοί βοηθούν,αναπτύσσουν  και εξελίσσουν τον άνθρωπο,τον άνθρωπο που έχει καλές σκέψεις και πράττει ωραία έργα.Η ασέβεια τιμωρείται.Ο Οδυσσέας επιστρέφει τελικά στην Ιθάκη διότι δεν παρέβη τους νόμους και το θέλημα των θεών,οι άνδρες του όμως χάθηκαν όλοι λόγω της ασέβειάς των (έφαγαν τα ζώα του θεού Ηλίου).

To Yποκείμενο.

Οι μορφές του υποκειμένου.
Το Υποκείμενο του ρήματος μπορεί να είναι:
1.Ουσιαστικό (με άρθρο ή και χωρίς άρθρο):Ακούστηκαν κανονιοβολισμοί.
2.Αντωνυμία(συνήθως προσωπική ή δεικτική): Εγώ σήκωσα το χέρι.
3.Πρόταση (δευτερεύουσα):Ενδέχεται να βρέξει.
4.Οποιοδήποτε μέρος του λόγου ή φράση ή πρόταση:ουσιαστικοποιημένα με άρθρο δηλαδή.
α.ουσιαστικοποιημένο επίθετο:Οι νέοι αγαπούν την περιπέτεια.
β.ουσιαστικοποιημένο ρήμα: Το έχω είναι βοηθητικό ρήμα).
γ.ουσιαστικοποιημένη μετοχή: Οι εργαζόμενοι διαμαρτύρονται.
δ.ουσιαστικοποιημένος σύνδεσμος και άλλα άκλιτα: Το εδώ είναι επίρρημα.
ε.ουσιαστικοποιημένη φράση: Το "γνώθι σαυτόν"είναι αρχαιοπρεπής φράση.
στ.ουσιαστικοποιημένη πρόταση: Το ότι αντέδρασες ενόχλησε τον καθηγητή.

Φύλλο εργασίας εισαγωγής Οδύσσειας Α΄Γυμνασίου.

Εισαγωγή Οδύσσειας Α΄Γυμνασίου.
Ερωτήσεις εκμάθησης.
1.Συμπλήρωσε τις παρακάτω προτάσεις με το σωστό περιεχόμενο:
α.Έπος σημαίνει:
β.Στο ηρωϊκό έπος ανήκουν τα δύο έπη:
γ.Τα βασικά γνωρίσματα του ηρωϊκού έπους είναι:
δ.Η Οδύσσεια στηρίζεται στον .............................κύκλο.

2.Συμπληρώνω τις παρακάτω προτάσεις με τις σωστές λέξεις και φράσεις:
α.Η Ιλιάδα διαρκεί................ημέρες.
β.Η Ιλιάδα έχει ως κεντρικό θέμα τον ............................του.............................
γ.Η Οδύσσεια εξιστορεί τον ...........................αγώνα του Οδυσσέα  για το.............................
δ.Τα ποιήματα της Ιλιάδας και της Οδύσσειας δημιουργήθηκαν κατά την ...........................εποχή.

Ανάλυση κειμένου.

Πώς αναλύω το κείμενο που δίδεται.
1.Χωρίζω το όλο κείμενο σε ενότητες και γράφω τους σχετικούς πλαγιότιτλους.Με αυτό τον τρόπο αποκτώ σφαιρική κατανόηση του κειμένου.
2.Ξεχωρίζω τον ή τους πρωταγωνιστές του κειμένου ,οι οποίοι μπορεί να είναι πρόσωπα,ζώα,πράγματα ,ιδέες καταστάσεις ή ιδιότητες.Είναι σημαντικό να καταλάβω την πορεία του βασικού πρωταγωνιστή μέσα στην πορεία του κειμένου.
3.Κατανοώ τη βασική ιδέα και την πιο σημαντική αξία η οποία διέπει το κείμενο.Επίσης αφ΄ής στιγμής κατανοήσω τη βασική ιδέα και αξία του κειμένου προσπαθώ να διακρίνω τις ιδέες και αξίες που περαιτέρω αναπτύσσονται.Το οποιοδήποτε κείμενο δεν είναι τίποτε άλλο παρά ανάπτυξη ιδεών και αξιών που προσπαθούν να αναπτύξουν τον άνθρωπο και την κοινωνία.Κατανοώ τις βασικές ιδέες και αξίες του κειμένου,με αυτόν τον τρόπο παρακολουθώ τον τρόπο που οι λίγες ιδέες γίνονται πολλές,τον τρόπο που οι λίγες αξίες στην αρχή τελικά πολλαπλασιάζονται μέσα στο κείμενο.
4.Παρατηρώ τα γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα του κειμένου προκειμένου να κατανοήσω καλλίτερα και τα νοήματα του γραπτού.Επίσης προσπαθώ να συντάξω το κείμενο,με αποτέλεσμα την καλλίτερη κατανόησή του.

Πώς διδάσκεται η Οδύσσεια;

A.Σύνδεση με το μυθικό πλαίσιο του  έπους:

Είναι πράγματι σημαντικό να συνδέεται η υπόθεση ανά μάθημα του έπους με το μυθικό πλαίσιο του τρωϊκού κύκλου που γέννησε την Οδύσσεια.Π.χ.πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο Οδυσσέας συμπολέμησε με τον Αχιλλέα στο Ίλιον,γι αυτό και τον συναντά στην κάθοδό του στον Άδη.

Β.Σύνδεση με την προηγουμένη ενότητα:

Είναι αναγκαίο πρίν την  έναρξη της κάθε διδακτικής ώρας να συνδέουμε το νέο μάθημα,τα νέα επεισόδια της Οδύσσειας με τα προηγούμενα.Όταν π.χ. φθάσουμε στην μνηστηροφονία όπου ο Οδυσσέας σκοτώνει τους μνηστήρες της Πηνελόπης θα πρέπει να θυμόμαστε όλο το σχέδιο που συνέλαβε με το γιό του και τους δικούς του ανθρώπους.

Γ.Δομή-Ενότητες:

Δομή σημαίνει ο χωρισμός του κειμένου σε παραγράφους,ενότητες,πλαγιότιτλους,Θα πρέπει να γνωρίζουμε τα θεματικά κέντρα του κειμένου δηλαδή τις βασικές ενότητες που συναποτελούν το κείμενο,ώστε να κατανοούμε τις σκέψεις,τα συναισθήματα και τις πράξεις των πρωταγωνιστών.Π.χ στη συνάντηση του Οδυσσέα με τον Εύμαιο θα πρέπει να διακρίνουμε την ενότητα της ικεσίας,από την ενότητα της αφήγησης των περιπετειών του ήρωα.

Όμήρου Οδύσσεια. Σχέδιο εισαγωγής.

Έπος (από το ρήμα έπω=λέγω)σημαίνει λόγος και διήγηση.Ως λογοτεχνικός όμως όρος σημαίνει αφηγηματικό ποίημα με περιεχόμενο μυθολογικό ,ηρωϊκό ή διδακτικό.

Η Οδύσσεια ανήκει στην κατηγορία του ηρωϊκού έπους.Το άλλο είδος έπους είναι το διδακτικό έπος(εκεί ανήκει το «Έργα και Ημέρες»του Ησιόδου).Το ηρωϊκό έπος αφηηγείται κατορθώματα ηρώων και θεών ,οι οποίοι συχνά συνυπάρχουν με τους ανθρώπους και κατευθύνουν τη δράση τους.Βασικά γνωρίσματα του ηρωϊκού έπους είναι τα παρακάτω:

1.παρουσιάζει μυθοποιημένα γεγονότα ενός μακρινού παρελθόντος σαν να είναι αληθινά.

2.έχει αντικειμενικό χαρακτήρα .Δεν εκφράζει τις προσωπικές ή υποκειμενικές απόψεις του ποιητή,αλλά την κοινωνία μέσα στην  οποία δημιουργείται (πρββλ.τα δημοτικά τραγούδια που και αυτά αποτελούν συλλογική έκφραση της κοινότητας μέσα στην οποία δημιουργούνται).

3.τα πιο γνωστά ηρωϊκά έπη είναι τα ομηρικά ποιήματα Ιλιάδα και Οδύσσεια.

Κεντρικό θέμα της Οδύσσειας.

Κεντρικό θέμα της Οδύσσειας είναι ο νόστος του Οδυσσέα.Ο ποιητής κατάφερε μέσα σε 41 ημέρες να εντάξει όλες τις μεταπολεμικές περιπέτειες του ήρωα που κράτησαν συνολικά δέκα χρόνια.

Η εποχή της Οδύσσειας.

Τα Ομηρικά έπη συντέθηκαν κατά τη Γεωμετρική περίοδο (1100-700 π.Χ)ειδικότερα κατά τις τελευταίες  δεκαετίες του 8^ου αι.π.Χ.στη δυτική Μικρά Ασία όπου οι Αχαιοί είχαν ιδρύσει αποικίες από τον 11^ο αι.π.Χ.Σε αυτές τις νέες πατρίδες οι άποικοι τραγουδούσαν με νοσταλγία και υπερηφάνεια τα κατορθώματα μεγάλων παλαιών ηρώων του ελλαδικού χώρου τα οποία μάλιστα συνέδεσαν και με νεώτερους θρύλους για τις περιπέτειες ναυτικών που αφθονούσαν κατά την εποχή του αποικισμού.

Μία πρόταση ανάλυσης ιστορικού παραθέματος (ειδικά για το μάθημα Ιστορίας κατεύθυνσης Γ΄Λυκείου).

Βήμα 1^ο: Διαβάζουμε προσεκτικά το ιστορικό παράθεμα που παραδίδεται και προσπαθούμε να το αντιστοιχήσουμε με τις σελίδες του σχολικού βιβλίου με τις οποίες σχετίζεται:

Ειδικότερα αναλύουμε το ιστορικό παράθεμα ως ακολούθως:

1.Ποιός είναι ο πρωταγωνιστής(μπορεί να είναι πρόσωπο,κατάσταση,ιδεολογία,συμβάν ή γεγονός,λαός ή ό,τι άλλο).

2.Σε ποια χρονική στιγμή και σε ποιόν τόπο διαδραματίζεται η υπόθεση του ιστορικού παραθέματος.

3.Ποιά αίτια,λύσεις,συνέπειες παραδίδονται από το ιστορικό παράθεμα.

4.Έχει διαχρονικές συνέπειες άρα γενικότερη ιστορική αξία,αν ναι σε ποιους τομείς αυτή προσδιορίζεται;

5.Σύγκριση με άλλες παρόμοιες ιστορικές στιγμές και καταστάσεις,συμβάντα και γεγονότα.

Βήμα 2^ο:Συνδέουμε το ιστορικό παράθεμα με τις σελίδες του σχολικού βιβλίου στις οποίες αναπτύσσονται τα όσα αναφέρονται στο ιστορικό παράθεμα.Έχοντας χωρίσει το ιστορικό παράθεμα σε δομικές ενότητες και εσωτερικές νοηματικές και αξιολογικές παραγράφους αντιστοιχίζουμε αυτές με τις παρόμοιες και ήδη υπάρχουσες και ήδη δημιουργημένες στην σχετική ενότητα του σχολικού βιβλίου.

Συγκεκριμένα:

Προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις Γυμνασίου. Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση,Ιλιάδα,Β΄Γυμνασίου. Προτεινόμενο διαγώνισμα.

Α.Δίδεται διδαγμένο κείμενο 30 στίχων.

Ραψωδία Ω : 468—494.

Β1.Α) Να δώσετε τρείς διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στα έπη της Ιλιάδας και της Οδύσσειας.

Β)Να χαρακτηρίσετε την παρακάτω πρόταση Σωστή ή Λάθος δικαιολογώντας την απάντησή σας.

«Στην Ιλιάδα το θέμα και το περιεχόμενο του έπους ταυτίζονται»>

Μον.4.

Β2.Α)Γιατί τα χέρια του Αχιλλέα χαρακτηρίζονται ως ανδροφόνα;

Β)Γιατί ο Αχιλλέας θαύμαζε τον Πρίαμο;

Μον.4.