‘Εκθεση-Έκφραση Γ΄Λυκείου. Θέμα προς ανάπτυξη: «Σε μια ανοιχτή συζήτηση που συνδιοργανώνουν τα σχολεία της περιοχής σας με θέμα «ελευθερία και νέοι» παίρνετε το λόγο. Να αναφέρετε κυρίαρχα φαινόμενα καταπάτησης των ορίων της ελευθερίας στην σύγχρονη εποχή. Ποιοι παράγοντες συνέβαλαν στη γιγάντωση αυτού του φαινομένου;».

Αγαπητές συμμαθήτριες

Αγαπητοί συμμαθητές.

Μέσα στην ανθρώπινη ιστορία λίγα αγαθά υμνήθηκαν τόσο όσο η ελευθερία. Η ελευθερία σημαίνει ότι ο άνθρωπος είναι ικανός πάντα να επιλέγει, να κρίνει και να πράττει όσα θεωρεί ότι είναι πρέποντα και σωστά για τον ίδιο και τη λοιπή κοινωνία. Το μέτρο της προόδου της κάθε κοινωνίας είναι ιστορικά η ελευθερία. Σήμερα όμως παρατηρούμε ότι καταστρατηγείται η σημαντική αυτή ανθρώπινη  κατάκτηση σε σημαντικούς τομείς, και αυτή η διαπίστωση θα πρέπει να ερευνηθεί και να εκτιμηθεί ανάλογα.

Η περίφημη φράση του Βολταίρου: «διαφωνώ μαζί σου αλλά θα αγωνιστώ για το δικαίωμά σου να λές αυτό που πιστεύεις» παρατηρούμε ότι στις ημέρες μας δεν έχει μόνο φίλους αλλά και πολεμίους. Συχνά, ακόμα και στην εποχή της ραγδαίας διά της τεχνολογίας διασποράς της τεχνολογίας, άνθρωποι και κράτη, φορείς και θεσμοί καταπατούν το δικαίωμα της ανθρώπινης έκφρασης. Άνθρωποι βασανίζονται και κλείνονται στα κάτεργα μόνο και μόνο επειδή τόλμησαν να αρθρώσουν λόγο και να υποστηρίξουν τις ιδέες τους. Όσο αυτό και αν ακούγεται παράξενο και παράδοξο διότι ζούμε στην εποχή όπου η ελευθερία του λόγου είναι πλέον κατάκτηση.

Θέμα έκφρασης- έκθεσης Γ΄Λυκείου. « Σε εκδήλωση που διοργανώνει το σχολείο σας με θέμα : «Φυγή εγκεφάλων» στο εξωτερικό παίρνετε το λόγο ως τελειόφοιτοι που βρίσκεστε κοντά σε διλήμματα και αποφάσεις για τις σπουδές και τη δουλειά σας. Σε αυτή παρουσιάζετε τη δική σας απόφαση την οποία εξηγείτε και τεκμηριώνετε. Να γράψετε την ομιλία που θα εκφωνούσατε ( 500-600 λέξεις).

Αγαπητές κυρίες

Αγαπητοί κύριοι.

Ένας κράτος προοδεύει μέσα στο χρόνο εάν γιατρεύει τις πληγές του και δεν επαναλαμβάνει τα λάθη του παρελθόντος. Η σημερινή Ελλάδα φαίνεται ότι δεν μπορεί να ξεπεράσει δυσλειτουργίες του παρελθόντος, τότε που επειδή είτε ήταν σκλαβωμένη είτε σε οικονομική δυσχέρεια, ανάγκαζε τα πλέον ικανά μυαλά της να μεταναστεύουν και για σπουδές και για δουλειές. Ο Κοραής και οι λοιποί διαφωτιστές αποτελούν ένα μικρό μόνο τεκμήριο. Επιβάλλεται να ασχοληθούμε και ως  κράτος και ως πολίτες με το σημαντικό αυτό θέμα το οποίο έχει άμεση σχέση με το Ελληνικό κράτος και την ιστορική ευημερία του και εξέλιξή του.

Οι  Έλληνες επιστήμονες από τον Ψυχάρη έως το Γιανναρά μετανάστευσαν διότι το Ελληνικό κράτος  προσπαθούσε είτε να σταθεί στα πόδια του λόγω των ιστορικών του περιπετειών είτε να αναπτύξει τις δικές του πολιτικοοικονομικές δυναμικές προκειμένου να καταστή ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος. Όλοι γευτήκαμε τον πικρό μύθο των παππούδων μας ότι τα καλά πανεπιστήμια που δίνουν και καλές δουλειές είναι τα ευρωπαϊκά. Μέσα στα χρόνια και εξ΄αιτίας  της ποικίλης ανάπτυξης της Ελλάδος , πιστεύθηκε ότι είναι δυνατόν η Ελλάδα και να αναπτύξει ένα έγκυρο και αξιόπιστο εκπαιδευτικό σύστημα-εφάμιλλο με αυτό του εξωτερικού- και αυτά τα πανεπιστήμια να προσφέρουν τις κατάλληλες εργασιακές θέσεις.

Aρχαία Ελληνικά Β΄Λυκείου. Σοφοκλέους Αντιγόνη.

1^ο Στάσιμο.

Ο πολιτισμός και οι αντιλήψεις του Σοφοκλέους.

Η ναυσιπλοΐα αποτελεί ένα σχετικά εξελιγμένο βήμα στην ανθρώπινη πορεία προς τον πολιτισμό , γιατί προϋποθέτει την ύπαρξη των εργαλείων και αρκετή πνευματική ανάπτυξη ώστε να υπάρχει η επιθυμία για το ταξίδι. Οι πρώτες απόπειρες αναμφισβήτητα έγιναν με τα μονόξυλα.Το μονόξυλο ήταν κορμός δένδρου από το οποίο είχεαφαιρεθεί  τοεσωτερικό του.  Οι σχεδίες ήταν το δεύτερο βήμα και μία μακρινή τους ανάμνηση έχουμε στην Οδύσσεια όπου ο Όμηρος με λεπτομέρεια περιγράφει την κατασκευή της σχεδίας του Οδυσσέα. Ύστερα εμφανίσθηκαν τα πλοία. Ήδη η μινωϊκή Κρήτη βλέπουμε να διαθέτει αξιόλογη  ναυτική δύναμη και πιθανότατα να έχει υποτάξει και άλλες περιοχές. ( πρβλ. φόρο Αθηναίων στο Μίνωα). Οι διάφορες  βελτιώσεις στην κατασκευή των πλοίων (πηδάλιο, ιστία, κουπιά, σειρές κουπιών, σχήμα σκάφους) επέτρεψαν  στους Έλληνες να κυριαρχήσουν επί εκατοντάδες χρόνια σε όλο το μεσογειακό χώρο.

Αντιγόνη Σοφοκλέους, 319-331.

Μετάφραση:

Φυ: Αυτός που το έκανε ταράζει την ψυχή σου, εγώ τα αυτιά σου μόνο.

Κρ: Αλοίμονο πόσο είναι φανερό ότι γεννήθηκες φλύαρος.

Φυ: Όπως και να έχει όμως δεν έκανα ετούτη τουλάχιστον τη δουλειά.

Κρ: Όχι μόνο αυτό αλλά πούλησες και την ψυχή σου για τα λεφτά.

Φυ: Αλίμονο, Αλήθεια φοβερό λαθεμένη (άδικη) κρίση να έχει αυτός που έχει την κρίση.

Κρ: Κάνε τον έξυπνο και παίξε με την κρίση, αν όμως δεν μου φανερώσετε αυτούς που τα έκαναν αυτά θα έχετε να πείτε στον έξω κόσμο ότι τα σκοτεινά (παράνομα) κέρδη φέρνουν συμφορές.

Φυ: Πάνω από όλα μακάρι  να βρεθεί, είτε όμως πιαστεί είτε  όχι αυτό η τύχη θα  το κρίνει με κανένα τρόπο δεν  θα με δείς εσύ πίσω εδώ πέρα να έλθω.Γιατί και τώρα που σώθηκα χωρίς να το ελπίζω και να το πιστεύω (περιμένω) χρωστάω στους θεούς μεγάλη ευγνωμοσύνη.

Σχόλια.

Αρχαία Ελληνικά Β΄Λυκείου. Σοφοκλέους Αντιγόνη. Στιχ. 304-318.

Μετάφραση:

Κρ: Εάν όμως σέβομαι ακόμη το Δία ( ο Δίας δέχεται από μένα σεβασμό) /καλά κατάλαβέ το/στο λέω με όρκο/ αν δεν ανακαλύψετε και δε φέρετε στα μάτια μου μπροστά / αυτόν που με τα ίδια του τα χέρια του έκανε τούτη την  ταφή/δε θα΄ναι αρκετός για σας ο Χάρος μόνος/ μέχρι που κρεμασμένοι ζωντανοί/ να φανερώσετε πώς έγινε αυτή η αποκοτιά (προσβολή) για να μάθετε από πού πρέπει να βγάζετε το κέρδος και από δώ και πέρα από εκεί να το αρπάζετε/ και για να καταλάβετε ότι δεν πρέπει να αγαπάτε  να κερδίζετε από παντού/γιατί μπορείς να δείς από τα παράνομα κέρδη οι πιο πολλοί να χάνονται παρά να χουν σωθεί.

Φυλ: Θα με αφήσεις  κάτι να πώ ή έτσι μεταβολή να κάνω και να φύγω;

Κρ: Δεν καταλαβαίνεις ότι και τώρα που μιλάς με ενοχλείς;

Φυλ: Στα αυτιά  ή στην ψυχή νοιώθεις τι δάγκωμα του  πόνου;

Κρ: Και γιατί κανονίζεις τη λύπη μου πού είναι;

Θέμα έκθεσης Α΄Λυκείου. «Ποια είναι κατά τη γνώμη σας τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι στην εποχή μας( ανάπτυξη μέσα σε 400-500 λέξεις).

1.Βιολογικός τομέας:

Η σωματική κατάσταση των ηλικιωμένων βρίσκεται σε μία παρακμιακή φάση κατά την οποία οι βιολογικές λειτουργίες και δυνατότητες περιορίζονται δραματικά. Αυτή η φυσική κάμψη εκδηλώνεται κατά κύριο λόγο με τη μείωση των αισθήσεων , τα  προβλήματα κινητικότητας, της επιδείνωσης των χρόνιων παθήσεων κ.λ.π.

2. Κοινωνικός/ ψυχολογικός τομέας.

Οι ηλικιωμένοι βιώνουν σε μεγάλο βαθμό την αίσθηση του κοινωνικού αποκλεισμού ακόμη και των κοινωνικών διακρίσεων.

Α) Η συνταξιοδότηση (απομαχία) με τη διπλή της διάσταση : έξοδος από την παραγωγικη δραστηριότητα και τα συνακόλουθα οικονομικά προβλήματα προκαλούν έντονα προβλήματα προσαρμογής στα νέα δεδομένα.

Β) Η απομάκρυνση από την εργασία προκαλεί πολλές φορές το αίσθημα του μη παραγωγικού μέλους της ομάδας , του βάρους στην οικογένεια και το κοινωνικό σύνολο.

Αντιγόνη Σοφοκλέους. Μετάφραση Α΄επεισόδιο: 293-303.

Μετάφραση:

ΚΡ: Από αυτούς εδώ γνωρίζω καλά ότι παρασυρόμενοι από τα χρήματα έχουν κάνει όλα αυτά εδώ. Γιατί συνήθεια καμμία μέσα στους ανθρώπους δεν βλάστησε άλλη τόσο  κακή όσο το χρήμα. Αυτό και πόλεις κυριεύει, αυτό και ξεσηκώνει άνδρες από τα σπίτια τους αυτό και δασκαλεύει και ξεπλανεύει μυαλά συνετά  ανθρώπων να στρέφονται σε άνομες πράξεις, και τους ανθρώπους διδάσκει να κάνουν πανουργίες και να γνωρίζουν όλα τα ανόσια έργα. Όσοι όμως παίρνοντας λεφτά έκαναν αυτά εδώ έρχεται κάποτε ο καιρός που θα φθάσουν να τιμωρηθούν.

Λεξιλογικά:

Εξεπίσταμαι: επιστασία, επιστάτης

Άργυρος:  αργύριον, αργυροχόος, ανάργυρος.

Πορθεί: πορθητής, πόρθησε, απόρθητο κάστρο.

Ετυμολογία;

Νόμισμα από το νομίζω (νόμος)

Δόμος  από το δέμω (οικοδόμος)

Βροτός από το βιβρώσκω

Μισθαρνέω- ω μισθός και άρνυμαι ( παίρνω για τον εαυτό μου).

Έκφραση –Έκθεση Θέμα έκθεσης ( από το θεματολόγιο της Α΄Λυκείου).

Σε ένα άρθρο που θα δημοσιευθεί στην εφημερίδα του σχολείου σας να αναπτύξετε το θέμα: « Πώς μπορούν οι νέοι να αντισταθούν στις συνέπειες εκπομπών τύπου  ριάλιτι σόυ( Μεγάλου  αδελφού); ( 400-500 λέξεις).

Πώς μπορούν οι νέοι να αντισταθούν;

1.Οι νέοι οφείλουν να συνειδητοποιήσουν τις αρνητικές επιδράσεις τέτοιων εκπομπών στην προσωπικότητά τους, διότι:

Αμβλύνουν τις εσωτερικές αντιστάσεις και αποδυναμώνουν τους πνευματικούς αμυντικούς  μηχανισμούς.

Προσβάλλουν τη νοημοσύνη , υποβαθμίζουν την αισθητική των θεατών, ευτελίζουν την προσωπικότητα των συμμετεχόντων και  διασύρουν κάθε έννοια σεβασμού προς την ιδιωτική ζωή.

2.Με την ευρύτερη αναθεώρηση του πλαισίου αξιών που θα αποδίδει προτεραιότητα στην πνευματική και  αισθητική αναζήτηση.

3.  Με την πνευματική καλλιέργεια που:

Ενισχύει την κριτική στάση απέναντι σε φαινόμενα ευτελισμού και γελοιοποίησης της ανθρώπινης οντότητας.

Αναβαθμίζει την επιλεκτική δυνατότητα του νέου.

Nέα Ελληνικά κείμενα Β΄Λυκείου. Γεωργίου Σεφέρη « Επί Ασπαλάθων».

Ο μύθος του Αρδιαίου:

«Ο διαμεσολαβητικός ρόλος του Ηρός : Ο Ηρ, γιος του Αρμένιου από την Παμφυλία, ήταν ένας γενναίος πολεμιστής, ο οποίος σκοτώθηκε σε μια μάχη. Εκεί παρέμεινε άταφος επί δέκα ημέρες, μαζί με τους άλλους νεκρούς συντρόφους του. Τη δωδέκατη ημέρα, όταν οι δικοί του τον μετέφεραν για να τον τοποθετήσουν στην νεκρική πυρά για αποτέφρωση, η ψυχή του πήρε σάρκα και οστά, και άρχισε να διηγείται στους θνητούς την ιστορία που έζησε το διάστημα που ήταν νεκρός. Σύμφωνα με τη διήγηση του Ηρός, οι ψυχές των νεκρών είχαν μεταβεί εἰς τόπον τινά δαιμόνιον, προκειμένου να κριθούν. Στο σημείο εκείνο υπήρχαν δύο χάσματα πάνω στη γη, και δύο ακριβώς απέναντι στον ουρανό. Ανάμεσα σ' αυτά τα χάσματα του ουρανού και της γης δικαστές απένειμαν δικαιοσύνη στους νεκρούς. Όσες ψυχές ερχόντουσαν από τον ουρανό, για να κριθούν, ήσαν κατευχαριστημένες, ενώ όσες ερχόντουσαν από τη γη γεμάτες δυστυχία, αφού η υποχθόνια πορεία τους είχε διαρκέσει χίλια χρόνια. Ο Ηρ δεν πέρασε από τη διαδικασία της κρίσεως, αλλά του ανατέθηκε η «αποστολή» να παρακολουθήσει με λεπτομέρεια όλα όσα συνέβαιναν εκεί, προκειμένου να τα μεταφέρει στους θνητούς.Η περίπτωση του Αρδιαίου: Τον Αρδιαίο, τύραννο της Παμ­φυλίας, ο οποίος είχε διαπράξει σειρά ανόσιων εγκλημάτων, οι τιμωροί του κάτω κόσμου, αφού τον έδεσαν χειροπόδαρα και τον έσυραν πάνω στους ασπαλάθους, τελικά τον πέταξαν , μαζί με άλλους, στον Τάρταρο. (Οι ποινές και οι ανταμοιβές ήσαν δεκαπλάσιες των όσων ο καθένας είχε διαπράξει, αλλά οι ποινές για ασέβεια έναντι των θεών και των γονιών, ή για φυσική αυ­τουργία σε φόνο ήσαν πολύ μεγαλύτερες).».

Ενότητες του ποιήματος:

Αντιγόνη Σοφοκλέους: Στιχ.280-294.

Μετάφραση:

ΚΡ: Σταμάτα, πρίν και μένα με τα λόγια σου γεμίσεις με  θυμό, μήπως δειχθείς ανόητος και γέροντας συνάμα, γιατί λές ανυπόφορα πράγματα, όταν κάθεσαι και μου λές ότι οι θεοί νοιάζονται για τούτο το νεκρό. Γιατί άραγε επειδή τον τιμούσαν ως ευεργέτη γι αυτό θέλησαν  να τον θάψουν αυτόν που ήλθε να κάψει τους περίστυλους ναούς και τα αφιερώματά τους και τη γή εκείνων και να καταλύσει τους νόμους; Ή βλέπεις ότι οι θεοί τιμούνε τους κακούς;Όχι δεν είναι έτσι. Αλλά κάποιοι μέσα στην πόλη από την αρχή κιόλας με δυσκολία υποφέροντας αυτά ενάντιά μου μουρμούριζαν κρυφά κουνώντας το κεφάλι και κάτω από το ζυγό της εξουσίας μου δεν έστεργαν να βάζουν υποτακτικά τον τράχηλό τους καθώς ορίζει ο νόμος το σεβασμό σε με να δείξουν.

Ερμηνευτικά στοιχεία.

1.Τα λόγια του Κρέοντα θα πρέπει να συσχετισθούν με τον αιώνα της φιλοσοφίας κατά τον οποίο ανδρώθηκε ο Σοφοκλής. Ο άνθρωπος δεν αντέχει πλέον κανένα ζυγό διότι έχει μάθει να στηρίζεται στο νού  του. Η αμφισβήτηση του Κρέοντος σημαίνει την αμφισβήτηση των δήθεν θεών και ανωτέρων οντοτήτων αλλά και την αποθέωση του ανθρωπίνου νοός. Όπως λέει ο Σωκράτης οι φωτισμένοι είναι έτοιμοι για τη νήσο των μακάρων και δεν έχουν ανάγκη κανένα παρά μόνο την παιδεία. Η Αντιγόνη επίσης είναι έτοιμη για την αναχώρηση στη χώρα των μακάρων  γνωρίζοντας τα πρέπει του αιωνίου κόσμου, κάτι που αποτελεί σπουδαία παιδεία.

H εξεταστέα ύλη των Πανελλαδικών για το 2018.

Πανελλαδικές εξετάσεις 2018 (Πατήσθε επάνω στον τίτλο).

Έκφραση-Έκθεση Α΄Λυκείου. Σχεδιάγραμμα έκθεσης. Θέμα: «Ποιες προϋποθέσεις πρέπει κατά τη γνώμη σας να πληρούν οι νόμοι ώστε να συμβάλλουν στην ορθή απονομή της δικαιοσύνης ;».

Κριτήρια επιβολής της ποινής (ή στόχοι /προϋποθέσεις ορθής απονομής της δικαιοσύνης).

Επιβάλλεται οι νόμοι να:

1.Παίρνουν φυσικά υπ΄όψιν τη φύση και βαρύτητα του αδικήματος. Nα μην διαπνέονται από δογματική αυστηρότητα ώστε να μην καλλιεργούν αισθήματα μίσους εχθρότητας και εκδικητικότητας του δράστη προς την πολιτεία την κοινωνία και τους αντίστοιχους θεσμούς της.

2. Επιδιώκουν το σωφρονισμό (δεν  έχουν δηλαδή απλώς τιμωρητικό χαρακτήρα).

Του δράστη (ειδική πρόληψη)

Του υπολοίπου κοινωνικού συνόλου (γενική πρόληψη).

Στοχεύουν στην αποτροπή από τη διάπραξη αξιόποινων πράξεων και τον παραδειγματισμό.

3. Να μην επηρεάζεται η δικαστική κρίση από :

Α)την κοινωνική θέση

Β) την οικονομική δύναμη

Γ) το αξίωμα του πολίτη

Αλλά να διακρίνεται από πνεύμα ισονομίας αμεροληψίας, για να καθίσταται αδιάβλητη στη συνείδηση των πολιτών.

4.Λαμβάνεται υπ΄όψιν:

Α) Η προσωπικότητα του κρινομένου (η τυχόν παθολογική υφή της, ο πρότερος έντιμος βίος, κ.ο.κ).

Β) Η ιδιαιτερότητα των συγκεκριμένων συνθηκών τέλεσης του αδικήματος ( η ψυχολογική , η συναισθηματική φόρτιση κ.α).

Nέα Ελληνικά κείμενα Β΄Λυκείου. Κωνσταντίνου Θεοτόκη, Η τιμή και το χρήμα.

1.Γενική θεώρηση και αποτίμηση του έργου του.

Ο Κωνσταντίνος  Θεοτόκης (1872-1923) ήταν ρωμαλαία φυσιογνωμία της δημοτικής πεζογραφίας.Δημοτικιστής  με ευρεία μόρφωση ασχολήθηκε με τη συγγραφή και με μεταφράσεις. Πατριώτης πήρε μέρος στον πόλεμο του 1898.Σοσιαλιστής , ιδεολόγος , και ονειροπόλος, έκλεισε στα έργα του τους οραματισμούς για μία κοινωνία στηριγμένη σε βάσεις δικαιοσύνης και ευτυχίας.

2.Ο Θεοτόκης διακρίνεται για την ρεαλιστική και νατουραλιστική του γραφή.

Αυτό ευρύτατα φαίνεται μέσα στο έργο του.  Οι χαρακτήρες και οι πράξεις των ηρώων του είναι πραγματικές και δεν γίνεται καμμία προσπάθεια εξωραϊσμού.  Ο Ανδρέας ξηρά και χωρίς συναίσθημα ζητεί χρήματα προκειμένου να παντρευθεί τη Ρήνη.

3. Σημαίνουσες ιδέες του έργου:

Ανθρωποκεντρισμός

Αξιοκρατία

Εσωτερική καλλιέργεια.

4.  Αφηγηματικές τεχνικές:

Αντιγόνη Σοφοκλέους. Α΄επεισόδιο 162-222. Νοηματική Ανάλυση

:

1. Τα επιχειρήματα του Κρέοντος:

Α) Η τυραννισμένη Θήβα εστάθη και πάλι στα πόδια της μέσα από την πρόνοια των θεών. Άρα  δεν θα πρέπει να ξαναδοκιμασθεί.

2. Ο Λαός της Θήβας πάντα ήθελε και θα θέλει το καλό της Πατρίδος του.

3.Ο Κρέοντας λόγω συγγένειας και εθιμοτυπίας θεωρεί ότι δικαίως έλαβε την εξουσία ως αδελφός της βάσιλισσας Ιοκάστης.

4.Επειδή ο άνθρωπος δείχνει το ποιος είναι όταν λάβει την εξουσία , θα προσπαθήσει να είναι αποφασιστικός και πιστός στο καλό της Θήβας, διότι τώρα ως Βασιλεύς θα πρέπει να αποδείξει το χαρακτήρα του και τις προθέσεις του.

5.Θεωρεί  ότι η απόσταση λόγων και πράξεων και η ανυπαρξία των αρετών στον ηγέτη είναι καταστρεπτική για την Πόλη , η οποία ως τον Αριστοτέλη φαντάζει ως το πλέον εύδαιμον αγαθόν.

6.Ο Κρέοντας απερίφραστα δηλώνει ότι τίποτε δεν θέτει  υπεράνω της Πατρίδος του, ούτε συγγενείς ούτε φίλους. Ο Όλυμπος από τον  καιρό του Ομήρου ως η Πατρίδα των θεών , κληρονόμησε στους ανθρώπους την αγάπη και αυτοί να έχουν υπεράνω όλων την Πατρίδα τους επί της γης.  Μας θυμίζει το Σωκράτη (Πλατωνικός Κρίτων « Μητρός  τε και Πατρός  και των άλλων προγόνων απάντων τιμιώτερον εστιν η Πατρίς». Η Πατρίδα αποτελεί σημείο αναφοράς, ο άνθρωπος καθορίζει τη ζωή του σύμφωνα με το χώρο και το χρόνο και τις δυνάμεις που η Πατρίδα αντιπροσωπεύει.

7. Το νόμιμο σύμφωνα με τον Κρέοντα είναι και το ηθικό, τίποτε και κανένας δεν τίθεται υπεράνω των νόμων.

Έκφραση-Έκθεση Β΄Λυκείου Ασκήσεις εμπέδωσης θεωρίας.

1. Στην παρακάτω πρόταση: «Ο άνθρωπος καταστρέφει το περιβάλλον» να προσδώσετε:

Α) χρονικό προσδιορισμό

Β) τρόπο

Γ) το βαθμό της χρονικής διάρκειας

Δ) το χρόνο κατά τον οποίο επαναλαμβάνεται κάτι

Ε) χρονική σχέση γεγονότων (προτερόχρονο, σύγχρονο, υστερόχρονο).

2.Να διατυπώσετε μία είδηση,πληροφορία, ερμηνεία, συλλογισμό, ο οποίος θα έχει τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

Επικαιρότητα

Έκφραση- Έκθεση Γ΄Λυκείου Θέμα έκθεσης: Τεχνολογία. Σχεδιάγραμμα

Θετικά αποτελέσματα

Εκμετάλλευση φυσικών δυνάμεων με αποτέλεσμα την αύξηση των οικονομικών πόρων και τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής μας.

Ανακάλυψη νέων πηγών ενέργειας

Η μηχανή αύξησε την παραγωγή αγαθών και τα έκανε φθηνότερα και πιο προσιτά σε μεγαλύτερες και ευρύτερες κοινωνικές ομάδες.

Αυξήθηκε ο αριθμός των επαγγελμάτων , βελτιώθηκε η οικονομία ανθρώπων και κρατών με αποτέλεσμα την άμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Αυξάνεται το ενδιαφέρον του ανθρώπου για την επιστήμη διευρύνεται η επιστημονική έρευνα.

Καταπολεμείται ο αναλφαβητισμός , ο άνθρωπος αποδεσμεύεται από τις προκαταλήψεις , αναπτύσσει τον ορθολογισμό και την συνεπαγομένη  κριτική σκέψη του.

Απελευθερώνεται πνευματικά ο άνθρωπος γιατί οι τέχνες και τα γράμματα διαδίδονται σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Έχει καθημερινή ενημέρωση από και για όλο τον κόσμο (έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος, διαδίκτυο).

Αυξήθηκε ο ελεύθερος χρόνος και ο άνθρωπος αναπαύεται και ψυχαγωγείται περισσότερο.

Διευρύνθηκε και  εδραιώθηκε η δημοκρατία με τα ΜΜΕ (ενημέρωση, ανάπτυξη του διαλόγου, έλεγχος της εξουσίας) τη συμμετοχή όλο και περισσότερο ευρυτέρων μαζών λαού στα βιομηχανικά αγαθά , στην όλη παραγωγική και οικονομική διαδικασία.

Βελτίωση της ποιότητας της ζωής με την παρεχόμενη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την απόκτηση καταναλωτικών αγαθών.

Περιορισμός της χειρωνακτικής εργασίας και του μυϊκού μόχθου , βελτίωση των συνθηκών εργασίας.

Διεύρυνση του ελευθέρου χρόνου , ευαιασθητοποίηση και συμμετοχή στην επίλυση γενικοτέρων κοινωνικών προβλημάτων.

Γραπτή δοκιμασία στη Νεοελληνική Γλώσσα Β΄Γυμνασίου. Ενότητα 3η. Α΄Κείμενο. ΔΑΜΩΝΑΣ (ΔΑΜΩΝ) ΚΑΙ Ο ΦΙΝΤΙΑΣ

Ο Δάμωνας (Δάμων) και ο Φιντίας ήταν δύο πυθαγόρειοι φιλόσοφοι και φίλοι που έμειναν στην ιστορία για την μέχρι θανάτου πιστή φιλία τους, η οποία έγινε πρότυπο και ενέπνευσε πολλά έργα ζωγραφικής, μουσικής, αλλά και κινηματογραφικές ταινίες. Οι δύο φιλόσοφοι ζούσαν ή βρέθηκαν στις Συρακούσες την εποχή που αυτές διοικούνταν απολυταρχικά από τον Διονύσιο τον Νεότερο (367-357 και πάλι 346-343)[3] και ο Φιντίας δίκαια ή μη, κατηγορήθηκε ότι σχεδίαζε την ανατροπή του τυράννου. Συνελήφθη και καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά του ικανοποίησαν την τελευταία επιθυμία να επισκεφθεί τους συγγενείς του ή να τακτοποιήσει κάποιες σοβαρές υποθέσεις υπό τον όρο -αν δεν επιστρέψει εγκαίρως - να εκτελεστεί αντ'αυτού ο φίλος του Δάμωνας, που προσφέρθηκε επί τούτου εθελοντικά. Σύμφωνα με όσα γράφτηκαν (από τον Κικέρωνα, τον Βαλέριο Μάξιμο, τον Ιάμβλιχο τον φιλόσοφο Αριστόξενο, τον Πορφύριο και τον Διόδωρο το Σικελό) μετά την απόφαση του Διονυσίου να εκτελέσει τον Φιντία, ο Δάμωνας ίσως προσπαθεί να εκμαιεύσει χάρη, όμως δεν εισακούγεται. Επειδή ο Φιντίας έχει σοβαρές εκκρεμότητες σχετικές με τις ευθύνες του και στον κύκλο των Πυθαγορείων (δεν ξέρουμε τι λογής) ο Δάμων μένει ως όμηρος, ανθρώπινο αμανάτι ή εγγύηση, και εκείνος φεύγει να τις τακτοποιήσει. Αν δεν επιστρέψει εγκαίρως, στη θέση του θα εκτελεστεί ο Δάμων. Δεν είναι βέβαιο πώς ακριβώς βρέθηκε ο Δάμων σε αυτή τη θέση αν και όλοι συμφωνούν ότι ήταν προθυμότατος. Πιθανόν να προσφέρθηκε μόνος του ώστε να τακτοποιήσει ο φίλος του τις υποθέσεις του, πιθανόν και να το πρότεινε ο Φιντίας σίγουρος ότι δεν θα αμφισβητείτο ο λόγος της τιμής του ότι θα επιστρέψει, ίσως και να ήταν ιδέα του Διονυσίου -όταν δηλαδή ο Φιντίας ζήτησε αναστολή εκτέλεσης της ποινής για λίγες ώρες ώστε να ρυθμίσει σοβαρά ζητήματα, πιθανόν ο Διονύσιος να του είπε "εντάξει, αλλά θα κρατήσω όμηρο τον Δάμωνα". Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο Δάμων με φυσικότητα και εμπιστοσύνη αποδέχτηκε την ομηρία. Αν ο Φιντίας δεν επέστρεφε, θα σταύρωναν ή θα αποκεφάλιζαν εκείνον στη θέση του. Ο μυθιστορηματικές παραλλαγές του μύθου αναφέρουν ότι έφυγε με τα πόδια για το χωριό του που δεν ήταν ιδιαίτερα κοντά στις Συρακούσες και ότι αφού τακτοποίησε τα της μητέρας και της αδελφής του, την πάντρεψε δηλαδή, στο δρόμο της επιστροφής τον έπιασαν ληστές, ότι ξέφυγε αλλά βρέθηκε σε ένα φουσκωμένο ποτάμι και ταλαιπωρήθηκε να το διαβεί και ότι έβλεπε τον ήλιο να δύει και να πλησιάζει η ώρα της εκτέλεσης και να αγωνιά για το φίλο του. Όμως πιο τεκμηριωμένο φαίνεται πως έλειψε για λίγο και εκτός από τον Υγίνο κανείς δεν αναφέρεται σε γάμους, ληστές και ποτάμια. Στο μεταξύ ο Διονύσιος το έβρισκε διασκεδαστικό να λέει στο Δάμωνα ότι ήταν ανόητος να πιστέψει πως θα επέστρεφε ποτέ ο Φιντίας που "τώρα βρίσκεται κάπου πανευτυχής που γλίτωσε τη θανατική καταδίκη ενώ ο φίλος του είναι το ελάφι της υπόθεσης" -παραλληλίζοντας τις περιστάσεις με τη θυσία της Ιφιγένειας. Ο Δάμωνας υπερασπίζεται με σθένος τον Φιντία και λέει ότι σαν όλους τους πυθαγόρειους θα κρατήσει το λόγο του και ότι η μόνη περίπτωση να μην έρθει στην ώρα του, θα οφείλεται σε κάποιο απρόβλεπτο και μεγάλο εμπόδιο. Καθώς τον οδηγούν πια στο σταυρό ή στη λαιμητόμο της εποχής, παρακαλάει όντως

Έκθεση-Έκφραση Β΄Λυκείου. Ασκήσεις εμπέδωσης της θεωρίας.

1. Να ολοκληρώσεις τις παρακάτω δοθείσες  θεματικές  προτάσεις με τη γραφή παραγράφων:

Α)Η καταπάτηση των δικαιωμάτων του παιδιού συνιστά φαινόμενο με ανησυχητικές διαστάσεις  στις  ημέρες μας.

Β) Τα προγράμματα της τηλεόρασης με βάση το περιεχόμενό τους διακρίνονται σε ενημερωτικά και σε ψυχαγωγικά.

2. Να σημειώσεις τη μέθοδο ανάπτυξης της παρακάτω παραγράφου:

Η επιφυλλίδα είναι τύπος κειμένου που αναφέρεται σε διάφορα θέματα όπως φιλολογικά, επιστημονικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά, και γράφεται από πρόσωπα τα οποία δηλώνουν ειδικοί στα θέματα αυτά.  Δημοσιεύεται σε εφημερίδα σε ορισμένη θέση και χωρίζεται συνήθως από την υπόλοιπη  ύλη με ολοσέλιδη ή μικρή γραμμή. Ο επιφυλλιδογράφος μπορεί να ξεκινήσει από ένα επίκαιρο θέμα αλλά δεν μένει προσκολλημένος στην επικαιρότητα. Προχωρεί σε παρατηρήσεις και σκέψεις διαχρονικού χαρακτήρα και γενικοτέρου ενδιαφέροντος. Το κειμενικό αυτό είδος λόγω του περιεχομένου του απευθύνεται σε ένα περιορισμένο  κοινό το οποίο έχει ειδική γνώση και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το διαπραγματευόμενο θέμα.

Έκθεση – Έκφραση. Α΄Λυκείου. Θέμα προς ανάπτυξη: «Χαρακτηριστικό στοιχείο της αισθητικής της εποχής μας είναι η ενδυματολογική ομοιομορφία που προκαλεί το φαινόμενο της μαζοποίησης στον τρόπο της εξωτερικής εμφάνισης. Ποιοι είναι κατά τη γνώμη σας οι λόγοι/παράγοντες της σύγχρονης ενδυματολογικής ομοιομορφίας ( 450 λέξεις).

Μέσα σε ένα κόσμο ο οποίος ενώνεται συνεχώς και περισσότερο λόγω της τεχνολογίας και της ηλεκτρονικής εποχής πράγματι παρατηρείται η ενδυματολογική ομοιομορφία η οποία μάλιστα τις περισσότερες φορές οδηγεί σε φαινόμενα μαζοποίησης( άκριτη υιοθέτηση της μόδας από ευρείες μάζες και ομάδες ανθρώπων). Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξετάσουμε ποιοι λόγοι  ωθούν τους ανθρώπους του σήμερα να ντύνονται ομοιόμορφα υπακούοντας σε κανόνες κοινής  ενδυματολογικής συμπεριφοράς.

Αρχικά οι διεθνείς ανταλλαγές και συναλλαγές  (τέτοιες είναι το εμπόριο και η βιομηχανική παραγωγή) στα πλαίσια μάλιστα μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, προωθούν τις πολυεθνικές βιομηχανίες. Αυτές όταν κινούνται στο χώρο της μόδας υπερισχύουν με τη δύναμη του ονόματός τους και τη δυνατότητα προβολής των προϊόντων τους σε τέτοιο βαθμό ώστε όλο και περισσότεροι άνθρωποι να τους ακολουθούν.

Δεν είναι λιγότερο σημαντικό το γεγονός ότι ο διεθνικοποιημένος χαρακτήρας της σςμερινής μόδας επιβάλλει μέσω των προτύπων της μία κοινή ενδυματολογική αισθητική. Ομοιομορφοποιεί τις προτιμήσεις και τις ενδυματολογικές επιλογές των πολιτών όλων των χωρών.

Η πλήρης πλέον βιομηχανοποίηση της παραγωγής με τη μηχανοποίηση των  μεθόδων έχει ως  αποτέλεσμα τον τυποποιημένο και ομοιόμορφο χαρακτήρα των ενδυμάτων. Έτσι εξυπηρετείται η μαζική παραγωγή η οποία μειώνει το παραγωγικό κόστος  μεγιστοποιώντας τα κέρδη των βιομηχανιών.

Έκφραση-Έκθεση Β΄Λυκείου. Βιογραφικά είδη.

Η Αφήγηση περιλαμβάνει:

1.Την είδηση

2.Τις διηγήσεις και τις μαρτυρίες (προφορικές ή γραπτές). Τέτοιες είναι οι

Βιογραφίες και οι

Αυτοβιογραφίες.

Τα βιογραφικά είδη είναι :

βίος – συναξάρια- μυθιστορηματική βιογραφία- βιογραφικό σημείωμα-συστατική επιστολή-απομνημονεύματα- ημερολόγια-μυθιστόρημα με αυτοβιογραφικά στοιχεία-αυτοβιογραφικό σημείωμα.

Στόχοι:

Aντιγόνη Σοφοκλέους: Στ.80-99 Πρόλογος

Μετάφραση:

ΑΝ: Αυτά εσύ μπορείς να τα προφασίζεσαι, εγώ όμως θα πάω να σωρεύσω χώμα για να φτιάξω τάφο για τον αδελφό τον πολυαγαπημένο.

ΙΣ:  Αλοίμονο άμοιρη πόσο πολύ φοβάμαι για εσένα!

ΑΝ: Για εμένα μη φοβάσαι , κοίταξε φρόντισε να κατευθύνεις τη δική σου μοίρα.

ΙΣ: Όμως τουλάχιστον μη φανερώνης σε κανέναν αυτό το σχέδιό σου, κράτα το κρυφό , όμοια θα πράξω και εγώ.

ΑΝ: αλοίμονο λέγε το φανερά, πολύ πιο   μισητή θε να σαι άμα σωπάσεις αν σε όλους δεν διαλαλήσεις τούτα εδώ.

ΙΣΜ: Ζεστή καρδιά για κρύα πράγματα έχεις.

ΑΝΤ:  ξέρω όμως ότι αρέσω σε αυτούς που πιο πολύ από όλους θα  πρέπει να αρέσω.

ΙΣΜ: Εντάξει εάν βέβαια  θα μπορέσεις,  τα αδύνατα όμως αγαπάς  (επιδιώκεις).

ΑΝΤ: Θα σταματήσω βέβαια όταν πιά δύναμη δεν θα έχω.

ΙΣΜ: Καθόλου όμως δεν πρέπει κανείς τα αδύνατα να κυνηγάει.

ΑΝΤ: Αν συνεχίσης να λές αυτά και εγώ θα σε μισήσω και δίκαια σαν  πεθάνης θα βρεθείς δίπλα στον πεθαμένο μισητή. Αλλά άσε εμένα και τη δική μου αλογισιά να πάθω αυτό το φοβερό  γιατί τίποτε δεν θα πάθω τόσο φοβερό ώστε να μη βρώ  θάνατο με τιμή.

ΙΣΜ: Λοιπόν προχώρα εάν έτσι θέλης, αυτό να ξέρεις μόνο ότι βαδίζεις ασυλλόγιστη όμως φίλη πραγματικά στους φίλους.

Παρατηρήσεις:

Λεξιλογικά:

Aντιγόνη Β΄Λυκείου. Κείμενο (στ.63-80).(Πρόλογος).

Μετάφραση:

ΙΣ:Ύστερα ότι κυβερνιόμαστε από πιο δυνατούς ώστε και σε αυτά να υπακούμε και ακόμα και σε πιο πικρά από αυτά. Εγώ λοιπόν θα υποταχτώ σε αυτούς που είναι στην εξουσία παρακαλώντας αυτούς που είναι στον κάτω κόσμο συγγνώμη να δώσουν σε εμένα γιατί από ανάγκη κάνω αυτά , γιατί να κυνηγάει (να κάνει) κανείς αυτά τα παραπάνω από τη δυναμή του αυτό δεν έχει νόημα κανένα.

ΑΝ: Ούτε θα σε παρακαλέσω ούτε και θα δεχόμουν βέβαια μαζί μου να συνεργασθείς( με  ευχαρίστησή μου)  έστω και αν τώρα πια θα ήθελες να με βοηθήσεις. Πίστευε εσύ ότι σου αρέσει εκείνον όμως εγώ θα θάψω ωραίο είναι για μένα να πεθάνω αυτά εκτελώντας , θα κείτομαι μαζί του αγαπημένη μαζί με αγαπημένο αφού θα έχω εκπληρώσει άγιο (όσιο) έγκλημα. Γιατί είναι πιο πολύ ο καιρός που θα πρέπει να αρέσω σε αυτούς που ευρίσκονται στον κάτω κόσμο παρά σε αυτούς που είναι εδώ πάνω. Γιατί αιώνια εκεί θα κείτομαι και σένα εάν σου φαίνεται σωστό περιφρόνησε όσα οι θεοί τιμούν.

ΙΣ: Δεν τα περιφρονώ ετούτα εγώ αλλά από τη φύση μου είμαι ανίκανη να κάνω κάτι ενάντια στη θέληση των πολιτών.

Λεξιλογικά:

Έκθεση-Έκφραση Α΄Λυκείου. Θέμα: «Ποιοί παράγοντες κατά τη γνώμη σας μπορούν να συμβάλουν στην καλλιέργεια γόνιμου και εποικοδομητικού διαλόγου;

Μέσα στην ιστορία του ανθρωπίνου πνεύματος θεωρήθηκε πρόοδος η διαλεκτική πορεία επίλυσης προβλημάτων που αναδεικνύονται μέσα από τη ζωή. Όπως όμως όλες οι ανθρώπινες κατακτήσεις έτσι και αυτή παρουσιάζει προβλήματα στην εφαρμογή της και επιζητεί τρόπους καθιέρωσης. Θα πρέπει σοβαρά  να εξετάσουμε τους παράγοντες εκείνους  οι οποίοι οι οποίοι πραγματικά μπορούν να συμβάλουν στην καλλιέργεια ενός γόνιμου και εποικοδομητικού διαλόγου.

Κατ΄αρχήν ο πολίτης θα πρέπει να συνειδητοποιήσει την αξία της παιδείας ως βάσης κάθε σώφρονος διαλόγου. Ο πεπαιδευμένος άνθρωπος επιθυμεί την αυτομόρφωση ή την διά βίου μάθηση προκειμένου συνεχώς να εξελίσσεται επιβεβαιώνοντας το αρχαίο γνωμικό «γηράσκω αεί διδασκόμενος». Με αυτόν τον τρόπο νοιώθει πάντα μαθητής, γνωρίζει πάντα να ακούει. Όποιος μαθαίνει να ακούει και να μαθαίνει είναι  καλός συνομιλητής διότι κυρίως σέβεται το συνομιλητή του απέναντι στον οποίο δεν νοιώθει αυθεντία αλλά ισότιμος συνομιλητής.

Η συνειδητοποίηση εκ μέρους του ατόμου της αξίας του διαλόγου βοηθά στην άρση των παρεξηγήσεων και των διαφορών. Είναι βέβαιο ότι όταν οι πολίτες συμμετέχουν σε συλλογικές δραστηριότητες  μαθαίνουν πρωταρχικά να σέβονται ο ένας τον άλλο, άρα πραγματικά εκπαιδεύονται στο γόνιμο διάλογο.  Η συνεχής διατύπωση διαφορετικών απόψεων και  η σχετική επιχειρηματολογία απαλλάσσουν τους συμμετέχοντες του διαλόγου από τη δογματική προσέγγιση των πραγμάτων.

Σε κάθε περίπτωση σημαντικός είναι και ο κοινωνικοποιητικός ρόλος της οικογένειας. Η οικογένεια μπορεί να διαμορφώσει ένα άνετο παιδευτικό και εξελισσόμενο περιβάλλον το οποίο μπορεί να διαπλάσει πολίτες οι οποίοι σέβονται και τους εαυτούς τους και τους άλλους. Επίσης το σχολικό περιβάλλον επιβάλλεται με την υιοθέτηση του διαλόγου στη διδακτική πράξη και με την ευρύτερη θεματική του στους παιδαγωγικούς του στόχους να συμβάλλει στη  διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων.

Nέα Ελληνικά κείμενα Β΄Λυκείου. Νίκος Καζαντζάκης: Αλέξης Ζορμπάς.

1. Στο  απόσπασμα ακολουθείται ο μεικτός αφηγηματικός τρόπος της μίμησης. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση με εσωτερική εστίαση από το δραματοποιημένο αφηγητή-συγγραφέα ο οποίος είναι και ο ήρωας της ιστορίας , εναλλάσσεται με το διάλογο που καλύπτει τη μεγαλύτερη έκταση. Η παρεμβολή του μύθου με την απλότητα και την παραστατικότητα που τον διακρίνει ενισχύει τα παραπάνω χαρακτηριστικά. Τα δύο αυτά –διάλογος και μύθος – υπηρετούν την πρόθεση του συγγραφέα να μετουσιώσει το φιλοσοφικό του στοχασμό σε μυθιστορηματικό λόγο.

2.Η γλώσσα του αποσπάσματος είναι απλή, η χρήση λέξεων και εκφράσεων της ομιλουμένης γλώσσας (αφεντικό) κάνει το διάλογο να αναπτύσσεται φυσικά και αβίαστα.Το κυριότερο εκφραστικό μέσο με το οποίο ο συγγραφέας αισθητοποιεί τους στοχασμούς του είναι οι εικόνες. Υπάρχουν επίσης μεταφορές και παρομοιώσεις και προσωποποιήσεις.

3.Ο  Ζορμπάς είναι ένας άνθρωπος αμόρφωτος , ένας αγνός δουλευτής , άνθρωπος του μόχθου , δυνατός και ρωμαλέος, ένας εργάτης καλοζωϊστής γεμάτος πάθος για τη ζωή. Ο αυθορμητισμός , η πηγαιότητα , η ανθρωπιά και η εξωστρέφεια η θυμοσοφία του και η γήϊνη προσωπικότητά του τον κάνουν να στέκει στον αντίποδα του μορφωμένου αφηγητή συγγραφέα.

Ο συγγραφέας είναι ο διανοητής ο εμβριθής άνθρωπος ο άνθρωπος  του πνεύματος και της θεωρίας. Στοχαστικός, ενορατικός ενσαρκώνει τον τύπο του φιλοσόφου.

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση, Β’ Λυκείου. Αντιγόνη Σοφοκλέους. Στιχ.42-58.

Μετάφραση.

Ισμ: Για ποιόν κίνδυνο (παράτολμη πράξη) μιλάς; Σε ποιά απόφαση θα προχωρήσεις;

Αντ: Αν θα σηκώσεις το νεκρό μαζί με αυτό μου εδώ το χέρι.

Ισμ: Στ΄αλήθεια έχεις στο νού σου να τον θάψεις και ας είναι στους πολίτες απαγορευμένο;

Αντ: Τον δικό μου βέβαια και το δικό σου αδελφό. Αν σύ δεν θέλης. Γιατί εμένα κανείς αλήθεια δεν θα με πιάσει να τον έχω προδώσει.

Ισμ: Δύστυχη (ή παράτολμη) και ας έχει ο Κρέοντας το αντίθετο προστάξει;

Αντ: Μα δεν έχει δικαίωμα κανένα αυτός να με εμποδίζει από τους δικούς μου.

Ισμ: Αλοίμονο σκέψου , αδελφή, πόσο μισητός και κακοφημισμένος μας χάθηκε  ο πατέρας γερά χτυπώντας τα δύο του μάτια ο ίδιος με το δικό του χέρι,και αιτία οι ανομίες του που ξεσκέπασε μόνος του αυτός. Κι ύστερα η  μάνα και γυναίκα του , ονόματα δύο για πρόσωπο ένα, με μία πλεχτή θηλιά τελειώνει τη ζωή της, τρίτο κακό τα δύο αδέλφια μας χτυπώντας οι άμοιροι ο ένας τον άλλο σε  μία μέσα ημέρα μαζί (αμοιβαία) βρήκαν το θάνατο από το χέρι που ο ένας ενάντια στον άλλο σήκωσε.

Σχόλια.

Στ.42: Η Ισμήνη δεν χρησιμοποιεί τη λέξη έργο. Φοβείται ότι η Αντιγόνη θα την καλέσει σε συγκεκριμένες πράξεις και γι αυτό υπαινικτικά χρησιμοποιεί τη  λέξη  απλά «κίνδυνος».

Στ.43: το ρ.κουφιεις δηλώνει το στολισμό και τις τελευταίες φροντίδες οι οποίες θα πρέπει να γίνουν για το νεκρό.

Απεχθής- δυσκλεής: με τα επίθετα αυτά η Ισμήνη αρχίζει την απαρίθμηση των συμφορών για να αποτρέψει την αδελφή της από το επικίνδυνο έργο της ταφής του Πολυνείκη.

Λεξιλογικά:

Έκφραση-Έκθεση Β΄Λυκείου. Θέμα προς ανάπτυξη: « Ως εκπρόσωπος της μαθητικής κοινότητας, συμμετέχεις σε συζήτηση την οποία διοργανώνει ο σύλλογος γονέων και κηδεμόνων του σχολείου σου, όπου υποστηρίζεις ότι τα ΜΜΕ και τα λοιπά μέσα ηλεκτρονικής τεχνολογίας (από το διαδίκτυο έως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης) όχι μόνο αντικαθιστούν το παραδοσιακό μοντέλο του δασκάλου αλλά ανοίγουν το δρόμο προς το ηλεκτρονικό σχολείου του μέλλοντος».

Κυρίες και κύριοι, αγαπητές συμμαθήτριες και συμμαθητές.

Ζώντας μέσα στην εποχή η οποία αναμφίβολα χαρακτηρίζεται από την τεχνολογική υπερανάπτυξη καταλαβαίνουμε ότι είναι αδύνατο το σχολείο και οι παραμετροί του να μην επηρεασθούν από αυτό το σημαίνον χαρακτηριστικό των καιρών  μας. Εάν σκεφθούμε ότι ο δάσκαλος,ο καθηγητής ως η κυρία πηγή γνώσης αντιπροσωπεύει παραδοσιακά τον ακρογωνιαίο λίθο κάθε εκπαιδευτικού συστήματος καταλαβαίνουμε ότι ο εκπαιδευτικός αυτός παράγων επηρεάζεται από την πληροφοριακή επανάσταση της εποχής μας. Αυτή εξάλλου η επανάσταση ενέχει και εκπαιδευτικά χαρακτηριστικά,μιας και μεταφέρει πολλές και γρήγορες πληροφορίες. Μήπως ο ρόλος του δασκάλου περιορίζεται και αλλάζει, μήπως ήλθε η ώρα του ηλεκτρονικού σχολείου;

Λίγο πολύ όλοι οι νέοι και οι νέες της γενιάς μου έχουμε με οποιονδήποτε τρόπο πρόσβαση στα σύγχρονα πληροφοριακά μέσα, πέρα από τα ΜΜΕ. Πλέον δεν περιμένουμε μόνο από το δάσκαλο και τα  σχολικά βιβλία να μάθουμε και να συλλέξουμε όσα πολύτιμα πράγματα χρειαζόμαστε για τη σχολική και ανθρωπιστική μας εκπαίδευση. Ποιος άραγε από τους συμμαθητές μου διαφωνεί στο ότι οι ειδήσεις των ΜΜΕ προσφέρουν πολύτιμες γνώσεις του καιρού μας για τους συγχρόνους ανθρώπους και τις κοινωνίες τους;Ποιος άραγε θα αμφισβητήσει ότι μέσα από το διαδίκτυο όπου ενεργητικά κατακλυζόμαστε από άπειρες πληροφορίες ως αυριανοί πολίτες συλλέγουμε παμπολλες πληροφορίες όλων των  τομέων και μαθημάτων;

Θεωρούμε όμως ως νέοι άνθρωποι και μαθητές ότι αυτό δεν καταργεί τον πανάρχαιο θεσμό του  δασκάλου, ίσως τον τροποποιεί. Σε κάθε περίπτωση όμως αυτό θα πρέπει να γίνει κατανοητό και από τους ιθύνοντες που κρατούν στα χέρια τους τις τύχες της παιδείας και του εκπαιδευτικού συστήματος. Σήμερα ο δάσκαλος δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως η αυθεντική και μόνη πηγή γνώσης. Θα πρέπει να υποδυθεί το ρόλο του κριτικού διαχειριστή της γνώσης η οποία πολλές φορές είτε παρέχεται από αυτόν είτε από τις εξωγενείς τεχνολογικές πηγές πληροφόρησης. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις θα εξελιχθεί και η δημοκρατικότητα στο σχολείο διότι θα αυξηθεί κατά πολύ ο χρόνος συζήτησης ανάμεσα σε μαθητές και καθηγητές. Ο καθηγητής, ως ώριμος άνθρωπος και επιστήμονας κατά δημιουργικό τρόπο θα κατευθύνει τους μαθητές κριτικά ώστε από τις άπειρες πληροφορίες που λαμβάνουν κάποιες να τις υιοθετούν ενώ κάποιες θα πρέπει να τις  αποφεύγουν.

Έκφραση-Έκθεση Α΄λυκείου. Θέμα προς ανάπτυξη: «Σε ένα κείμενο 400-500 λέξεων που θα δημοσιευθεί σε περιοδικό σχετικό με την προστασία του καταναλωτή, να αναπτύξετε τις θέσεις σας για το πώς μπορούν να αντιμετωπισθούν οι αρνητικές επιδράσεις της διαφήμισης».

Πρόλογος:

Σε ένα κόσμο ο οποίος όλο και περισσότερο στηρίζεται στη δύναμη της εικόνας είναι λογικό η διαφήμιση να έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις. Οι άνθρωποι πλέον ζούν με τη δύναμη της οπτικής και ακουστικής αίσθησης που διακατέχει τη  διαφήμιση, είναι μάλιστα ικανοί να υποταχθούν στα διαφημιστικά μηνύματα χωρίς δεύτερη σκέψη. Χωρίς καθόλου σκέψη. Βέβαια η υποκατάσταση της σκέψης από τη διαφημιστική εικόνα δεν είναι το μόνο αρνητικό που χαρακτηρίζει τη διαφήμιση. Υπάρχουν και άλλες αρνητικές συνέπειες και θα πρέπει πραγματικά ως νοήμονες άνθρωποι να σκεφθούμε πώς θα τις περιορίσουμε.

Κυρίως θέμα;

Η διαφήμιση πραγματικά συμβάλλει στην καλλιέργεια πνεύματος υλικού ευδαιμονισμού  μιάς και διευρύνει την καταναλωτική διάθεση των ανθρώπων και τους καθιστά δεσμίους των πλασματικών και τεχνητών αναγκών τους. Οι διαφημίσεις είναι κατασκευασμένες κατά τέτοιον τρόπο ώστε να υποτάσσει το ηγεμονικό μέρος του ανθρώπου στο θυμοειδές, σε μία εποχή όπου η αφθονία των αγαθών  λόγω της τεχνολογίας είναι μνημειώδης. Το άτομο μέσα από την παιδευτική ανάπτυξη του εαυτού του οφείλει να θέσει πνευματικά αναχώματα σε αυτή την αδηφαγία και  άλογη βουλιμία.

Το άτομο όμως ανήκει σε μία οικογένεια, η οποία μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην καθοριστική για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας και των ευρυτέρων αξιών φάση της νεανικής περιόδου. Διότι τα παιδιά είναι ευάλωτα στα διαφημιστικά μηνύματα λόγω του ανωρίμου και παρορμητικού χαρακτήρα τους. Γι αυτό οι γονείς θα πρέπει να μην διακατέχονται από τη νοοτροπία του καταναλωτισμού και της νεοπλουτιστικής επίδειξης. Επιβάλλεται να μην συνδέουν την έκφραση των συναισθημάτων αγάπης προς τα παιδιά με τη συνεχή αγορά υλικών αγαθών. Είναι αδήριτη ανάγκη τα παιδιά να διαπαιδαγωγούνται με ένα σύστημα αξιών το οποίο και θα αναδεικνύει τις αρετές του μέτρου και της αυτοσυγκράτησης.

Αρχαία Ελληνικά Β΄Λυκείου. Αντιγόνη Σοφοκλέους, στιχ. 25-41.

Μετάφραση:

Αντιγόνη:Αλλά το κουφάρι του Πολυνείκη ο οποίος είχε κακό θάνατο, λένε πώς στους πολίτες διακηρύχθηκε κανείς να μην  το θάψει,μήτε να τον μοιρολογήσει, μα να τον αφήσουν άταφο και άκλαυτο, τύχη γλυκιά για τα όρνια, καθώς το κοιτάνε ψάχνοντας για τροφή ( να βρούν κάτι για να χορτάσουν). Τέτοια λένε πώς διαλάλησε ο Κρέοντας ο καλός, για σένα και για μένα, αλήθεια λέω και για μένα, και έρχεται (λένε) τώρα εδώ, να τα κηρύξει αυτά δημόσια, να΄ναι ξεκάθαρα γι αυτούς που δεν τα ξέρουν, και δεν την παίρνει την υπόθεση σαν κάτι το ασήμαντο, αλλά πώς έτοιμος είναι ο θάνατος με λιθοβολισμό, μπροστά στην πόλη, για όποιον κάνει κάτι από αυτά που απαγορεύει. Έτσι έχουν αυτά μπροστά σου. Και γρήγορα θα δείξεις εάν γεννήθηκες με ευγενική καταγωγή (γενναία) ή είσαι από ευγενείς γονείς ανάξια (δειλή).

Ισμήνη: Αν έτσι έχουν αυτά που λές τι παραπάνω θα μπορούσα να προσφέρω εγώ,  δύστυχη, ό,τι και αν  κάνω (λύνοντας ή δένοντας;).

Λεξιλογικά:

Νέκυς=νεκρός, βορά=σαρκοβόρος, δημόλευστος= λαός, ευγενής= ευγένεια.

Συντακτικά:

 τὸ μὴ τάφῳ  καλύψαι  μηδὲ  κωκῦσαί  τινα, ἐᾶν δε: υποκείμενα του απρμφ: . ἐκκεκηρῦχθαι .

ἄκλαυτον, ἄταφον: Κατηγορούμενα στο : νέκυν.

Ασκήσεις εκμάθησης θεωρίας έκφρασης –έκθεσης Γ΄Λυκείου.

1.Να  εκτιμήσετε το παράδειγμα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στη 2^η παράγραφο.

2.Με ποιόν τρόπο έχει αναπτυχθεί η 1^η παράγραφος.

3.Να εντοπίσετε το επιχείρημα (προκείμενες και συμπέρασμα) της 1^ης παραγράφου, να χαρακτηρίσετε το συλλογισμό και να τον αξιολογήσετε.

4. Να δώσετε ένα συνώνυμο  για κάθε μία από τις παρακάτω λέξεις;διασπάθιση, όψιμη, μετατρέπονται.

Επίσης ένα αντώνυμο για τις παρακάτω λέξεις:  κατανάλωση, αμφισβήτηση,αναντικατάστατων.

1.H oικολογία απορρίπτει τη βασική αρχή σύμφωνα με την οποία προορισμός μας είναι να αυξάνουμε συνεχώς  την παραγωγή και την κατανάλωση. Καταδεικνύει την καταστρεπτική επίδραση της καπιταλιστικής λογικής  στο φυσικό περιβάλλον και στη ζωή των ανθρωπίνων όντων. Η οικολογία είναι ανατρεπτική διότι θέτει υπό αμφισβήτηση τον ανύπαρκτο  καπιταλισμό που  κυριαρχεί στον πλανήτη.

2. Δεν είναι μόνο η μη αντιστρεπτική διασπάθιση των αναντικατάστατων πόρων και μέσων είναι και η ανθρωπομορφική καταστροφή των ανθρωπίνων όντων που μετατρέπονται σε παραγωγικά και καταναλωτικά ζώα, σε αποχαυνωμένες ζάπερ . Είναι και η καταστροφή του ζωτικού τους περιβάλλοντος. Οι πόλεις επί παραδείγματι, υπέροχο δημιούργημα της  όψιμης νεολιθικής εποχής καταστρέφονται με τους ίδιους ρυθμούς που καταστρέφονται και τα δάση του Αμαζονίου, αποσυντίθεται σε γκέτο, πλούσια προάστια και συνοικίες γραφείων που νεκρώνουν μετά από τις 8 το βράδυ.

Κορνήλιος Καστοριάδης.

(Από το βιβλίο της Α.Ε.Ασημακοπούλου, Έκφραση-Έκθεση Γ΄Λυκείου).

Νέα Ελληνικά κείμενα B Λυκείου. Μ.Καραγάτσης, «τα χταποδάκια».

1.Αφόρμηση.

Το διήγημα αυτό που ανήκει στη συλλογή «το νερό της Βροχής» περιγράφει το δράμα ενός απλού λαϊκού ανθρώπου που υποφέρει από μοναξιά και αναζητεί απεγνωσμένα την ανθρώπινη επαφή.

2.Γενίκευση.

Τίθεται το θέμα του  Άλλου. Ο Σωκράτης πλησίασε μαιευτικά τον Άλλο προκειμένου να συνυπάρξει γνωστικά μαζί του. Ο Ιησούς επίσης θέλησε να λυτρώσει τον Άλλο ο οποίος στο χριστιανισμό γίνεται πρόσωπο. Ο Υπαρξισμός αναβαθμίζει τον Άλλο ως ύπαρξη, πρέπει όλοι οι άνθρωποι να ανακαλύψουμε την ουσία και να υπάρξουμε ως υπάρξεις που έχουμε να προσφέρουμε το  Είναι μας. Ο Ντεριντά θεωρεί ότι ο Άλλος  είναι ύπαρξη πέρα από προϋποθέσεις, ξεγυμνώνει τον Άλλο από όσα μας φοβίζει και τον κάνει μέτοχο της κοινωνίας μας. Ο Σάρτρ θα αποκαλέσει τους Άλλους «κόλαση» τη στιγμή κατά την οποία περιορίζουν την ελευθερία μας. Ο Άλλος ως μέριμνα απελευθερώνεται στο έργο του Χάϊντεγγερ, στην πορεία του ανθρώπου προς το Είναι.Πάντως σύμφωνα με τον Πλάτωνα και εμείς και οι άλλοι έχουμε κνίσματα αληθείας και όλοι μαζί μπορούμε να ξαναφτιάξουμε τον εννοιακό άνθρωπο.Πολλοί είναι πάντως οι μύθοι και οι ιστορίες των ζητιάνων που θα πρέπει να περιβάλλονται με αγάπη διότι είναι και αυτοί εικόνες Θεού.

Συναφείς έννοιες: αγάπη, αλλοτρίωση, αποξένωση, υλική εποχή απομόνωσης.

3.Αφηγηματικοί τρόποι και τεχνικές:

Στο διήγημα ακολουθείται ο μεικτός αφηγηματικός τρόπος της μίμησης.Τα γεγονότα τα αφηγείται ένας δραματοποιημένος αφηγητής που είναι και ήρωας της ιστορίας (μέλος μιάς από τις παρέες των θαμώνων ) και συνεπώς αποδίδει τα γεγονότα με πιστότητα. Η αφήγηση διακόπτεται από το ζωντανό διάλογο των άλλων προσώπων που δίνει επιπλέον ζωντάνια , αμεσότητα και παραστατικότητα.

Στο πλαίσιο της νατουραλιστικής καταγραφής των γεγονότων χρησιμοποιείται και η περιγραφή του φυσικού τοπίου (οι νοτιάδες φέραν κ.λ.π).

4.Γλώσσα- ύφος: