Ιλιάδα Ομήρου.

Η κορύφωση της αριστείας του Πατρόκλου και ο θάνατός του.

Το κύκνειο άσμα και ο θάνατος του Πατρόκλου (Ραψωδία, Π, 684-867).

Δομή-Θεματικοί άξονες:

Η φονική επέλαση του Πατρόκλου ως τα τείχη της Τροίας (στ.684-697)

Η επέμβαση  του Απόλλωνα, η αναχαίτιση του Πατρόκλου από τα τείχη, η προτροπή προς τον Έκτορα για επίθεση (στ. 698-725).

Ο Έκτορας στην μάχη: Φόνος του Κεβριόνη από τον Πάτροκλο (στ.726-750).

Μάχη γύρω από το νεκρό σώμα του Κεβριόνη – Σκύλευση του σώματός του (στ.751-785).

Ο αφοπλισμός του Πατρόκλου από τον Απόλλωνα (στ.786-804).

Η πτώση και ο θανάσιμος τραυματισμός του Πατρόκλου (στ.805-817).

Η έπαρση του Έκτορα (στ.818-842).

Τα τελευταία λόγια  και το ξεψύχισμα του Πατρόκλου (στ. 843-867).

Eρμηνευτικές επισημάνσεις.

Η φονική επέλαση του Πατρόκλου ως τα τείχη της Τροίας (στ.684-697).

Προσημαίνεται: από τον ποιητή ο θάνατος του Πατρόκλου

Με την αποστροφή: Πάτροκλε οπόταν οι θεοί σε εκάλεσαν στον Άδη (στ.693) :προβάλλεται η θέληση του θεού η οποία ρυθμίζει την τύχη του Ανθρώπου.

Η παρέμβαση  του Απόλλωνα: αναχαίτιση του Πατρόκλου από τα τείχη και προτροπή προς τον Έκτορα για επίθεση: (στ.698-725).

Ο Πάτροκλος παρομοιάζεται με θεό

Με την αποστροφή (707-708) προσημαίνεται ότι οι Αχαιοί θα εκπορθήσουν την Τροία.

Με την εμφάνιση του Απόλλωνος ενώπιον του Πατρόκλου έχουμε Επιφάνεια, με την εμφάνιση του ίδιου του Θεού ενώπιον του Έκτορος ως Ασίου έχουμε ενανθρώπιση, παράλληλα έχουμε ειρωνεία στα λόγια του Ασίου Απόλλωνος προς τον Έκτορα (ελεεινήν ανάπαυσιν θα είχες).

Ο Έκτορας στην μάχη – Φόνος του Κεβριόνη από τον Πάτροκλο (στ.726-750).

Υπάρχει ρεαλισμός στην εικόνα του φόνου (740-743).

Αποστροφή του Ποιητού προς τον Πάτροκλο (744)

Ειρωνεία στα λόγια του Πατρόκλου προς τον νεκρό Κεβριόνη, που τον παρομοιάζει με δύτη.

Μάχη γύρω από τον νεκρό του Κεβριόνη: Σκύλευση του πτώματός του (στ.751-785).

Προσέχουμε:

Την παρομοίωση της ορμής  του Πατρόκλου με την ορμή του λιονταριού (752)

Αποστροφή του ποιητού προς τον Πάτροκλο (754)

Πλατιά παρομοίωση στην οποία παρομοιάζονται ο Πάτροκλος και ο Έκτορας που  μάχονται ποιος να πάρει το νεκρό του Κεβριόνη με δύο λιοντάρια που παλεύουν με  λύσσα για ένα σκοτωμένο ελάφι.

Η πλατιά παρομοίωση με την οποία παρομοιάζεται η πολεμική ορμή των Αχαιών και των Τρώων με την ορμή δύο αντιθέτων ανέμων που συγκρούονται στα δένδρα ενός πυκνού δάσους.

Στάδια Αριστείας στον  Όμηρο.

Οι ήρωες οι οποίοι διαπράττουν την Αριστεία παρουσιάζονται να εκπέμπουν ιδιαίτερη λάμψη.

Περιγράφεται με λεπτομέρειες ο οπλισμός τους.

Ορμούν ακάθεκτοι στην μάχη

Συχνά πολεμούν πεζοί ενώ οι αντίπαλοί των πολεμούν από το άρμα

Σκοτώνουν τον ένα μετά τον άλλον

Σκοτώνουν όλους τους αντιπάλους τους δύο δύο και τρείς τρείς.

Οι ήρωες που αριστεύουν ενδυναμώνονται από κάποιον Θεόν.

Μονομαχούν με τον πιο ισχυρό από τους εχθρούς

Συχνά σκυλεύουν τους νεκρούς αντιπάλους των

Τραυματίζουν ακόμα και τους θεούς

Συχνά μεθούν από την επιτυχία των και φθάνουν στην ύβριν

Η δράση των ηρώων που διαπράττουν αριστεία παρουσιάζεται μέσα από παρομοιώσεις.

Χρησιμοποιείται συνήθως στην κορύφωση της αριστείας η τεχνική της «αποτυχημένης απόπειρας» (πρόκειται για το ειδικό επικό θέμα ενός ήρωα που χυμάει τρείς φορές και την τέταρτη τον αναχαιτίζει κάποιος θεός).

Η Κορύφωση της αριστείας του Πατρόκλου: η εξαγγελία του θανάτου του.

Ο Θρίαμβος του Πατρόκλου κορυφώνεται με την αποτελεσματικότητα και των τριών επιθέσεων κατά τις οποίες πέφτουν νεκροί και στις τρείς φορές από εννέα αντίπαλοι.

Για το θάνατο του Πατρόκλου ο ποιητής μας έχει προετοιμάσει με πολλές προσημάνσεις. Ήδη στην ραψωδία Λ όταν ο Αχιλλέας στέλνει τον Πάτροκλο να ρωτήσει κάτι το Νέστορα ο ποιητής επισημαίνει ότι σε αυτήν την ώρα άρχισε ο χαμός του  ήρωα.

Ο αφοπλισμός του Πατρόκλου.

Από τον στ.786 αρχίζει η διαδικασία της πτώσης  του Πατρόκλου που θα καταλήξει στο θάνατό του.

Η σειρά έχει ως εξής:

Ο Απόλλων στάθηκε αόρατος πίσω από τον Πάτροκλο και τον κτύπησε δυνατά με την παλάμη

Αφαίρεσε από τον Πάτροκλο τα όπλα

Ο ήρωας έπαθε σκοτοδίνη, με αυτή την γενική αποδυνάμωση του ήρωα ο ποιητής δημιουργεί τις συνθήκες που θα οδηγήσουν στο θάνατό του (προοικονομία).

Ο Ποιητής επιμένει με την εικόνα που δείχνει την πορεία του κράνους από το κεφάλι του Πατρόκλου έως τα πόδια των αλόγων, παρουσιάζοντας τον Έκτορα να φοράει αυτό το κράνος.

Παρουσιάζοντας την εικόνα του Έκτορος με την περικεφαλαία του Αχιλλέα ο ποιητής προσημαίνει τον θάνατο του αρχηγού των Τρώων.

Στη σκηνή  του θανάτου του Πατρόκλου επισημαίνουμε:

Την αποστροφή του ποιητή (812 -813) σε β΄πρόσωπο

Τον ρεαλισμό των στίχων 820-821

Την πλατιά παρομοίωση των στίχων 823-829.

Η αντίληψη για το θάνατο μέσα από την εικόνα των στίχων 855-858.

Η εικόνα της προσωποποιημένης ψυχής η οποία κατεβαίνει στον Άδη και γεμάτη θλίψη κλαίει για την άδικη μοίρα που της στέρησε την νιότη και την ανδρεία αισθητοποιεί την αντίληψη που είχαν οι άνθρωποι της Ομηρικής εποχής για τη ζωή και το θάνατο. Σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη στην επίγεια ζωή ο άνθρωπος ως ον με σωματική υπόσταση και ψυχικές και σωματικές δυνάμεις χαίρεται αυτή τη ζωή.  Τη στιγμή του θανάτου η ψυχή ως δύναμις εσωτερική εγκαταλείπει το σώμα και άυλη κατευθύνεται στο σκοτεινό Άδη . Εκεί θα ζήσει για όσο χρονικό διάστημα χρειασθεί (η άποψη της αιωνιότητας).