Το «αρρύθμιστον» του Αντιφώντος.

 

Το «αρρύθμιστον»  του Αντιφώντος.

O σοφιστής Αντιφών παρέχει ένα ολοκληρωμένο διασκεπτικό σύστημα σε σχέση με την ανθρώπινη φύση ως σύνολο ύλης και μορφής. Προλέγει κατά κάποιο  τρόπο όσα πολύ ενδιαφέροντα στα Μεταφυσικά και στο Β΄βιβλίο της Φυσικής ακροάσεως μας αναφέρει ο Αριστοτέλης. Σύμφωνα με τον   Σταγειρίτη φιλόσοφο τα αισθητά όντα αποτελούνται από ύλη και μορφή και σε αυτό το σύνολο η μορφή ενέχει το σημαντικό ρόλο διότι αυτή παρέχει τις δυνάμεις και ενέργειες (πνευματικές και ηθικές) οι οποίες  χαρακτηρίζουν τον άνθρωπο ως ουσία. Θα μπορούσαμε να συζητήσουμε ότι και ο Αντιφών συνέλαβε όπως και ο Αριστοτέλης ότι το Είναι των Οντολογικών δυνάμεων έχει κατασκευάσει μία κεντρική Μορφή ως σύνολο Οντολογικών δυνάμεων (πνευματικών και ηθικών): αυτές είναι συσσωρευτικές και αποθεματικές: όταν κατασκευάζεται το καλούπι του σώματος τότε αυτές οι δυνάμεις το πληρούν, το γεμίζουν, άρα η ύλη του σώματος διά της μορφής που διαθέτει πληρούται με τις κατάλληλες πνευματικές και ηθικές δυνάμεις ώστε να επιτύχη την ενδελέχειά του, ακριβώς επειδή διαθέτει αυτό το σώμα και αυτή την μορφή: άλλο σώμα αποκτά άλλη μορφή άρα άλλη ουσία υπό την έννοια ότι άλλο σώμα πληρούται με άλλες οντολογικές δυνάμεις άρα ως μορφή έχει άλλο είδος σκέψης και πράξης άρα είναι άλλη ουσία ως σκέψη νόηση και ήθος έξις πράξις.

Σημαντικό είναι το γεγονός ότι ο Αντιφών δεν χρησιμοποιεί τον όρο ύλη (όπως ο Αριστοτέλης) αλλά τον εντυπωσιακό όρο: αρρύθμιστον. Το αρρύθμιστον είναι αυτό το οποίο αποτελεί και διαφημίζει την βαθεία πραγματικότητα των όντων διότι εξωτερικεύει και αποδίδει την ύλη, το σώμα, την εμφάνιση διά της  οποίας προχωρούν ενδελεχώς οι δυνάμεις της μορφής και του είδους: σε μία πρώτη αφελή ίσως εξήγηση θα μπορούσαμε να συζητήσουμε ότι το σώμα από τον Αντιφώντα χαρακτηρίζεται ως αρρύθμιστον, ή ύλη του σώματος χαρακτηρίζεται ως αρρύθμιστη, όπως και η ύλη χαρακτηρίζεται από τον Βασίλειο στην εξαήμερο ως ακατέργαστος. Συζητούμε για μεγαλοφυή σύλληψη εκ μέρους του Έλληνος Σοφιστού: η εννοιολόγηση της ύλης ως αρρυθμίστου παράγοντος διαβλέπει και θεωρεί τον Άνθρωπο ως Εαυτόν απροσδιορίστου συνεχείας, εξετάζει τον Άνθρωπο στην α-σώματη ενσώματη και πάλι α-σώματη  κατάστασή του. Εμπλέκει μάλιστα το  σύνολο του Ησιοδείου  τρόπου  περί του πώς έρχεται ο άνθρωπος στην γή από το αρρύθμιστο Χάος  ως το ρυθμισμένο πρότυπο του Ανθρώπου ως ισορροπίας σώματος και πνεύματος.

Ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι: η αέναος και χαοτική δύναμις  του Είναι  του Όντος αποθηκεύει και συσσωρεύει συγκεκριμένο σύνολο δύναμης και ενεργείας διά του οποίου αυτού συνόλου θα προέλθει ο Άνθρωπος ως μορφή και ύλη άρα ουσία: Δίας ονομάζεται ο υπεύθυνος θεός ο οποίος διαμοιράζει τις παρεχόμενες οντολογικές δυνάμεις ώστε να παραχθή η επιθυμητή ισορροπία ανάμεσα στην ύλη και στην μορφή (δαίω=Δίας = διαμοιράζω): Σταδιακά η χαοτική αυτή δύναμις ξεχύνεται στον κόσμο μας χωρίς ρυθμό χωρίς σχέδιο δίδοντας το υλικό διά του οποίου θα προέλθει η ύλη, το ανθρώπινο σώμα. Ο Νούς, είναι αυτός ο οποίος σύμφωνα με τον Πλατωνικό Τίμαιο αρμονικοποιεί, ρυθμοποιεί το παρεχόμενο οντολογικό υλικό και δομεί το ωραίο σύνολο Ύλης (Σώματος) και Μορφής (Είδους): ο Όμηρος γύρω από αυτή την διαδικασία  έδωσε τον τρωϊκό  πόλεμο ώστε να δώσει τον Ωραίο τρόπο ώστε αυτή η αρρύθμιστος Ύλη να δώσει το ρυθμό σώματος, πνεύματος ,μορφής, είδους, ουσίας (διά του Οδυσσεϊκού Νοός και της Αχιλλείου ενσυναίσθησης) ώστε πλέον η  Ύλη του σώματος να γίνει κάτι το ρυθμισμένο προκειμένου η μορφή να προσφέρει τις πνευματικές και ηθικές ενατενίσεις της.

Άρα ο Αντιφών διαβλέπει την Οντολογική Συνέχεια του Ανθρώπου ως συνόλου Σώματος και Πνεύματος: η κατ΄αρχάς διανομή της Ύλης είναι αρρύθμιστος, δεν έχει ρυθμό, δεν έχει σύστημα, απαιτεί να ρυθμοποιηθεί μέσω ενός Νοός: άρα ο Νούς δίδει στο ήδη υπάρχον  οντολογικό υλικό ρυθμό, σειρά, σκοπό, τρόπο: άρα ο ρυθμός ως ροή περιέχει την ροή όλων εκείνων των δυνάμεων (αιτίας, αποτελέσματος, τρόπου, σκοπού , ενδελέχειας) ώστε το σώμα να ρυθμισθεί ως όργανο το οποίο θα προσφέρει στην μορφή (πνεύμα και ψυχή) όλο το ρυθμό και την ροή των παρεχομένων οντολογικών δυνάμεων προκειμένου να παραχθή η πνευματική και ηθική αλλά και σκοποθετική οντολογική ολοκλήρωση του ανθρώπου.

Το πολύ σημαντικό στο αρρύθμιστο του Αντιφώντος είναι το ότι ορθώς ο Σοφιστής συνδέει το Σώμα ως ύλη με τις εξίσου σημαντικές Μορφικές πνευματικές και ψυχικές δυνάμεις; Διαβλέπει δηλαδή την συνέχεια του Ανθρώπου διότι όλα είναι απαραίτητα και σημαντικά, άρα ο Αντιφών αποκαθιστά την πληγείσα ισορροπία σώματος και πνεύματος η   οποία επλήγη  μέσα από τις θρησκευτικές ακρότητες:  όλα σύμφωνα με τον Σοφιστή είναι δυνάμεις: όλα είναι Έν πρίν να γίνουν ρυθμιζομένη Ύλη Σώμα διά του οποίου θα απελευθερωθούν το σύνολο των πνευματικών και ηθικών δυνάμεων του Προσώπου.

Ο Αριστοτέλης συνδέει τον αποκτηθέντα ρυθμό του Σώματος με το σχήμα του: είναι εξαιρετικής  έμπνευσης η σύλληψις αυτή του Σταγειρίτου διότι συνδέει τον ρυθμό όχι απλά με το ρέω την ροή όλων εκείνων των πνευματικών και ηθικών  δυνάμεων οι οποίες προσφέρουν ρυθμό και ροή μορφής (πνευματικής και ηθικής στον άνθρωπο) αλλά συνδέει την μετατροπή  του Σώματος Ύλης από αρρύθμιστο παράγοντα σε ρυθμιζόμενο μέσω του σχήματος: το Ανθρώπινο Σώμα ρυθμίζεται ώστε να έχει Σχήμα (εκ του Έχω) δηλαδή συγκεκριμένο τρόπο δόμησης Μορφής σχηματοποιημένης σε όργανα (πνεύμα, καρδιά, νεφρούς κ.λ.π) διά των οποίων ρυθμίζεται η πνευματική και ηθική ολοκλήρωση του ανθρώπου διότι το ρυθμιζόμενο σώμα ως ύλη ολοκληρώνει σε σχέση με τους Άλλους Σωματικούς και σχηματοποιημένους ανθρώπους κάθε πνευματική  οντολογική δύναμη   διά της Ηθικής πράξης.

Ο Μπενβεσίστε ορθώς σημειώνει ότι ο Αριστοτέλης σωστά συνδέει το αρρύθμιστον του Αντιφώντος με κάθε τι το ανοργάνωτο σε σχέση με την ουσία κόσμου και ανθρώπου και λοιπών όντων ως συνόλων μορφής και ύλης: εξ αυτού του θέματος αρυόμενος ο Σταγειρίτης ασυστόλως τακτοποιεί το σύμπαν και τον άνθρωπο ως αιτία, σκοπό, αποτέλεσμα, ενδελέχεια: ο Αντιφών είναι σημαντικός διότι απέδειξε ή απεκάλυψε κάτι το οποίο αποτελεί συνέχεια παρομοίων  ανακαλύψεων αλλά και προάγγελο μελλοντικών επί αυτού του θέματος εξελίξεων: ήδη ο Όμηρος συζητεί την συνέχεια της οντολογικής δύναμης από τους Θεούς διά των Ηρώων προς τους ανθρώπους, οι τραγικοί συζητούν  για την συνεχή αρρύθμιστη δύναμη η οποία μεταφέρεται από το ασυνείδητο των γονέων της φαμίλιας και της φάρας προς τους απογόνους: είναι η αρρύθμιστη δύναμη  της γνώσης  η οποία εσάρωσε και διέλυσε τον Οιδίποδα, όταν την ερρύθμισε εξώρυξε τους οφθαλμούς του διότι το  σχήμα η αρμονία απαιτούν θυσίες επεμβάσεις στη σμίλευση της μορφικής σωματικής και πνευματικής και ηθικής διπλασης του ανθρώπου: εξάλλου ο Σωκράτης, ο Ιησούς, όλοι οι μύστες εζήτησαν παρά τοις ανθρώποις ρύθμισιν της παρεχομένης οντολογικής δυνάμεως ώστε η μορφή να παράξη συγκεκριμένα πνευματικά και ηθικά έργα ουσιαστικής ολοκλήρωσης του όντος ανθρώπου: μετέπειτα η επιστήμη η παιδεία η τεχνολογία επί της ουσίας ρυθμίζει τον τρόπο σκέψης και πράξης των ανθρώπων, τον τρόπ θέασης του σώματος του πνεύματος του άλλου της φύσης  του κόσμου.

Το μεγάλο ερώτημα το οποίο (δεν το αναλύει ο Αντιφών) είναι ποιος ρυθμίζει το αρρύθμιστον σώμα και σε ποιο βαθμό το καθιστά συνέχεια παντοδύναμη της οντολογικής σειράς όπου ανήκει ή τελικά το ανθρώπινο σώμα ρυθμίζεται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να υπακούει σε αλλότριες δυνάμεις: όπως έγινε γνωστό και  φανερό ο Αντιφών είναι ενυπωσιακά οντολογιστής μέσα από τον αντισωκρατικό υποκειμενισμό του (επίσης μέσα από την αντίθεσή του σε κάθε θεολογική ερμηνεία  του σώματος ως φύσει κακού): το σώμα δεν είναι τίποτε φύσει: μόνον ύλη παρεχομένη ως υποκρύπτουσα πνευματικές και ηθικές δυνάμεις: άρα οι Άνθρωποι μέσα από τις επικρατούσες ιδέες και αξίες ρυθμίζουν τις δυνάμεις που θα αποτελέσουν την Ύλη Σώμα ως αυτό ή το άλλο σύστημα ζωής ιδεών και αξιών: τίποτε δεν υπάρχει ως τέτοιο: όλα αποτελούν ρύθμιση ανθρώπων σε σχέση με επικρατούσες ιδέες και αξίες. Θα μπορούσαμε να είμαστε εντελώς κάτι άλλο σε σχέση με αυτό που είμαστε: το Σώμα στους Έλληνες ρυθμίσθηκε να είναι αρμονικό νοός και ύλης στον χριστιανισμό ρυθμίστηκε το πνεύμα του σώματος να κατατρώγη την ύλη του σώματος, σήμερα το Σώμα είναι ρυθμισμένο να υπακούει απαρέγκλιτα τις επιταγές της επιστήμης κ.λ.π.

Μέσα από την θεωρία  του Αντιφώντος περί του αρρυθμίστου  σώματος, κατανοούμε και την απαρχή της διαφοράς φύσης και τέχνης, φυσικού και τεχνητού παράγοντος:  Το Είναι του Όντος, ως πρωτόλειος Φύσις, είναι η αγνή και αρρύθμιστος παροχή δυνάμεων: είναι η η Τέχνη, κάθε τι το δομικό τεχνητό το οποίο διαμορφώνει την ύλη και το σώμα ως μέσο ολοκλήρωσης (πνευματικής και ηθικής) του τρόπου του είδους και των μορφών ώστε να ουσιωθεί το εκάστοτε Όν (στην προκειμενη περίπτωση  ο Άνθρωπος): άρα ούτε Ουσία δεν υπάρχει, άρα ούτε θεός ούτε άνθρωπος, όλα αυτά αποτελούν ρυθμίσεις της αρρυθμίστου δυνάμεως η οποία έχει ρυθμισθεί τοιούτως, θα μπορούσε να έχει ρυθμισθεί διαφορετικά: άρα ο Αντιφών (πρίν την καταστροφική για το ελεύθερο πνεύμα διδασκαλία του Σωκράτους) αντιπαραθέτει Παρμενιδείως το Όν ως τέτοιο από το Είναι του Νοός: κατά κάποιον τρόπο επιλύει το περίφημο Παρμενίδειο απόφθεγμα: ταυτόν εστίν  νοείν τε και Είναι: όσο προσδιορίσιμο Είναι το Όν άλλο τόσο προσδιορίσιμη είναι η Ύλη και η Μορφή: συζητούμε ότι το άπειρο Είναι του Όντος είναι ικανό να δώσει άπειρες αρρύθμιστες ύλες  που θα οδηγήσουν σε άπειρες μορφές και είδη, σε άπειρες πνευματικές και ηθικές συλλήψεις: άρα κάθε ρύθμιση της ύλης και του σώματος είναι μία από τις πολλές, άρα η Πλατωνική αντικειμενική φιλοσοφία είναι πομφόλυγα ή μία από τις πολλές εκδοχές της σύζευξης επί του ανθρώπου σώματος και πνεύματος: άρα το αρρύθμιστον του Αντιφώντος είναι ότι ταυτόν εστί το άπειρον και πολύτροπο Νοείν σε σχέση με τις άπειρες ρυθμίσεις που μπορούν στο Είναι της Ύλης να γίνουν και να οδηγήσουν σε άπειρες εκδοχές πνευματικής και ηθικής διακύμανσης: άρα ουσιαστικά ο Αντιφών καταφέρνει κάτι το οποίο ο Πλάτων δεν το κατάφερε: δεν υπάρχει Όν και μη Όν, συνεχής ρύθμισις των προσφερομένων δυνάμεων υπάρχει άρα υπάρχει μόνον το Όν ως συνεχής ρύθμισις.

Η θεωρία του Αντιφώντος περί  του αρρυθμίστου είναι σημαντική και για τον ορισμό της Αληθείας ως άρνησης: Κάθε ρύθμισις του Σώματος Ύλης είναι άρνησις της προηγουμένης μη ρυθμιζομένης κατά αυτόν τον τρόπο ύλης: άρα η Αλήθεια είναι  διαλεκτική προσέγγιση της Θέσης (αρρύθμιστον Σώμα) διά της αρνήσεως αυτής της θέσης (ρύθμισις Σώματος) ώστε οδηγούμαστε στην σύνθεση της ουσίας μορφής ως σταθεράς συνολικής κατάστασης προσφερομένων πνευματικών και ηθικών δυνάμεων.

Το παράξενο είναι γιατί όλα αυτά τα υπέροχα Οντολογικά επιτεύγματα του Σοφιστού Αντιφώντος εχάθησαν και επεκράτησε η κάθε είδους Σωκρατική πομφόλυγα: η απάντηση είναι ξεκάθαρη: ο Αντιφών παρέχει ελευθερωτικό οντολογικό λόγο ενώ ο Σωκρατικός λόγος εύκολα οδηγεί στην σκλάβωση των ανθρώπων σε σταθερές δομές οι οποίες δείχνουν  ανυπέρβλητες  και παραμόνιμες.