Nέα Ελληνικά κείμενα Β΄Λυκείου. Κωνσταντίνου Θεοτόκη, Η τιμή και το χρήμα.

1.Γενική θεώρηση και αποτίμηση του έργου του.

Ο Κωνσταντίνος  Θεοτόκης (1872-1923) ήταν ρωμαλαία φυσιογνωμία της δημοτικής πεζογραφίας.Δημοτικιστής  με ευρεία μόρφωση ασχολήθηκε με τη συγγραφή και με μεταφράσεις. Πατριώτης πήρε μέρος στον πόλεμο του 1898.Σοσιαλιστής , ιδεολόγος , και ονειροπόλος, έκλεισε στα έργα του τους οραματισμούς για μία κοινωνία στηριγμένη σε βάσεις δικαιοσύνης και ευτυχίας.

2.Ο Θεοτόκης διακρίνεται για την ρεαλιστική και νατουραλιστική του γραφή.

Αυτό ευρύτατα φαίνεται μέσα στο έργο του.  Οι χαρακτήρες και οι πράξεις των ηρώων του είναι πραγματικές και δεν γίνεται καμμία προσπάθεια εξωραϊσμού.  Ο Ανδρέας ξηρά και χωρίς συναίσθημα ζητεί χρήματα προκειμένου να παντρευθεί τη Ρήνη.

3. Σημαίνουσες ιδέες του έργου:

Ανθρωποκεντρισμός

Αξιοκρατία

Εσωτερική καλλιέργεια.

4.  Αφηγηματικές τεχνικές:

Αντιγόνη Σοφοκλέους. Α΄επεισόδιο 162-222. Νοηματική Ανάλυση

:

1. Τα επιχειρήματα του Κρέοντος:

Α) Η τυραννισμένη Θήβα εστάθη και πάλι στα πόδια της μέσα από την πρόνοια των θεών. Άρα  δεν θα πρέπει να ξαναδοκιμασθεί.

2. Ο Λαός της Θήβας πάντα ήθελε και θα θέλει το καλό της Πατρίδος του.

3.Ο Κρέοντας λόγω συγγένειας και εθιμοτυπίας θεωρεί ότι δικαίως έλαβε την εξουσία ως αδελφός της βάσιλισσας Ιοκάστης.

4.Επειδή ο άνθρωπος δείχνει το ποιος είναι όταν λάβει την εξουσία , θα προσπαθήσει να είναι αποφασιστικός και πιστός στο καλό της Θήβας, διότι τώρα ως Βασιλεύς θα πρέπει να αποδείξει το χαρακτήρα του και τις προθέσεις του.

5.Θεωρεί  ότι η απόσταση λόγων και πράξεων και η ανυπαρξία των αρετών στον ηγέτη είναι καταστρεπτική για την Πόλη , η οποία ως τον Αριστοτέλη φαντάζει ως το πλέον εύδαιμον αγαθόν.

6.Ο Κρέοντας απερίφραστα δηλώνει ότι τίποτε δεν θέτει  υπεράνω της Πατρίδος του, ούτε συγγενείς ούτε φίλους. Ο Όλυμπος από τον  καιρό του Ομήρου ως η Πατρίδα των θεών , κληρονόμησε στους ανθρώπους την αγάπη και αυτοί να έχουν υπεράνω όλων την Πατρίδα τους επί της γης.  Μας θυμίζει το Σωκράτη (Πλατωνικός Κρίτων « Μητρός  τε και Πατρός  και των άλλων προγόνων απάντων τιμιώτερον εστιν η Πατρίς». Η Πατρίδα αποτελεί σημείο αναφοράς, ο άνθρωπος καθορίζει τη ζωή του σύμφωνα με το χώρο και το χρόνο και τις δυνάμεις που η Πατρίδα αντιπροσωπεύει.

7. Το νόμιμο σύμφωνα με τον Κρέοντα είναι και το ηθικό, τίποτε και κανένας δεν τίθεται υπεράνω των νόμων.

Έκφραση-Έκθεση Β΄Λυκείου Ασκήσεις εμπέδωσης θεωρίας.

1. Στην παρακάτω πρόταση: «Ο άνθρωπος καταστρέφει το περιβάλλον» να προσδώσετε:

Α) χρονικό προσδιορισμό

Β) τρόπο

Γ) το βαθμό της χρονικής διάρκειας

Δ) το χρόνο κατά τον οποίο επαναλαμβάνεται κάτι

Ε) χρονική σχέση γεγονότων (προτερόχρονο, σύγχρονο, υστερόχρονο).

2.Να διατυπώσετε μία είδηση,πληροφορία, ερμηνεία, συλλογισμό, ο οποίος θα έχει τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

Επικαιρότητα

Έκφραση- Έκθεση Γ΄Λυκείου Θέμα έκθεσης: Τεχνολογία. Σχεδιάγραμμα

Θετικά αποτελέσματα

Εκμετάλλευση φυσικών δυνάμεων με αποτέλεσμα την αύξηση των οικονομικών πόρων και τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής μας.

Ανακάλυψη νέων πηγών ενέργειας

Η μηχανή αύξησε την παραγωγή αγαθών και τα έκανε φθηνότερα και πιο προσιτά σε μεγαλύτερες και ευρύτερες κοινωνικές ομάδες.

Αυξήθηκε ο αριθμός των επαγγελμάτων , βελτιώθηκε η οικονομία ανθρώπων και κρατών με αποτέλεσμα την άμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Αυξάνεται το ενδιαφέρον του ανθρώπου για την επιστήμη διευρύνεται η επιστημονική έρευνα.

Καταπολεμείται ο αναλφαβητισμός , ο άνθρωπος αποδεσμεύεται από τις προκαταλήψεις , αναπτύσσει τον ορθολογισμό και την συνεπαγομένη  κριτική σκέψη του.

Απελευθερώνεται πνευματικά ο άνθρωπος γιατί οι τέχνες και τα γράμματα διαδίδονται σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Έχει καθημερινή ενημέρωση από και για όλο τον κόσμο (έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος, διαδίκτυο).

Αυξήθηκε ο ελεύθερος χρόνος και ο άνθρωπος αναπαύεται και ψυχαγωγείται περισσότερο.

Διευρύνθηκε και  εδραιώθηκε η δημοκρατία με τα ΜΜΕ (ενημέρωση, ανάπτυξη του διαλόγου, έλεγχος της εξουσίας) τη συμμετοχή όλο και περισσότερο ευρυτέρων μαζών λαού στα βιομηχανικά αγαθά , στην όλη παραγωγική και οικονομική διαδικασία.

Βελτίωση της ποιότητας της ζωής με την παρεχόμενη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την απόκτηση καταναλωτικών αγαθών.

Περιορισμός της χειρωνακτικής εργασίας και του μυϊκού μόχθου , βελτίωση των συνθηκών εργασίας.

Διεύρυνση του ελευθέρου χρόνου , ευαιασθητοποίηση και συμμετοχή στην επίλυση γενικοτέρων κοινωνικών προβλημάτων.

Γραπτή δοκιμασία στη Νεοελληνική Γλώσσα Β΄Γυμνασίου. Ενότητα 3η. Α΄Κείμενο. ΔΑΜΩΝΑΣ (ΔΑΜΩΝ) ΚΑΙ Ο ΦΙΝΤΙΑΣ

Ο Δάμωνας (Δάμων) και ο Φιντίας ήταν δύο πυθαγόρειοι φιλόσοφοι και φίλοι που έμειναν στην ιστορία για την μέχρι θανάτου πιστή φιλία τους, η οποία έγινε πρότυπο και ενέπνευσε πολλά έργα ζωγραφικής, μουσικής, αλλά και κινηματογραφικές ταινίες. Οι δύο φιλόσοφοι ζούσαν ή βρέθηκαν στις Συρακούσες την εποχή που αυτές διοικούνταν απολυταρχικά από τον Διονύσιο τον Νεότερο (367-357 και πάλι 346-343)[3] και ο Φιντίας δίκαια ή μη, κατηγορήθηκε ότι σχεδίαζε την ανατροπή του τυράννου. Συνελήφθη και καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά του ικανοποίησαν την τελευταία επιθυμία να επισκεφθεί τους συγγενείς του ή να τακτοποιήσει κάποιες σοβαρές υποθέσεις υπό τον όρο -αν δεν επιστρέψει εγκαίρως - να εκτελεστεί αντ'αυτού ο φίλος του Δάμωνας, που προσφέρθηκε επί τούτου εθελοντικά. Σύμφωνα με όσα γράφτηκαν (από τον Κικέρωνα, τον Βαλέριο Μάξιμο, τον Ιάμβλιχο τον φιλόσοφο Αριστόξενο, τον Πορφύριο και τον Διόδωρο το Σικελό) μετά την απόφαση του Διονυσίου να εκτελέσει τον Φιντία, ο Δάμωνας ίσως προσπαθεί να εκμαιεύσει χάρη, όμως δεν εισακούγεται. Επειδή ο Φιντίας έχει σοβαρές εκκρεμότητες σχετικές με τις ευθύνες του και στον κύκλο των Πυθαγορείων (δεν ξέρουμε τι λογής) ο Δάμων μένει ως όμηρος, ανθρώπινο αμανάτι ή εγγύηση, και εκείνος φεύγει να τις τακτοποιήσει. Αν δεν επιστρέψει εγκαίρως, στη θέση του θα εκτελεστεί ο Δάμων. Δεν είναι βέβαιο πώς ακριβώς βρέθηκε ο Δάμων σε αυτή τη θέση αν και όλοι συμφωνούν ότι ήταν προθυμότατος. Πιθανόν να προσφέρθηκε μόνος του ώστε να τακτοποιήσει ο φίλος του τις υποθέσεις του, πιθανόν και να το πρότεινε ο Φιντίας σίγουρος ότι δεν θα αμφισβητείτο ο λόγος της τιμής του ότι θα επιστρέψει, ίσως και να ήταν ιδέα του Διονυσίου -όταν δηλαδή ο Φιντίας ζήτησε αναστολή εκτέλεσης της ποινής για λίγες ώρες ώστε να ρυθμίσει σοβαρά ζητήματα, πιθανόν ο Διονύσιος να του είπε "εντάξει, αλλά θα κρατήσω όμηρο τον Δάμωνα". Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο Δάμων με φυσικότητα και εμπιστοσύνη αποδέχτηκε την ομηρία. Αν ο Φιντίας δεν επέστρεφε, θα σταύρωναν ή θα αποκεφάλιζαν εκείνον στη θέση του. Ο μυθιστορηματικές παραλλαγές του μύθου αναφέρουν ότι έφυγε με τα πόδια για το χωριό του που δεν ήταν ιδιαίτερα κοντά στις Συρακούσες και ότι αφού τακτοποίησε τα της μητέρας και της αδελφής του, την πάντρεψε δηλαδή, στο δρόμο της επιστροφής τον έπιασαν ληστές, ότι ξέφυγε αλλά βρέθηκε σε ένα φουσκωμένο ποτάμι και ταλαιπωρήθηκε να το διαβεί και ότι έβλεπε τον ήλιο να δύει και να πλησιάζει η ώρα της εκτέλεσης και να αγωνιά για το φίλο του. Όμως πιο τεκμηριωμένο φαίνεται πως έλειψε για λίγο και εκτός από τον Υγίνο κανείς δεν αναφέρεται σε γάμους, ληστές και ποτάμια. Στο μεταξύ ο Διονύσιος το έβρισκε διασκεδαστικό να λέει στο Δάμωνα ότι ήταν ανόητος να πιστέψει πως θα επέστρεφε ποτέ ο Φιντίας που "τώρα βρίσκεται κάπου πανευτυχής που γλίτωσε τη θανατική καταδίκη ενώ ο φίλος του είναι το ελάφι της υπόθεσης" -παραλληλίζοντας τις περιστάσεις με τη θυσία της Ιφιγένειας. Ο Δάμωνας υπερασπίζεται με σθένος τον Φιντία και λέει ότι σαν όλους τους πυθαγόρειους θα κρατήσει το λόγο του και ότι η μόνη περίπτωση να μην έρθει στην ώρα του, θα οφείλεται σε κάποιο απρόβλεπτο και μεγάλο εμπόδιο. Καθώς τον οδηγούν πια στο σταυρό ή στη λαιμητόμο της εποχής, παρακαλάει όντως

Έκθεση-Έκφραση Β΄Λυκείου. Ασκήσεις εμπέδωσης της θεωρίας.

1. Να ολοκληρώσεις τις παρακάτω δοθείσες  θεματικές  προτάσεις με τη γραφή παραγράφων:

Α)Η καταπάτηση των δικαιωμάτων του παιδιού συνιστά φαινόμενο με ανησυχητικές διαστάσεις  στις  ημέρες μας.

Β) Τα προγράμματα της τηλεόρασης με βάση το περιεχόμενό τους διακρίνονται σε ενημερωτικά και σε ψυχαγωγικά.

2. Να σημειώσεις τη μέθοδο ανάπτυξης της παρακάτω παραγράφου:

Η επιφυλλίδα είναι τύπος κειμένου που αναφέρεται σε διάφορα θέματα όπως φιλολογικά, επιστημονικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά, και γράφεται από πρόσωπα τα οποία δηλώνουν ειδικοί στα θέματα αυτά.  Δημοσιεύεται σε εφημερίδα σε ορισμένη θέση και χωρίζεται συνήθως από την υπόλοιπη  ύλη με ολοσέλιδη ή μικρή γραμμή. Ο επιφυλλιδογράφος μπορεί να ξεκινήσει από ένα επίκαιρο θέμα αλλά δεν μένει προσκολλημένος στην επικαιρότητα. Προχωρεί σε παρατηρήσεις και σκέψεις διαχρονικού χαρακτήρα και γενικοτέρου ενδιαφέροντος. Το κειμενικό αυτό είδος λόγω του περιεχομένου του απευθύνεται σε ένα περιορισμένο  κοινό το οποίο έχει ειδική γνώση και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το διαπραγματευόμενο θέμα.

Έκθεση – Έκφραση. Α΄Λυκείου. Θέμα προς ανάπτυξη: «Χαρακτηριστικό στοιχείο της αισθητικής της εποχής μας είναι η ενδυματολογική ομοιομορφία που προκαλεί το φαινόμενο της μαζοποίησης στον τρόπο της εξωτερικής εμφάνισης. Ποιοι είναι κατά τη γνώμη σας οι λόγοι/παράγοντες της σύγχρονης ενδυματολογικής ομοιομορφίας ( 450 λέξεις).

Μέσα σε ένα κόσμο ο οποίος ενώνεται συνεχώς και περισσότερο λόγω της τεχνολογίας και της ηλεκτρονικής εποχής πράγματι παρατηρείται η ενδυματολογική ομοιομορφία η οποία μάλιστα τις περισσότερες φορές οδηγεί σε φαινόμενα μαζοποίησης( άκριτη υιοθέτηση της μόδας από ευρείες μάζες και ομάδες ανθρώπων). Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξετάσουμε ποιοι λόγοι  ωθούν τους ανθρώπους του σήμερα να ντύνονται ομοιόμορφα υπακούοντας σε κανόνες κοινής  ενδυματολογικής συμπεριφοράς.

Αρχικά οι διεθνείς ανταλλαγές και συναλλαγές  (τέτοιες είναι το εμπόριο και η βιομηχανική παραγωγή) στα πλαίσια μάλιστα μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, προωθούν τις πολυεθνικές βιομηχανίες. Αυτές όταν κινούνται στο χώρο της μόδας υπερισχύουν με τη δύναμη του ονόματός τους και τη δυνατότητα προβολής των προϊόντων τους σε τέτοιο βαθμό ώστε όλο και περισσότεροι άνθρωποι να τους ακολουθούν.

Δεν είναι λιγότερο σημαντικό το γεγονός ότι ο διεθνικοποιημένος χαρακτήρας της σςμερινής μόδας επιβάλλει μέσω των προτύπων της μία κοινή ενδυματολογική αισθητική. Ομοιομορφοποιεί τις προτιμήσεις και τις ενδυματολογικές επιλογές των πολιτών όλων των χωρών.

Η πλήρης πλέον βιομηχανοποίηση της παραγωγής με τη μηχανοποίηση των  μεθόδων έχει ως  αποτέλεσμα τον τυποποιημένο και ομοιόμορφο χαρακτήρα των ενδυμάτων. Έτσι εξυπηρετείται η μαζική παραγωγή η οποία μειώνει το παραγωγικό κόστος  μεγιστοποιώντας τα κέρδη των βιομηχανιών.

Έκφραση-Έκθεση Β΄Λυκείου. Βιογραφικά είδη.

Η Αφήγηση περιλαμβάνει:

1.Την είδηση

2.Τις διηγήσεις και τις μαρτυρίες (προφορικές ή γραπτές). Τέτοιες είναι οι

Βιογραφίες και οι

Αυτοβιογραφίες.

Τα βιογραφικά είδη είναι :

βίος – συναξάρια- μυθιστορηματική βιογραφία- βιογραφικό σημείωμα-συστατική επιστολή-απομνημονεύματα- ημερολόγια-μυθιστόρημα με αυτοβιογραφικά στοιχεία-αυτοβιογραφικό σημείωμα.

Στόχοι:

Aντιγόνη Σοφοκλέους: Στ.80-99 Πρόλογος

Μετάφραση:

ΑΝ: Αυτά εσύ μπορείς να τα προφασίζεσαι, εγώ όμως θα πάω να σωρεύσω χώμα για να φτιάξω τάφο για τον αδελφό τον πολυαγαπημένο.

ΙΣ:  Αλοίμονο άμοιρη πόσο πολύ φοβάμαι για εσένα!

ΑΝ: Για εμένα μη φοβάσαι , κοίταξε φρόντισε να κατευθύνεις τη δική σου μοίρα.

ΙΣ: Όμως τουλάχιστον μη φανερώνης σε κανέναν αυτό το σχέδιό σου, κράτα το κρυφό , όμοια θα πράξω και εγώ.

ΑΝ: αλοίμονο λέγε το φανερά, πολύ πιο   μισητή θε να σαι άμα σωπάσεις αν σε όλους δεν διαλαλήσεις τούτα εδώ.

ΙΣΜ: Ζεστή καρδιά για κρύα πράγματα έχεις.

ΑΝΤ:  ξέρω όμως ότι αρέσω σε αυτούς που πιο πολύ από όλους θα  πρέπει να αρέσω.

ΙΣΜ: Εντάξει εάν βέβαια  θα μπορέσεις,  τα αδύνατα όμως αγαπάς  (επιδιώκεις).

ΑΝΤ: Θα σταματήσω βέβαια όταν πιά δύναμη δεν θα έχω.

ΙΣΜ: Καθόλου όμως δεν πρέπει κανείς τα αδύνατα να κυνηγάει.

ΑΝΤ: Αν συνεχίσης να λές αυτά και εγώ θα σε μισήσω και δίκαια σαν  πεθάνης θα βρεθείς δίπλα στον πεθαμένο μισητή. Αλλά άσε εμένα και τη δική μου αλογισιά να πάθω αυτό το φοβερό  γιατί τίποτε δεν θα πάθω τόσο φοβερό ώστε να μη βρώ  θάνατο με τιμή.

ΙΣΜ: Λοιπόν προχώρα εάν έτσι θέλης, αυτό να ξέρεις μόνο ότι βαδίζεις ασυλλόγιστη όμως φίλη πραγματικά στους φίλους.

Παρατηρήσεις:

Λεξιλογικά:

Aντιγόνη Β΄Λυκείου. Κείμενο (στ.63-80).(Πρόλογος).

Μετάφραση:

ΙΣ:Ύστερα ότι κυβερνιόμαστε από πιο δυνατούς ώστε και σε αυτά να υπακούμε και ακόμα και σε πιο πικρά από αυτά. Εγώ λοιπόν θα υποταχτώ σε αυτούς που είναι στην εξουσία παρακαλώντας αυτούς που είναι στον κάτω κόσμο συγγνώμη να δώσουν σε εμένα γιατί από ανάγκη κάνω αυτά , γιατί να κυνηγάει (να κάνει) κανείς αυτά τα παραπάνω από τη δυναμή του αυτό δεν έχει νόημα κανένα.

ΑΝ: Ούτε θα σε παρακαλέσω ούτε και θα δεχόμουν βέβαια μαζί μου να συνεργασθείς( με  ευχαρίστησή μου)  έστω και αν τώρα πια θα ήθελες να με βοηθήσεις. Πίστευε εσύ ότι σου αρέσει εκείνον όμως εγώ θα θάψω ωραίο είναι για μένα να πεθάνω αυτά εκτελώντας , θα κείτομαι μαζί του αγαπημένη μαζί με αγαπημένο αφού θα έχω εκπληρώσει άγιο (όσιο) έγκλημα. Γιατί είναι πιο πολύ ο καιρός που θα πρέπει να αρέσω σε αυτούς που ευρίσκονται στον κάτω κόσμο παρά σε αυτούς που είναι εδώ πάνω. Γιατί αιώνια εκεί θα κείτομαι και σένα εάν σου φαίνεται σωστό περιφρόνησε όσα οι θεοί τιμούν.

ΙΣ: Δεν τα περιφρονώ ετούτα εγώ αλλά από τη φύση μου είμαι ανίκανη να κάνω κάτι ενάντια στη θέληση των πολιτών.

Λεξιλογικά:

Έκθεση-Έκφραση Α΄Λυκείου. Θέμα: «Ποιοί παράγοντες κατά τη γνώμη σας μπορούν να συμβάλουν στην καλλιέργεια γόνιμου και εποικοδομητικού διαλόγου;

Μέσα στην ιστορία του ανθρωπίνου πνεύματος θεωρήθηκε πρόοδος η διαλεκτική πορεία επίλυσης προβλημάτων που αναδεικνύονται μέσα από τη ζωή. Όπως όμως όλες οι ανθρώπινες κατακτήσεις έτσι και αυτή παρουσιάζει προβλήματα στην εφαρμογή της και επιζητεί τρόπους καθιέρωσης. Θα πρέπει σοβαρά  να εξετάσουμε τους παράγοντες εκείνους  οι οποίοι οι οποίοι πραγματικά μπορούν να συμβάλουν στην καλλιέργεια ενός γόνιμου και εποικοδομητικού διαλόγου.

Κατ΄αρχήν ο πολίτης θα πρέπει να συνειδητοποιήσει την αξία της παιδείας ως βάσης κάθε σώφρονος διαλόγου. Ο πεπαιδευμένος άνθρωπος επιθυμεί την αυτομόρφωση ή την διά βίου μάθηση προκειμένου συνεχώς να εξελίσσεται επιβεβαιώνοντας το αρχαίο γνωμικό «γηράσκω αεί διδασκόμενος». Με αυτόν τον τρόπο νοιώθει πάντα μαθητής, γνωρίζει πάντα να ακούει. Όποιος μαθαίνει να ακούει και να μαθαίνει είναι  καλός συνομιλητής διότι κυρίως σέβεται το συνομιλητή του απέναντι στον οποίο δεν νοιώθει αυθεντία αλλά ισότιμος συνομιλητής.

Η συνειδητοποίηση εκ μέρους του ατόμου της αξίας του διαλόγου βοηθά στην άρση των παρεξηγήσεων και των διαφορών. Είναι βέβαιο ότι όταν οι πολίτες συμμετέχουν σε συλλογικές δραστηριότητες  μαθαίνουν πρωταρχικά να σέβονται ο ένας τον άλλο, άρα πραγματικά εκπαιδεύονται στο γόνιμο διάλογο.  Η συνεχής διατύπωση διαφορετικών απόψεων και  η σχετική επιχειρηματολογία απαλλάσσουν τους συμμετέχοντες του διαλόγου από τη δογματική προσέγγιση των πραγμάτων.

Σε κάθε περίπτωση σημαντικός είναι και ο κοινωνικοποιητικός ρόλος της οικογένειας. Η οικογένεια μπορεί να διαμορφώσει ένα άνετο παιδευτικό και εξελισσόμενο περιβάλλον το οποίο μπορεί να διαπλάσει πολίτες οι οποίοι σέβονται και τους εαυτούς τους και τους άλλους. Επίσης το σχολικό περιβάλλον επιβάλλεται με την υιοθέτηση του διαλόγου στη διδακτική πράξη και με την ευρύτερη θεματική του στους παιδαγωγικούς του στόχους να συμβάλλει στη  διαμόρφωση ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων.

Nέα Ελληνικά κείμενα Β΄Λυκείου. Νίκος Καζαντζάκης: Αλέξης Ζορμπάς.

1. Στο  απόσπασμα ακολουθείται ο μεικτός αφηγηματικός τρόπος της μίμησης. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση με εσωτερική εστίαση από το δραματοποιημένο αφηγητή-συγγραφέα ο οποίος είναι και ο ήρωας της ιστορίας , εναλλάσσεται με το διάλογο που καλύπτει τη μεγαλύτερη έκταση. Η παρεμβολή του μύθου με την απλότητα και την παραστατικότητα που τον διακρίνει ενισχύει τα παραπάνω χαρακτηριστικά. Τα δύο αυτά –διάλογος και μύθος – υπηρετούν την πρόθεση του συγγραφέα να μετουσιώσει το φιλοσοφικό του στοχασμό σε μυθιστορηματικό λόγο.

2.Η γλώσσα του αποσπάσματος είναι απλή, η χρήση λέξεων και εκφράσεων της ομιλουμένης γλώσσας (αφεντικό) κάνει το διάλογο να αναπτύσσεται φυσικά και αβίαστα.Το κυριότερο εκφραστικό μέσο με το οποίο ο συγγραφέας αισθητοποιεί τους στοχασμούς του είναι οι εικόνες. Υπάρχουν επίσης μεταφορές και παρομοιώσεις και προσωποποιήσεις.

3.Ο  Ζορμπάς είναι ένας άνθρωπος αμόρφωτος , ένας αγνός δουλευτής , άνθρωπος του μόχθου , δυνατός και ρωμαλέος, ένας εργάτης καλοζωϊστής γεμάτος πάθος για τη ζωή. Ο αυθορμητισμός , η πηγαιότητα , η ανθρωπιά και η εξωστρέφεια η θυμοσοφία του και η γήϊνη προσωπικότητά του τον κάνουν να στέκει στον αντίποδα του μορφωμένου αφηγητή συγγραφέα.

Ο συγγραφέας είναι ο διανοητής ο εμβριθής άνθρωπος ο άνθρωπος  του πνεύματος και της θεωρίας. Στοχαστικός, ενορατικός ενσαρκώνει τον τύπο του φιλοσόφου.

Αρχαία Ελληνικά από μετάφραση, Β’ Λυκείου. Αντιγόνη Σοφοκλέους. Στιχ.42-58.

Μετάφραση.

Ισμ: Για ποιόν κίνδυνο (παράτολμη πράξη) μιλάς; Σε ποιά απόφαση θα προχωρήσεις;

Αντ: Αν θα σηκώσεις το νεκρό μαζί με αυτό μου εδώ το χέρι.

Ισμ: Στ΄αλήθεια έχεις στο νού σου να τον θάψεις και ας είναι στους πολίτες απαγορευμένο;

Αντ: Τον δικό μου βέβαια και το δικό σου αδελφό. Αν σύ δεν θέλης. Γιατί εμένα κανείς αλήθεια δεν θα με πιάσει να τον έχω προδώσει.

Ισμ: Δύστυχη (ή παράτολμη) και ας έχει ο Κρέοντας το αντίθετο προστάξει;

Αντ: Μα δεν έχει δικαίωμα κανένα αυτός να με εμποδίζει από τους δικούς μου.

Ισμ: Αλοίμονο σκέψου , αδελφή, πόσο μισητός και κακοφημισμένος μας χάθηκε  ο πατέρας γερά χτυπώντας τα δύο του μάτια ο ίδιος με το δικό του χέρι,και αιτία οι ανομίες του που ξεσκέπασε μόνος του αυτός. Κι ύστερα η  μάνα και γυναίκα του , ονόματα δύο για πρόσωπο ένα, με μία πλεχτή θηλιά τελειώνει τη ζωή της, τρίτο κακό τα δύο αδέλφια μας χτυπώντας οι άμοιροι ο ένας τον άλλο σε  μία μέσα ημέρα μαζί (αμοιβαία) βρήκαν το θάνατο από το χέρι που ο ένας ενάντια στον άλλο σήκωσε.

Σχόλια.

Στ.42: Η Ισμήνη δεν χρησιμοποιεί τη λέξη έργο. Φοβείται ότι η Αντιγόνη θα την καλέσει σε συγκεκριμένες πράξεις και γι αυτό υπαινικτικά χρησιμοποιεί τη  λέξη  απλά «κίνδυνος».

Στ.43: το ρ.κουφιεις δηλώνει το στολισμό και τις τελευταίες φροντίδες οι οποίες θα πρέπει να γίνουν για το νεκρό.

Απεχθής- δυσκλεής: με τα επίθετα αυτά η Ισμήνη αρχίζει την απαρίθμηση των συμφορών για να αποτρέψει την αδελφή της από το επικίνδυνο έργο της ταφής του Πολυνείκη.

Λεξιλογικά:

Έκφραση-Έκθεση Β΄Λυκείου. Θέμα προς ανάπτυξη: « Ως εκπρόσωπος της μαθητικής κοινότητας, συμμετέχεις σε συζήτηση την οποία διοργανώνει ο σύλλογος γονέων και κηδεμόνων του σχολείου σου, όπου υποστηρίζεις ότι τα ΜΜΕ και τα λοιπά μέσα ηλεκτρονικής τεχνολογίας (από το διαδίκτυο έως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης) όχι μόνο αντικαθιστούν το παραδοσιακό μοντέλο του δασκάλου αλλά ανοίγουν το δρόμο προς το ηλεκτρονικό σχολείου του μέλλοντος».

Κυρίες και κύριοι, αγαπητές συμμαθήτριες και συμμαθητές.

Ζώντας μέσα στην εποχή η οποία αναμφίβολα χαρακτηρίζεται από την τεχνολογική υπερανάπτυξη καταλαβαίνουμε ότι είναι αδύνατο το σχολείο και οι παραμετροί του να μην επηρεασθούν από αυτό το σημαίνον χαρακτηριστικό των καιρών  μας. Εάν σκεφθούμε ότι ο δάσκαλος,ο καθηγητής ως η κυρία πηγή γνώσης αντιπροσωπεύει παραδοσιακά τον ακρογωνιαίο λίθο κάθε εκπαιδευτικού συστήματος καταλαβαίνουμε ότι ο εκπαιδευτικός αυτός παράγων επηρεάζεται από την πληροφοριακή επανάσταση της εποχής μας. Αυτή εξάλλου η επανάσταση ενέχει και εκπαιδευτικά χαρακτηριστικά,μιας και μεταφέρει πολλές και γρήγορες πληροφορίες. Μήπως ο ρόλος του δασκάλου περιορίζεται και αλλάζει, μήπως ήλθε η ώρα του ηλεκτρονικού σχολείου;

Λίγο πολύ όλοι οι νέοι και οι νέες της γενιάς μου έχουμε με οποιονδήποτε τρόπο πρόσβαση στα σύγχρονα πληροφοριακά μέσα, πέρα από τα ΜΜΕ. Πλέον δεν περιμένουμε μόνο από το δάσκαλο και τα  σχολικά βιβλία να μάθουμε και να συλλέξουμε όσα πολύτιμα πράγματα χρειαζόμαστε για τη σχολική και ανθρωπιστική μας εκπαίδευση. Ποιος άραγε από τους συμμαθητές μου διαφωνεί στο ότι οι ειδήσεις των ΜΜΕ προσφέρουν πολύτιμες γνώσεις του καιρού μας για τους συγχρόνους ανθρώπους και τις κοινωνίες τους;Ποιος άραγε θα αμφισβητήσει ότι μέσα από το διαδίκτυο όπου ενεργητικά κατακλυζόμαστε από άπειρες πληροφορίες ως αυριανοί πολίτες συλλέγουμε παμπολλες πληροφορίες όλων των  τομέων και μαθημάτων;

Θεωρούμε όμως ως νέοι άνθρωποι και μαθητές ότι αυτό δεν καταργεί τον πανάρχαιο θεσμό του  δασκάλου, ίσως τον τροποποιεί. Σε κάθε περίπτωση όμως αυτό θα πρέπει να γίνει κατανοητό και από τους ιθύνοντες που κρατούν στα χέρια τους τις τύχες της παιδείας και του εκπαιδευτικού συστήματος. Σήμερα ο δάσκαλος δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως η αυθεντική και μόνη πηγή γνώσης. Θα πρέπει να υποδυθεί το ρόλο του κριτικού διαχειριστή της γνώσης η οποία πολλές φορές είτε παρέχεται από αυτόν είτε από τις εξωγενείς τεχνολογικές πηγές πληροφόρησης. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις θα εξελιχθεί και η δημοκρατικότητα στο σχολείο διότι θα αυξηθεί κατά πολύ ο χρόνος συζήτησης ανάμεσα σε μαθητές και καθηγητές. Ο καθηγητής, ως ώριμος άνθρωπος και επιστήμονας κατά δημιουργικό τρόπο θα κατευθύνει τους μαθητές κριτικά ώστε από τις άπειρες πληροφορίες που λαμβάνουν κάποιες να τις υιοθετούν ενώ κάποιες θα πρέπει να τις  αποφεύγουν.

Έκφραση-Έκθεση Α΄λυκείου. Θέμα προς ανάπτυξη: «Σε ένα κείμενο 400-500 λέξεων που θα δημοσιευθεί σε περιοδικό σχετικό με την προστασία του καταναλωτή, να αναπτύξετε τις θέσεις σας για το πώς μπορούν να αντιμετωπισθούν οι αρνητικές επιδράσεις της διαφήμισης».

Πρόλογος:

Σε ένα κόσμο ο οποίος όλο και περισσότερο στηρίζεται στη δύναμη της εικόνας είναι λογικό η διαφήμιση να έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις. Οι άνθρωποι πλέον ζούν με τη δύναμη της οπτικής και ακουστικής αίσθησης που διακατέχει τη  διαφήμιση, είναι μάλιστα ικανοί να υποταχθούν στα διαφημιστικά μηνύματα χωρίς δεύτερη σκέψη. Χωρίς καθόλου σκέψη. Βέβαια η υποκατάσταση της σκέψης από τη διαφημιστική εικόνα δεν είναι το μόνο αρνητικό που χαρακτηρίζει τη διαφήμιση. Υπάρχουν και άλλες αρνητικές συνέπειες και θα πρέπει πραγματικά ως νοήμονες άνθρωποι να σκεφθούμε πώς θα τις περιορίσουμε.

Κυρίως θέμα;

Η διαφήμιση πραγματικά συμβάλλει στην καλλιέργεια πνεύματος υλικού ευδαιμονισμού  μιάς και διευρύνει την καταναλωτική διάθεση των ανθρώπων και τους καθιστά δεσμίους των πλασματικών και τεχνητών αναγκών τους. Οι διαφημίσεις είναι κατασκευασμένες κατά τέτοιον τρόπο ώστε να υποτάσσει το ηγεμονικό μέρος του ανθρώπου στο θυμοειδές, σε μία εποχή όπου η αφθονία των αγαθών  λόγω της τεχνολογίας είναι μνημειώδης. Το άτομο μέσα από την παιδευτική ανάπτυξη του εαυτού του οφείλει να θέσει πνευματικά αναχώματα σε αυτή την αδηφαγία και  άλογη βουλιμία.

Το άτομο όμως ανήκει σε μία οικογένεια, η οποία μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην καθοριστική για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας και των ευρυτέρων αξιών φάση της νεανικής περιόδου. Διότι τα παιδιά είναι ευάλωτα στα διαφημιστικά μηνύματα λόγω του ανωρίμου και παρορμητικού χαρακτήρα τους. Γι αυτό οι γονείς θα πρέπει να μην διακατέχονται από τη νοοτροπία του καταναλωτισμού και της νεοπλουτιστικής επίδειξης. Επιβάλλεται να μην συνδέουν την έκφραση των συναισθημάτων αγάπης προς τα παιδιά με τη συνεχή αγορά υλικών αγαθών. Είναι αδήριτη ανάγκη τα παιδιά να διαπαιδαγωγούνται με ένα σύστημα αξιών το οποίο και θα αναδεικνύει τις αρετές του μέτρου και της αυτοσυγκράτησης.

Αρχαία Ελληνικά Β΄Λυκείου. Αντιγόνη Σοφοκλέους, στιχ. 25-41.

Μετάφραση:

Αντιγόνη:Αλλά το κουφάρι του Πολυνείκη ο οποίος είχε κακό θάνατο, λένε πώς στους πολίτες διακηρύχθηκε κανείς να μην  το θάψει,μήτε να τον μοιρολογήσει, μα να τον αφήσουν άταφο και άκλαυτο, τύχη γλυκιά για τα όρνια, καθώς το κοιτάνε ψάχνοντας για τροφή ( να βρούν κάτι για να χορτάσουν). Τέτοια λένε πώς διαλάλησε ο Κρέοντας ο καλός, για σένα και για μένα, αλήθεια λέω και για μένα, και έρχεται (λένε) τώρα εδώ, να τα κηρύξει αυτά δημόσια, να΄ναι ξεκάθαρα γι αυτούς που δεν τα ξέρουν, και δεν την παίρνει την υπόθεση σαν κάτι το ασήμαντο, αλλά πώς έτοιμος είναι ο θάνατος με λιθοβολισμό, μπροστά στην πόλη, για όποιον κάνει κάτι από αυτά που απαγορεύει. Έτσι έχουν αυτά μπροστά σου. Και γρήγορα θα δείξεις εάν γεννήθηκες με ευγενική καταγωγή (γενναία) ή είσαι από ευγενείς γονείς ανάξια (δειλή).

Ισμήνη: Αν έτσι έχουν αυτά που λές τι παραπάνω θα μπορούσα να προσφέρω εγώ,  δύστυχη, ό,τι και αν  κάνω (λύνοντας ή δένοντας;).

Λεξιλογικά:

Νέκυς=νεκρός, βορά=σαρκοβόρος, δημόλευστος= λαός, ευγενής= ευγένεια.

Συντακτικά:

 τὸ μὴ τάφῳ  καλύψαι  μηδὲ  κωκῦσαί  τινα, ἐᾶν δε: υποκείμενα του απρμφ: . ἐκκεκηρῦχθαι .

ἄκλαυτον, ἄταφον: Κατηγορούμενα στο : νέκυν.

Ασκήσεις εκμάθησης θεωρίας έκφρασης –έκθεσης Γ΄Λυκείου.

1.Να  εκτιμήσετε το παράδειγμα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στη 2^η παράγραφο.

2.Με ποιόν τρόπο έχει αναπτυχθεί η 1^η παράγραφος.

3.Να εντοπίσετε το επιχείρημα (προκείμενες και συμπέρασμα) της 1^ης παραγράφου, να χαρακτηρίσετε το συλλογισμό και να τον αξιολογήσετε.

4. Να δώσετε ένα συνώνυμο  για κάθε μία από τις παρακάτω λέξεις;διασπάθιση, όψιμη, μετατρέπονται.

Επίσης ένα αντώνυμο για τις παρακάτω λέξεις:  κατανάλωση, αμφισβήτηση,αναντικατάστατων.

1.H oικολογία απορρίπτει τη βασική αρχή σύμφωνα με την οποία προορισμός μας είναι να αυξάνουμε συνεχώς  την παραγωγή και την κατανάλωση. Καταδεικνύει την καταστρεπτική επίδραση της καπιταλιστικής λογικής  στο φυσικό περιβάλλον και στη ζωή των ανθρωπίνων όντων. Η οικολογία είναι ανατρεπτική διότι θέτει υπό αμφισβήτηση τον ανύπαρκτο  καπιταλισμό που  κυριαρχεί στον πλανήτη.

2. Δεν είναι μόνο η μη αντιστρεπτική διασπάθιση των αναντικατάστατων πόρων και μέσων είναι και η ανθρωπομορφική καταστροφή των ανθρωπίνων όντων που μετατρέπονται σε παραγωγικά και καταναλωτικά ζώα, σε αποχαυνωμένες ζάπερ . Είναι και η καταστροφή του ζωτικού τους περιβάλλοντος. Οι πόλεις επί παραδείγματι, υπέροχο δημιούργημα της  όψιμης νεολιθικής εποχής καταστρέφονται με τους ίδιους ρυθμούς που καταστρέφονται και τα δάση του Αμαζονίου, αποσυντίθεται σε γκέτο, πλούσια προάστια και συνοικίες γραφείων που νεκρώνουν μετά από τις 8 το βράδυ.

Κορνήλιος Καστοριάδης.

(Από το βιβλίο της Α.Ε.Ασημακοπούλου, Έκφραση-Έκθεση Γ΄Λυκείου).

Νέα Ελληνικά κείμενα B Λυκείου. Μ.Καραγάτσης, «τα χταποδάκια».

1.Αφόρμηση.

Το διήγημα αυτό που ανήκει στη συλλογή «το νερό της Βροχής» περιγράφει το δράμα ενός απλού λαϊκού ανθρώπου που υποφέρει από μοναξιά και αναζητεί απεγνωσμένα την ανθρώπινη επαφή.

2.Γενίκευση.

Τίθεται το θέμα του  Άλλου. Ο Σωκράτης πλησίασε μαιευτικά τον Άλλο προκειμένου να συνυπάρξει γνωστικά μαζί του. Ο Ιησούς επίσης θέλησε να λυτρώσει τον Άλλο ο οποίος στο χριστιανισμό γίνεται πρόσωπο. Ο Υπαρξισμός αναβαθμίζει τον Άλλο ως ύπαρξη, πρέπει όλοι οι άνθρωποι να ανακαλύψουμε την ουσία και να υπάρξουμε ως υπάρξεις που έχουμε να προσφέρουμε το  Είναι μας. Ο Ντεριντά θεωρεί ότι ο Άλλος  είναι ύπαρξη πέρα από προϋποθέσεις, ξεγυμνώνει τον Άλλο από όσα μας φοβίζει και τον κάνει μέτοχο της κοινωνίας μας. Ο Σάρτρ θα αποκαλέσει τους Άλλους «κόλαση» τη στιγμή κατά την οποία περιορίζουν την ελευθερία μας. Ο Άλλος ως μέριμνα απελευθερώνεται στο έργο του Χάϊντεγγερ, στην πορεία του ανθρώπου προς το Είναι.Πάντως σύμφωνα με τον Πλάτωνα και εμείς και οι άλλοι έχουμε κνίσματα αληθείας και όλοι μαζί μπορούμε να ξαναφτιάξουμε τον εννοιακό άνθρωπο.Πολλοί είναι πάντως οι μύθοι και οι ιστορίες των ζητιάνων που θα πρέπει να περιβάλλονται με αγάπη διότι είναι και αυτοί εικόνες Θεού.

Συναφείς έννοιες: αγάπη, αλλοτρίωση, αποξένωση, υλική εποχή απομόνωσης.

3.Αφηγηματικοί τρόποι και τεχνικές:

Στο διήγημα ακολουθείται ο μεικτός αφηγηματικός τρόπος της μίμησης.Τα γεγονότα τα αφηγείται ένας δραματοποιημένος αφηγητής που είναι και ήρωας της ιστορίας (μέλος μιάς από τις παρέες των θαμώνων ) και συνεπώς αποδίδει τα γεγονότα με πιστότητα. Η αφήγηση διακόπτεται από το ζωντανό διάλογο των άλλων προσώπων που δίνει επιπλέον ζωντάνια , αμεσότητα και παραστατικότητα.

Στο πλαίσιο της νατουραλιστικής καταγραφής των γεγονότων χρησιμοποιείται και η περιγραφή του φυσικού τοπίου (οι νοτιάδες φέραν κ.λ.π).

4.Γλώσσα- ύφος:

Aρχαία Ελληνικά από μετάφραση Β’Λυκείου. Σημειώσεις Αντιγόνης Ευριπίδου.

1.Ο Αριστοτέλης  συνδέει την τραγωδία με το διθύραμβο ένα χορικό άσμα που  χαρακτηρίσθηκε διονυσιακό. Κατά το Σταγειρίτη φιλόσοφο η τραγωδία προήλθε από των εξαρχόντων τον διθυραμβον δηλαδή από τους πρωτοτραγουδιστές των διθυραμβικών χορών.

2.Η λέξη τραγωδία έχει αβέβαιη προέλευση: Οι δύο γνωστές απόψεις ότι δηλαδή τραγωδία σημαίνει : 1) ωδή των τράγων( αθωότητα ζώων)=χορικό άσμα των λατρευτών του Διονύσου που φορούσαν δέρματα τράγων 2) χορικό άσμα σε διαγωνισμό όπου το βραβείο για τον  νικητή ήταν τράγος , θεωρούνται αυθαίρετες και χωρίς ισχυρή επιστημονική υποστήριξη.

3.Το μεγάλο βήμα από το διθύραμβο προς την τραγωδία έγινε στην Αττική. Σε αυτήν την καινοτομία προχώρησε ο Θέσπης στα μέσα  του 6^ου αι. πρίν από την κοινή χρονολόγηση. Ο Θέσπης οριστικά ξεχώρισε τον προεξάρχοντα του χορού από τους λοιπούς συμμετέχοντες και με αυτόν τον τρόπο έστρωσε το δρόμο προς τον ηθοποιό και το χορό τα δύο δηλαδή ανθρώπινα στηρίγματα της τραγωδίας.

4.Θα πρέπει να κατανοηθεί ότι η Ομηρική ποίηση η οποία δόμησε τον κόσμο, η φιλοσοφία (Σωκρατισμός και σοφιστική κίνηση) η οποία εξήρε τις ικανότητες του ανθρωπίνου νοός, η δημοκρατία ( παλλαϊκή συμμετοχή στον πολιτικό λόγο) όλες αυτές οι παράμετροι εγέννησαν τον τραγικό  λόγο. Ο άνθρωπος αφυπνισμένος ορθολογικά προσπάθησε να προσανατολίσει τη θέση  του μέσα στο Είναι του Όντος, να δοκιμάσει τις ηθικές του δυνάμεις και να ίδει σε ποιόν βαθμό μπορεί να συνδυάσει τη θεωρία  με την πράξη. Ποιος είναι σε σχέση με τον εαυτό του, τους άλλους, το θείο.

5. Σύμφωνα με τον ορισμό του Αριστοτέλους η τραγωδία είναι απομίμηση πράξεως σοβαρής και με αξιόλογο περιεχόμενο. Ο χαρακτηρισμός τέλειος σημαίνει ότι έχει αρχή και  μέση και  τέλος, το μέγεθος είναι  τόσο ώστε ο θεατής να αποκτά ολοκληρωμένη άποψη  του έργου. Χαρακτηριστικό του δράματος είναι  βέβαια η δράση, η πλήρης συμμετοχή των θεατών η οποία και οδηγεί στην κάθαρση, στην αποβολή των κακών δυνάμεων και στην  υιοθέτηση των καλών ανθρωπίνων στοιχείων.

6.Κατά ποσόν μέρη: πρόλογος, επεισόδια, έξοδος, στιχομυθίες, αντιλαβές, πάροδος, στάσιμα, κομμοί, διωδίες.

Νέα Ελληνικά κείμενα Β΄Λυκείου. Γιώργος Θεοτοκάς, Αργώ, Θέλω γράμματα. Φύλλο εργασίας.

1. Ο Γιώργος Θεοτοκάς γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κωνσταντινούπολη. Θεωρείται ως ο πιο καρτεσιανός από τους νεοέλληνες πεζογράφους, υπό  την έννοια ότι το σκεπτόμενο Εγώ πρέπει να αμφιβάλλει και να ανοίγει συνεχώς νέους δρόμους μέσα από την παιδεία και την κριτική εξέλιξή του(κάτι που φαίνεται στο «θέλω γράμματα( ο Δαμιανός συνεχώς αμφιβάλλει για την ορθότητα των αποφάσεων του πατέρα του).

2.Ο Θεοτοκάς στο έργο του δεν διαθέτει μυθοπλαστική φαντασία, είναι περισσότερο νοησιοκρατικός λογοτέχνης.  Τον διακρίνει μία διανοητική τάση προς την αφή της ζωής, θεωρεί  ότι η σκέψη, ο λόγος ως πραγμάτωση μπορεί να  προοδεύσει τον άνθρωπο, ο Θεοτοκάς είναι εραστής της πραγματικότητας, της καλύτερης πραγματικότητας.

3. «Μέσα στη γενιά του ξεχωρίζει για τη θέληση της ψυχολογικής ανάλυσης και για τα γενικά του ενδιαφέροντα . Όλα τα σύγχρονα προβλήματα  τον έχουν απασχολήσει μέσα στη δημιουργική λογοτεχνική παραγωγή του και στα δοκίμιά του (Κ.Θ.Δημαράς, Ιστορία της Νεοελληνικής λογοτεχνίας).

4. «Ως προς τη ζωντανή λογοτεχνική παράδοση , το δημοτικισμό , ο Θεοτοκάς είναι ο συνδετικός κρίκος, ο οποίος τη   συνέδεσε με την παράδοση, που πάει να δημιουργηθεί τώρα(από τη γενιά του ΄30) έχοντας αισθητικό σκοπό να δημιουργήσει το μυθιστόρημα (Α.Καραντώνης).

5.Η Αργώ – ο τίτλος είναι το όνομα ενός φοιτητικού συλλόγου, μέλη του οποίου είναι τα κύρια πρόσωπα του μυθιστορήματος – είναι ένα ευρύτατο πολυπρόσωπο μυθιστόρημα , η δράση του οποίου τοποθετείται στην τρίτη δεκαετία του 20^ου αιώνα. Μέσα σε αυτό ο συγγραφέας θέλησε να διαφυλάξει το ύφος και την ατμόσφαιρα του φοιτητικού κόσμου όπως είχαν διαμορφωθεί μετά το τέλος του Α΄Παγκοσμίου πολέμου.

Ασκήσεις εκμάθησης θεωρίας έκφρασης –έκθεσης Γ΄Λυκείου.

1.Να  εκτιμήσετε το παράδειγμα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στη 2^η παράγραφο.

2.Με ποιόν τρόπο έχει αναπτυχθεί η 1^η παράγραφος;

3.Να εντοπίσετε το επιχείρημα (προκείμενες και συμπέρασμα) της 1^ης παραγράφου , να χαρακτηρίσετε το συλλογισμό και να τον  αξιολογήσετε.

4.Να γράψετε από ένα συνώνυμο για κάθε ένα από τις παρακάτω λέξεις:

Διασπάθιση

Όψιμης

Μετατρέπονται

Αλλά και ένα αντώνυμο για τις παρακάτω λέξεις:

Κατανάλωση

Αμφισβήτηση

Αναντικατάστατων.

1. Η οικολογία απορρίπτει τη βασική αρχή σύμφωνα με την οποία προορισμός μας είναι να αυξάνουμε συνεχώς την παραγωγή και την κατανάλωση. Καταδεικνύει την καταστρεπτική επίδραση της καπιταλιστικής λογικής στο φυσικό περιβάλλον και στη ζωή των ανθρωπίνων όντων. Η οικολογία είναι ανατρεπτική διότι θέτει υπό αμφισβήτηση τον ανύπαρκτο καπιταλισμό που  κυριρχεί στον πλανήτη.

2.Δεν είναι μόνο η μη αντιστρεπτική διασπάθιση των αναντικατάστατων πόρων και μέσων είναι και η ανθρωπομορφική καταστροφή των ανθρωπίνων όντων που μετατρέπονται σε παραγωγικά και καταναλωτικά όντα σε αποχαυνωμένους ζάπερ,  είναι και η καταστροφή του ζωτικόύ τους περιβάλλοντος. Οι πόλεις για παράδειγμα, υπέροχο δείγμα της όψιμης νεολιθικής εποχής , καταστρέφονται με τους ίδιους ρυθμούς που καταστρέφονται και τα δάση του Αμαζονίου. Αποσυντίθενται σε γκέτο , πλούσια προάστια και συνοικίες γραφείων που νεκρώνουν μετά τις 8 το βράδυ.

Έκφραση- Έκθεση Γ΄Λυκείου. Ασκήσεις εκμάθησης του σχολίου στην είδηση.

1.Να διαμορφώσετε τις ειδήσεις που ακολουθούν προσθέτοντας κάθε φορά ένα δικό σας σχόλιο (αρνητικό) το οποίο ανάλογα με το περιεχόμενο της είδησης μπορεί να εκφράζει από απλή αποδοκιμασία έως πλήρη αγανάκτηση.

Α)300.000  ανθρώπινες ζωές θα χαθούν μέσα σε δύο μήνες από το λιμό που πλήττει το Σουδάν, αν οι συνομιλίες που αρχίζουν σήμερα ανάμεσα στη σουδανική κυβέρνηση και  τους αντάρτες δεν καταλήξουν σε ειρηνευτική συμφωνία.

Β) Η Παγκόσμια ημέρα ελευθερίας του Τύπου βρίσκει 138 δημοσιογράφους στις φυλακές. Δεν βρίσκει στη ζωή 26 δημοσιογράφους που δολοφονήθηκαν σε 14 χώρες μέσα στο 1997.

Γ) Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες το 43% των Γάλλων που ζούν σε αστικά κέντρα σε  περιοχές που διασχίζουν αυτοκινητόδρομοι υποφέρουν από την ηχορύπανση. Παρ΄όλα αυτά κανένα ειδικό μέτρο δεν λαμβάνεται για την αντιμετώπιση της κατάστασης.

Δ) 4 οικολόγοι ακτιβιστές της Green Peace καταδικάστηκαν  στο Βανκούβερ σε ποινή φυλάκισης 3 εβδομάδων επειδή συμμετείχαν σε αποκλεισμό δρόμου που οδηγεί  στο δάσος , διαμαρτυρόμενοι για τα σχέδια της κυβέρνησης του Καναδά που οδηγούν σε καταστροφή μία σημαντική δασική περιοχή της χώρας.

Nέα Ελληνικά κείμενα. Β΄Λυκείου. Στρατής Μυριβήλης. «Η ζωή εν τάφω».

1).Βιογραφικά στοιχεία του συγγραφέως: Το πραγματικό του όνομα είναι Ευστράτιος Σταματόπουλος. Το ψευδώνυμο Μυριβήλης προέρχεται από το βουνό Μυριβίλι στους πρόποδες του οποίου ευρίσκεται το χωριό του η Συκαμιά.Σπούδασε Νομικά και Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πήρε μέρος στους Βαλκανικούς πολέμους, ήταν επίσης ανταποκριτής πολεμικός στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο. Από το 1930  και μετά εργάσθηκε ως χρονογράφος σε εφημερίδες των Αθηνών, εξελέγη Ακαδημαϊκός το 1958.

2)Η τριλογία των αντιπολεμικών έργων του είναι η εξής: Η ζωή εν τάφω, Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια, η Παναγιά η Γοργόνα.  Στις νουβέλες του ο Μυριβήλης αξιοποιεί στον ανώτατο βαθμό τα λογοτεχνικά του χαρίσματα. Με γλώσσα μοναδικής πλαστικότητας σμιλεύει τα πρόσωπά του, παρουσιάζει γραφικά πρόσωπα , ήθη και έθιμα, καθώς και τη διάβρωση όλων αυτών όπως παρατηρείται στα αστικά κέντρα.Στα έργα του Μυριβήλη ανθεί ο ρεαλισμός αλλά και η αρίστη λυρικότητά του.Απαράμιλλα επίσης παρουσιαζονται στο έργο του τα φυσικά και τα κοσμικά (φυσικά) χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο κινούνται οι ήρωές του.

3)Το μυθιστόρημα η ζωή εν τάφω με υπότιτλο το βιβλίο του πολέμου είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας αντιπολεμικής λογοτεχνίας. Μέσα σε 58 αφηγηματικές ενότητες αναπτύσσονται οι εμπειρίες του Μυριβήλη από τον Α΄παγκόσμιο πόλεμο. Έντονα χαρακτηριστικά του:

Α) Προσωπική γραφή,Β)  ψυχογραφική δύναμη,Γ) σαρκαστικό αλλά και λυρικό πνεύμα.

4) Θεματικό κέντρο (της μυστικής παπαρούνας: ) : Το μικρό λουλούδι είναι η αφορμή για να εκφράσει ο αφηγητής την ευαισθησία του και την ανθρωπιά του αλλά και τη δίψα του για την επικοινωνία κατά τη διάρκεια του πολέμου στα χαρακώματα.

5) Τεχνική: Η αφήγηση στηρίζεται σε χωρία 1) περιγραφικά και 2) λυρικά.Η αφήγηση διακόπτεται συχνά από περιγραφές χώρου αλλά και συναισθηματικών εσωτερικών καταστάσεων.

Έκφραση-Έκθεση Γ΄Λυκείου Θέμα: Αρθρογραφώντας στη σχολική σου εφημερίδα επισημαίνεις το γεγονός της έλλειψης ελευθέρου χρόνου ειδικά στις μεγαλουπόλεις, επίσης την εμπορευματοποίηση του ελευθέρου χρόνου στη σημερινή εποχή.

Τίτλος:  Ο ελεύθερος πολιορκημένος χρόνος στην εποχή μας.

Πρόλογος:

Θέση-Κύρια Ιδέα: Στη σημερινή εποχή της καταναλωτικής μανίας και της απίστευτης τεχνολογικής εξέλιξης καταγράφεται  ο όλο και μειούμενος ελεύθερος χρόνος. Αν ορίζαμε τον ελεύθερο χρόνο ως  το διάστημα κατά το οποίο ο άνθρωπος ασχολείται με τους δικούς του και τα ενδιαφέροντά του θα λέγαμε ότι αυτό το διάστημα όλο και εξαφανίζεται.

Θεματικό κέντρο: Θα πρέπει να ασχοληθούμε σοβαρά με το φαινόμενο αυτό το οποίο μάλιστα συνεχώς εμπορευματικοποιείται από τους συγχρόνους οικονομικούς μηχανισμούς.

Κυρίως θέμα:

Απώλεια ελευθέρου χρόνου.

1ο επιχείρημα(συλλογισμός επαγωγικός )

Όλοι σήμερα, σε μία εποχή υλιστικής αποθέωσης και εργασιομανίας με σκοπό τις απολαύσεις της εποχής, τρέχουν προκειμένου να νοιώσουν την ασφάλεια της οικονομικής ευμάρειας.  Σε αυτή την τρελλή πορεία του σημερινού ανθρώπου θυσιάζονται κατακτήσεις και απολαύσεις οι οποίες χαρακτήριζαν προηγούμενες εποχές. Ο ελεύθερος χρόνος –ειδικά στους ανθρώπους των μεγαλουπόλεων -είναι πλέον μέγεθος αδιάφορο, σημαντικά είναι τα υλικά αγαθά και ο εργασιακός τρόπος συσσώρευσής των.

2ο επιχείρημα (συλλογισμός παραγωγικός0.

Είναι πράγματι τέτοια η προσπάθεια των ανθρώπων να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή τους στο σημερινό τρόπο  ζωής ώστε έχει αναχθεί σε ψυχολογική και πνευματική τάση η αδιαφορία προς τον ελεύθερο χρόνο. Συνειδητά ή ασυνείδητα. Ειδικά οι άνθρωποι των μεγαλουπόλεων ζώντας στο κέντρο της παραγωγικής και  πολιτισμικής διαδικασίας έχουν λησμονήσει τον εαυτό τους και την έστω και για λίγο ενασχόληση με όσα πραγματικά τους αρέσουν προκειμένου να μην αποκλεισθούν από τις κοινωνικοοικονομικές απαιτήσεις της εποχής των.

Εμπορευματοποίηση του ελευθέρου χρόνου:

Aρχαία Ελληνικά από μετάφραση. Περικλέους Επιτάφιος,κεφ΄39. Φύλλο εργασίας.

Α. καὶ οὐκ ἔστιν ὅτεξενηλασίαις: Ο ρήτορας  αναφέρεται στη Σπάρτη.Το πλεονέκτημα της Αθήνας είναι πνευματικό. Μέσα από τη φιλοσοφία και τη δημοκρατική πνευματική κατά βάση ισότητα των πολιτών οι Αθηναίοι γνωρίζουν ποιοι είναι και δεν φοβούνται την αλλοίωση μέσα από τη συναναστροφή τους με τους Άλλους.

Β. Πέντε σημεία σύγκρισης στο κείμενο:

1.Ξενηλασία

2.Το εκπαιδευτικό σύστημα, στην Αθήνα γίγνεται με βάση την πνευματική και αξιολογική απόλαυση, ενώ στη Σπάρτη γίγνεται με βάση τους πόνους και την προσωπική βιωματική καταπόνηση.

3. ἀνειμένως διαιτώμενοι :Οι Αθηναίοι μέσα από την πνευματική και πραγματική τους ανάπτυξη έχουν μία ευτυχισμένη καθημερινότητα, ζούν με βάση το νού τον οποίο εκ του Αγαθού κληρονόμησαν από τη φιλοσοφία. Άρα είναι ευτυχισμένοι σε αντίθεση με τους Σπαρτιάτες οι οποίοι βιώνουν το άγχος της διατήρησης και συντήρησης της δύναμής των.

4.Στρατιωτική επάρκεια

5.Οι Αθηναίοι μέσα από τη ραθυμία είναι ευτυχισμένοι(μέσα από την ευτυχισμένη ψυχή η οποία γίνεται ευτυχισμένη διότι φιλοξενεί τα προστάγματα του νοός και οδηγεί στην  σωστή χρήση του σώματος( σε αντίθεση με τους Άλλους οι οποίοι εξαναγκάζονται να ακολουθούν τους νόμους προκειμένου μέσα από την εξωτερική πειθαρχία να  είναι δήθεν ευτυχισμένοι. Η εσωτερικότητα της Αθηναϊκής ευτυχίας κρίνεται ως κλασσική και αιώνια.

Γ.Προσέχω τα ζευγάρια αντιθέσεων του κειμένου:

Περικλέους Επιτάφιος. Κεφ.38. Ασκήσεις.

1.Με δεδομένο ότι εκφωνητής του λόγου είναι ο δημιουργός των περίλαμπρων δημοσίων οικοδομημάτων της Αθήνας, ο Περικλής, κάνει εντύπωση η παράλειψή τους, ενώ μνημονεύονται οι πολύ  ταπεινότερες ίδιαι κατασκευαί.Πώς μπορεί να ερμηνευθεί αυτή η παράλειψη;

2.Ο βιογράφος του (Μαρκελλίνος) χαρακτήρίζει το Θουκυδίδη «άθεον ηρέμα»(άθεον με σοβαρό τρόπο). Εξυφαίνεται αυτή η αντίληψη από το κεφ.38;

3.Με ποιες λέξεις – φράσεις του κειμένου έχουν σχέση οι σημερινές παρακάτω νεοελληνικές λέξεις – φράσεις;

Βιοποριστικά επαγγέλματα

Στην ανάπαυλα του ημιχρόνου

Οι ετήσιες απολαβές του.

Καρπώνεται προσπάθειες άλλων.

4. ἐπορισάμεθα

   Ξυμβαίνει

    καρποῦσθαι.

Να γράψετε ομόρριζα των παραπάνω ρηματικών τύπων στη νέα Ελληνική και να σχηματίσετε με αυτές τις λέξεις προτάσεις.

5.Να αντιστοιχίσετε τις παρακάτω δύο στήλες:

Επιτάφιος Περικλέους, κεφ.37,Ασκήσεις.

1.Να αποδώσεις στη Νέα Ελληνική τις παρακάτω προτάσεις-εκφράσεις:

Α)  Χρώμεθα γὰρ πολιτείᾳ οὐ ζηλούσῃ .

Β)καὶ ὄνομα μὲν διὰ τὸ μὴ ἐς ὀλίγους ἀλλ᾿ ἐς πλείονας οἰκεῖν δημοκρατία .

Γ)καὶ ὅσοι ἄγραφοι ὄντες αἰσχύνην ὁμολογουμένην φέρουσιν.

2. Με ποιές  λέξεις του κειμένου έχουν ετυμολογική συγγένεια οι παρακάτω λέξεις  της Νέας Ελληνικής;

χρήση, ζήλεια, πέλαγος, μίμηση, οικογένεια, κλήση, παράκληση, παρουσία, αξιοκρατία,κώλυμα, επαχθής.

Έκφραση-Έκθεση Γ'Λυκείου:Θέμα:Στην εποχή μας γίνεται πολύς λόγος για τον ξεχωριστό τρόπο με τον οποίο επιδρά η διαφήμιση στο παιδί και στη γυναίκα.

1. Γιατί οι δύο αυτές κατηγορίες θεωρούνται ιδιαιτέρως ευάλωτες στη διαφημιστική προπαγάνδα;

2.Πώς επιδρά στη δομή της ψυχοσύνθεσής τους η διαφήμιση;

1.Eισαγωγή:  Θα πρέπει να γίνει αναφορά στην παντοδυναμία των .Μ.Μ.Ε στη σύγχρονη εποχή και στο παντοδύναμο και κυριότερο όπλο που χρησιμοποιούν για να χειραγωγούν  τις απρόσωπες μάζες:τη διαφημιστική προπαγάνδα.

2.Κυρίως θέμα:

2α.Η επίδραση της διαφήμισης στον κόσμο των παιδιών.
Οι Φέλνταμ και Γούλφ το 1974 ύστερα από ειδική μελέτη διαπιστώνουν ότι οι παιδικές τηλεοπτικές διαφημίσεις έχουν κατηγορηθεί για τους παρακάτω λόγους:

Θέμα έκθεσης Α΄Λυκείου. Οι αρνητικές επιδράσεις του κινητού στα παιδιά της σχολικής ηλικίας.

Η τεχνολογία πρόσφερε πολλούς νέους τρόπους επικοινωνίας στους σημερινούς ανθρώπους, άρα και στους σημερινούς νέους. Αυτό όμως δεν έχει μόνο τις θετικές πλευρές, σε κάθε περίπτωση περιέχει και τις αρνητικές συνέπειες και πτυχές. Οι νέοι και οι γονείς τους θα πρέπει να σταθμίσουν τους αρνητικούς παράγοντες που συνοδεύουν την αλόγιστη χρήση του κινητού τηλεφώνου ώστε αυτό το αγαθό της τεχνολογίας να καταστή ένα χρήσιμο και ωφέλιμο εργαλείο στα χέρια των νέων και των ανθρώπων γενικότερα.

Η αλόγιστη χρήση του κινητού τηλεφώνου από τους νέους διαστρεβλώνει και εκφυλίζει στη συνείδησή τους την έννοια της πραγματικής επικοινωνίας.Διότι η προσωπική επικοινωνία προϋποθέτει την άμεση επαφή η οποία και πραγματικά φέρνει κοντά και ωριμάζει διαπροσωπικά τους ανθρώπους.Εξάλλου η διαφήμιση εκ μέρους των νέων του κινητού ως μέσου οικονομικής άνεσης και κατοχής καταστρέφει τις πρέπουσες και  ειλικρινείς ανθρώπινες σχέσεις ανοίγοντας χώρους σε επιφανειακές επαφές και φιλίες οι οποίες περισσότερο  στηρίζονται στο έχειν του άλλου και όχι στο είναι του.

Από την άλλη πλευρά η πολύωρη ενασχόληση με το κινητό τηλέφωνο αποκόπτει το νέο από την εξωστρέφεια προς τους συνομηλίκους του και τις υγιείς κοινωνικές σχέσεις. Ο έφηβος απομονώνεται προκειμένου να απολαύσει όσα του αρέσουν  στο κινητό του τηλέφωνο με αποτέλεσμα να διαλύονται οι φιλικές και οι προσωπικές του σχέσεις. Η πρόσκαιρη χαρά της ενασχόλησης με το κινητό και τις λειτουργίες του σταδιακά αποξενώνει  τους ανθρώπους οι οποίοι κάνουν τα πρώτα βήματα στη ζωή τους και τους καθιστούν ανώριμους  κοινωνικά και χωρίς τη βούληση μιας δημιουργικής  και επιτυχημένης ζωής.

Νέα Ελληνικά Κείμενα. Β΄Λυκείου. Mιχαήλ Μητσάκης.(Η Αρκούδα).

1.Οι ήρωες του Μητσάκη είναι κατά κανόνα βασανισμένοι, φτωχοί, ταπεινοί, παρεξηγημένοι άνθρωποι του μόχθου της καταδίκης και των στερήσεων.Θύματα της μοίρας και της κοινωνικής αδικίας πράγμα που αναστατώνει την ευαισθησία του.Συμπάσχει με τους ήρωές του αλλά δεν παρεκκλίνει από την αντικειμενική στάση του.

2.Η γλώσσα του εκφράζει μια ιδιαίτερη στιγμή και μίαν ιδιαίτερη νοοτροπία στα γράμματά μας. Πιστεύει ότι δεν θα πρέπει να υποταχθούμε στο στείρο  δημοτικισμό αλλά μέσα από μία μετρημένη καθαρεύουσα να ανοίγουμε τους σωστούς χώρους στη δημοτική.

3.Ο Μητσάκης ανήκει στους χώρους του Ελληνικού νατουραλισμού.Το  χρώμα και η ζωή είναι τα λογοτεχνικά ιδανικά του Μητσάκη.

4.Ενότητες:

1^η: …..μουγγρίζουσα συχνά: Η παράσραση

2^η:…..βροντά με δύναμη το ντέφι του: Ο τόπος, ο  χρόνος και οι πρωταγωνιστές της παράστασης.

3^η:….δέρεται, γρυλλίζει: Οι σκέψεις του συγγραφέα γύρω από τη σύλληψη και την εκπαίδευση της αρκούδας.

4^η:…ανόρεξον ολίγον δειχνομένην: Σκηνές από την παράσταση.

5^η: …ούτε σφρίγος αίματος: Οι μελαγχολικές σκέψεις του συγγραφέα.

6^η: …εις το ταγάρι του μεμψίμοιρος: το τέλος της παράστασης  και τα ελάχιστα κέρδη του αφέντη.

7^η: …την διαπόμπευσιν:  Η αποχώρηση των πρωταγωνιστών.

5.Αφηγηματικές τεχνικές:

1.Περιγραφή και διεισδυτικότητα της σκέψης.