Πλάτωνος, Φαίδων: 107c-108c. Λόγος περί θανάτου...

 

ΣΩΚΡΑΤΗΣ [107](c) Ωστόσο, είπε [ο Σωκράτης], είναι σωστό να συλλογιζόσαστε και τούτο· πως αν η ψυχή είναι αλήθεια αθάνατη, έχει ανάγκη από φροντίδα, όχι μόνο σ᾽ αυτό το διάστημα που τ᾽ ονομάζουμε ζωή αλλά σ᾽ ολόκληρο τον καιρό· και ο κίνδυνος θα φαίνουνταν από τώρα τρομερός για εκείνον που θα την αμελούσε. Γιατί αν είναι ο θάνατος απαλλαγή από τα πάντα, θα ήταν τύχη αναπάντεχη για τους κακούς, σαν πεθάνουν ν᾽ απαλλαγούν και από το σώμα τους και από την κακία τους συνάμα και από την ψυχή τους. Αφού όμως τώρα είναι φανερό πως είναι αθάνατη, δεν υπάρχει γι᾽ αυτήν άλλος τρόπος ν᾽ αποφύγει τα δεινά, (δ) ούτε σωτηρία, παρά να γίνει όσο μπορεί καλύτερη και πιο φρόνιμη. Η ψυχή δεν έχει τίποτε μαζί της πηγαίνοντας στον Άδη, παρά μονάχα την παιδεία της και τον τρόπο της ζωής που έκανε· αυτά ακριβώς, καθώς λένε,1 που ωφελούν ή βλάπτουν τον αποθαμένο, μόλις αρχίσει την πορεία του κατά κει. Συνηθίζουν λοιπόν να λένε πως όταν κανείς πεθάνει, ο δαίμων του καθενός,2 αυτός που τον φροντίζει και ζωντανό, τον παίρνει και τον οδηγεί σε κάποιον τόπο, εκεί που συναθροίζουνται οι νεκροί για να κριθούν κι έπειτα να αρχίσουν την πορεία τους στον Άδη με οδηγό εκείνον που έχει προσταχτεί να τους οδηγήσει. (e) Κι αφού λάβουν την τύχη που είναι να λάβουν και μείνουν το διάστημα που πρέπει, άλλος οδηγός τους φέρνει πάλι εδώ, έπειτα από πολλά και μεγάλα γυρίσματα του καιρού. Αυτή η πορεία δεν είναι λοιπόν, όπως την παρουσιάζει ο Τήλεφος του Αισχύλου·3 [108] γιατί εκείνος λέει πως ο δρόμος που μας φέρνει στον Άδη είναι απλός, ενώ δεν είναι μήτε απλός μήτε μοναδικός καθώς μου φαίνεται· αν ήταν έτσι δεν θα χρειάζουνταν οδηγός· ούτε θα τον έχανε κανείς αν ήταν ένας και μόνο. Αλλά μοιάζει να έχει πολλά παρακλάδια και σταυροδρόμια καθώς απεικάζω από τις παραδομένες συνήθειες της λατρείας μας.

Διδάσκοντας τα Ηθικά Νικομάχεια, Γυμνάσιο Άγρας με Λυκειακές τάξεις, 13/3/2026.

ευχαριστώ τους εξαιρετικούς συναδέλφους μου για την άψογη συνεργασία.

Aντιγράψτε το σύνδεσμο και πατήσθε με αυτόν στον φυλλομετρητή σας.

file:///E:/%CE%A4%CE%BF%20%CE%AD%CF%81%CE%B3%CE%BF%20%CE%BC%CE%BF%CF%85/%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1%20%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AC,%20%CE%B3%CE%84%CE%BB%CF%85%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BF%CF%85%20(1).pdf 

 

Ιλιάδα Ομήρου.

Η κορύφωση της αριστείας του Πατρόκλου και ο θάνατός του.

Το κύκνειο άσμα και ο θάνατος του Πατρόκλου (Ραψωδία, Π, 684-867).

Δομή-Θεματικοί άξονες:

Η φονική επέλαση του Πατρόκλου ως τα τείχη της Τροίας (στ.684-697)

Η επέμβαση  του Απόλλωνα, η αναχαίτιση του Πατρόκλου από τα τείχη, η προτροπή προς τον Έκτορα για επίθεση (στ. 698-725).

Ο Έκτορας στην μάχη: Φόνος του Κεβριόνη από τον Πάτροκλο (στ.726-750).

Μάχη γύρω από το νεκρό σώμα του Κεβριόνη – Σκύλευση του σώματός του (στ.751-785).

Ο αφοπλισμός του Πατρόκλου από τον Απόλλωνα (στ.786-804).

Η πτώση και ο θανάσιμος τραυματισμός του Πατρόκλου (στ.805-817).

Η έπαρση του Έκτορα (στ.818-842).

Τα τελευταία λόγια  και το ξεψύχισμα του Πατρόκλου (στ. 843-867).

Eρμηνευτικές επισημάνσεις.

Η φονική επέλαση του Πατρόκλου ως τα τείχη της Τροίας (στ.684-697).

Προσημαίνεται: από τον ποιητή ο θάνατος του Πατρόκλου

Με την αποστροφή: Πάτροκλε οπόταν οι θεοί σε εκάλεσαν στον Άδη (στ.693) :προβάλλεται η θέληση του θεού η οποία ρυθμίζει την τύχη του Ανθρώπου.

Η παρέμβαση  του Απόλλωνα: αναχαίτιση του Πατρόκλου από τα τείχη και προτροπή προς τον Έκτορα για επίθεση: (στ.698-725).

Οι απόψεις του Φουκώ για το Ιράν. Διάλογος μεταξύ του Μισέλ Φουκώ και του Μπακίρ Πάραμ .

 

Οι απόψεις του Φουκώ για το  Ιράν.

Διάλογος μεταξύ του Μισέλ Φουκώ και του Μπακίρ Πάραμ .

Ο διάλογος αυτός εμπεριέχεται στη δημοσίευση  από τους Janet Afary και Kevin B. Anderson:Το 1978, καθώς οι διαμαρτυρίες κατά του σάχη γινόταν μαζικό κίνημα, ο Michel Foucault πραγματοποίησε την πρώτη του επίσκεψη στο Ιράν. Κατά τη διάρκεια των επόμενων οκτώ μηνών, ο Foucault έγραψε μια σειρά άρθρων για την Ιρανική Επανάσταση για την «Corriere della Sera», την «Le Monde» και άλλες εκδόσεις. Αυτά τα άρθρα αποτελούν την πιο συστημική υπεράσπιση  οπουδήποτε στα γραπτά του μιας μη δυτικής κοινωνίας. Η υποστήριξη του Foucault για το ισλαμιστικό κίνημα του Ιράν πυροδότησε μια διαμάχη που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Το επιχείρημα  του Φουκώ (υπέρ της ανάγκης πνευματικής κυριαρχίας του ισλάμ στο  Ιράν) εκκινείται από την έκδηλη (κατά την γνώμη του ανάγκη οι πνευματικοί άνθρωποι να αναμιιγνύονται στα πολιτικά πράγματα της Πατρίδας των και να κατευθύνουν σχετικά τους συνανθρώπους των διότι έχουν και την φώτιση και την γνώση την ανάλογη μέσα από την πνευματική ενατένιση και φώτισίν των. Άρα οι ταγοί του ισλάμ διαθέτουν την ανάλογη πνευματική φώτιση ώστε με τις αξίες του θείου που πρεσβεύουν να καθοδηγήσουν το λαό τους προς το καλό.

Γιατί δεν υπήρξε εξέγερση δούλων στην Κλασσική Αθήνα; Ποιοι πραγματικά ήσαν οι δούλοι και οι ελεύθεροι στην Αρχαία Ελλάδα;

Γιατί δεν υπήρξε εξέγερση δούλων στην Κλασσική  Αθήνα;

Ποιοι πραγματικά ήσαν οι δούλοι και οι ελεύθεροι στην Αρχαία Ελλάδα;

Ο σκοπός αυτής της εργασίας είναι κλιμακούμενος: Πρωταρχικό λοιπόν μέλημά μας είναι να δείξουμε ότι η διάκριση δούλων και ελευθέρων στην Αρχαία Ελλάδα (έστω σταδιακά) ήταν μία καθαρά λειτουργική διάκριση χωρίς τις ανθρωπιστικές διαστάσεις τις οποίες προσέλαβε στο πέρασμα των χρόνων, ειδικά μετά την  αξιακή εκμετάλλευση ελευθέρων και δούλων από το χριστιανισμό ο οποίος προσέδωσε ηθικές διαστάσεις στους δούλους οι οποίες ήταν παντελώς  άγνωστες στην Αρχαία Ελλάδα. Οι Αθηναίοι προτιμούσαν τα επαγγέλματα της φύσης (γεωργοί και κτηνοτρόφοι ) η δημιουργία της Πόλεως Κράτους των εστηρίχθη στην κατοχή γής: Ο Σόλων απελευθέρωσε και έδωσε πολιτειακά δικαιώματα σε όσους είχαν γή: στο υποσυνείδητο του Αθηναίου πρωταγωνιστούσε η γή, άρα ο Αθηναίος απέφευγε τα αστικά θα λέγαμε επαγγέλματα (εμπόριο  κ.λ.π)τα οποία έκαναν οι δούλοι. Άρα στο πέρασμα της Ιστορίας η σωστή κατανομή ρόλων εδημιούργησε Ελευθέρους πολίτες για τα επαγγέλματα γής και δούλους για τα αστικά επαγγέλματα: όπως καταλαβαίνουμε μέσω του συλλογικού υποσυνειδήτου η γή συνεδέθη και πάλι με τον Ελεύθερο πολίτη, οι οποίοι είχαν γή και ανάλογα επαγγέλματα: οι δούλοι δεν είχαν γή (διότι παραδοσιακά η γή έδιδε την πολιτειότητα) αλλά είχαν αστικά επαγγέλματα διότι αυτά έδιδαν χρήμα αλλά όχι πολιτειότητα άρα ελέγχονταν πλήρως από το αθηναϊκό κράτος. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις η διάκριση δούλων και ελευθέρων ήταν μία αναγκαία διάκριση κατανομής ανθρώπων και ρόλων χωρίς το παραμικρό ηθικό ανάπτυγμα το οποίο εδόθη μετέπειτα. Οι ελεύθεροι ήταν δούλοι του πολιτεύματος (έπρεπε να τηρούν όλα τα πολιτειακά τους καθήκοντα) οι δούλοι ήταν οι ελεύθεροι του επαγγέλματος (τους  επιτρεπόταν να κερδίζουν με έναν τρόπο ο οποίος ήταν απαγορευτικός στους Αθηναίους Πολίτες): άρα κάποια αόρατος εξουσία βγαλμένη μέσα από την  νοησιοκρατική φιλοσοφία εχώρισε τους ανθρώπους που ζούσαν στην Αθήνα σε ελευθέρους και δούλους μόνον και μόνον για να μοιράσει ρόλους, να στηρίξει την Πόλη κράτος και πολιτειακά και οικονομικά, χωρίς αυτή η διάκριση να αγγίζει την αξία του ανθρώπου: ήταν θέμα καταγωγής και προέλευσης. Όχι γνώμης: ας μην ξεχνούμε ότι στη βυζαντινή αυτοκρατορία, στην οθωμανική αυτοκρατορία το να είσαι δούλος ή ελεύθερος ήταν θέμα γνώμης: οι χριστιανοί στο βυζάντιο ήταν ελεύθεροι επειδή ήταν χριστιανοί, στην οθωμανική αυτοκρατορία οι μουσουλμάνοι ήταν ελεύθεροι επειδή ακριβώς ήταν μουσουλμάνοι, ενώ οι χριστιανοί λόγω της χριστιανικής πίστης των ήταν σκλάβοι.

Άρα στο  αστικό θέατρο της Πόλεως κράτους των Αθηνών οι ελεύθεροι και οι δούλοι ήταν απλή κατανομή ρόλων  (στο όλο στημένο θεατρικό πολιτειακό σκηνικό, απλή κατανομή  ρόλων) και τίποτε άλλο. Συζητούμε για διαχείριση ανθρωπίνου δυναμικού. Ήδη η φιλοσοφία (αρχής γενομένης από την Ομηρική ποίηση)  είχε προλειάνει το έδαφος. Ας θυμηθούμε το σκηνικό της Οδύσσειας και θα καταλάβουμε ότι ο Οδυσσέας ήταν ο Βασιλεύς της Ιθάκης (επειδή έπρεπε να εξαντληθεί η παρεχομένη οντολογική δύναμη προς αυτόν τον σκοπό) ο Εύμαιος ήταν ο δούλος χοιροβοσκός (επειδή έπρεπε να εξαντληθεί η παρεχομένη προς αυτόν τον σκοπό οντολογική δύναμη): ο Εύμαιος και ο Οδυσσέας είναι πλήρη πιόνια της διαχείρισης της ενεργείας η οποία πρέπει να δημιουργήσει τον ανθρώπινο πολιτισμό: όπως ο Ήλιος διαχειρίζεται την Ημέρα και η Σελήνη την Νύκτα: όπως ήδη είπαμε πολύ αργότερα σε ένα αντισυμπαντικό παραλήρημα οι θρησκείες απομακρυνόμενες από την συμπαντική καταβολή του πολιτισμού θα προσδώσουν μία ανύπαρκτη ηθική αξία στην διάκριση δούλων και ελευθέρων, η οποία θα αποθεωθεί από τα σύγχρονα κοινωνικά κινήματα, διαλύοντας τις ανθρώπινες κοινωνίες απομακρύνοντάς τις από τις κοινές συμπαντικές καταβολές της ενώπιον των οποίων οι άνθρωποι ενώνονται.